Katalog

20 TEMMUZ 2026 PAZARTESİ EKONOMİ 9 Denetimsiz işletmeler her gün can alıyor, sendikalar sorumluluk çağrısı yapıyor Kaza değil cinayet Bir ‘kurucu Yılın ilk yarısında 1063 işçi çalışırken yaşamını yitirdi. olay’ üzerine Sendikalara göre önlemler maliyet ve kâr hesabına takılıyor. Yoksullaştırılan işçi daha da değersizleştiriliyor. notlar artışmalar çoğu kez 15 Temmuz konomi gündemi enflasyon, değersiz değildir. İşçi yaşamını gecesinde yaşananlara, faiz, rekabet gibi başlıklarda korumayan her politika, ölümlerin Taktörlerin polisiye dökümüne, Esıkışırken çarkların ardında ortağıdır. Sendika önündeki engeller gerçekti-kurguydu ikilemine iş cinayetleri, yaralanmalar ve kaldırılmadan, bağımsız denetim sıkışıyor. Bugün ülkeyi yöneten hastalıklar sürüyor. Geçtiğimiz mekanizmaları kurulmadan, gerçek kadro, dayandığı toplumsal hareket, o gece yaşananların “şeylerin gün Türkiye’nin farklı yaptırım uygulanmadan bu acı tablo durumunu değiştiren” bir “kurucu yerlerinden dört işçi değişmeyecek.” olay” olduğuna inanıyor, bu çalışırken yaşamını inancı topluma dayatıyor, dirençle Sendikalar etkin olmalı yitirdi, beş işçi yaralandı. karşılaşınca da hırçınlaşıyor. Bu Dev Yapı-İş Sendikası Başkanı Hemen öncesinde üç nedenle, “olayın” kurduğu şey ELİF Özgür Karabulut da durumun iş cinayeti kamuoyuna üzerinde düşünmek daha önemli. ÖZGE YALÇIN ciddiyetini “Çalışma yaşamında Düşünmeye başlayınca da kurulan yansıdı. İşçi Sağlığı ve İş şeyin, devletin yönetim biçiminin, her ay adeta bir katliam yaşanıyor” Güvenliği (İSİG) Meclisi verilerine hizmetine sunuluyor. İşçiler git hastalıklarına yol açmakta. Meslek kurumlararası güç dengesinin, diyerek vurguladı. İnşaat iş gide daha da değersizleştirildiği göre yılın ilk yarısında kayıtlara hastalıklarının tespit ve kaydındaki karar alma mekanizmalarının, kolundaki ölümlerin taşeronlaşma için gerekli önlemler de alınmıyor” eksiklikler ise sorunun gerçek geçen iş cinayeti sayısı 1063 oldu. meşruiyet kaynaklarının kalıcı olarak ve örgütsüzlükle doğrudan diyen Karabulut, bir de özeleştiri boyutunun ortaya çıkmasını İş cinayetlerinin en çok meydana başkalaştığı, özgün bir rejim ilişkili olduğunun altını çizen inşasına ilişkin olduğunu anlıyoruz. ekledi: “Sendikalar sadece ücret engellemekte. Yazın yükselen geldiği tarım/orman, inşaat/yol ve Karabulut, sendika etkisini şu metal iş kollarına mensup sendika sorunlarıyla değil, İSİG alanını da sıcaklık, özellikle dökümhane Yeni rejim karşılaştırmayla açıkladı: “Üçüncü temsilcileriyle konuştuk. Onlara temel mücadele başlıklarından biri ve çelik üretimi gibi yüksek ısı Bu “olay”, Gramsci’nin hegemonya havalimanı şantiyesi adeta altında çalışılan işyerlerinde göre sorunun temeli önlemlerin olarak görmek, üyelerinde bilinç kuramı, “pasif devrim” paradigması kapalı bir kutuydu, girişlerimiz riskleri daha da artırmakta. şirketler tarafından birer maliyet oluşturmak zorunda. Belki de bizim merceğinden bakıldığında, salt engellendiği için örgütlenme Sıcaklık stresi dikkat dağınıklığına, yükü olarak görülmesi, üretimde eksik bıraktığımız nokta budur. bir kopuş değil aynı zamanda hız baskısı ve işçilerin örgütlenme faaliyeti yürütemiyorduk. Şehirden fiziksel performansın düşmesine bir süreklilik de sergiliyor. 