Katalog

6 TEMMUZ 2026 PAZARTESİ 4 SÖYLEŞİ Doç. Dr. Esen iktidarın amacının ‘kontrollü muhalefet’ olduğunu söyledi Planı Özel, İmamoğlu Tutsak kent ürkiye Cumhuriyeti’nin ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin kurucusu Mustafa TKemal Atatürk, emperyalizme karşı yürüttüğü Kurtuluş Savaşı’nı kazanıp Cumhuriyeti kurduktan sonra, Ankara’yı ve Yavaş ittifakı bozar Türkiye’nin başkenti yaptı. Kurtuluş Savaşı’na karşı çıkarak Britanya İmparatorluğu ile işbirliği yapan ktidarı değiştirmenin yolu Özel, uhalefetin bir araya gelmesini zorlaştırmak ve Atatürk’ün idam fermanını onaylayan İİmamoğlu ve Yavaş ittifakından geçiyor. Miçin farklı toplumsal gruplar, farklı Osmanlı İmparatorluğu’nun son padişahı Vahdettin’in, Britanya’ya ait bir savaş İktidarın planı muhalefeti lidersiz, örgütsüz partilere bölünür. İktidar, Kürt seçmen için gemisiyle kaçmasıyla birlikte, Osmanlı ve adaysız bırakmak. Muhalif siyasetçilere Öcalan’ı, Aleviler için Kılıçdaroğlu’nu öne İmparatorluğu’nun başkenti olan İstanbul düşen sorumluluk muhalif seçmeni lidersiz, çıkarıyor; milliyetçi seçmenin Kürt meselesinde da başkent olmaktan çıktı. Ankara emperyalizme karşı mücadelenin örgütsüz ve adaysız bırakmamak. daha sert pozisyon alacağını öngörüyorlar. simgesi olan bir kenttir. Bugün ise Ankara, emperyalizmin bir iyaset bilimci Doç. Dr. Berk Esen, UğUr örgütü olan NATO’nun tutsağı haline geldi! Doç. Dr. Berk e demir Cumhuriyet’in sorularını yanıtladı. P Ankara’daki NATO zirvesi nedeniyle 1982’de İstanbul’da doğdu. Lise eğitimi- Ankara’nın yolları ve meydanları S n İBB davasında mahkeme başkanı ni Robert Kolej’de, lisans eğitimini Van- milyonlarca Ankaralıya kapatıldı; 9 Temmuz’u son gün olarak belirledi. 0 derbilt Üniversitesi’nde tamamladı. Dok- anayasanın 34. maddesinin tanıdığı Hem savunma süresinin kısıtlanması torasını Cornell Üniversitesi Siyaset Bili- gösteri yürüyüşü ve toplanma hakkı gasp mi Bölümü’nde yaptı. 2015-2020 dönemin- hem de NATO zirvesinin tarihi kesiştiği edildi; zirve öncesinde yüzlerce vatandaş R de Bilkent Üniversitesi Uluslararası İlişki- için gündem 9 Temmuz’a kilitlendi. gözaltına alındı ve tutuklandı; Ankara adeta ler Bölümü’nde öğretim üyesi olarak çalıştı. bir açık hava cezaevine dönüştürüldü. Muhalefete yönelik yeni hamleler 2020’de Bilim Akademisi Genç Bilim İnsan- HHH T bekliyor musunuz? ları Ödülü’ne, 2018’de Sakıp Sabancı Ulus- NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması lararası Araştırma Ödülü’ne değer görül- Zirve sonrası hem İBB davasında hem Organizasyonu) adlı askeri ittifak 1949’da, dü. Siyasi İlimler Türk Derneği ile Uluslara- de Özgür Özel’ye yönelik “Sert bir hamle R ABD’nin ve Britanya’nın öncülüğünde, rası Siyaset Bilimi Derneği yönetim kurulla- gelmez” diyemem. 