Katalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 5 OCAK 2026 PAZARTESİ 2 OLAYLAR VE GÖRÜŞLER İki yaldızlı ‘pek kötü’ DR. ÇIĞDEM BAYRAKTAR ÖR başka ülkelerin kaynaklarına hâkim olma stratejisine karşı koyan ve takdir edilen ‘Arka bahçe’ er şeyi tek tek yaşayamayız. Chavez’in kötü bir kopyası. Chavez, Başkalarının deneyimleri refahını sağladığı halkı tarafından çok tuzakları Hde yaşama ilişkin geniş seviliyordu. Maduro ise açlıkla mücadele BD’nin Venezüella’ya darbesi, referanslardır. Bir başka ülkenin eden insanlarla arasında, baskıyla kâğıt üzerinde bile olsa, devlet başkanının isteğiyle Venezüella “zorunlu bir bağlılık” yaratmaya çalıştı. Auluslararası hukukun, kurallarının Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun Diplomasız ve liyakatsiz Maduro; kısa artık geçerli olmadığının açık ilanı eşiyle birlikte yatak odasından zamanda otoriter bir tirana dönüştü. oldu. Venezüella’ya ABD saldırısı kaçırılmasından çıkarılacak üç ders var: Seçime girerken muhalefet liderleri bekleniyordu ama başkanlık sarayını • Kendi kaynaklarını kullanmana basıp devlet başkanı ve eşini kaçırmak hapisteydi. Geniş ölçüde boykot edilen egemenler izin vermez. Küreselciler bu tahminlerin de ötesine geçti. ABD seçimde, olası tüm rakiplerini etkisiz hale milli/ulusal bakışı sevmez. Eğer birileri yönetiminin “övünerek” dünyaya iktidarını uzun uzun sürdürüyorsa getirdi. Öyle ki seçimlere uluslararası duyurduğu bağımsız bir devlete onlarla iyi geçindiği, kaynaklarını onlara gözlemci dahi alınmadı. Gıda kartı yönelik bu eylem aslında uluslararası istedikleri gibi verdiği içindir. dağıtması, en büyük seçim kozuydu. diplomasinin, BM gibi örgütlerin etkinlik • ABD’nin sembol ülke olarak Halkı fakirlikten kırılırken milyonlarca alanının daraldığının da göstergesi. temsil ettiği sömürgeci yapıya kafa Caracas’ın yakın müttefikleri, yurttaşı göç ederken baskıyı arttırdı. tutuyorsunuz diye rejim baskısını ve hatta petrolünün ana alıcısı Çin’in Petrol karşılığında, genel gereksinim ABD’nin kıta komşusu olunca, bu bir İnsan hakları ihlalleri, antidemokratik otoriterliğinizi artırmayı, muhalefeti yanı sıra Rusya ve İran’dan tepkiler ürünleri bir yana Çin ve Rusya’dan armağandan çok kâbusa dönüştü. uygulamalar, hukuksuzluk, adaletsizlik... ezmeyi, düşüncesinden ötürü insanları yükseldi ama ilk çıkışlarında temkinlilik silah ve kredi temin ediyordu. Amerika ABD ile arasındaki gerginlik, özellikle Maduro da Chavez gibi ulusal bir yargılamayı, basını susturmayı kendinize vardı. AB ise zaten uzun süredir kıtasında büyüyen bu petrol gücünün, Trump döneminde belirginleşti. ekonomi programını savunuyordu. hak görmeyeceksiniz. İşte bu dış güçler ABD gibi Maduro yönetimini meşru önce Rusya ve ardından Çin’e kadar Ülkenin petrol gemilerine yönelen ABD Ancak onu iktidara getiren şaibeli sonra bunları bahane eder, içeri girer. görmüyor. Hep diyoruz, tehlikeli uzanan bağlantıları bile kuzey komşusu saldırılarıyla ilişkiler iyice sertleşti. seçimler, giderek otoriterleşen bir öngörülemezlik çağındayız; Unutmadan… Bir de uyuşturucudan uzak ABD’yi rahatsız etmeye yeterdi. Kaldı ki Doğanın en zengin petrol