Katalog

5 OCAK 2026 PAZARTESİ EKONOMİ 9 ‘Firmalara kesilen cezaların büyük bölümü idare mahkemelerinde iptal ediliyor’ Tüketici sahipsiz kaldı 2026’ya girerken Ticaret Bakanlığı cezaları her yıl artırsa da tüketici mağduriyeti ‘büyük resim’ de biçim değiştirerek artıyor. Tüketici örgütleri yaptırım gücü olmadığı için hak aramanın lafta kaldığını savunuyor. 026’ya girerken karşımızda, ekstraksiyon emperyalizmi, bir “yeni lım gücündeki sert erime 67 e-ticaret firması toplam 93.7 2faşist” dalga, yaşamın en temel günlük yaşamı giderek milyon lira idari para cezası aldı. alanlarında merkeze oturmaya başlayan Azorlaştırırken yurttaşlar 2025 Ocak-Kasım döneminde Ticaret “yapay zekâ”, hızlanan silahlanma yarışı ve “Z” kuşağı isyanlarıyla şekillenen bir yalnızca pahalılaşan ürün Bakanlığı’na yazılı olarak 197 büyük resim var... Diye başlarken ABD ve hizmetlerle değil, tüketici bin 846 şikâyet ulaştı. Alo 175 Venezüella’nın başkentini bombaladı haklarının sistematik biçimde Tüketici Danışma Hattı 431 bin ve Başkan Maduro’yu kaçırdı. Böylece ihlal edilmesiyle de karşı 758 çağrı cevapladı. Bakanlık “büyük resmin” adını koymak daha da karşıya. Tüketici Başvuru bu dönemde 87 bin firmaya 1.6 kolaylaştı. ELİF Merkezi Onursal Başkanı milyar lira ceza uygulandığını ÖZGE YALÇIN Aydın Ağaoğlu, denetim ve açıkladı. Kim hangi kaynağa yaptırımların yetersiz kaldığını faturayı yine tüketiciye kesiyor. yöntem; ambalajlı satışa sunulan nerede el koyacak? Muhatap bulunmuyor belirterek Ticaret Bakanlığı’nın İşyeri kapatma, ticaretten men gibi ürünlerin üzerinde tavsiye edilen ABD dış politikasının girdiği yeni Tüketici Başvuru Merkezi Onursal uyguladığı idari para cezalarına sert cezalar getirilmeli” diyor. satış fiyatının da yazılması evrenin adı 1980’lerde “küreselleşme” Başkanı Aydın Ağaoğlu, hakları idi. Bu kez “ekstraksiyon eleştirilerde bulundu, “Hazine’ye İnternetten alışverişlerde zorunluluğunun getirilmesi.” konusunda bilgisiz ve şikâyet emperyalizmi”: Jeopolitiğin temel para gidiyor ama mağduriyetler “doğru ve eksiksiz bilgi verme” sorusu artık kim, nereden, neyi ve ne ‘Hak arama zorlaşıyor’ bildirmeyen yurttaşların da fazla sürüyor” dedi. Tüketici Hakları yükümlülüğünün de yerine kadar süreyle koparabilecek? olduğunu söyleyerek durumun Tüketici Hakları Derneği Başkanı Derneği Başkanı Ergün Kılıç ise hak getirilmediğine dikkat çeken Ekstraksiyon emperyalizmi düzen mevcut verilerden daha vahim Ergün Kılıç ise 1011 olan ve arama kanallarının zayıflatıldığını Ağaoğlu, bakanlığın ayrıca özellikle kurmaz, müttefik üretmez, norm inşa olduğunu belirtiyor. Teknolojiye 2018’de 211’e düşürülen tüketici vurguladı. sosyal medya mecralarından etmez. Doğrudan talan eder. Gözünü paralel olarak mağduriyetlerin hakem heyetleri sayısının şimdi Artan fiyatlara karşın düşen yapılan çevrimiçi satışların kayıt Kanada’nın suyuna ve kerestesine, biçim değiştirerek arttığını söyleyen de 170’e indirileceğini hatırlatarak Grönland’ın nadir toprak elementlerine; kalite; pazarlama, satış, teslimat, altına girmesine yönelik yeni bir Ağaoğlu, yurttaşın dijitalleşmiş “verimlik ve kalite gibi süslü ifadeler Ukrayna’nın