2002- Daha kitlesel ve daha kararlı bir 2015 dönemi, siyasal İslamın, “bir güçlerinin ellerinden alınması. uzaktı, müdahale etmek de kolay ve ciddi sağlık sorunlarına neden mücadeleyi yükseltmek zorundayız” restorasyon” projesi bağlamında olarak iş kazası ve ölüm riskini Birleşik Tarım Orman İşçileri olmuyordu. Bildiğimiz en az 80 can şekillenmiş “pasif devrim” süreci Ciddi sağlık sorunları yükseltmekte. Buna son yıllarda Sendikası (BTO-SEN) Başkanı kaybı oldu. İstanbul Finans Merkezi içinde devlet aygıtında kurumsal yaygınlaşan taşeronlaşma, Mehmet Çak, sektörde emekçilerin ise şehrin içindeydi. Sendikalar Birleşik Metal İş Başkanı Özkan mevziler kazandığı; sivil toplum, deneyimsiz genç ve çocuk işçilerin aşırı sıcaklarda, uzun çalışma sürekli bu alanlara girerek Atar ise metal iş kolunun tehlikeli medya, eğitim ve bürokraside yavaş yeterli eğitim verilmeden üretime ama derinden bir rıza imalatı yürüttüğü saatleriyle ve yetersiz ekipmanlarla örgütlenme faaliyeti yürüttü ve fiili ve çok tehlikeli sınıfta yer aldığına klasik bir “mevzi savaşı” evresiydi. dahil edilmesi de eklendiğinde, çalıştırıldığını vurguladı. İktidarın bir denetim mekanizması oluşturdu. dikkat çekti. Ama aktardıkları, “15 Temmuz” bu süreci bir “cephe iş cinayetlerinin tek bir nedene adım atmak yerine, işçilerin yaşam Böylece iş cinayetleri aynı işleyişin bu gerçekliğe uymadığını savaşı” aşamasına sıçrattı; devlet bağlanamayacağı görülmekte. hakkını “piyasa kurallarına” teslim yoğunlukta yaşanmadı.” Karabulut, gösterdi: “Eski teknolojiler, artan içi tarafların çatışmasının galibi, elde Denetimsizlik ve caydırıcı ettiğini savunan Çak, her ölümün ekonomik kriz etkisine de dikkat üretim temposu, uzun çalışma ettiği merkezileşmiş yürütme gücüyle, yaptırımların yetersizliğiyle bu “mevzi savaşı” taktiğine dönerek altında alınmayan bir sorumluluk çekerek aylarca maaş alamayan bir saatleri ve sipariş baskısı hem günümüze uzanan yeni bir rejim inşa- tablonun çalışma yaşamındaki olduğunu belirterek şöyle seslendi: işçinin şantiyede kaza riskinin de önlemlerin uygulanmasını kuruluş süreci başlattı. yapısal sorunların sonucu olduğu “İşçilerin canı, hiçbir şirketin arttığını söyledi. “Yoksullaştırılan zorlaştırmakta hem de işçilerde Bu rejim bugün artık büyük çok açık.” kârından, üretim hedefinden kitleler ucuz işgücü olarak sermaye kronik yorgunluk, stres ve meslek ölçüde kurumsallaştı: Parlamenter demokrasinin güçler ayrılığının yerini katı bir güçler birliği aldı; yargı ve yasama özerkliğini yitirdi; normatif hukukun yerini lidere, beka söylemine Süt inekleri bile icradan satılıyor endeksli bir disiplin-cezalandırma rejimi aldı. Böylece Ernst Fraenkel’in CHP Niğde Milletvekili ve TBMM görüldüğünü belirten Gürer, ve hayvancılık yapanların mutlaka (The Dual State: A Contribution to sübvanse edilmesi, yem ve gübre the Theory of Dictatorship, 1941) “ikili Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu çiftçilerin üretim araçlarını kaybetme devlet” kategorisiyle açıklanabilecek Üyesi Ömer Fethi Gürer, tarım tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu başta olmak üzere temel girdilerde bir ikili hukuk düzeni oluştu. kesiminin bankalara ve finans belirterek artık damızlık düve, destek