yataklarına emperyalist, kapitalist sisteminin duracaksınız! Maduro’nun eğitimsizliği, liyakatsizliği, Venezüella ve Rusya arasında enerjiden sahip Venezüella’da halk, civar ülkelere vahşi çarklarının artık dönmekte • En önemlisi de Mustafa Kemal yönetimdeki yeteneksizliği, savunduğu nükleer santrala birçok konuda stratejik göç etmesini zorunlu kılan berbat bir zorlandığı, bunun için de yeniden Atatürk’ün attığı temeller üzerinde halktan kopan kişiliği niyetini hep işbirliği anlaşmaları yapıldı. Çin ile ilişkisi yoksulluk içine düştü. Çoğunlukla alan açmak hedefiyle saldırganlığın yükselen ilkeler ve değerlere her sorgulattı. de tamamen petrol ve finans ikilisi ilk 10’da olduğu enerji üretiminde arttığı bir dönem. Venezüella örneği, bakımdan tam dönüş acilen yapılmalıdır. üzerine yerleşmişti. dünyada 31. sıraya kadar geriledi. Bunda, Müthiş bir petrol zenginliğine sahip Washington’ın Trumpizm dönemiyle bir Böylece varlığı sonsuzluğa erecek olan OPEC işbirliğinde kendi petrolünü ülkede, günlük elektriğin bile kesintiyle kez daha Monroe Doktrini’ni kuşanarak Türkiye Cumhuriyeti, sarsılsa da asla Petrol yalnızca kendisi değerlemek ve değerlendirmek küresel hesaplaşmada “Arka bahçem, verilmesi; çok acımasız, ezici bir küresel yıkılamaz. istemesine karşılık, ABD’nin sürekli istediğimi yaparım” mesajını içeriyor. petrol değil… politikanın ve yanında antidemokratik yaptırımlarının, yani cezalandırmasının Burada şu gerçeği de unutmamak Öte yandan Chavez, küresel oyunu yönetimin sonucuydu. Her çocuğun Mr. global ne istiyor? büyük etkisi var. 2017’den beri ABD gerek: ABD’nin özellikle sol rüzgârlar da bozuyordu. “Mutlaka Latin birliği!”, borçlu doğduğu ülkede “refah”, yalnızca ABD, kapitalist dünyanın baş aktörü eşliğindeki Güney Amerika ülkelerine ekonomik ve sektörel yaptırımlarla diyor; “Latin Amerika için Bolivarcı olarak II. Dünya Savaşı sonrası küresel sözlükte bir sözcüktü. yönelik darbeleri ilk değil. Trump’ın ülkedeki üretim hacmini ve nefes Alternatif” adıyla ekonomik bir ittifak ekonomiyle birlikte küresel siyaseti de Ancak ABD’nin “müdahale zeminini farkı bunu kapalı kapılar ardından borusunu daraltırken, diğer yandan kuruyor, yetmiyor; Arjantin ve Bolivya yönetiyor. Marx’ın da vurguladığı gibi ve gerekçesini” yani “bahanesini” çıkarıp güç gösterisini açıkça yapması. sürekli bir askeri cephe uyarısında gibi kriz durumundaki ülkelerin IMF’ye ekonomi zaten siyaseti biçimlendiriyor. ABD’nin eylemine şu anki tabloda yaratan, iddia edildiği gibi despot rejim, bulunuyordu. uzattıkları boyunlarını, onların borcunu Siyasi yapı, ekonomik serbestlik ve güçlü set çekebilecek, karşı yaptırıma uyuşturucuyla mücadele, yoksulluk, Petrol üretim maliyetlerini ve ödemelerine yardım ederek gerilmiş kazanç getirmezse Bay kapitalistin, Mr. dönüştürebilecek bir sistem ise derin mutsuzluk değil! gelirlerini “bağımsızca” yönetmek iplerden kurtarıyordu. Bunların da globalin hoşuna gitmez. Venezüella ortalarda pek yok. Bu çerçevede gözler isteyen Venezuela’nın bu politikasına, bir hepsini petrolden elde ettikleriyle aynı zamanda BRICS’in de atacağı petrol ihracatında kendi kurallarını ‘Yeniden güçlü Amerika’ zamanlar ülkenin yüzde 80 petrolünü yapıyordu. Yani, petrol yalnızca petrol adımlarda. belirlemek istediğinde ABD ile ilişkileri satın alan ABD’nin tepki vermemesi derken değildi. Ama konu aynıydı: Sömürü. iyiden iyiye gerildi. Sonuç: Yankee Venezüella üzerinden olanaksızdı. Trump, Amerikan petrol şirketlerinin Petrol, sağladığı kaynakla, emperyalizm yine evinden başka bir yerde, bu defa gözdağı el konulan altyapılarına yeniden sahip altında ezilen ülkelerin bağımsızlıklarının Venezüella’da. Benimki benim, seninki olacağını bastıra bastıra söyledi. Küresel sistem tıkanıklığıyla birlikte kefaletini ödeyen, yurttaşların yine benim! Venezüella ordusu eğer herhangi bir ABD iktidar ve güç tanımı daha riskli, geleceklerine takılan prangaları açarak ‘Venezüella Saudita’ daha değişken halde. Eğer güç, bir karşıtı eylem gerçekleştirmeye kalkışırsa onları özgürleştirme yolunda gerekli Hugo Chavez’in ulusal politikalarıyla 1973 petrol krizinden petrol zengini başka ülkenin liderini, eşini kaçırmayı, gücü sağlayan bir araçtı artık. ABD’nin nüfuzunu kırma gayreti, Maduro’nun başına gelenin aynısını bir ülke olarak gelirini neredeyse bunu yaparken kendi ülkesindeki Peki, ABD ne istiyor? ABD, Venezuela’da yabancı petrol şirketlerinin onların yaşayacağını söyledi. İnanılmaz üç kat arttırarak çıkan Venezüella, parlamentodan bile onay almayı bir cüret! Trump, “Make America Venezüella’dan petrolünü istiyor. devletleştirilmesi, mallarına el konması “Suudi Venezüellası” gibi ironik bir gerektirmez hale getiriyorsa gelinen great again!” derken doğru söylemiş. Petrolün kamulaştırılmasına karşı kapitalizme karşı bir başkaldırıydı. yakıştırmayla anılır olmuştu. Üç yıl durum çetrefilli, özellikle de II. Dünya Ama unuttuğu çok önemli bir şey çıkıyor. Venezüella’yı, ABD’nin Tıpkı; Süveyş’i millileştiren General sonra, önceden faaliyet gösteren Savaşı sonrası kurulan Batı ittifakının var: Çin karşısında kan kaybeden ABD kukla yönetimi yönetsin, istiyor. Abdulnasır’ın, İngiliz ve Fransız sömürge yabancı petrol şirketlerinin varlıkları “demokrasi” modelinin geleceği için. Venezüella’nın petrolünün tek hâkim şirketlerini ülkeden göndermesinin ekonomisine dışarıdan kaynak yaratarak üzerine ülkenin ilk ve tek milli petrol Kuşkusuz ABD, Maduro darbesini alıcısı olmak istiyor, Venezüella’yı Rusya yarattığına benzer bir heyecan dalgası dönemlik ekonomik iyileştirme sağlasa şirketi de böylece kuruldu: Venezüella Venezüella muhalefetini sevdiğinden ve Çin ile işbirliğinden ayırmak istiyor. belirmişti. ABD, bir emperyalist güç da yıllar içinde, ulusların demokratik Petrolleri AŞ (PDVSA) yapmış değil. “Uyuşturucu, kartel” Yani çok şey istiyor. olarak otoritesine karşı koyan iktidarları seçimlerini hiçe sayan bu saldırganlıkla 1998’de Hugo Chavez ile yeni bir suçlamalarının ötesinde, ABD’nin “Amerikalılık” çok değer kaybedecek. başlangıç yapan Venezüella, OPEC’in sevmez, bu eylemleri de yanıtsız eyleminin ana nedeni Trump’ın açık OPEC’i kurdu ama… Tıpkı 60’lardan sonra yaşandığı gibi… yıllık üretim miktarlarına uydu, kuralları bırakamazdı. Öyle de oldu. sözlülüğüne yansıyor; Venezüella’nın