Katalog
Yayınlar
- Anneler Günü
- Atatürk Kitapları
- Babalar Günü
- Bilgisayar
- Bilim Teknik
- Cumhuriyet
- Cumhuriyet 19 Mayıs
- Cumhuriyet 23 Nisan
- Cumhuriyet Akademi
- Cumhuriyet Akdeniz
- Cumhuriyet Alışveriş
- Cumhuriyet Almanya
- Cumhuriyet Anadolu
- Cumhuriyet Ankara
- Cumhuriyet Büyük Taaruz
- Cumhuriyet Cumartesi
- Cumhuriyet Çevre
- Cumhuriyet Ege
- Cumhuriyet Eğitim
- Cumhuriyet Emlak
- Cumhuriyet Enerji
- Cumhuriyet Festival
- Cumhuriyet Gezi
- Cumhuriyet Gurme
- Cumhuriyet Haftasonu
- Cumhuriyet İzmir
- Cumhuriyet Le Monde Diplomatique
- Cumhuriyet Marmara
- Cumhuriyet Okulöncesi alışveriş
- Cumhuriyet Oto
- Cumhuriyet Özel Ekler
- Cumhuriyet Pazar
- Cumhuriyet Sağlıklı Beslenme
- Cumhuriyet Sokak
- Cumhuriyet Spor
- Cumhuriyet Strateji
- Cumhuriyet Tarım
- Cumhuriyet Yılbaşı
- Çerçeve Eki
- Çocuk Kitap
- Dergi Eki
- Ekonomi Eki
- Eskişehir
- Evleniyoruz
- Güney Dogu
- Kitap Eki
- Özel Ekler
- Özel Okullar
- Sevgililer Günü
- Siyaset Eki
- Sürdürülebilir yaşam
- Turizm Eki
- Yerel Yönetimler
Yıllar
- 2026
- 2025
- 2024
- 2023
- 2022
- 2021
- 2020
- 2019
- 2018
- 2017
- 2016
- 2015
- 2014
- 2013
- 2012
- 2011
- 2010
- 2009
- 2008
- 2007
- 2006
- 2005
- 2004
- 2003
- 2002
- 2001
- 2000
- 1999
- 1998
- 1997
- 1996
- 1995
- 1994
- 1993
- 1992
- 1991
- 1990
- 1989
- 1988
- 1987
- 1986
- 1985
- 1984
- 1983
- 1982
- 1981
- 1980
- 1979
- 1978
- 1977
- 1976
- 1975
- 1974
- 1973
- 1972
- 1971
- 1970
- 1969
- 1968
- 1967
- 1966
- 1965
- 1964
- 1963
- 1962
- 1961
- 1960
- 1959
- 1958
- 1957
- 1956
- 1955
- 1954
- 1953
- 1952
- 1951
- 1950
- 1949
- 1948
- 1947
- 1946
- 1945
- 1944
- 1943
- 1942
- 1941
- 1940
- 1939
- 1938
- 1937
- 1936
- 1935
- 1934
- 1933
- 1932
- 1931
- 1930
Abonelerimiz Orijinal Sayfayı Giriş Yapıp Okuyabilir
Üye Olup Tüm Arşivi Okumak İstiyorum
Sayfayı Satın Almak İstiyorum
gorus@cumhuriyet.com.tr
27 MAYIS 2026 ÇARŞAMBA
2 olaylar ve görüşler
Hiper- emperyalizm
Mutlak butlan
KAAn EROĞUZ
ArAştırmAcı
üresel kapitalist sistem hızlı ve
ve demokrasi
Kyoğun bir dönüşümün içinden
geçiyor. Batı dünyasının egemenlik
AV. MURAT FATİH ÜLKÜ
projesi olarak tanımlanabilecek
tarif ettiği modern emperyalizm,
Atlantik sisteminin zayıflayan
slında yargı ve hukuk
günümüzde bölgesel/territorial
hegemonyası küresel düzeyde güç
sistemimizin geldiği
yayılmanın ötesinde insanların
dengesinin yeniden oluşmasına yol
Anokta, yaşanan örnekler
gündelik yaşamlarının derinliklerine
açarken sermayenin giderek yapay
karşısında; son mutlak butlan
sızarak genişlemesini sürdürüyor.
zekâ ve algoritma geliştirici şirketler
kararının hukuken açıklanmasının
elinde yoğunlaşmaya başlaması, bu
ne yararı var pek emin değilim,
Sermaye-devlet-iktidar
sermaye grupları ile siyasal iktidarlar
bu karar esas siyasal yönü ile
ilişkisi
arasındaki simbiyotik ilişkiyi daha da
değerlendirilmelidir, hatta daha çok
Venezüela Devlet Başkanı
derinleştiriyor.