sağlanması gerekiyor. Girdi Muhalif duruşlar hızla suç süt ineği ve buzağıların da icradan maliyetleri düşmeden, ayrıca kuruluşlarına kredi borcunun 1 kapsamında, sembolik ve fiziksel ‘Paslanmaz çelikte trilyon 439 milyar 81 milyon lirayı satıldığını söyledi. Paylaştığı bilgilere üreticinin para kazanmadığı ancak araçlarla baskı altına alındı. Diyanet aştığını belirterek borçların yeniden göre üç ilde toplam 12 büyükbaş aracıların kazandığı bir sistem devam rejimin en asli ideolojik-teolojik ek vergi kaldırılsın’ hayvan bu ay satış listesine konuldu. ettiği sürece tüketicinin de uygun yapılandırılması için çağrıda bulundu. meşruiyet aygıtına dönüştü. “Olayın” Bu ay içerisinde 77 traktör ile 4 Gürer, “Bunlar herhangi bir mal değil; fiyata ürün alma şansı yok” diyerek ertesinde devlet bürokrasisinde ZÜCCACIYECILER Derneği bin 509 tarlanın icra işlemlerinde üretimin temel sermayesi. Çiftçilerin tepki gösterdi. başlayan geniş kapsamlı tasfiyelerin (ZÜCDER), paslanmaz çeliğe sonunda karar alma mekanizması uygulanan ek gümrük vergilerinin rasyonel bürokratik süzgeçlerden, kaldırılması ya da yeniden gözden liyakatten tamamen arındırılıp TÜBİSAD: Destek mekanizmaları girişim kredilerinden ibaret kalmamalı geçirilmesi çağrısı yaptı. ZÜCDER karizmatik lider kültü ile onun Yönetim Kurulu Başkanı Burak etrafındaki dar iktidar kliğinin iradesine Önder, mutfak eşyası, endüstriyel bağlandı. Arendt’in bakışıyla, klasik/ modern burjuva-demokratik ölçütler mutfak ekipmanları, elektrikli ev Teknolojide rekabet sert açısından bu işleyişin “irrasyonel” aletleri ile hediyelik ve dekoratif olduğu söylenebilir. Ancak bu işleyiş, ürün üreticilerinin artan ham bugün Türkiye’deki rejimin kültürel, ELİF ÖZGE YALÇIN süreçlerinde ek ölçeklenme madde maliyetleri nedeniyle tarihi kaynakları üzerinden kendini programlarıyla destekler verilmesi zorlandığını söyledi. Yerli üretimi üretmesi bağlamında özgün bir eknogirişim Rozeti sahibi kritik. Çünkü başarının anahtarı koruma amacıyla ithal paslanmaz rasyonaliteye sahiptir. Tgirişimcilere kredi desteğine çelikte gümrük vergisinin önce sadece girişimlerin kurulması başvurular sürerken Türkiye Bilişim yüzde 8’den 12’ye çıkarıldığını, değil; geliştirilen çözümlerin Kültür savaşları Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD) anti-damping önlemleriyle vergi sanayi, finans, sağlık, lojistik ve “Olayın” kurduğu rejimin, mülkiyet yükünün yüzde 16’ya ulaştığını Başkanı Mehmet Ali Tombalak’tan ilişkilerine, şirket yapılarına, piyasa savunma gibi rekabet avantajlı anımsatan Önder, özellikle katma mekanizmalarına liderlik düzeyinde katma değer uyarısı geldi. olduğumuz sektörlerde hızla test doğrudan müdahale edebilen, muhalif değerli üretim yapan firmaların KOSGEB aracılığıyla 9 Temmuz’da ürün, hizmet ve küresel başarılara edilmesi, müşteriyle buluşması ya da güvencesiz sermayeyi tasfiye uluslararası pazarlarda rekabet devreye alınan “Yapay Zekâ Kredi dönüştürebilme becerisinde ve ölçeklenmesidir. Türkiye’nin edip yandaş kliklere, holdinglere etmekte zorlandığını belirterek Programı” kapsamında yapay yaşandığına dikkat çekti. Destek hedefi küresel alana teknoloji sistematik kaynak aktaran yapısı, “Hammadde maliyetlerindeki her zekâ (YZ) geliştiren