Katalog

8 ŞUBAT 2026 3 Charlie Chaplin’in unutulmaz karakteri Şarlo’yu taklit eden Şarlo Şükrü’nün öyküsü Tükenmişlik Dehalar taklit edilemez! (burnout) zmir’de 1923’ün sıcak bir temmuzu. Lale Sineması’nın önünde iskemlede sendromu soluklanan sinemacı Cemil Filmer bağrışmalar yükselince sesin İgeldiği yöne doğru çevirir başını. ükenmişlik (burnout) Biraz sonra Atatürk’ün aracı yaklaşır. sendromu ilk önce İzmirlilerin coşkun tezahüratları eşliğinde hekimler ve öğretmenler için ortaya atılmış, sinemanın önünden Tdaha sonra tüm meslek aracıyla geçerken grupları için düşünülmüştür. Cemil Bey’i fark eder Kanımca yoğun bir şekilde sınavlara ve kalmakta olduğu hazırlanan öğrenciler, birkaç çocuğa Uşakizade köşküne bakan anneler ve hasta yakınları davet eder. Cemil Bey, PROF. DR. için de tükenmişlikten söz etmek cephede çekilen filmleri Atatürk ve Makbule Hanım, Elhamra Sineması’nda ÜSTÜN mümkündür. beraberinde götürür ve 1920’lerin başında Charlie Chaplin’in DÖKMEN Kişinin işyerinde çok yoğun Gazi Paşa’ya izlettirir. yaşam verdiği Şarlo filmleri Türkiye’de TOLGA “Şarlo” çalışması, uzun nöbetler tutması, Sonra da Konak İki büyük etki yapar. 1927’de Peyami Safa Şükrü AYDOĞAN kötü mekânlarda çalışması, kişiler arası iletişim Çeşmelik’teki işlettiği “Bedia Servet” mahlasıyla 16 sayılık “Şarlo açısından olumsuz koşullar içinde bulunması, yaptığı Ankara Sineması’na Polis Hafiyesi ve Gülünçlü Sergüzeştleri” işi giderek anlamlı bulmamaya başlaması zamanla davet eder. Daveti kabul eden Gazi ertesi adıyla Şarlo hikâyeleri yazar. tükenmişliğe yol açabilir. Türkçemizde, “Ayaklarım gün sinemaya gider ve hınca hınç dolu 1925’te gösterime giren “Altına geri geri gidiyor” şeklinde bir ifade vardır. İşe giderken salonda kadınların olmadığını görür. Hücum” filmi Şarlo’yu daha da ünlendirir. tükenmişlik içinde bulunanların ayakları gerçekten Nedenini sorunca Cemil Bey, “Hanımlar Hatta Kemal Salih Sel’in idaresindeki geri geri gider. Kendilerini zorlanma, stres içinde için salı günleri matine yapıyoruz paşam” yazıda Şükrü’nün Haydarpaşa Garı’nda “Haftalık Mecmua” ABD’de yaşayan hissederler. yanıtını verir. Gazi son derece kızgın bir yankesicilik olayını görerek hırsızı Charlie Chaplin’e mektup yazıp imzalı bir bir ifadeyle kadınların artık ikinci sınıf yakalayıp Emniyet’e teslim ettiğini, mağdur fotoğrafını ister. Chaplin, büyük bir incelik TÜKENMİŞLİĞİN BELİRTİLERİ vatandaş olmayacağını söyler ve “Dışarıda kişiye de altın kaleminin iade edildiğini göstererek imzalı bir fotoğrafını postalar ve Aşağıdaki belirtilerin çoğunluğuna sahip olmak bekleyen tüm kadınları içeri alın! Onlar aktarır. Şükrü bir kahraman olur. derginin kapağına gururla konur. çalışanın tükenmişlik hissettiği anlamına gelir: da film izleyecek” emrini verir. Kadınlar 15 Eylül 1934 tarihli Vakit gazetesinde n Kişinin enerjisi tükenmiş, motivasyonu düşmüştür; salona alınır, ilk defa kadınlarla erkekler TÜRK ŞARLO: ŞÜKRÜ ilginç bir haber yer alır. Gazete, okurları n Kişi yeterince uyusa bile kendini sürekli yorgunluk bir arada film izler. Cemil Bey bu özel için Şirketi Hayriye’nin 71 numaralı Şarlo o kadar sevilir ki onu taklit eden hisseder; günü anlatırken Atatürk’e “Şarlo İdama vapurunu kiralar ve ücretsiz bir Boğaz kişiler de çıkar. O günlerin tanığı Malik n İşinde başarılı olduğu konusunda ciddi şüpheler Mahkûm” filmini izlettiğini, Gazi’nin filmi