Katalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 30 OCAK 2026 CUMA 2 OLAYLAR VE GÖRÜŞLER eşsiz kahraman Atatürk’ün belirlediği milliyetçilik ‘Türkiyelilik’ söylemi anlayışı ve onun inkılap ve ilkeleri doğrultusunda; Dünya milletleri ailesinin eşit haklara sahip şerefli bir Hukuksuzluk Türkiye üyesi olarak; kimleri dışarıda bırakır? Cumhuriyeti’nde Türkiye Cumhuriyeti’nin sürekli olamaz! böyle bir fikre karşı olan ebedi varlığı, refahı, PROF. DR. UTKU YAPICI maddi ve manevi milliyetçileri sorumlu tutmak ine dünkü Cumhuriyet... mutluluğu ile çağdaş medeniyet ürk, Kürt, Laz, Yeni birinci sayfa en hafif tabirle haksızlık, düzeyine ulaşma azmi yönünde; Ymanşeti: Çerkes...” On yıllardır kuşkusuz demokratça bir tepki Millet iradesinin mutlak “Aziz İhsan Aktaş davasının “Tbu sözcükleri art de değil... üstünlüğü, egemenliğin ikinci gününde Adanalı arda belirli bir sıraya göre kayıtsız şartsız Türk Milletine başkanlar savunma yaptı: saymak, çoğulcu olmanın Türk yurttaşlık kimliği ait olduğu ve bunu millet ‘Siyasi Ceza Pratiği’ adına kullanmaya yetkili kılınan temel gereklerinden biri Sağ milliyetçilikten komünist SİLİVRİ’DE HUKUK DERSİ” hiçbir kişi ve kuruluşun, bu olarak sunuldu. Her renkten, Sevgili ve değerli okurlarımız, sola tüm siyasal aktörlerin, Anayasada gösterilen hürriyetçi Atatürk'ün "Vatandaş için Medeni Bilgiler" kitabı için el yazısıyla gazeteniz Cumhuriyet, eskilerin her tondan yüzlerce siyasetçi, Türk yurttaşlık kimliği ve demokrasi ve bunun icaplarıyla yazdığı "millet" tanımı: "Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran “Fikri takip” dedikleri türden bir demokratik bir yaklaşıma sahip neoliberal düzen karşısındaki belirlenmiş hukuk düzeni dışına Türkiye halkına Türk milleti denir." gazetecilik yapıyor: olduklarını kanıtlayabilmek gerçek tutumlarını açık çıkamayacağı; Olayların arkasındaki ana kaygısıyla bir kısayol olarak tezi tartışılıyor. riskine sahip. Diğer ifadeyle, Kuvvetler ayrımının, Devlet bir biçimde ortaya koymak nedenleri, gerçekleri saptıyor organları arasında üstünlük aynı söyleme binlerce kez Yüzeysel bir bakışta etnik siyaset tarzına, ve görünen olayları bu teşhis durumunda kalacakları bir sıralaması anlamına gelmeyip, üzerinden size aktarıyor. başvurdu. Pek çok organik “demokratlık” bağlamında önceleri etnikliğe mesafeli döneme giriyoruz. Çünkü belli Devlet yetki ve görevlerinin HHH entelektüel, epistemolojik ilham verici görülebilecek kitlelerin tepkisel bir biçimde toplumun bu konulardaki kullanılmasından ibaret ve Son günlerdeki hatta kibirleri ile bu ezberi sorgusuz bu önerinin daha ayrıntılı eklemlenmesi ile yeni bir farkındalık ve kararlılık bununla sınırlı medeni bir yıllardaki olayların arkasındaki sualsiz doğrulayarak söylemi bir çözümlemede birçok tür etnik milliyetçiliğin düzeyinin siyasal alanın işbölümü ve işbirliği olduğu ve gerçek ve temel belirleyici üstünlüğün ancak Anayasa ve seslendirenlere yalnızca demokratik açmazı içinde büyümesi olasılığı her zaman çok önüne geçmiş olduğu “HUKUKSUZLUK” olgusudur, kanunlarda bulunduğu; ama bu olgunun Türkiye’de bilimsel bir meşruiyet barındırdığı görülüyor. var. Neoliberalizmin özlediği