lityum, titanyum; Venezüella iade ve garanti süreçlerinde keyfi düzenleme yapması gerektiğini ve Nijerya’nın petrol kaynaklarına diker. süreçlerde karşısında bir muhatap altında aslında hak arama yolları uygulamalar ile denetimsiz piyasa belirtiyor. Son yıllardaki şikâyet Diplomasi artık kaynak rezervleri bile bulamadığını vurguluyor. kapatılıyor. Oysa tüketiciler ilçelerde koşulları, tüketiciyi ekonomik gerekçelerine ilişkin ise şuna listeleri, tedarik zincirleri üzerinden Ağaoğlu denetimler ve cezaların danışmanlık hizmeti alabiliyordu. sıkışmanın ötesinde bir hak kaybı dikkat çekiyor: yürür. Uluslararası siyaset giderek caydırıcı olmadığını savunarak Biz tüketiciyi bilinçlendirmeye sarmalına hapsediyor. “Tüketicilerin fiyat algısı saptırıldı küresel bir ruhsatlandırma ve açık “Tahakkuk ettirilen cezaların büyük çalışırken merkezi yönetim örtülü Resmi duyurulara göre 2024’te 283 ve her geçen gün fiyatların artacağı artırma alanına dönüşür. Diğer bir bölümü idari yargıya taşınarak olarak ‘siz hakem heyetine kolayca deyişle: Devletlerarası ilişkiler artık bin 131 firmada denetimler yapıldı, endişesi oluştu. Şikâyetler en çok iptal ediliyor. Cezaların tüketiciye ulaşmayın, vazgeçin, haksız madenlerin, enerjinin, verinin ve 4 milyar 377 milyon lira ceza kesildi. temel gıda ve ihtiyaç ürünlerinin coğrafyanın kime, hangi bedelle tahsis bir yararı yok. Hazine’ye kaynak işletmeler de haksızlığa devam etsin’ 2024’ün son üç ayında e-ticaret fiyat artışlarında yoğunlaşmış edileceği üzerinden yürümeye başlar. sağlanırken o satıcılar fiyat artırarak diyor” tepkisini paylaşıyor. alanı özelindeki denetimlerde ise durumda. Çözüm için en etkili Ortadoğu, Ukrayna, Tayvan, Kızıldeniz ve Doğu Akdeniz aynı denklemde birleşiyor: Enerji geçişi ‘Çalışan Aidiyet Barometresi’ araştırmasının güncel sonuçları alarm veriyor çağında fosil yakıtlar hâlâ yaşamsal; nadir mineraller vazgeçilmez. Savaşlar artık lojistik kaygılardan besleniyor. Barış görüşmeleri bile hangi kaynağın kimin kontrolüne gireceği üzerinden şekilleniyor. Yalnızlık hissi artıyor Bu yeni ekstraksiyon rejiminin asıl kritik alanı, 21. yüzyılın stratejik Y’nin (Ernst&Young) “Çalışan hissinde “ev ortamı” yüzde 76 ile hammaddesi veri, algoritma ve ‘Madenci Feneri EAidiyet Barometresi” ilk sırada. dikkat. Yapay zekâ rekabeti bu yüzden araştırmasının günce sonuçlarına Katılımcıların yüzde 47’si, yalnızca teknolojik değil; siyasal, hâlâ yanıyor’ göre ekonomik dalgalanma evden sonra en güçlü aidiyet askeri, kültürel bir iktidar mücadelesi. ABD-Çin hattında hızlanan YZ yarışı ve toplumsal gerilimler gibi hissini işyerinde yaşadığını Zonguldak’ta maden işçileri ve üretimden savaşa, gözetimden olumsuzluklar işyerlerinde aktardı. Yine araştırmaya göre ailelerinden oluşan yaklaşık 150 bin kamuoyu mühendisliğine kadar her ilginç bir paradoks oluşturdu. aidiyet hissini en çok güçlendiren yuttaşın Ankara’ya doğru başlattığı alanı yeniden biçimlendiriyor. YZ, Büyük Madenci Yürüyüşü’nün Dünya genelinde farklı kurum unsurların başında yüzde 41 silahlanma yarışını da niteliksel olarak üzerinden 35 yıl geçti. 