Katalog

30 MART 2026 PAZARTESİ EKONOMİ 9 Gıdada pestisit riski adeta yeni bir lüks pazar yarattı. Zehirsiz gıda yüzde 73 daha pahalı Tabakta adalet yok Savaş-karbon- Tüketiciye ekolojik ve uygun fiyatlı ürün sunmak için çalışan adil gıda toplulukları ve tüketici hakları temsilcileri, güvenli sermaye gıdanın insan hakkı olduğunu belirterek herkes için erişilebi- rtadoğu’da ABD-İsrail-İran lir duruma gelebilmesi için devletten destek bekliyor. hattında tırmanan savaş, çoğu Ozaman yalnızca jeopolitik olarak bilinmiyor. ıdada halk sağlığını tehdit bir kriz olarak ele alınıyor. Oysa bu eden pestisitler ciddi güvenlik “Adil gıda” misyonuyla savaş, daha derin, yapısal bir krizin semptomudur: Kapitalist uygarlık, Gkrizi yaratmaya devam çalışmalar yürüten bazı sivil gezegenin ekosistemini -içindeki tüm ederken zehirsiz gıdalar ise adeta girişimler alternatif modeller canlılarla birlikte- giderek hızlanan bir yeni bir lüks pazar yarattı. Güvenli üzerinde çalışıyor. Buna karşın oranda sürdürülemez kılıyor. Önceki gıdaya ulaşımı vatandaşlık hakkı küçük ölçekli üretim ve lojistik yazımda, küresel ısınma hızlanırken olan tüketici, sertifikalı ürünlere maliyetler nedeniyle ürünler taşıt aracı üreticilerinin elektrikli yüzde 73 daha fazla hâlâ geniş kesimler için pahalı. teknolojiden çekilmeye başladığını, devletlerin bu teknolojiye verdiği ödeme yapmak zorunda Bu girişimcilerin fiyatları aynı destekleri kaldırdığını, “sıfır karbon” kalıyor. ürünlerin ucuzluk marketi fiyatının hedeflerini sulandırdığını aktarmıştım. Son yıllarda Türkiye ortalama yüzde 53 üzerinde. Bu Savaşı da bu tabloya eklediğimizde verilerini kamuoyu ile paylaşmalı, üreticiyle tüketiciyi buluşturan üretimi gıdaların topluluklar klasik organik pazar ELİF krizin görüntüsü daha da netleşiyor. sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği topluluklardan biri. ÖZGE YALÇIN Avrupa Birliği’nin ve üst segment marketlerden daha içinde çalışmalı” diyor. Gıda ve Yem için Hızlı Karbon ayak izi erişilebilir fiyat sağlamak, aracıyı Kamu kaldıraç olmalı Ziraat yüksek mühendisi ve Savaşlar, küresel ısınmaya iki Uyarı Sistemi’ndeki kötü şöhreti azaltmak ve ekolojik üretimi Direktör Yaşar Adalı, kanaldan katkı yapıyor: birincisi tarım yazarı Gazi Kutlu, iyi tarım kamuoyunda risk farkındalığını desteklemek gibi önemli hedefler silahların ve taşıt araçlarının doğrudan konvansiyonel tarımda pestisit uygulamalarında düşük verim oluştururken gıda perakendecileri taşısa da milyonların asgari ücreti kimyasal emisyonları, ikincisi yıkım, ve sentetik gübre kullanımınında nedeniyle birim maliyet artışı de ürün kategorilerine “sertifikalı” ve emekli maaşına yansıyan fiyat, ardından yeniden inşa sürecinin dolaylı maliyetlerin ortadan kalkmayıp olduğunu belirtse de şunların altını ya da “laboratuvar analizli” gıdaları güvenilir gıda önünde bariyer emisyonları. halk sağlığına, su kaynaklarına, çiziyor: “Bu, içinde ne olduğunu eklemeye başladı. 