3.5 aydır devam eden Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’ne rında görev alan Esen, Sabancı Üniversitesi karşı kuruldu. SSCB de buna tepki olarak davada yargılananlar güçlü savunmalar Sanat ve Sosyal Bilimler Fakültesi’nde öğ- E 1955’te “Varşova Paktı” adlı askeri ittifakı retim üyesi olarak çalışmalarını sürdürüyor. yaptı, itirafçılardan geri alanlar oldu. kurdu. Böylece “Soğuk Savaş” başladı. Dava iktidarın istediği seyirde SSCB ve Varşova Paktı 1991’de ilerlemiyor. İmamoğlu’nun moralini yıkıldığı halde, NATO varlığını sürdürdü bozma, savunma hakkını kısıtlama ve SSCB’nin eski etki alanlarına doğru Muhalif seçmen sinmeyecek genişleme kararı aldı. Böylece NATO isteğinden kaynaklanıyor olabilir. 9 ile Rusya arasında “ikinci Soğuk Savaş” Temmuz’dan sonra Özel’e, muhalefete n Yavaş, yeni partiye katılırsa isimlerin ortaya çıkmasıyla birlikte yazdı, CHP’nin de bölünmesi dönemi başladı. dönük yargı baskısının artmasına yönelik sonuç ne olur, katılmazsa yeni iktidar değişikliği gerçekçi bir konuşuluyor. Tümünü birlikte Türkiye NATO’ya 1952’de, Adnan adımlar atılabilir. parti nasıl etkilenir? seçenek. Sorun siyasi kadro ve değerlendirdiğinizde siyaset Menderes’in başbakan olduğu Demokrat n Butlan kararından sonra CHP’de Yeni partiye Yavaş’ın girmemesi, örgüt. Çünkü şu an iktidar muhalif yeniden mi şekilleniyor? Parti iktidarı döneminde üye oldu. Böylece Türkiye’nin, Atatürk’ün Cumhuriyet başlayan kriz yönetimini nasıl o partiyi ölü doğurmaz ama ciddi tabanı yanına çekecek politikalar Siyaset Mart 2024’ten beri devrimlerinden uzaklaştırılması süreci, buluyorsunuz, hataları ve olumlu yanları anlamda zayıflatma riski olur. takip etmiyor, muhalif seçmeni ikna yeniden şekillendirilmeye ABD’nin ve NATO’nun şemsiyesi altında sıralasanız ne dersiniz? Muhalefet sandık yoluyla iktidarı etmeye çalışmıyor, bilakis baskı çalışılıyor. Takip edilen ekonomik başladı. Özel yönetiminin mutlak butlan konusun- politikasını artırarak sindirmeye değiştirecekse bunun tek yolu Özel, program nedeniyle iktidarın Türkiye’nin NATO’ya üye olmasıyla da adım atmakta geciktiğini düşünüyorum. çalışıyor. Bu kadar geniş kitleler birlikte Türkiye’nin bağımsızlığı da büyük İmamoğlu ve Yavaş ittifakından tabanı eridi. Özel yönetiminin darbe yedi; ayrıca Atatürk döneminde Çünkü bu riski Mayıs 2025’ten beri konu- sinmeyecek, zinde kalacaktır. geçiyor. Bugüne kadar hep partiler CHP’si birinci parti oldu, SSCB ile kurulan yakın ilişkiler büyük zarar şuyoruz. Bu süreçte mutlak butlan kararı- İktidarın yürüttüğü plan muhalefeti arası ittifaktan söz ediyorduk. 2023 belediyelerle topluma hizmet gördü. nın çıkacağına yönelik emareler vardı. Böy- seçimi sonrasında o tarz bir ittifakın lidersiz, örgütsüz ve adaysız sağlıyor. AKP’nin sağında Yeniden HHH le bir risk varken gelişmelerin kamuoyu kurulması zor. 2024 bize gösterdi bırakmak. Muhalif siyasetçilere Refah büyüyor. Bunun sonucu 1957 yılı seçimleri CHP açısından önünde daha çok tartışılması, Kılıçdaroğlu önemli bir dönüm noktasıdır. CHP bu ki bu üç isim aynı siyasi hatta düşen sorumluluk muhalif seçmeni seçimin kaybedilmesi ve rejimin seçimlerinde İsmet İnönü’nün genel ve ekibinin bu konuda yaptığı çalışmaların hizzalanırsa tek bir parti olarak bile lidersiz, örgütsüz ve adaysız sona ermesidir. İktidar bunu başkanlığında oylarını yükseltti ve yüzde afişe edilmesi gerekirdi. Planlar yavaş ya- çok ciddi seçmen desteğine ulaşır. bırakmamak. durdurmak için hamleler yapıyor. 