Katalog

1 MART 2026 2 EDITÖRDEN Felaket haberlerinin dijital gücü Çiçek açan lan yaparız, Cambridge Judge Business School araştırmacılarının olasılıkları ortak yürüttüğü ve Scientific Reports’ta yayımlanan hesaplarız. bir çalışma, sosyal medya kullanıcılarının olumsuz haberleri paylaşma eğiliminin çok daha yüksek Belirsizlik olduğunu gösteriyor. 2019–2021 yılları arasında Daily Pkarşısında Mail, Guardian, New York Times ve New York Post’ta düzen üretmek, zihnin yayımlanan 95 bini aşkın makale ile Facebook ve kendini koruma biçimidir. kaydırma Twitter (bugünkü adıyla X) üzerinde paylaşılan 579 Ancak günümüzde kontrol milyon gönderiyi inceleyen araştırma, kullanıcıların olumsuz haberleri olumlu haberlere kıyasla gereksinimi, bireysel bir neredeyse iki kat daha özellik olmaktan çıkıp Bloomscrolling, gezegeni pembe bir fazla paylaştığını ortaya toplumsal bir refleks haline koyuyor. Facebook’ta bu gelmiş gibi görünüyor. oran yüzde 98’e kadar filtreden görmek değildir. Yaraları inkâr Çünkü dünya gerçekten çıkarken X’te yüzde 34 seviyesinde kalıyor. sarsıcı. Pandemiler, savaşlar, etmeden iyileşme olasılığına DAIRESEL ekonomik dalgalanmalar, FLORA iklim krizi, hızla değişen da bakabilmemizi sağlar. Belki teknolojiler... Gelecek de yeni bir dijital alışkanlığa duygusu istikrarlı değil. Bu istikrarsızlık karşısında insan, ihtiyacımız var: Her gün birkaç tutunabileceği küçük alanlara daha sıkı sarılıyor. Günlük dakika boyunca yalnızca yeşereni rutinlere aşırı bağlılık, her ayrıntıyı planlama, görmeye. Filizlenen tohumları, geri AYÇA sürprizden huzursuz olma CEYLAN hali biraz da bu yüzden. dönen kuşları, temizlenen nehirleri HHH ayca_ceylan ve toprağa dokunan insanları... Kontrol takıntısı kimi zaman güçten değil, ünün her anında elimiz telefona geliştirebiliyor. Öte yandan doğanın onarıcı güvensizlikten doğar. Kişi ne gidiyor. Parmaklarımız ekranı gücünü ve kolektif çözüm örneklerini takip kadar çok bilinmezlikle karşı kaydırırken dünya çoğu zaman edenlerin eyleme geçme konusunda dengeli bir karşıyaysa, o kadar küçük yangın, kuraklık, savaş ve kayıp sinir sistemiyle hareket ettiğini gözlemliyorum. alanları denetlemeye yönelir. Ghaberleriyle akıyor. Bu alışkanlığa Yani umut pasif bir duygu değil, sorumluluk Ancak savunma büyüdükçe son yıllarda bir isim verildi: Doomscrolling almayı besleyen bir enerji. Bloomscrolling bu de yaşam daralır. 5 (felaket kaydırması). Peki ya bunun karşıtı nedenle bireyin Sürprizler tehdit gibi 1- DIKKATINI BILINÇLE mümkün mü? Geçtiğimiz yazdan beri yeni bir iklim krizi algılanır, anlık olan huzursuz kavram yavaş yavaş yayılıyor: Bloomscrolling karşısında eder, esneklik zayıflık olarak YÖNLENDIR: Güne başlarken (çiçek açan kaydırma). Yani bilinçli olarak donakalmasını algılanır. gördüğün ilk içeriklerin zihninde çiçeklenen, iyileşen, pozitif etki yaratan, değil, bir Bugün toplumsal düzeyde nasıl bir dünya kurduğunu hatırla ve dönüştüren içeriklere bakmak. Bu gerçeklerden yerden de benzer bir durum var. seçimlerini farkındalıkla yap. kaçmak değil, aksine dünyanın hâlâ nasıl harekete Güvenlik talebi artıyor, geçmesini riskten arındırılmış alanlar direndiğini ve iyi şeyler de olduğunu görerek 2- BILGIYI DENGELE: Kriz destekleyen çoğalıyor, her şey ölçülmek zihnimizi yeniden dengelemek. haberlerini takip ederken aynı zamanda bir zihinsel ve öngörülmek isteniyor. İklim değişikliği çağında yalnızca yıkımı çözüm üreten, onaran ve dönüştüren alan açıyor. Oysa insan zihni sürekli izlemek, sinir sistemimizi sürekli alarmda