ve kullanan mekanizmasının burada bitmemesi Günter Reiman’ın “vampir ekonomi” şirketleri çıkarabilen bir ekosistem artış, üretimden ihracata kadar (1939) modelini anımsatıyor. Bu model girişimlere 5 milyon TL’ye kadar gerektiğini savunan Tombalak, oluşturmak olmalı. Bu program tüm zinciri etkiliyor. Küresel içinde silah sanayisi, rejim açısından, kredi sunulacak. Tombalak bunun şunları paylaştı: “Girişimlerin izleme, seçici destek ve ölçeklenme pazarlarda fiyat odaklı rekabetin hem sermaye birikimi hem milliyetçi- önemli bir adım olduğunu belirtse performansı ve ticari başarısı politikalarıyla devam ettirilirse yoğun olduğu bir dönemde bu ilave güvenlikçi meşruiyet üretimi açısından de asıl rekabetin temel modelleri düzenli olarak takip edilmeli. en stratejik önceliğe sahipti. Bu maliyetler, üreticimizin hareket doğru hedefe katkı sağlayacağına “vampir ekonomide” toplumsal artı- geliştirmekten çok; YZ’yi yenilikçi Büyüme ve uluslararasılaşma alanını daraltıyor” dedi. inanıyoruz.” değer, bölüşüm sürecinde, piyasa ilişkileri hatta bazen mülkiyet hakları rtada milyonlarca dolarlık yardım ivmesi tersine döndü. kuruluşunda çalıştı, çalışıyor. baypas edilerek üretken sermayenin paralarının “buharlaştırıldığı” AKP iktidarı ile etik, şeffaflık, Ahbap olayının STK’lere etkisini kaynaksız bırakılması pahasına, Oiddiaları uçuşuyor. Rakamlar 299 hesap verebilirlik ve kurumsal sordum. Sivil toplumda bir umutsuzluk rejimi destekleyen ekonomik-kültürel mu 999 milyar TL mi, belli değil. Borçlar, yönetim kavramları gündemden yarattı mı diye. Aksine bu konunun yapılanmalara transfer ediliyordu. alacaklar, kumara yatırıldığı öne sürülen çekilirken; Kamu İhale Kanunu’nda konuşulmasının gelecek için çok yararlı Kültür savaşları bu “kuruluşta” çok paralar... 200’e yaklaşan değişiklik, istisna olduğunu söylüyor. önemli yere sahiptir. Bugün, kültür Depremin, yangının, afetlerin acılarını uygulamaları, vergi afları, varlık Türkiye’de sivil toplumun alanında, tam bir medya denetimi yaşayan hâlâ binlerce insan varken barışları, kayırmacılık, nepotizm gelişemediğini, bunun da kurumsallıktan eşliğinde toplumu kutuplaştıran sanatçı Haluk Levent’in neden olduğu ve çıkar ilişkileri yeni yönetim uzak yapılardan kaynaklandığını asimetrik bir savaş yürütülüyor: ‘Ahbap’ çavuş Ahbap skandalı, yalnızca bir derneği kültürünün parçası haline geldi. söylüyor ve bundan sonra yeni Ahbap Seküler kesimlerin yaşam tarzları, tartışmalı hale getirmedi. Bu değişimin faturası ise ağır skandallarının yaşanmaması için olması kadın hakları ve LGBTQ+ bireyler ilişkisiyle önce ‘etik’ Deprem gecesi telefonuna sarılıp oldu. gerekenleri şöyle sıralıyor: sistematik baskı altındayken rejimin bağış yapan, “Bir cana dokunur” diye Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün “STK’ler bireylere dayalı olarak değil yaslandığı kültürel yapılara yönelik bütçesinden fedakârlık eden milyonlarca Yolsuzluk Algı Endeksi’nde Türkiye kayboldu! kurum olarak var olmaldır. Mali tabloları en ufak eleştiri “milli değerlere insanı üzdü. son on yılda yaklaşık 70 sıra tam şeffaf yayımlanmalı, etik kodları Dışa açılan ülkeye yabancı sermaye hakaret” sayılarak cezalandırılıyor. Ahbap’ın yarattığı en büyük kayıp geriledi. Ülkenin puanı 