41 ile tarihinin en yüksek oy oranlarından vaş yürürlüğe girdi. n Özel de “İmamoğlu’nu n DEM Parti yönetimi Bu hamlelerde normalleşme, İmralı birisini aldı. CHP 1959 Kurultayı’nda da “İlk bırakmam, Yavaş olmadan da yol “muhalefet yapmadığı” süreci ve yargı operasyonları var. Hedefler Beyannamesi”ni kabul ederek, ‘Süreci toplum sürükledi’ sol ideolojinin CHP’nin temel ilkeleriyle yürümem” dedi. gerekçesiyle eleştiriliyor. Katılır İktidarın normalleşme hamlesi bağdaştırılması doğrultusunda önemli bir Karar, toplumda infial yarattı. Özel Bu isimler farklı seçmen mısınız? tutmayınca yargı operasyonları ve adım attı. yönetimi ne adım atarsa atsın toplumsal gruplarını temsil ediyor. Yavaş Süreçle ilgili ilerleme yok ama İmralı süreci başlatıldı. İktidarın Bu yıllarda DP iktidarı, ABD ve tepki bu süreci sürükledi. Özel ve ekibi milliyetçi seçmeni belli açılardan muhalefete baskı iyice amacı muhalefet partilerini NATO’nun desteğiyle, CHP üzerindeki sahada büyük destek ile karşılanıyor. 26 diğer milliyetçi partilere arttı ve DEM Parti “kontrollü muhalefet” haline hukuk dışı baskılarını arttırdı; bu baskılar 27 Mayıs 1960 askeri darbesiyle sonuçlandı. Temmuz’a kadar kurultaya gidilmezse göre daha iyi temsil hâlâ topluma sürecin getirmek, yönetimlerini iktidar Geniş bir 1960’lı yıllarda dünyada ve Türkiye’de seçime girme hakkı kaybedilebilir. Bu, ediyor. İmamoğlu hem sonunda olumlu bloğuna entegre edecek bir yapı sol hareketler yaygınlaştı; Türkiye İşçi Kılıçdaroğlu CHP’sine karşı kullanılmaz CHP tabanına hem sonuç çıkacağı kitle iktidar kurumak. Bu süreç sonunda Partisi TBMM’ye girdi; CHP İnönü’nün ama Özel’in partiyi geri aldığı bir Kürt seçmene hem mesajını veriyor. DEM Parti’nin veya Kılıçdaroğlu liderliğinde, ortanın solunda olduğunu ilan karşısındaki senaryoda yürürlüğe konur. Yavaş kadar olmasa Önce kendi CHP’sinin iktidar bloğuna etti. Bunun üzerine 1969’da, ABD’deki n Bugüne kadar CHP’den koparak parti da birçok milliyetçi tabanlarına gireceğini düşünmüyorum ama adaya oy askeri okullarda eğitim alan Alparslan kuranlardan başarılı olan bir örnek yok. seçmene hitap ediyor. açıklama iktidarla örtük ilişkiye girerek Türkeş’in öncülüğünde, Milliyetçi Hareket Özel bir parti kurarsa farklı mı olur, n Nasıl bir yapmaları gerek. vermeye kendi partilerinde yönetimlerini Partisi kuruldu. MHP 1970’li yıllarda, birliktelikten söz Demirtaş hapiste neden? koruma imkânı kazanacaklar. ABD, CIA ve NATO ile birlikte, sol ve hazır ediyorsunuz? unutturulurken terör Daha öncekiler kendilerini yeterince Karşılığında da iktidarı sosyalist hareketleri şiddet ve terör yoluyla bastırmak için çeşitli örgütlerin kurulmasına Bir; aday, program, örgütü lideri Öcalan CHP’den ayrıştırmadı ve iktidar karşısında zorlamayacak siyasi bir çizgiyi öncülük etti. yürütülecek stratejide üç siyasi aktör yapıldı. CHP’den daha güçlü mücadele edeceklerini takip ederek kontrollü muhalefet Sol ve sosyalist hareketlere karşı 12 ismin konsensüsü