turu yaptırır. Güvertede caz orkestrası Aksel, Şarlo Şükrü’den söz eder. Başında geliştirir, yaptığı işin anlamlı olmadığını düşünmeye çok sevdiğini ve “Hayatımda bu kadar kurulurken Şarlo Şükrü mola verildiği melon şapkası, elinde hezaren boğumlu başlar, işinde tatminsizlik yaşar; güldüğümü hatırlamıyorum” diyerek bir zaman sahne alarak taklitler yapar ve bastonu ile Divanyolu, Direklerarası’nda n Hafta sonunu iple çeker, pazartesi sabahları okula daha seyretmek istediğini aktarır. Film, para toplar. Vâlâ Nureddin’in de içinde Şükrü Bey’in dolaştığını ve insanların gitmek istemeyen öğrenciler gibi işe gitmemek için ikinci kez gösterilir ve Atatürk’ün Şarlo ile bulunduğu bu etkinlikte, “Şarlo Şükrü alaya aldığını yazar. 8 Nisan 1926 tarihli çeşitli mazeretler üretir ancak işe gitmek zorundadır, tuhaflıklarıyla herkesi güldürdü” ifadesiyle tanışması böyle başlar. “Resimli Perşembe” dergisinde Şarlo ayakları geri geri gitse de işe gider; haber okuyuculara sunulur. Yıllar geçer ve Gazi, 1931 de ise Şükrü’nün yaptığı bu taklitle günde 10 ila n Duyarsızlık geliştirir, işine ve çevresine ilgisi Chaplin’in “Şehir Işıkları” filmini Ankara Şarlo Şükrü ayrıca yardım kartları 30 lira arasında para kazandığı, 7 Ağustos azalır; Yeni Sinema’da seyreder. O bastırarak para toplamaya çalışır. Kartta 1927 tarihli “Resimli Gazete”de n Uyku sorunları yaşar; günlerde sesli filmler yeni yeni şunlar yazar: “Şarlo’nun taklitçisi, bir ise Şükrü’nün Anadolu turnesine n İştah azalabilir veya artabilir; çıkmakta ancak Charlie Chaplin, Türk sanatçısı olan Şükrü Bey maalesef çıkacağı belirtilir. Şükrü’nün bir n Grip ve benzeri hastalıklara yakalanma ihtimali henüz tanınmamış bir sanatkârımızdır. Şarlo filmlerini yine sessiz diğer adresi de tren garları ve artar; çekmektedir. Gazi filmi izlerken vapurlar olur. Kalabalıklara Yegâne arzusu sinema artisti olmaktır. n Gelecekten beklentisi azalır, umutsuzluğu artar; bir ara Chaplin’i överek, karşı gösteri yaparak para Bu da her şeyden evvel maddi bir imkân n Sürekli gergindir, sık sinirlenir, öfke patlamaları “Büyük sanatkâr (Şarlo) meselesi olduğu için bu kart toplar. 8 Ağustos 1931 günkü yaşar, zaman zaman saldırganlık sergiler; asıl öfkesi filmlerde konuşmamakta ısrar mukabilinde kendisine Cumhuriyet gazetesinde yoğun ve sağlıksız iş ortamınadır ancak öfkesini iş ediyormuş. Belki de hakkı var. vereceğiniz ufak bir Abidin Daver “Hem Nalına arkadaşlarına, müşterilere veya aile fertlerine yöneltir. Kim bilir konuşma ilave edilirse Hem Mıhına” köşesinde Şarlo meblağ ile yarının parlak Anadolu’muzda, “Davacının aptalı derdini mübaşire Charlie eserin sihri bozulabilir” cümlesini Şükrü’den övgüyle bahseder. sanatkarına yardım anlatır” denir. Tükenmişlik içinde olan kişi de derdini Chaplin kurar. “Şarlo Şükrü’ye Teşekkür” başlıklı etmiş olacaksınız.” adeta mübaşire yöneltir. (Şüphesiz ki tükenmişlik aptallık değildir, sadece bir zorlanma halidir.) ATATÜRK’LE TANIŞMA ANNELERDE VE BAKICILARDA TÜKENMİŞLİK Halim Tükenmişliğin iş ortamları dışında da ortaya Tokmakçıoğlu çıkabileceğini söylemiştim. Ev dışında sistematik bir 1933’te Yalova’da çalışma yaşamları olmayan ev kadınları da tükenmişlik bulunan Atatürk’ü hissedebilirler. Özellikle evde kalıp birkaç çocuk korumakla görevlidir. büyütmeye çalışan ev kadınları bunalabilirler, sinirli olurlar ve tükenmişlik içine girebilirler. Bakıma