1991’de ve sektörlerden 18-64 yaş 5 oranıyla psikolojik olarak güvende dönüştürüyor. Otonom silah sistemleri, büyük çaplı grevin ardından 4-8 binin üzerinde kişiyle yapılan hissetme geliyor. Katılımcıların kıyasla yüzde 10 artan bu his, algoritmik hedefleme, siber saldırılar Ocak’ta iş kazaları, düşük ücret araştırmaya göre dünya ruhsal olarak güvenliğinin ve uzay teknolojileri savaşın hızını özellikle genç kuşaklarda daha dayatması ve özelleştirmelere insan kararının önüne geçiriyor. Yanlış giderek daha bağlantılı bir hale azalmasına sebep olan ana yoğun görülüyor. karşı düzenlenen yürüyüş, Türkiye hesaplama riski, küçük krizlerin büyük gelirken çalışanlar kendilerini faktörlerin başında ise yüzde 32 işçi sınıfı mücadelesinin en çatışmalara evrilme olasılığı artıyor. Kapsayıcı iş kültürü geçmiş yıllara göre daha kopuk ile ekonomik dalgalanmalar yer kitlesel çıkışlarından biri olarak 2026’ya girerken denetim dışına Bu oran Z kuşağında yüzde 92, hissettiklerini belirtiyor. alıyor. EY Türkiye Danışmanlık hafızalardaki yerini koruyor. çıkma refleksleri sergilemeye başlayan Y kuşağında ise yüzde 87. Buna Barometre sonuçlarına göre Hizmetleri Bölüm Başkanı Gökhan YZ’nin potansiyellerine ilişkin korkular, karşın “işyeri”, çalışanların güçlü çalışanların yüzde 85’i, işyerinde Gümüşlü daha kapsayıcı iş kültürü Mücadele yolunu aydınlattı yalnızca filozoflar, sosyologlar arasında aidiyet hissi kurmak istedikleri artan bir yalnızlık ve soyutlanma oluşturmanın önemine dikkat değil, teknoloji sektörü elitleri arasında Genel Maden İşçileri Sendikası bir alan olmayı sürdürdü. Aidiyet da artıyor. hissi yaşadığını ifade etti. 2023’e çekti. l Ekonomi Servisi Başkanı Hakan Yeşil, tarihi yürüyüş anısına açıklama yayımladı, şu Dışarıda emperyalizm ifadelere yer verdi: “Üretim ve mücadele kültürünün yaktığı içeride faşizm ‘madenci feneri’ Türkiye’yi ve Bu jeopolitik ortam, içeride yeni bir Konutta gözler faizde işçi sınıfının mücadele yolunu devlet biçimini de besliyor. Güvenlik aydınlattı. Madenciler, haklı ve gerekçesiyle ifade özgürlüğünün ELİF ÖZGE YALÇIN “Ev sahipliği oranı yüzde 57 ile daraltılması, algoritmalarla gözetim, meşru mücadele içinde olmaktan istenenin altında. Sosyal konut çabası sürekli olağanüstü hal dili, muhalefetin aldıkları güçle demokrasi 2025 gayrimenkul sektörü için hareketli milyonlar için yetersiz. Yüzde 2.49’a “iç düşman” olarak kodlanması artık mücadelesine altın bir sayfa ekledi. bir yıl olarak kayıtlara geçerken gerileyen kredi faizi hala ortalama geliri sıradanlaşıyor. Dünyanın hemen TTK’nin bazı müesseselerinin Gayrimenkul Yatırım Danışmanı Seçil çok zorlayacak düzeyde. Bankalara kredi her yerinde, farklı biçimler alsa özelleştirilmesi girişimlerine, Akbaş ve Gayrimenkul İktisatçısı Dr. gereken noktaya yaklaşır.” Büyükduman kısıtlamaları, karşılanması zor şartlar da da otoriterlik ve totaliter teknikler, TTK’nın uhdesinde bulunan maden Ahmet Büyükduman son durumu ve ise “Demografik yapı nedeniyle piyasa durumu çözümsüz kılıyor.” “süreç olarak faşizm” içinde sahalarının özelleştirilmesini beklentilerini paylaştı. Fiyatlarda reel kendini tekrarlayacak, tahmini 1.6 Üretici cephesindeki zorluklara da normalleşiyor. düzenleyen torba yasaya, KİT