son anketlerde görülüyor. Hiçbir faaliyetin Türk milli sürekli olması olanaksızdır; kalkanı bahşetmediler. Bunu toplumsal düzen ise tam Anketlerde Atatürkçülüğün menfaatlerinin, Türk varlığının, çünkü: Neoliberalizmin hedefi ahlaksal üstünlük diliyle da bu. Etnik, mezhepsel geniş kesimlerin merkez Devleti ve ülkesiyle bölünmezliği 1) Türkiye ne İran’dır, ne bölünmüş toplum kurarak bu kişilerin ellerine vb. kimlikler ile bölünmüş, referansına dönüşmesi ve esasının, Türklüğün tarihi ve Irak’tır; ne Afganistan, ne de bir de mızrak tutuşturdular. İlk olarak bu tez, kapsayıcı neoliberalizmin yıkıcılığına manevi değerlerinin, Atatürk kararsızların birinci partinin de Suriye: milliyetçiliği, ilke ve inkılapları Mızrak, yeri geldiğinde etnik ve etniklik ötesi bir kimlik karşı birleşemeyen, sınıfsal Bu HUKUKSUZLUK olgusu, ötesi oy oranlarına ulaşmaları ve medeniyetçiliğinin karşısında başka bir otoriter ya da totaliter bağlamlı düşünüş tarzını kategorisi olarak milyonlarca bilinci olmayan bir toplum. birlikte değerlendirilmeli. korunma göremeyeceği; bir rejimin yerine, onun devamı doğru bulmayanların “geri”, kişinin kimlik dünyasında yer Türk yurttaşlık kimliğine Birinci durum, topluma içkin Ve laiklik ilkesinin gereği veya karşıtı olarak gelmemiştir. “farkındalık yoksunu”, edinen Türklüğü, yurttaşlığa karşı durmak, bu nedenle otoriter bir özlemin değil, olarak kutsal din duygularının, Tam tersine, “Demokratik, “çoğulculuk düşmanı” ya dayalı bir kimlik olarak yok küresel çağda emperyalizme Devlet işlerine ve politikaya ortak bir kamusal zemin Laik ve Sosyal Hukuk Devleti” kesinlikle karıştırılamayacağı; da ironik bir şekilde “ırkçı” sayıyor. “Sen ne dersen de, ne geçit vermek sonucunu olan Cumhuriyet Rejimi üzerine arayışının bir sonucu. İkinci Her Türk vatandaşının bu monte edilmek istenmektedir; olmakla itham edilmelerinde düşünürsen düşün, bu kimlik da doğuruyor. Bu kimliği durumu ise pek çok faktöre Anayasadaki temel hak ve Niyazi Berkes’in tanımıyla, ve bu yolla meşruiyet ringinin aslında etnik bir kimlik” savunmak ise emperyalizme ek olarak kararsız bir kitlenin hürriyetlerden eşitlik ve sosyal “200 YILDIR ÇAĞDAŞLAŞMA dışına itilmelerinde önemli bir diyerek, bireyin kimliksel karşı durmak. Bu nedenle varlığının değil, birleştirici bir adalet gereklerince yararlanarak MÜCADELESİ” yapan toplumda işlev gördü. öz tanımını ciddiye almıyor. Atatürk’ün böyle bir yurttaşlık yurttaşlık anlayışına bağlılığın milli kültür, medeniyet ve hukuk bunu gerçekleştirmek olanaklı düzeni içinde onurlu bir hayat Söz konusu ezberi Kimliğe anlamını bireyin kimliği üreterek ne yapmak ve benzeşen siyasal aktörlere değildir. sürdürme ve maddi ve manevi 2) HUKUKSUZLUK besleyen “Türkiyelilik” vereceği ile ilgili en basit istediği dikkatle incelenmeli. tepkinin küçük bir kısmının varlığını bu yönde geliştirme olgusuna (sürecine) kavramsallaştırması işte demokratik kriterleri göz ardı Ya da örneğin, Ukrayna’da dışavurumu. hak ve yetkisine doğuştan sahip karşı “Demokratik Laik tam da bu noktada daha ediyor. Araştırma nesnesini 2014 sonrası süreçte yurttaşlık Bütün bu veriler, neoliberal olduğu; ve Sosyal Hukuk Devleti