hikâyelere de yer aç. alarm halinde yaşayamaz. tutuyor. Oysa ekolojik psikoloji alanında yapılan Bugün Sürekli kontrol çabası sosyal çalışmalar, doğanın yenilenme kapasitesine 3- YEŞERENI GÖRÜNÜR KIL: kaygıyı azaltmaz, artırır. medyada tanıklık etmenin umut ve eylem duygusunu Ekolojik restorasyon, dayanışma ve yalnızca güçlendirdiğini gösteriyor. Bir ormanın yangın HHH doğanın iyileşme örneklerini takip felaket sonrası yeniden filizlenmesi, kurak bir toprağın Her şeyi denetlediğimiz görüntülerini ederek dijital akışta umut alanı yarat. ilk yağmurla canlanması veya kentte asfalt değil, denetleyemeyeceğimiz tüketmek arasından çıkan bir bitki... Bunlar sırf küçük, hoş şeylerle yaşayabilme 4- PAYLAŞIM KÜLTÜRÜNÜ yerine görüntüler değil, gezegenin direnç hafızası. becerisini gösterebildiğimiz DÖNÜŞTÜR: Yalnızca endişeyi değil, bilinçli bir gelecek nasıl olurdu? UMUT HAREKETE GEÇIRIR çözüm ve dönüşüm ihtimallerini de bir seçim Üzerine düşünülmesi gereken Bloomscrolling’i aynı zamanda “iklim yapmak mümkün. Ekolojik paylaşarak kolektif algının değişmesine bir soru... iyimserliği” olarak adlandırılan yeni bir bakışla restorasyon projelerini takip etmek, ekogönüllülük Çünkü kontrol, geçici bir katkı sun. da ilişkilendiriyorum. Bana göre bu kavram, çağrılarına başvurmak, yerel tohum bankalarını rahatlama sağlar ama huzur, bazılarımızı iklim iyimserlerine dönüştürerek 5- EKRANDAN DÜNYAYA BAĞLAN: görmek, kent bostanlarının çoğaldığını fark belirsizlikle barışabildiğimiz gezegen için sorumluluk almaya da teşvik etmek veya doğa temelli sanat üretimlerini Dijital akıştan sonra kısa bir doğa teması yerde başlar. Hepinize iyi edebilir. İklim iyimserliği, iklim krizinin izlemek… Bunlar romantik kaçışlar değil, kolektif pazarlar. kurmak -gökyüzüne bakmak, bir bitkiye gerçekliğini inkâr etmeden çözüm ve dönüşüm iyileşmenin izleri. dokunmak, yürümek- dikkati yeniden DENIZ ÜLKÜTEKIN olasılıklarına odaklanmayı anlatıyor. Çünkü Ekranınızı kaydırırken bir an durun. Bir çiçeğin deniz.ulkutekin@cumhuriyet.com.tr dengeleyebilir. sürekli felaket anlatılarına maruz kalan bireylerin açtığı ana, bir ağacın gölgesine, toprağın sessiz zamanla “iklim yorgunluğu” ve çaresizlik hissi dönüşümüne bakın. Çok iyi yönettikleri göçmen politikaları ve yatırımları ile yapay zekânın laboratuvarı konumundalar Dijital egemenlik savaşında Kanada modeli eknolojinin baş döndürücü hızı, Google, Kanada ekonomisine yıllık 70 Fransız filozof Paul Virilio’nun milyar dolardan fazla ekonomik katkı sağlarken yeniden okunmasını ve 2026 yılı itibarıyla “AI Opportunity Fund” anlamlandırılmasını gerektiriyor: girişimiyle 2 milyondan fazla Kanadalıya T“The Original Accident” isimli yapay zekâ eğitimi vermeyi ve Google for kitabında geminin ve uçağın icadının kazaları Startups Accelerator programı ile yerel girişim icat etmek olduğundan, trenin icadının aynı ekosistemini desteklemeyi planlamış durumda. zamanda raydan çıkmak anlamına geldiğinden BINLERCE TEKNOLOJI IŞLETMESI dem vurmuştu! Küresel teknoloji ekosistemi Fikirlerin laboratuvardan ürüne, üründen kendi yolunda hızla ilerlerken her alanda şirkete olağanüstü hızla aktığı, adeta bir “kurucu kontrolsüzlük dikkat çekiyor. Büyük kazalar fabrikası” gibi çalışan bu bölgede Google’ın yanı olmadan bu dönem geçer mi? Hep birlikte sıra 1570’in üzerinde teknolojiyle ilişkili işletme göreceğiz. var. Bu sayı önemli çünkü Kitchener gerçekten Geçen zaman içerisinde yapay zekânın de çok küçük bir yer ve bu nicelik kendi çekim deneysel bir araçtan