olmalı. İki; gösteremedi. Seçim barajı yüzde 10 idi. olacaklar. Mart 1971’de gerçekleşen askeri darbeyi ‘Öcalan kabul görmez’ şu noktada aday tartışması Seçmen “Oylar bölünmesin” diye de diğer n Cumhurbaşkanı Erdoğan de ABD ve NATO destekledi. açılmamalı. İmamoğlu ön seçimle n “Umut hakkı olmadan partiyi tercih etmedi. Özel açısından CHP’nin Bülent Ecevit’in genel CHP’deki tartışmalar bağlamında, başkanlığında, 1973 seçimlerinde yüzde barış olmaz” diyerek Öcalan’a çok farklı bir tablo var. Öncelikle iktidar adaylaştı, yeni parti kurulursa da “Alevi vatandaşlarımızın 33, 1977 seçimlerinde yüzde 41 ile birinci özgürlüğü önceleyen bir strateji yargısının CHP Genel Başkanlığı’na yargı süreci netleşmeden aday hassasiyeti üzerinden kimse parti olmasıyla birlikte, ABD ve NATO, sol yürütüyorlar. Bunun toplumda oturttuğu bir Kılıçdaroğlu var. Seçmenin tartışmasına girilmemeli. Diploma siyaset yapmamalı” dedi. Bu da ve sosyalist hareketlere ve CHP’ye karşı siyasi karşılığı ne olur? önemli bölümü Kılıçdaroğlu’nun CHP’sini iptalinin kesinleşmesi durumunda aynı plana mı bağlı? baskılarını arttırdı, Ecevit’e karşı defalarca gerçek CHP olarak görmüyor. O nedenle bu üç ismin ortak kararı ile aday Böyle bir pozisyonun toplumda suikast girişimleri gerçekleştirildi. Ben bunu iktidarın kurgulamak CHP’nin yükselişi üzerine 12 Eylül bugün CHP’den ayrılan ekibin önü açık. belirlenmeli. O noktada da siyasi geniş ölçekli karşılık bulmasını istediği muhalefet yapısı üzerinden 1980’de yine ABD’nin ve NATO’nun Özel, 19 Mart’tan sonra büyük destek konjonktüre göre kalan iki kişi geçiyorum, yüzde 10’luk bir destek okuyorum. İktidarın varlığını desteğiyle bir askeri darbe gerçekleştirildi, topladı. 2024 seçimlerinde CHP’yi birinci arasında kimin kazanma ihtimalinin dahi bulamaz. Toplumu temsil sürdürmesi için muhalefeti bölmesi CHP kapatıldı. yüksek olduğuna bakılmalı ve üçü eden, seçim kazanan siyasetçiler parti yaparak ciddi bir meşruiyet kazandı. gerek. Muhalefet partilerinin bir 2024 yerel seçimlerinde CHP’nin 47 hapisteyken bir terör örgütü yıl sonra birinci parti çıkması üzerine, n Mansur Yavaş’ın tavrının ne olacağı araya gelmesini zorlaştırmak için de belirlenen isme destek vermeli. CHP’nin cumhurbaşkanı adayı Ekrem liderinin siyasi aktör olarak ön merak ediliyor; CHP’de mi devam eder, farklı toplumsal gruplar, farklı n Bu arada belediye başkanları İmamoğlu’nun diploması iptal edildi ve plana çıkarılması, üzerine bir de ayrılır mı? partilere bölünür. Toplumsal ve milletvekilleri transferleri İmamoğlu tutuklandı; CHP Genel Başkanı affedilmesi toplum vicdanını sızlatır, Yavaş’ın bu süreçteki rolü çok kritik. de gerçekleşiyor. Bu, seçmeni gruplar arasındaki mesafe artırılır. Özgür Özel “mutlak butlan” kararıyla kabul görmez. İktidarın da bu yönde Çünkü tipik bir CHP’li değil ama onun ge- etkiliyor mu? Seçmen Aleviyse bu partiye, “görevinden alındı”; ABD ve NATO üyesi bir planı olduğunu düşünmüyorum. ülkeler, AKP’nin bu sivil darbelerini de rek operasyonlar gerek butlan kararında CHP, 2024 seçiminde her Kürtse şu