ayrıntılı bir çözümlemeyi hak dinlemek yerine deterministik kimliğini etnik bir bağlama düzen siyasetine eklemlenerek Topluca Türk vatandaşlarının Rejimi”nin “Millet tarafından” ediyor. Bu kavramsallaştırma bir tavırla, kendi zihnindeki oturtma çabalarının neden milli gurur ve iftiharlarda, milli o rotada yol almak isteyenler savunulması, Anayasa sevinç ve kederlerde, milli emridir: Türk kimliğinin etnik bir araştırma nesnesi hayalini olduğu “bölünmüş toplum” ve neoliberalizmi ambalajlayıp varlığa karşı hak ve ödevlerde, Bu Anayasa için direnmek, bağlamda inşa edildiği ve konuşturuyor, onu dayatıyor. olma halinden ve bu halin deva olarak sunmayı nimet ve külfetlerde ve millet her Türk vatandaşının, Türk yurttaşlık kimliğinin de Bu açıdan bakıldığında söz sonuçlarından dersler alınmalı. düşünenler için kritik bir uyarı. özellikle de her gazetenin, her hayatının her türlü tecellisinde etnik kimliğin uzantısı olduğu konusu buyurgan ve etik Üçüncüsü, milli kimliğin Muhalefetin görevi, toplumsal ortak olduğu; televizyonun, her radyonun, ikiz varsayımları üzerine olmayan anlatıya karşı olmak devlet politikalarıyla arayışı soyut kavramlarla Birbirinin hak ve hürriyetlerine başta Meslek Odaları ve kesin saygı, karşılıklı içten kuruldu. Bugün bu yurttaşlık aslında demokratik olduğu etnikleştirildiği tezini gerekçe Sendikalar olmak kaydıyla her geçiştirmek değil, somut sevgi ve kardeşlik duygularıyla Demokratik Toplum Örgütü’nün kimliğini sahiplenmenin kadar bilimsel bir gereklilik. gösterip Türk yurttaşlık bir yurttaşlık ve ekonomi ve ‘Yurtta sulh, cihanda sulh’ ve elbette, öncelikle her Siyasal yarattığı “demokratik açığı İkincisi, bu yaklaşım, kimliğini savunmayı sorunlu siyasetine dönüştürmek arzu ve inancı içinde, huzurlu Parti’nin, görevidir. (!)” kapatabilmenin, diğer Türklüğü etnik bir bağlama ilan etmek ise akla ziyan bir olmalı. Aksi halde kapsayıcılık bir hayat talebine hakları 3) Bütün yöneticiler, başta deyişle “eşit yurttaşlığı” garanti indirgenmiş bir biçimde durum. Tek bir milliyetçilik iddiasıyla kurulan daraltıcı Cumhurbaşkanı olmak bulunduğu; altına almanın, ancak bu sunarak aslında toplumsal yok. Her milliyetçiliğin pek kaydıyla bu Anayasa’nın FİKİR, İNANÇ VE yeni dile ve neoliberalizme aşağıda alıntıladığım KARARIYLA anlaşılmak, kimlik yerine “kapsayıcı (!)” desteği oldukça düşük düzeyde çok formu aynı anda yaşıyor. her doğrudan/dolaylı destek, yorumuna uymak yemini sözüne ve ruhuna bu yönde bir “Türkiyelilik” kimliğinin kalan böyle bir milliyetçilik Etnik bağlamlı bir milliyetçilik sessizliğin kendisi ses oluncaya saygı ve mutlak sadakatle etmişlerdir: yurttaşlık kimliği haline formuna kitlesel desteği formunu merkeze alanların kadar sessizlik üretmeye yorumlanıp uygulanmak “Türk Vatanı ve Milletinin getirilmesiyle mümkün olacağı dolaylı olarak büyütebilme düşünce ve uygulamalarından, devam edecek. üzere; ebedi varlığını ve Yüce TÜRK MİLLETİ Türk Devletinin bölünmez bütünlüğünü belirleyen bu TARAFINDAN, demokrasiye Anayasa; âşık Türk evlatlarının vatan ve Türkiye Cumhuriyeti’nin millet sevgisine, emanet ve kurucusu, ölümsüz önder ve tevdi olunur!” Süt sağlığımız ve geleceğimiz