1 kilo üzerinden Orduların taşıt araçları, patlayıcılar, olmaya devam ediyor. toprağa ve iklime aktarıldığını füzeler, insansız hava araçları, savaş bilmediğimiz gıdaların normalimiz; yapılan hesaplamaya göre, ucuzluk uçaklarının tümünün hesaplanabilir bir Risksiz gıda herkesin hakkı vurgulayarak “Ekolojik üretimde ise risksiz gıdanın ise istisna olmasını marketinde havuç, patates, soğan, karbon ayak izi var. Bu silahlar “negatif maliyet direkt ürün fiyatına yansır. portakal, yeşil elma, domates ve Tüketici Hakları Derneği Başkanı normalleştirmez. Çiftçinin yeterli üretim araçları” -artı değer üreten değil, Bunun önüne geçebilmek ve adil armuttan oluşan bir sepet 406 TL Ergün Kılıç, güvenli gıdanın bir gelir elde edememesi, daha fazla birikmiş olanları yok eden araçlar- gıdanın norm haline gelmesi içinse tutarken aynı ürünlerin pestisit tercih değil, temel bir tüketici hakkı üretim için daha yoğun kimyasal olarak işlev görürken hem atmosfere kamusal teşviklerle desteklenmesi CO², zehirli gazlar, kimyasal parçacık analizli versiyonlarının satıldığı olduğunu hatırlatarak “Bu konu girdiye yönelmesine neden oluyor. salarlar hem de yıktıkları binalarda, marketlerde fiyat 702 TL’ye çıkıyor. şirketlerin inisiyatifine bırakılamaz. Sağlıklı gıda arzını artırmak, her şart” diyor. Kamu kurumlarının yollarda inşa sırasında depolanmış Risksiz gıdanın yalnızca belirli bir kesim için erişilebilir olmasını sosyal tedarik ilkesiyle hareket Bu farkın ne kadarının üreticiye, karbonu yeniden atmosfere karıştırırlar. kesimin erişebildiği bir ürün olması sağlamak mümkün ama bakanlık ederek kaldıraç görevi görebileceğini ne kadarının perakende zincirine Üstüne bir de yıkımın temizlenmesi, söyleyen Adalı, aksi durumda gıda gittiği; güvenli gıdanın fiyatını anayasaya da evrensel tüketici daha etkin olmalı.” yeniden yapım süreçlerinin gelecekteki güvenliğinin bir standart değil, karbon ayak izi eklenir. üretim maliyet ve sertifikasyonun haklarına da aykırı. Devlet; etkili “Etki odaklı çalışmalara ev Örneğin, bu bağlamda, karbon ayak mu yoksa perakende “premium” üretim denetimleri yapmalı, analiz sahipliği yapma” amacıyla faaliyet “piyasa segmenti” olmaya devam izi hesaplamaları yapılmış üç savaşa stratejisinin mi belirlediği ise tam sonuçlarını ve piyasa gözetimi yürüten sosyal merkez “Postane”, edeceği uyarısını yapıyor. bakabiliriz. Ukrayna (ilk iki yıl): Askeri yakıt kullanımı 25-30 milyon ton (Mt), altyapı yıkımı 50-60 Mt, gelecek yeniden inşa (projeksiyon) 60-80 Denetimsiz et ürünleri sağlığa tehdit Mt, yangınlar, endüstriyel hasar 10- 20 Mt. Toplam yaklaşık 100-200 Mt TÜRKIYE’de et ürünlerinde ortaya eti kullanıldığı belirlendi. Kocaeli zoonotik hastalık riskini CO². Bir kıyaslama yapılacak olursa: çıkan hijyen sorunları, tüketici Çayırova’da ise küflenmiş ve tarihi artırdığına dikkat çeken Ertürk, Hollanda’nın bir yıllık emisyonuna güvenini zedelerken halk sağlığı geçmiş et sattığı tespit edilen bir şarbon, bruselloz ve salmonelloz ya da 30 milyon otomobilin bir yıl açısından ciddi riskler yaratıyor. kasap kapatıldı. gibi hastalıkların gıda yoluyla kesintisiz çalışmasına eşdeğer. Tarım ve Orman Bakanlığı Veteriner Hekimler Derneği bulaşabileceğini belirtti. Gazze: Aynı bileşenler üzerinden, denetimlerinde bazı ürünlerde tek Başkanı Dr. Gülay Ertürk, sağlıklı Altyapı