“demokrasi”, “serbest seçimler”,
Nicolas Maduro’nun eşiyle birlikte
Lenin’in tabiriyle, 20. yüzyılın
“seçme-seçilme hakkının siyasal
kaçırılmasından, ABD ve İsrail’in
başında modern emperyalizm
boyutları” açılarından siyaset bilimi
İran’a dönük saldırılarında
sayesinde ortaya çıkan ve “tüm
yönünden incelenmelidir ama elden
yapay zekâ şirketleri vasıtasıyla
dünyada normal, alışılmış kapitalist
gelen bir şey yok, ünlü sözü tekrar
kullandıkları istihbarat bilgileri
kârlılığın üzerinde bir fazla kârlılığı”
ederek biz de kendi sözümüze
günümüzde emperyalizmin aldığı
tanımlayan “süper kârlılık”,
girelim: “Söylesem faydası yok, tartışmaları konusuz bırakan, halk de karardaki hukuka aykırılığı
yeni görünümleri yeniden tarif
günümüzde algoritma geliştirici
sussam gönül razı değil.” deyişiyle rafa kaldıran bir niteliğe anlatmak için yeterlidir.
edebilmemize olanak sağlıyor.
şirketler tarafından genişletilerek
CHP’de genel başkan değişikliği sahiptir. 4) İstinaf kararında, henüz
Microsoft’un İsrail genel müdürü
yeniden üretiliyor.
ile sonuçlanan 4- 5 Kasım 2023 Kasım 2023’de yapılan 38. olağan devam eden ceza davalarının
Alon Haimovich’in, İsrail ordusunun
Bu sürecin sonuçlarını bugün
tarihli 38. olağan kurultayın mutlak kurultay ile ilgili bir davanın sadece açılmış olmasını, -kendisi
Gazze saldırılarında Microsoft
gündelik yaşamlarımızın
butlan nedeniyle iptaline ilişkin kendisinden sonra yıllar boyu de bir kanıt toplamadan- iddiaların
yazılımlarını kullandığının ortaya
en gizli alanlarında dahi
istinaf kararı incelendiğinde; partinin tüm işleyişini, organlarını, kanıtlanması bakımından yeterli
çıkması üzerine istifa etmesi,
deneyimleyebiliyoruz.
1) 4- 5 Kasım 2023 tarihinden biçimlenmesini sekteye uğratması, görerek sonuca gidilmesi, usul
içinden geçtiğimiz süreci anlamak
sonra 28-30 Kasım 2025 tarihinde siyasal partiler hukukunun anlam hukukunun ispat kurallarını ve
Gözetim kapitalizmi açısından güncel bir örnek sunuyor.
yapılan 39. olağan kurultaydan ve amacı ile bağdaşmaz, herhangi bugüne kadar istikrarlı biçimde
Diğer taraftan, ABD ve Çin arasında
Teknolojik gelişmelerle beraber
söz edilmediği, yine istinaf bir dava ile bir partinin (somut devam eden yargı uygulamasını
yapılan diplomatik görüşmede ABD
üretici güçlerin gelişiminde yaşanan
incelemesine tabi tutulan dava olayda ana muhalefet partisinin) da altüst eden bir niteliktedir.
Başkanı Donald Trump’ın Çin’e giden
değişimler, askeri savunma sektörü
dosyalarında (istinaf kararındaki işleyişini davanın süreceği yıllar Kararda bu iddiaların neden
heyetin içinde Tesla CEO’su Elon
başta olmak üzere ekonominin
özete göre) 39. olağan kurultayın boyunca tamamen engellemek sabit (kanıtlanmış) kabul edildiği
Musk’ı, Apple CEO’su Tim Cook’u
birçok alanında önemli sermaye
iptalinin talep edilmediği, buna gibi bir olanak yaratır ki bunun de açıklanmamış, bu konudaki
ve BlackRock CEO’su Larry Fink’i de
yoğunlaşmalarının yaşanmasına
rağmen istinaf kararında talep demokratik sistem açısından kanıtlar değerlendirilmemiş ve
bulundurması, günümüzde yükselen
yol açtı. Bu anlamda, ABD’de
bulunmamasına karşın, hukuksal çok sakıncalı olduğu çok açıktır. tartışılmamıştır.
sermaye fraksiyonu olarak yapay
Silikon Vadisi çevresinde gelişen
olmaktan uzak toptancı bir Buna karşın, istinaf mahkemesi 5) Yüksek Seçim Kurulu’nun
zekâ sermaye gruplarının devlet ve
teknoloji şirketleri, ABD’nin askeri
yaklaşımla “4- 5 Kasım 2023 kararında 28-30 Kasım 2025’de yetkisinde olan bir konuda genel
siyasal iktidar ile girdiği ilişkinin
ve istihbarat servislerine destek
tarihinden sonra yapılan tüm yapılan olağan kurultayın eldeki mahkemelere aradan yıllar
günümüzdeki emperyalist ilişkileri
sunmak üzere devlet tarafından
olağan ve olağanüstü kurultayların davaya etkisi değerlendirilmekten geçtikten sonra dahi karar verme
nasıl beslediğini de ortaya koyuyor.