tiştirilirken erkek buzağılar genel- likle pastörize edilmemiş, sokak- gerisinde kalmakta; küçük ölçekli fiyatı arasındaki uçurum yatmak - dır. Süt, sanayiye girmeden önce MÜCTEBA BİNİCİ likle besi hayvanı olarak değerlen- ta satılan “kontrolsüz sütler” cid- işletmelerin hâkimiyeti, moderni- tadır. Bu dengesizliğin en somut mutlaka veteriner hekim kontro- VETERINER HEKIMLER DERNEĞI dirilir ve beslenerek et tüketimi- di bir halk sağlığı tehlikesi oluş- zasyonu ve standartlaşmayı güç- göstergesi “süt-yem paritesi”dir. lünden geçmeli; üretim, depola- GENEL SEKRETERI ne sunulur. Böylece süt ve et üre- turmaktadır. Ne yazık ki ülkemiz- leştirmektedir. Bir litre süt ile 1.5 kg yem alınması ma ve taşıma süreçleri tek elden timi birbirini tamamlayan bir bü- de hâlâ denetimsiz sütlerin “do- Veteriner Hekimler Derneği ola- gerekirken bugün bu oranı ne ya- izlenebilir hale getirilmelidir. Bu, ocukluğumda Karacabey’in Ç tün olarak toplumun besin gerek- ğal” veya “köy sütü” adıyla pazar- rak sahadan aldığımız verilere gö- zık ki tutturmak mümkün değil- hem üreticinin emeğini koruyacak Fevzi Paşa köyünde hem ta- sinimine katkı sağlar. lanması, sağlıklı beslenme arayı- dir. Yem fiyatlarının döviz kuruna rım hem de hayvancılık yapılır- re, 2025 yılı boyunca hem özel iş- hem de halkın güvenli süte erişi- bağlı olarak sürekli artması üreti- dı. O zamanlar yaklaşık 1–10 adet şındaki vatandaşları farkında ol- letmelerde hem aile işletmele- mini sağlayacaktır. Gıda güvenliği zayıf mı? ciyi kırılgan hale getirmekte; itha- süt ineği ile aile işletmeciliği vardı. madan riske atmaktadır. rinde süt üreticisinin ciddi biçim- Yerli yem üretiminin artırılma- lata bağımlılık sürdükçe bu tablo Bugün de Türkiye’de üretilen sü- Cumhuriyetin kuruluş yılların- Brusella hastalığı, bu tablo için- de sürdürülemez bir tabloyla kar- sı, Tarım Kanunu’nun 21. madde- değişmemektedir. Buna karşın çiğ tün yaklaşık yüzde 70’i, 1–20 süt da Atatürk önderliğinde tarım ve de en dikkat çeken zoonozlar- şı karşıya olduğu görülmekte- sinde belirtilen GSMH’nin yüzde süt fiyatları çoğu zaman maliye - ineği bulunan aile işletmelerinden hayvancılıkta büyük bir kalkınma dan biridir. Türkiye’de brusello- dir; 140 başlık modern işletme- 1’inin gerçekten tarımsal ve hay- tin altında belirlenmekte, üretici seferberliği başlatılmış, veteriner zun en sık görüldüğü meslek gru- nin litre başına yalnızca 0.9 ku- vansal desteklere ayrılması, ko- sağlanmaktadır. O yıllarda üreti- zararına üretim yapmaktadır. hekimlik mesleği bu kalkınma- bu veteriner hekimlerdir. Hayvan- ruş kâr etmesi, 15 başlık aile işlet- operatiflerin güçlendirilmesi ve len sütün yarısı güğümlerle ilçe ya nın bilimsel dayanaklarından bi- larla doğrudan temas eden vete- mesinin ise 1 litre süt satarak an- üreticinin fiyat belirlemede söz da kent pazarlarında satılarak ai- Kooperatifler riner hekimler, laboratuvar çalı- le ekonomisine katkı sağlanır, ge- ri olmuştur. Ancak bugün, bu te- cak 1.13 kg yem alabilmesi ve lit- sahibi olması temel adımlardır. ri kalan yarısından ise peynir, tere- melin üzerine inşa edilmesi gere- şanları ve süt üreticileri bu hasta- re başına kârının 0.4 TL’de