gerilemenin fırsat penceresi açtığını milyon satış olabilir. Bankaların rolü değinen Akbaş, sektör içerisinde arsa Yapay zekâ bu noktada yalnızca reformu adlı kamu kurumlarımızı ifade eden Akbaş, bir buçuk milyonu sınırlanırken tasarruf finansman mülkiyetinin devlette kalacağı, kamunun bir araç değil; otoriterliğin hedef alan çalışmaya karşı sonuç aşkın satışın kesinleştiğini belirtti. şirketleri pazar payını artıracak. yönlendirici olacağı bir işbirliği talebinin totaliterliğe dönüşme sürecinin bir aldık. Demir-çelik fabrikalarımız, “Altın, mevduat gibi yatırımlardan Enflasyonda düşüş yüzde 10 reel artış yükseldiğine dikkat çekiyor. “Bu önerinin çarpanı. İktidarlar için toplum artık ikna Maden Tetkik Arama Kurumu’muz umduğunu bulan yatırımcı güvenli liman getirebilir. İlan kiraları düşerken mevcut somut adımlara dönüşmesi bekleniyor. edilecek değil, yönetilecek bir veri seti. halen ayaktaysa mücadelelerin emlak yatırımını tercih etti” dese de kira zammı enflasyon üstü kalacaktır. Yurttaş para kaynağına ulaşabilir, Hukuk yerini yönetmeliğe, siyaset yerini öğrettikleriyle dimdik ayakta Akbaş’a göre doğru bir piyasa okuması Konut dışı gayrimenkullerde ise anlamlı üretici düşük maliyetle orta gelirliye risk yönetimine, eleştiri dalkavukluğa durmamızdandır.” için şu noktaları atlamamak gerekiyor: toparlanma beklenmiyor” dedi. konut üretebilirse bu yıl sektör olması bırakıyor. “Liberal demokrasi” (parlamento, seçimler) artık “süreç olarak faşizmi” örten bir incir yaprağıdır. ündüz öğretmen, akşam alan sağlıyoruz” diyorlar. Oysa Bugün Türkiye’de insanlar Bu tablonun karşısında isyan da var. motorlu kurye. Ofisten çıkıp algoritmalar kimin görüneceğine, ikinci işte “seçtikleri” için Küresel ölçekte yüksek eğitimli ama Gplatformlara koşan mühendis. kimin kaybolacağına karar veriyor. değil, geçinemedikleri için çalışıyor. güvencesiz, dijital olarak bağlantılı Ve bu gerçek değişmedikçe, ister İnşatta çalışan emekli. Hafta sonu Patron yok deniyor ama emir veren ama siyasal olarak dışlanmış bir pazarda tezgâh açan ya da boş bir sistem var. motor üstünde olsun ister ekran kuşak, kendisine vaat edilen geleceğin zamanlarında simit satan memur... İkinci iş mecburiyeti tam da karşısında, emek sömürüsünün biçimi çoktan tüketildiğini görüyor. İklim krizi, Türkiye’de yurttaşın durumu o kadar burada yeni bir boyut kazanıyor. değişiyor; özü değişmiyor. borç, konut sorunu, savaş ve haklarını, çaresiz hale geldi ki bir zamanlar ek İnsanlar artık yalnızca fiziksel olarak Türkiye’de geniş tanımlı işsizlik oranı özgürlüklerini kısıtlayan baskı aynı anda gelir olarak görülen ikinci iş, bugün değil, dijital olarak da çalışıyor. yüzde 30’larda. Yani her üç kişiden İkinci iş sıfır hayat üzerlerine çöküyor. Gen Z kuşağı isyan geçim stratejisine dönüştü. Güvencesiz, süre sınırı olmadan, biri işsiz. 