finanse edildi. Tüm dünyayı
iptaline” karar verildiği görülüyor. kaçınılmış ve hatta dava ve talep yetkisi tanımak, seçim hukukunun
Genel koordinatörlüğünü Vijay
“özgürleştireceği” varsayılan internet
Hukuk Muhakemeleri konusu olmamasına karşın iptaline temel ilkelerine aykırı olur;
Prashad’ın yaptığı ve yayın
ve ağ teknolojilerinin “serbest
Kanunu’ndaki taleple bağlılık karar verilmiştir. seçimlerin kesinliğine ve geleceğe
politikalarını “Ulusal Kurtuluşçu
piyasadaki” tekellerin ve oligopollerin
(HMK md. 26) ilkesi karşısında; yönelik güvenilirliğine büyük
Marksizm” olarak tarif eden
hizmetine sokulması, bilgi üzerindeki
Seçim hukukuna aykırı
hukuk mahkemesinde talep zarar verir.
Tricontinental Sosyal Araştırma
denetimin de bu oligopoller tarafından
3) Usul hukukunun
olmayan bir konuda karar
Enstitüsü, 2024 yılında çıkardıkları
sağlanmasına ve böylelikle geniş halk
Dönüm noktası
temel kurallarından biridir.
verilmesinin hukuken açıklanabilir
önemli bir raporda günümüzde
kitlelerinin manipülasyona ve bilgi
“Uyuşmazlığın esasını çözecek, İstinaf kararındaki hukuka
bir yönü yoktur. Esasen parti
emperyalizmin aldığı yeni veçheyi
kirliliğine her geçen gün daha fazla
davanın sonucunu peşinen aykırılıklar daha da uzatılabilir
organlarının seçimleri ile ilgili
“hiper-emperyalizm” olarak
maruz kalmasına yol açtı.
sağlayacak şekilde ihtiyati tedbir ama yazının girişinde de
yetkisi bulunmayan asliye hukuk
tarif etti. ABD liderliğindeki
Zuboff tarafından “gözetim
kararı verilemez.” Ama istinaf dediğimiz gibi konunun hukuken
mahkemesinde devam eden bir
Atlantik bloğunun hegemonyasını
kapitalizmi” olarak tarif edilen
kararında bu ilkenin tamamen açıklanması, daha doğrusu
davada, davadan sonra tamamen
kaybettikçe daha saldırgan bir
kapitalizmin aldığı bu yeni görünüm,
gözardı edildiğini, dava devam hukuken açıklanamaz olmasından
yasal olarak toplanan olağan
hale bürünmesinin çöküşünü de
tüm kişisel bilgilerimizin ve
ederken davacıların talebini da önemlisi, 1876 I. Meşrutiyet
kurultay sürecinin geçersiz
hızlandırdığı tezi üzerinden hareket
düşüncelerimizin algoritma geliştirici
tamamen karşılayan nitelikte bir esas alınırsa ülkemizin 150 yıllık
olduğuna karar verilmesi, adeta
eden araştırmacıların ortaya koyduğu
firmalar tarafından satın alınmasına
ihtiyati tedbir kararının yalnızca demokratik seçim geleneğinde
böyle bir dava bitene kadar
kavramsal tercihi dikkate almakta
ve böylelikle liberallerin biricik kabul
“kararın niteliği ve doğuracağı iç açıcı olmayan bir dönüm
partinin olağan kurultay sürecinin
fayda görüyorum. Her geçen gün
ettiği “bireyin ölümüne” yol açtı.
sonuçlar göz önüne alınarak” gibi noktasında olduğumuzdur.
engellenmek istenmesi hukuken
ülkemizi de içine alan emperyalist
20. yüzyılın ilk çeyreğinde,
soyut bir gerekçe ile verildiğini Halkın karşısına kendi
kabul edilemez.
savaş planlarına karşı verilebilecek
Lenin’in, sermayenin dünyanın
görüyoruz. Bu ihtiyati tedbir kendilerini yöneten, özgürce
antiemperyalist mücadele, öncelikle
bütün coğrafyalarına savaş ve kan ile
Demokratik sistemde sorun
kararını; bu dava gibi verilen propaganda yapabilen, demokratik
emperyalizmin günümüzdeki
yayılmasını göz önünde bulundurarak
2) 28-30 Kasım 2025’deki kararların kesinleşmeden yaşamın vazgeçilmez öğesi siyasal
görünümlerini anlamaktan geçiyor.