endüstriyel bir zorunluluğa alanını oluşturan bir altyapıyı gösteriyor. dönüştüğü kritik bir eşiğe Kent merkezinde yer alan Communitech Hub, geldik. Yükselen güç tarihi Lang Tannery kompleksinin içinde, 7432 konumundaki Çin, yapay metrekarelik bir alan kaplıyor. Burası yalnızca zekâ destekli ilaç keşfi bir çalışma mekânı değil, bir ekosistem. kentin patentlerinin yüzde 70’ini içinde dağılmak yerine tüm girişimciler tek bir elinde tutarak biyoteknolojide kampüs içinde çalışıyor. sıçrama yaptı. İnsansı robot çabası içinde. Yerel verinin değeri ve önemi Kanada’nın teknoloji hikâyesinde genellikle University of Waterloo’nun önemli üretim üretiminde 140’tan fazla kuşkusuz gittikçe artacak. ABD ile ipleri Toronto manşetleri alıyor çünkü en görünür para hattı Velocity de Kitchener/Waterloo bölgesinin üreticiyle seri üretim aşamasına ÖZLEM epey gerilen ülkelerden biri olan Kanada’da, orada: Bankalar, kurumsal merkezler, devasa bir lokomotiflerinden. Velocity, 2025’te 500’ün geçerek küresel liderliğe YALIM işgücü piyasası... Montréal ise akademik çekim Başbakan Mark Carney Davos konuşması ile üzerinde girişime destek verdiklerini ve bu yerleşti. İnsansız fabrikalar ile dikkatleri üzerine çekti. Ben de ocak ayında gücü ile yapay zekânın marka kenti konumunda. girişimlerin toplamda 40 milyar dolarlık bir endüstride eski devri kapattı. Vancouver, oyun ve film teknolojileri Kanada’da olduğumdan, ülkenin global teknoloji kurumsal değere ulaştığını söylüyor. Teknoloji lideri ABD, üretken yapay zekâ ve alanlarında güçlü. Kitchener/Waterloo bölgesi girişimciliği pastasındaki rolüne yakından büyük dil modellerindeki üstünlüğünü askeri Önümüzdeki dönemde teknoloji adına artık stratejik olarak bu parlayan yıldızlar arasında odaklanmam mümkün oldu. stratejilere ve “agentic AI” olarak isimlendirilen kolay paradan söz edemeyiz. Artık daha seçici, konumlanıyor. Toronto’ya bir buçuk saat özerk kararlar verebilen ajan sistemlerine entegre şişirilmiş vaatlerden uzak, belki daha az gelir TEKNOLOJI EKOSISTEMI uzaklıktaki Kitchener’da kendime çalışma elde eden ama gerçek verimlilik ve dönüşüm ederek korumaya çalışıyor. Avrupa ise, EU Kanada çok iyi yönettiği göçmen politikaları mekânı edindiğim kafelerden biri Google’ın sağlayan bir teknoloji anlayışı hâkim olacak. AI Act ile etik ve güvenli yapay zekâ alanında ve yatırımları ile bugün yapay zekânın uygulama Kanada HQ binasına bakıyordu. Kitchener/Waterloo bölgesi bu altyapıyı standartları belirlerken açık kaynaklı modellere laboratuvarı konumunda. Hükümet, Global Teknoloji devinin Kanada serüveni, 2001 sağlamış görünüyor, Silikon Vadisi’nin ünlülüğü yaptığı yatırımlarla ABD-Çin rekabetinde Impact+ programı kapsamında 2025 bütçesinden yılında Toronto’da tek bir satış ofisiyle başlamış, burada yok, mühendislik kültürü hâkim. Diğer üçüncü bir kutup olma çabasını sürdürüyor. 1.7 milyar tutarında bir kaynağı araştırma yıllar içinde Waterloo ve Montreal’e yayılarak Bölgenin rolü onu düzenleyici güç olarak yandan Google’ın yanında OpenText, Arctic ve yetenek yatırımına ayırmış, bu da ülkeyi Kanada’yı kendi adına ABD dışındaki en kritik konumluyor. Avrupa’nın biyoteknolojide de Wolf, SAP ve daha birçok öncü markanın şimdiden dünya çapında bir yapay zekâ yetenek önemli ve niş çalışmaları var. teknoloji ve yapay zekâ duraklarından biri haline varlığı ve yüzlerce “start-up” buradaki sessiz bir Bir bakıma herkes dijital egemenleşme çekim merkezi haline getiriyor. getirmiş. yükselen gücün kanıtı. ADIMDA ‘BLOOMSCROLLING’