eksikliği, yetersiz personel yeniden inşa maliyeti dahil edilmeksizin kapasitesinin sınırlı olduğunu 30-40 Mt CO². tırnaklı hayvan eti tespit edilmesi, hayvandan güvenli gıda üretiminin ve ruhsatsız kesimlerin önemli belirten Ertürk, veteriner hekimlerin İran savaşı (ilk üç hafta, yeniden gıda güvenliğini yeniden gündemin temel ilke olduğunu ancak özellikle sorunlar arasında olduğunu inşa hariç): 7-10 Mt CO² - yalnızca üst sıralarına taşıdı. Ramazan ayında küçük işletmelerde kayıt ve denetim vurgulayan Ertürk, mezbahalarda baskı ve tehditlere maruz kaldığını, bu süre içinde İzlanda’nın bir yıllık hatta görev sırasında yaşamını güncellenen listelerde sucuk, kıyma eksikliği bulunduğunu söyledi. Kesim sürekli veteriner denetiminin zorunlu emisyonunu aşıyor. ve köfte gibi ürünlerde at ve eşek öncesi kontrollerin yetersizliğinin olduğunu ifade etti. Denetim yitirenlerin olduğunu söyledi. Nekropolitik ve gezegenin ölümü Hazırgiyim yüzde 10 daralma öngörüyor, lojistikte alternatif rotalar suları durultmuyor Sermaye birikim sürecinin Maaşın 3’te 1’i merceğinden bakıldığında, modern savaşlar yalnızca yıkım aracı değil, aynı zamanda bir yeniden birikim mamaya gidiyor olanakları yaratma aracıdır. Kentler, İstihdam kaybı kapıda yollar, fabrikalar -sabit sermaye- TÜRKIYE’de nüfüsun yıkıldığında, on yıllar içinde depolanmış yaşlanmasıyla iktidar, doğumun ELİF ÖZGE YALÇIN eşlik ediyor. Hürmüz’e alternatif olarak karbon bir anda atmosfere salınmakla artması yönündeki telkinlerini kalmaz; yıkımın açtığı alanda yeni Ümit Burnu, Kalkınma Yolu ve özellikle artırırken çocuk bakımı ve sermaye birikim olanakları da SAVAŞIN yarattığı küresel belirsizlik, Orta Koridor öne çıkarken UTİKAD eğitimin maliyetide her geçen doğar. Bu olanaklar, inşaat, enerji, Türkiye’de hazırgiyim sektöründe he- Başkanı Bilgehan Engin, ABD-İran gün artıyor. belediye hizmetleri altyapısının sapları altüst etti. TOBB Hazır Giyim ve geriliminin dünya ticaretinin yüzde CHP Niğde Milletvekili Ömer yeniden kurulmasıyla yeni bir karbon Konfeksiyon Sektör Meclis Başkanı Şeref 90’ının döndüğü deniz yolu rotalarında Fethi Gürer, Cumhurbaşkanı döngüsünü başlatır. Sermaye yalnızca Fayat, petrol bazlı hammadelerde orta- Süveyş Krizi’nden daha derin bir Recep Tayyip Erdoğan’ın her savaşları finanse ederek birikmez; lama yüzde 50 fiyat artışının ardından belirsizlik yarattığını vurguladı ve fırsatta dile getirdiği “en az savaşlar da yıkarak, öldürerek yeni sektördeki asıl zararın üç ay sonra sipa- şunlara dikkat çekti: 3 çocuk” isteğine, mama birikim zeminleri yaratır. riş miktarında kendini göstereceğini be- hine yüzde 5’lik bir kayma yaşandı. Bu da “Orta Koridor’a talepte erken fiyatlarıyla yanıt verdi. Gürer, Achille Mbembe’nin “nekropolitik” lirtti. Tüketicin şimdiden frene bastığını bizi hammadde maliyeti artan ama ihra- göstergeler kademeli bir artış kavramı da bu savaşların gözden hazırladığı analizde, üst söyleyen Fayat, “Bu tablo sürerse yüz de catta geliri artmayan bir duruma düşür- eğilimine işaret. Tedarik gecikmeleri kaçan bir boyutuna ışık tutuyor. segment mamanın yüzde 119, 10 daralma ve 100 bin kişilik