belirleyen petrol ülkelerinden biri olarak 1960’ta OPEC’i kuran beş ülkeden biri Maduro’nun sonu mu? Kahrolsun emperyalizm! enerji kaynaklarına, petrolüne atıfla dünya petrol fiyatlarında rolü oldu. olan Venezüella’da petrolün asıl müjdesi Maduro, kendi geleceğini korumak için “Dostum Trump”, “Kardeşim Maduro” bu ülkeyi biz yöneteceğiz diyor. Yetinmiyor, Küba, Kolombiya, Chavez petrolü millileştirirken onu 1922’de verildi. Normalde bu keşif, bir rejimini sertleştiren liderlerden yalnızca deniyordu… Sahi; kardeş, dosttan daha Meksika’ya da parmak sallıyor, “Her an bir takas aracına dönüştürmüştü. ülke için harikulade bir haberdir. Ancak biri. Dünyayı yönetmek isteyen ABD’nin, yakın değil miydi? sıra sizde” gözdağını veriyor. Bu mesajı uluslararası güç dengelerinin nasıl okuyacağı önemli. Bu okuma ve atılacak adımlar küresel düzene ilişkin gelecek sevdikleriniz için en güzel yeni yıl hediyesi...sevdikleriniz için en güzel yeni yıl hediyesi...sevdikleriniz için en güzel yeni yıl hediyesi... yılları şekillendirecek. Avrupa’nın çözümsüzlüğü, suskunluğu sürerse kim bilir belki Trump’ın daha önce de dile getirdiği gibi ABD için sırada Kanada ile Danimarka’ya bağlı Grönland olacak. ABD, enerji kaynakları ve stratejik ulaşım hattı Kuzey Kutbu’nu da kendi “arka bahçesi” olarak görebilir sonuçta!... Tabii burada Rusya’yı da es geçmemek gerek. Gelişmeler çerçevesinde AB ve İngiltere’nin bir 650 ORHAN VELİ 1490 ATATÜRK an önce, Ukrayna-Rusya savaşını 4 KİTAP 3 KİTAP KİTAPLARI SETİ KİTAPLARI SETİ alevlendirmektense sonlandırmak 325 745 için diplomasi masasında gücünü göstermesi gerekiyor. Kimi yorumlarda Trump’ın, Rusya’nın Ukrayna’da bazı toprak işgaline, Çin’in Tayvan’a yönelik bazı adımlarına göz yumabileceği iddia ediliyor. Ortak çıkar noktasının “Arka bahçelerimizin kontrolü bizim” olduğuna işaret ediliyor. Bu “arka bahçe” konusu aynı zamanda ülkemize yönelik ABD politikasının da dikkatle sorgulanmasını gerektiriyor. ABD elçisinin Osmanlı sistemini övmesi, İsrail’in ulus devletleri 800 800 sevmediğine yönelik sözleri eğer KUPA SETİ-2 2 KUPA KUPA SETİ-1 2 KUPA Türkiye için, geçmişe atıfla, “arka 400 400 bahçe” olarak sunuluyorsa aman dikkat diyelim... Bölgede çoklu aktörler kol geziyor. Son dönemde ABD ve İsrail tarafından etkisi kırılan İran’da ekonomik krizle birlikte eylemler yayılıyor. Tartışmalı İmralı sürecinin Suriye’deki yansımaları belirsizliğini koruyor, Kürt yapılanmasının Şam yönetimine entegrasyonunda sonuç alınamıyor, federalizm çıkışları sürüyor. Yine geliyoruz aynı derse... Venezüella örneği hepimize bildik sonucu hatırlatıyor: Ulusal birlikteliğin, bağımsızlığın, sınır güvenliğinin 1340 SERVER TANİLLİ önemini. Kendi içinde bölünmenin; 4 KİTAP KİTAPLARI SETİ demokratik, hukuk devleti ilkelerini 670 aşındırmanın, iktidar çıkarları uğruna toplumu kutuplaştırma adımlarının bir ülkenin dış müdahalelere karşı kırılganlığını artırdığını. Ekonomik açıdan zayıflayan, etik-liyakat çürümesi yaşayan bir ülkenin ulusal güvenlik risk yüzdesinin yükseldiğini... Sandık, millet iradesine saygının vazgeçilmezliğini. MOUSEPAD ve TAKVİM HEDİYE! MOUSEPAD ve TAKVİM HEDİYE!