“kapitalizmin son aşaması” olarak
39. olağan kurultay, 38. olağan uygulanamayacağı taşınmaz partiler ile mi gidilecektir, yoksa
Kurultay’dan tamamen bağımsız mülkiyetine ilişkin bir davada, fiilen içi boşaltılan yalnızca
olarak ve yasal olarak zorunlu mahkemenin dava sürerken görünüşte varlığı devam eden
biçimde başlatılan, mahalle “davalı adına olan taşınmazın seçme ve seçilme hakkı ile mi
delegelerinin oluşumu, ilçe ve tapu kaydını tedbiren davacı yola devam edilecektir? Bu soru
il kongrelerinin yapılması ile adına tescil edelim” diye bir ve yanıtının yalnızca CHP’yi değil,
sonuçlandırılan ve dolayısıyla ihtiyati tedbir kararı vermesine tüm halkımızı ilgilendirdiği de
kendisinden önceki hukuksal benzetebiliriz. Sanırız bu benzetme ortadadır.
27 Mayıs 1960
GÜnAy GÜnER toplumca kabul görmesini
sağlayan siyasal çürümedir. İç
ürkiye’nin yakın tarihinde
barışın kurulamamasıdır.
sınıf çelişkileri kentsoylu-işçi
Türkiye’de darbeler Batı
T
bilinci üzerinden değil, yurtsever
destekli faşizm tarihidir. 1950-
aydın, köylü ile derebeylik
1960 yılları arasının süreği
temsilcileri arasında yoğunlaştı.
sayılabilecek 12 Mart 1971, 12
Sorun Atatürk Devrimi’nden Eylül 1980, 15 Temmuz 2016
çıkarları aşınanların savaşımı darbeleri Türkiye’yi iç savaşa
sorunuydu. Hâlâ da öyledir. 1940
sürüklemiş, aydınlarının kıyımına
yılından başlayan süreci başka
neden olmuş, güvenliksiz,
türlü çözümlemek olanaksızdır.
planlamasız, kalkınmasız
Osmanlıcılık, İslamcılık, ırkçılık,
bırakmış, kamu girişimlerinden
laiklik karşıtlığı hep bu sınıf
etmiş, parlamentoyu işlevsiz
baskısının ayrılmaz parçalarıdır. bırakmış, özellikle Ergenekon
Aslında önemli soru şudur: tuzaklarıyla TSK’ye, yargıya,
İnsanlığın ortak birikiminin bilime saldırılmış, ulusal bilinç
27 mayıs 1960 ihtilaline giden süreçte
yarattığı önsel, başat özgürlük Beyazıt meydanı'nda gerçekleşen öğrenci zayıflatılmıştır.
protestolarından. (28 Nisan 1960)
ilkelerinden yoksun bırakılmış,
Bazı, büyük yıkımlar yaşamış
dolayısıyla seçmeni aldatılmış bir
ülkelerde anayasayı koruma
tattığı Bağımsızlık Savaşımızı
siyasal düzen demokrasi olabilir mi?
örgütlerinin, halkın direnme
unutmadı. Ufacık bir çatlak buldu,
Olamaz. Demokrasinin yakınından
hakkının tanınması rastlantı
sızdı, genişletti. O çatlağın önemli
bile geçemez. Bunlar Aydınlanma değildir, çok anlamlıdır.
ayağı partilerdir. Tartışmalar, ayrı
ilkeleridir aynı zamanda. 27 Mayıs 1960 hareketi
görüşler olur yurtta. Doğaldır.
Bağımsız, ağa kulluğundan sonucunda, DP yönetiminin
Ne ki o çatlağa teşne olmak
kurtulmuş köylü, kültür kurumları, don derece karşı olduğu yüksek
bağışlanmaz. Bu ulusun varlığı-
sanayi kuruluşları, destekleme yargı kurumları, Devlet Planlama
yokluğu sorunudur. Devlet
uygulamaları, kadına, çocuğa
Teşkilatı, sendikalar, senato
yönetmek oyun, deneme yanılma işi
değer verilmesi, eğitim, sağlık,
kurulmuş, üniversite özerkleşmiş,
değildir. Hele de “bile bile” yapanlar
hastalıkların kazınması, bayındırlık, hızla kitaplar çevrilmiş, tutkuyla
sonuçlarını bilirler. Tıpkı Türk
barışçı iç ve dış siyasa... Sayılanlar okunmuştur. Basın, yayın dünyası
Ticaret Yasası’ndaki “basiretli tacir
ve sayılamayanlar Türkiye özgürleşti. Söz konusu ilerlemeler
karinesi” gibi.
Cumhuriyeti’nin başarılmış demokrasi için olmazsa olmaz
temelleriydi. Askeri olsun olmasın, koşullardır. Başat kaygı ulusun
Emperyalizm ilk yenilgisini müdahaleleri ruhen hazırlayan, yararıdır.