partiye, milliyetçiyse desteklediler! attığı adımlar çok belirleyici. Bence Kılıç- kesimden oy almıştı ama tavanda başka partiye oy versin ve bu HHH daroğlu yönetimi Yavaş’a ilişkin şöyle bir ‘Rejimin devamı hamleleri’ değil de tabanda oluşan muhalefet partilerin ortak noktası olmasın Ankara’nın bugün neden tutsak bir kent plan öngörüyordu: Butlan kararı alındıktan ittifakı bugün darmadağın oldu. n Tam bu noktada Erdoğan, istenir. Erdoğan Yenikapı ruhu ile olduğu, bu tarihsel gelişmelerin ışığında sonra Yavaş’ı aday olarak açıklayacaklardı. Bölünen muhalefet tabanını Özel, “Örgütün tasfiye sürecini tam da bunu yapmak istiyor. Kürt daha iyi anlaşılacaktır! Yavaş da partide kalacaktı ve Kılıçdaroğlu İmamoğlu ve Yavaş bir arada hızlandıracak bir yasal çerçeve seçmen için Öcalan’ı, Aleviler için kendisini belli bir seçmen kitlesinde meş- kalarak toparlayabilir. Çünkü üzerinde çalışıyoruz. Tekrar bir Kılıçdaroğlu’nu öne çıkarıyorlar. Tugay: Tertemiz bir rulaştıracaktı. Ama Yavaş’ın Kılıçdaroğlu muhalefetin taban sorunu yok. Yenikapı ruhu aranıyorsa bunun Böyle bir ortamda milliyetçi ile görüşmemesi, onun atayacağı bir aday Yüzde 50’nin üzerinde geniş bir vücut bulması gereken zemin, seçmenin Kürt meselesinde ‘ belediye yönetiyoruz olmayacağı, süreçte Özel ile hareket etmesi kitle iktidar karşısındaki adaya oy terörsüz Türkiye sürecidir” dedi. daha sert pozisyon alacağını Kılıçdaroğlu’nu boşa düşürdü. vermeye hazır. Bunu toparlayacak Demirtaş “Az kaldı” diye mektup öngörüyorlar. KEmERALTı esnafıyla bir araya gelen İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, “Görev süremin sonuna kadar Kemeraltı ile ilgili talep edilen çalışmaları bitireceğiz. Bunu Buca Metrosu için de Başka bir aday teklif dahi edilemez Onat Tüneli için de devam eden karayolları geçitleri için de söylüyorum. Tertemiz bir n Bülent Arınç, tarihini ve çıkışlarını bugüne kadar hükümet aday olmayacak, başka biri belediye yönetiyoruz. Bir gram lekesi yok, adaylık konusunda göz önüne alarak krizi yaşanmadı. Bu sistem çıkabilir, sistem değişecek” kimse bize bu konuda bir tek laf edemez. Tek “Cumhurbaşkanımız düşündüğünüzde nasıl bir Erdoğan ülkeyi stabil açıklamalarının karşılığı yok. derdimiz işimizi iyi yapmak” dedi. Yaşamının ‘Kardeşim filan’ diyemez tercüme yaptınız? biçimde yönetsin diye Arınç, özgül ağırlığı olduğunu önemli bir bölümünün Kemeraltı’nda mi, diyebilir mi, Sistemi Cumhurbaşkanı geldi. Bu nedenle başka iddia eden bir siyasetçiydi. geçtiğini anlatan Tugay, “Amacım bu ‘Diyemez’ diyenler Erdoğan inşa etti. AKP bir adayın düşünülmesini, Bu açıklamalarla kendisinin şehirdeki sorunları çözmek. Bunu asla kimseyi kimseden ayırmadan yapmak. olursa görürler” oylarını ve Meclis’te düşünülmesinin teklif hâlâ siyasette bir ağırlığının Konforlu alanlarda çalışıp gösteriş yapmak dedi. Siz çoğunluğunu kaybetmesine dahi edilemeyeceğini olduğunu gösterme çabası işim değil. Bu şehrin gerçek evladıyım” Arınç’ın siyasi rağmen bu sistem ile düşünüyorum. “Erdoğan içinde. Doç. Dr. Berk Esen ifadelerini kullandı. l İZmİR/Cumhuriyet ‘ sen