50 seviyelerinden yalnızca kâğıt üzerinde kalmamalı. Gelir geliyor, TÜSİAD kurumsal yönetim Bu bağlamda eğitim müfredatındaki paradan öte iyiliğe, dayanışmaya ve 31’e düştü. Örgüt bugün Türkiye için gider durumları, çalışanlara ödenenler, ilkelerini tartışıyor, etik merkezleri yapısal “reformlar”, tarihi yeniden gönüllülüğe duyulan inancın yara alması “zayıf demokrasi ile beslenen yolsuzluk yöneticilerin maaşları denetlenmelidir.” kuruluyor, şirketler etik kodlarını yazma çabaları, bir yukarıdan oldu. döngüsü” değerlendirmesini yapıyor. Asna, “Sadece sivil toplum kuruluşları yayımlıyordu. Avrupa Birliği’ne tam aşağıya toplumsal “kuruluş” Bugün Ahbap konuşuluyor. Dün Türkiye, mali suçlarla mücadeledeki değil toplum düzeninin kurtuluşu şeffaflık üyelik hedefi yalnızca ekonomik değil, projesinin, geleceğe dönük cephesini Kızılay tartışıldı, daha önce Deniz Feneri eksiklikler nedeniyle 2021’de FATF’ın gri ve hesap verebilirlikle mümkün” diyor. hukuk ve kamu yönetiminde de yeni bir ve başka vakıflar... oluşturuyor. Bu “olayla” kurulan listesine alındı. Yoğun çabalar sonunda Bir toplumda etik yalnızca bireyin anlayışın kapısını aralıyordu. Bunlar bir sonuç. Asıl tartışmamız 2024’te bu listeden çıkıldı. Ancak rejim, sandığı ve seçimleri ortadan ahlakı değil. Kuralların herkese eşit 2002’de yürürlüğe giren Kamu İhale gereken çok önemli bir konu var. toplumun zihnindeki gri listeden çıkmak kaldırmıyor ama, seçim platformunda uygulanması. Vatandaşın devlete ve Kanunu bu dönüşümün en önemli Türkiye’nin yıllardır adım adım hâlâ mümkün olmadı. yarışı daha başlamadan kontrol altına kurumlara güvenebilmesi. Vergisini simgelerinden biriydi. Amaç, siyasetin yitirdiği etik kültürü. Yani etik önce kamudan çekildi. Sonra almak istiyor. veren insanın ödediği paranın nasıl ihale üzerindeki etkisini azaltmak, aynı kültür şirketlere yayıldı. En sonunda Sonuç olarak 15 Temmuz sonrası harcandığını görebilmesi. rekabeti artırmak ve kamu kaynaklarının sivil toplum da bundan payını aldı. Güven krizi yaşıyoruz Yani etik, ekonominin de dönem karşımıza, rızanın zorla, kullanımını şeffaflaştırmaktı. demokrasinin de görünmeyen altyapısı. hukukun keyfiyetle, ekonominin ise Siyasetten ekonomiye, kamudan sivil Aynı dönemde Sayıştay’ın yetkileri Şeffaflık kurtarır topluma kadar uzanan büyük bir güven güçlendirildi, Bilgi Edinme Hakkı O altyapı çöktüğünde yalnızca sadakat ağlarıyla ikame edildiği, krizinin içindeyiz. Ve bugünkü tabloya Yasası çıkarıldı. Avrupa Birliği ilerleme Sibel Asna Özesmi benim 40 yıldır kurumlar değil, toplum da birbirine bütünsel/totaliter bir “kuruluş” bir günde gelmedik. raporlarında Türkiye’nin “şeffaflık” ve tanıdığım bir sivil toplum gönüllüsü. yabancılaşır. Bir ülkenin kaybedebileceği süreci olarak çıkıyor. Özgür Özel 1990’ların sonunda iş dünyasının “hesap verebilirlik” alanındaki reformları Türkan Saylan’la Cüzzam Hastanesi’nin en büyük sermaye de bu. Bugün işte bu ortamda yasal, kurumsal övgüyle yer aldı. en çok konuştuğu kavramlardan kurulmasından, Dünya Doğayı Koruma yaşadığımız sorunların kökeni de bu güvencelerden yoksun olsa da biriydi “etik”. Ancak sonraki yıllarda bu reform Vakfı’na kadar çok farklı sivil toplum değil mi? muhalefeti ayakta tutmaya çalışıyor.