istihdam dü” dedi. Fayat, hükümetin işsizlik fonu ve operasyonel karmaşıklık aşılabilmiş Mbembe, Foucault’nun “biyopolitik” alt segment mamanın ise yüzde (yaşamın yönetilmesi) kavramının kaybı gibi en kötü senaryoyla karşılaşa- üzerinden sanayicilere 3 bin 500 TL as- değil. Kriz, sigorta maliyetlerinin 97 zamlandığını ortaya koydu. karşısına, kimin ölüme terk biliriz” dedi. aşırı yükselmesine ve hatta sigorta gari ücret desteğini kapsayan finansman “Asgari ücretlinin 2024’ten bu edilebileceğine karar verebilen Yılın ikinci yarısı için iyileşme umut- programını hatırlatarak, düzenlemenin sisteminin tamamen ortadan kalkma yana bebeğinin rızkından 8 paket egemen gücün tercihlerini, larının rafa kalktığını ifade eden Fayat, acil olarak uygulanması için çağrı yaptı. riskine yol açmakta. Alternatif mama alındı, alım gücü yüzde 25 “nekropolitiği” yerleştiriyor. Bu 2025’te sektörün ihracatta “toparlanmış yollarda altyapı eksiklikleri hızla eridi” diyen Gürer, nakdi mama “nekropolitik”, kapitalizmle eşzamanlı ‘Alternatif yol bulunmalı’ gözüktüğünü” ama bunun ardında yüz- tamamlanmalı ve artan sigorta/navlun desteği için çağrı yaptı. gelişen ırkçı bir iktidar biçimi olarak de 8’lik parite etkisi olduğuna dikkat çe- Hazırgiyimdeki daralma riskine, maliyetleri yönetilmeli ki üzerimizdeki l Ekonomi Servisi ortaya çıktı: sömürge nüfusu zaten kerek “Savaşla birlikte paritede dolar le- lojistik koridorlarındaki “Hürmüz” krizi baskı azalsın.” ölüme terk edilebilecekler sınıfındandı. Faşizm bu uygulamaları etnik, cinsel ve bedensel kimliklere göre yeniden ardaktan boşanırcasına yağan oldu; “halkı yanıltıcı bilgi” gibi fiyatlarındaki artışın tarımsal üretimi çizerek bu kez sömürgeci ülkenin yağmurun altında Kadıköy’de muğlak bir suç tanımıyla, doğrudan etkilediğini vurguluyor. halklarına taşıdı (Aimé Césaire). BMehmet Ayvalıtaş Parkı’ndayız. gazetecilik faaliyetinin kendisi Bu küresel tablo içinde Türkiye’nin Faşizm sömürgeci nekropolitiğin Gezi olaylarının ilk kurbanı olan, 20 kırılganlığı daha da belirgin. On riskli hale getirildi. eve dönüşüydü. Neoliberalizm ise yaşında hayatını kaybeden bir gencin yıllardır ithalata dayalı büyüme Bu tablo uluslararası sosyal yardımları, altyapı desteklerini adını taşıyan bu parkta. modeli, enerji ve tarımda dışa raporlarda da açık biçimde yer keserek kaynakları egemen sermayeye “Gazetecilere Özgürlük” yürüyüşü bağımlılığı derinleştirdi. Bu da alıyor. Uluslararası Gazeteciler aktarırken emekçi sınıfları, yoksulları, için şiddetli yağmura rağmen parkı küresel krizlerin doğrudan iç Federasyonu ve Avrupa kırılgan kesimleri yavaş bir ölüme dolduranlar sadece gazeteciler piyasaya yansıması anlamına geliyor: Gazeteciler Federasyonu, Gazetecilik bırakıyordu. Emperyalizm açısından değildi; doğru ve gerçek haber alma Daha yüksek enflasyon, daha düşük Türkiye’de baskının temel bakıldığında, örneğin IMF yapısal hakkını savunmak isteyen onlarca büyüme, daha fazla işsizlik. aracının yargı haline geldiğini uyum programında pazarları açılacak, suç değildir! genç ve yaşlı da vardı. Tam da böyle bir dönemde, yani vurguluyor. Committee ekonomileri yeniden yapılandırılacak Parktan yükselen ses, aslında sorunların açıkça konuşulması to Protect Journalists ise ülkelerin halkları zaten harcanabilir serbest bırakılması istendi. Basının uzun süredir biriken bir gerçeğin gereken bir eşikte, gazetecilerin gazeteciliğin “kriminalize edildiğini” nüfus sayılıyordu. üstündeki baskıların kaldırılması talep dışavurumu: “Gazetecilik suç susturulması yalnızca bir hak ihlali açıkça ifade ediyor. 