muhtaç Bir gün köşkün yakınlarına, engelli aile üyelerine evlerinde bakan yakınlarında bir kişiler için de aynı sorun geçerlidir. Bu kişiler bir hobi uğultu geldiğini fark edinmeden önce sıkıldıklarını kendilerine veya bir eder. Şarlo Şükrü başkasına ifade etmelidirler. taklitleriyle insanları Yakınlarına bakanlar, özellikle anneler genelde güldürmektedir. sıkıldıklarını kendi kendilerine bile ifadeden çekinirler. Atatürk durumu Eğer çocuklarından bunaldıklarını söylerlerse ayıp, fark ederek Şarlo günah olacağını düşünürler. Oysa kişinin sıkıntısını Şükrü’yü çağırır, ifade etmesi en doğal hakkıdır. İfade edilen sıkıntı ne yaptığını sorar sıkıntı olma özelliğini büyük ölçüde kaybeder. ve Şükrü Bey Divanu Lügâtit-Türk’te artık fazla kullanılmayan bir “Şarlo’yu taklit atasözü var, “Ateş demekle ağız yanmaz” diyor. Bir ederek beş on kuruş annenin çocuklarından bunaldığını ifade etmesi onları para kazanıyorum” sevmediği, onlara bakmayacağı anlamına gelmez. yanıtını verir. Sadece söyleyeni bir ölçüde rahatlatır. Atatürk, Şükrü’nün Şarlo’yu kötü METAL YORGUNLUĞU TÜKENMİŞLİK Mİ? bir şekilde taklit Siyasi ortamlarda metal yorgunluğu tükenmişlik etmesini, üzerinden anlamında kullanılıyor. Oysa metal yorgunluğu uzun para kazanmasını yıllar çalışmaktan kaynaklanan, yaşlanmayla gelen doğru bulmaz. bir sorun olsa gerek. Tükenmişlik ise her yaşta ortaya Ardından “Şarlo çıkabilir. kimdir biliyor TÜKENMİŞLİĞE KARŞI NE YAPILABİLİR? musun? O, bir büyük sinema sanatçısıdır Öncelikle işyerlerindeki psikologların ve psikolojik ama sanatında dehaya danışmanların bu konuda duyarlı olmaları, çalışanlarla tükenmişlik konusunda etkileşim (encounter) grupları erişmiştir. Dehalar taklit edilemez yapmaları iyi olabilir; u Kendilerini tükenmiş hisseden kişiler işleri dışında anlıyor musun” uğraşlara yönelmelidirler, hobi edinmelidirler; sınavlara karşılığını verir. yoğun olarak hazırlanan öğrencilerin sadece ders Nasihatte bulunur. çalışmaları sağlıklı değildir. Haftada yarım gün, en “Madem hasta, sakat azından birkaç saat ders dışı uğraşları olmalıdır. Bu değilsin, bırak bunu uğraş arkadaşlarla gezmek veya bir folklor çalışması ekmeğini çalışarak olabilir; başka yollardan u Tükenmişlik karşısında fiziksel egzersiz yapmak, kazan.” Şükrü, herkesin bildiği ama yapmaya üşendiği bir şeydir; uzaklaşırken Atatürk u Dengeli beslenmek; köşk komiserini u Yaşam amaçlarını belirlemek, tek amaç iş ise çağırır. Geçimini tükenmişlik artar. sağlaması için üç ay yetecek para verir. Atatürk’ün koruması Halim Bey, “Atatürk, İmtiyaz Sahibi: 8 ŞUBAT 2026 SAYI: 1870 CUMHURİYET VAKFI adına n Yayın Koordinatörü büyük bir sanatkârın ALEV COŞKUN DENİZ ÜLKÜTEKİN sokak ortasında Genel Yayın Yönetmeni n Reklam Genel Müdürü MİNE ESEN alelade bir kimse EVSUN SİNEM ALKAN Sorumlu Müdür pazar.dergi@cumhuriyet.com.tr tarafından taklit BETÜL BERİŞE Reklam Yönetimi: Yenigün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yay. ve edilmesine tahammül AŞ. Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sk. No: 2 34381 Şişli/İstanbul Teknik Hiz. Tic. A.Ş. Yenibosna Mah. 29 Ekim Cad. Tel: (0212) 343 72 74 (20 hat) Faks: (0212) 251 98 68 e-posta: No:11A/41 Bahçelievler İstanbul Dağıtım: Turkuvaz edememişti” diyerek reklam@cumhuriyet.com.tr Uets: 25999-15079-37611 Dağıtım Pazarlama A.Ş. Yaygın süreli yayın hatırasını sonlandırır. KAYNAKÇA cumhuriyet.com.tr’de