5 milyon kişi çalışmak için iş etmeye başladı! Çünkü ekstraksiyon TÜİK’in 2025 verilerine göre yarın ne kazanacağını bilmeden. bulamıyor. Çalışacak bir işi olanlar ise emperyalizmi yalnızca madenleri ve sağlığını satarak kapatılmaya ortalama ücret, yoksulluk sınırının Bu düzenin en ağır sonuçları ise yaşamını sürdüremiyor. İkinci bir işin ve veriyi değil, gelecek fikrini de çalışılıyor. belirgin biçimde altında. TÜRK-İŞ’in yine çalışanların sırtına yükleniyor. peşinde. tüketiyor. Ancak isyanlar parçalı, öfkeli Bu tabloda yeni bir alan daha Aralık 2025 araştırması, dört kişilik bir Aşırı çalışma, tükenmişlik, psikolojik Arzu Çerkezoğlu, bu vahşi sermaye ama siyasi örgütlerden, toplumsal var: Platformlar. ailenin yoksulluk sınırının 100 bin liraya baskı, gelir belirsizliği... Kurye düzeninin artık insanın varlığını tehdit programlardan yoksun. Teslimat uygulamaları kadar görünür dayandığını gösterirken ortalama ücret kazaları nasıl “kader” gibi anlatılıyorsa eder noktaya doğru ilerlediğini söylüyor 2026’nın “büyük resmi” burada biraz olmayan ama hızla yayılan bir alan: ve vurgusu net: bu rakamın yarısına bile yaklaşamıyor. platformlardaki çöküşler de “bireysel daha netleşiyor: Bir yanda savaşın, TikTok, YouTube, Instagram. Büyükşehirlerde ortalama kira başarısızlık” gibi sunuluyor. “Şurasını biliyoruz ki sermaye yapay zekânın ve ekstraksiyon Gündüz bir işte çalışan binlerce bedelleri asgari ücretin yüzde 60- Oysa mesele bireysel kendi kendine durmaz. Ne kadar insan, akşamları telefon ekranına emperyalizminin normalleştiği; öte 70’ine ulaşmış durumda. Barınma artık değil yapısal. Yıllardır “Geçinemiyoruz” sınırsız, sorumsuz ve kuralsız bir bakarak “içerik” üretiyor. Video yanda bu düzeni ayakta tutmak için gelirden pay alan bir kalem değil, geliri eylemleriyle çalışanların haklarını sömürü düzeni kurulabiliyorsa onu çekiyor, canlı yayın açıyor, algoritmaya süreç olarak faşizmin sıradanlaştığı yutan bir gider. her platformda savunan DİSK Genel ister. Bu nedenle tüm bu olgular yetişmeye çalışıyor. Adı çalışma değil bir dünya. Büyük bir dünya savaşı Bu tabloda ikinci iş bir tercih değil, Başkanı Arzu Çerkezoğlu, Türkiye’de geçici değil, dur durak bilmeyen bir ama harcanan zaman, verilen emek, ihtimali hâlâ düşük olabilir ama küçük, düzenin yol haritası.” bir zorunluluk. İnsanlar refah için ücretler temel yaşam maliyetlerinin kurulan umut gerçek. sürekli ve yerel savaşlar; algoritmik değil; borcu çevirmek, ay sonunu gerisinde kaldıkça insanların daha fazla Çözüm, insanların iki hatta üç işte iktidar ve toplumsal patlamalar, şimdilik getirmek, çocuklarının ihtiyaçlarını çalışmaya zorlandığını söylüyor. çalışması değil. Tek işte insanca Patronsuz sömürü kalıcı bir dönem gibi duruyor, en karşılamak için ikinci hatta üçüncü işe Platform ekonomisi, bu yaşayabilecek bir ücret ve güvenceli yöneliyor. Devlet bu faaliyeti iş saymıyor. Ama güvencesizliğin en güncel ve en çalışma. azından 2026 boyunca. IMF/Dünya Maaş yetmiyor, emekli aylığı eriyor, gelir elde ediliyorsa vergisini alıyor. görünmez hali. Sendika yok, işyeri yok, Çerkezoğlu’nun da vurguladığı gibi Bankası raporunun da komünist lider Platformlar ise kendilerini işveren muhatap yok. Ama çalışma var. Hem bu olguları geçici kılacak tek güç var: asgari ücret ay ortasını göremiyor. Gramsci’den aktardığı gibi şimdi olarak tanımlamıyor. “Biz sadece Örgütlü işçi sınıfı, örgütlü halk. Aradaki fark, insanların zamanını de gece gündüz. “canavarların zamanıdır”.