21. yüzyılda bu listeye bir halka edildi ama sesimizin duyulmadığı, değildir!” değil; aynı zamanda ekonomik ve daha ekleniyor: küresel ısınmanın aşırı barikatı kaldırıp kısa bir yürüyüş Son yıllarda sık sık söylemek toplumsal krizi derinleştiren bir Kırılganlık artarken iklim olayları karşısında yaşamaya yapılmasına izin bile verilmemesinden zorunda kaldığımız bu cümle bir tercih. layık görülenler ile görülmeyenler. Türkiye bugün ağır bir ekonomik anlaşılıyordu. slogan değil, bir ülkenin demokrasiyle Çünkü serbest bilgi akışı olmadan Atmosferde birikmiş karbonu tarihsel ve jeopolitik baskı altında. ABD- Tabii ki Türkiye’de basın özgürlü- kurduğu ilişkinin turnusol kâğıdı artık. sağlıklı ekonomi yönetimi de olarak üretmiş, krize uyum sağlama İran savaşı tüm dünyayı tehdit ğü son 20 yılda bir anda ortadan kalk- Türkiye’de gazeteciler haberleri mümkün değildir. Şeffaflık olmadan kapasiteleri nispeten yüksek “gelişmiş- madı. Adım adım, yasa yasa daraltıl- ediyor. Uluslararası kuruluşlar birbiri nedeniyle gözaltına alınıyor, güven oluşmaz. Güven olmadan zengin” ülkeler, karbon birikimine en dı. 2005’te yürürlüğe giren Türk Ceza ardına raporlar açıklıyor. Ekonomik tutuklanıyor. Fatih Altaylı, Merdan yatırım gelmez. az katkı yapan ama iklim krizinden en İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) Kanunu’yla başladı. 2018’de RTÜK’ün Yanardağ, Şeker Bayramı’nda Bugün gazetecilik faaliyeti giderek çok etkilenen yoksul ülkelerin halklarını küresel ekonomide savaşlar, enerji yetkilerinin genişletilmesiyle internet ailesini ziyarete gittiği Tokat’ta gece daha da riskli hale geliyor. Oysa kaderlerine terk ediyor, kaçıp gelenleri yayıncılığı denetime alındı. 2020’de krizi ve tedarik zinciri kırılmaları operasyonuyla gözaltına alınan İsmail gazetecilik bir suç değil. Aksine, de “göçmenler” kriziyle mücadele sosyal medya düzenlemeleriyle içerik nedeniyle büyümenin yavaşladığını, Arı ve evine onlarca polisle gidilen kamu adına yapılan bir denetim kapsamında denizlerde ölüme kaldırma süreçleri hızlandırıldı. enflasyonist baskıların arttığını ortaya Alican Uludağ bu tablonun sadece faaliyeti. bırakıyorlar. son örnekleri. Ortak özellikleri ise açık: koyuyor. Medya susturulduğunda, Savaş ve “nekropolitik”, yalnızca Dezenformasyon kılıcı Gerçeğin peşinde koşmaları. Gıda ve Tarım Örgütü ise kaybeden yalnızca gazeteciler insanların değil, gezegenin de ölüm Dün yüzlerce polisin ablukası 2022’de çıkarılan “Dezenformasyon gıda sisteminde “yapısal şoklar” olmaz, toplumun tamamı karanlıkta biçimlerinden biri haline geliyor. altında, tutuklu tüm gazetecilerin Yasası” ise en kritik eşiklerden biri yaşandığını, özellikle enerji ve gübre kalır. Demokrasi de öyle...