kalma- güçlendirilmeli Eğitim, danışmanlık ve sürekli ve- yağı ve yoğurt yapılarak hem aile- ken sistem, ne yazık ki zayıflamış lığın mesleki risk grubunu oluştu- sı, üreticinin maliyet baskısı altın- teriner hekim denetimiyle hem Kooperatifleşme eksikliği, üre - nin gereksinimi karşılanır hem de durumdadır. Veteriner otoritesi- rur. Dolayısıyla veteriner hekim- da ezildiğini net biçimde ortaya verimlilik hem de gıda güvenliği ticinin pazarlama gücünü zayıf- satılarak gelir elde edilirdi. nin kurumsal anlamda eksikliği, liğin yalnızca hayvan sağlığını de- koymaktadır. 22 Ocak 2026 itiba- artırılabilir. latmakta; soğuk zincir altyapısı- Süt, içeriğinde bulunan yüksek gıda güvenliği zincirinin en hassas ğil, toplum sağlığını da koruyan rıyla tavsiye edilen 22.22 TL’lik çiğ Unutulmamalıdır ki süt üretimi nın yetersizliği ise süt kalitesini ve kaliteli protein, kalsiyum, fosfor, halkasında ciddi bir boşluk yarat- stratejik bir meslek olduğu unu- süt fiyatı da mevcut maliyet yapı- yalnızca ekonomik bir faaliyet de- hijyenini olumsuz etkilemektedir. maktadır. tulmamalıdır. sı ve yem-süt paritesi düşünüldü- ğil; ulusal gıda güvenliğinin, kırsal B vitaminleri ve birçok biyoaktif Özellikle soğuk zincir ve veteriner maddeyle doğanın en değerli be- Süt, doğrudan hayvandan elde ğünde üreticiyi rahatlatmamakta, hekim denetimi olmadan topla- kalkınmanın ve toplum sağlığının Verimlilik ve kalite sinlerinden biridir. Ancak süt yal- edilmesi nedeniyle uygun hijye- aksine birçok işletme için üretime nan sütler, hastalık etkenlerinin teminatıdır. Bilimsel denetimden nızca bir gıda değildir; hayvansal nik koşullarda toplanmadığında Türkiye İstatistik Kurumu verile- devam etme motivasyonunu za- çoğalması için uygun zemin ha- uzak her adım, hem üreticiyi hem üretimin sürdürülebilirliği, halk ve veteriner hekim kontrolünden rine göre 2024 yılında toplam süt yıflatmaktadır; özetle süt üretici- zırlamakta, bu da süt ürünlerinde tüketiciyi kaybettirir. sağlığı ve çocukların sağlıklı bes- geçmeden piyasaya sunulduğun- üretimi yaklaşık 22 milyon 487 bin si para kazanamamakta ve sektör halk sağlığını tehdit eden sonuç- Türkiye, veteriner hekimliğin lenme hakkının simgesidir. da, brusella, tüberküloz, salmo- ton olarak gerçekleşmiştir. Bu ra- alarm vermektedir. lara yol açmaktadır. bilgi ve tecrübesini yeniden sis- Süt ineklerinden buzağı elde nella, listeria gibi birçok zoonotik kam Avrupa’da üst sıralarda yer Hem üretici memnun değildir temin merkezine alarak, sağlık- Oysa çözüm mümkündür. Ön- edilmektedir; buzağılar dişi ve er- hastalığın kaynağı haline gelebil- alsa da verimlilik ve kalite açısın- hem de tüketici yüksek fiyatlar - lı süt üretimini geleceğe taşıyabi- celikle, hayvan sağlığı ve gıda gü- kek olarak ayrılır. Dişi buzağılar mektedir. Bu hastalıkların birçoğu dan sorunlar sürmektedir. Orta- lir. Çünkü süt sağlığımızdır, gele- dan şikâyetçidir. Sorunun teme- venliği arasında kesintisiz bir ve- sütten insana geçebilmekte; özel- lama süt verimi gelişmiş ülkelerin geleceğin süt üreticisi olarak ye- linde üretim maliyetleri ile satış teriner otorite zinciri kurulmalı- ceğimizdir. Ali Ulvi Ersoy 1924 - 30 Ocak 1998