Catalog

14 HAZİRAN 2026 3 Ey Türk genci Ahmet Rasim’in on kitaplarımdan bir tanesinin adı “Ey Türk Genci Nereden Geldiğini Öğren, Nereye SGideceğimizi Bize Öğret”*. Bu kitapta mesleği psikoloji ve eğitim olan bir kişinin, yani bendenizin Tatyos’u bakış tarzıyla gençlere Türk dili ve PROF. DR. tarihi hakkında bilgiler verilmekte ve ÜSTÜN onlara ulusumuzun geleceği emanet DÖKMEN edilmektedir. ZOR DÜNYANIN GENÇLERİ Hayat, dünyada hiçbir zaman çok kolay olmadı; ya da büyük çoğunluk için kolay değildi. Bugün dünyamız ve ülkemiz Türk genci için zorluklarla dolu. Ülkelerinde aradıklarını bulamayan donanımlı gençlerimiz başka ülkelere gitmek zorunda kalıyorlar, ekspat (nitelikli göçmen) oluyorlar. Yurtta kalanlar ise ahlaki çöküntü içinde yaşayan bir toplumda mücadele etmek zorundalar. Halide Edip’in, “Türkün Ateşle İmtihanı” isimli Tatyos bir romanı vardı. O korkunç imtihanı dedelerimiz ve Ahmet Rasim Efendi Tatyos Efendi ve arkadaşları ninelerimiz başarıyla atlattılar. Şimdi ise ülkemizde kalan gençlerimiz için başka bir büyük sınav var; bu da ahlaki çöküntüyle baş etme sınavı. Gerek ekspatlarımıza Meşrutiyet’in Rasim ile dostluğu da Fevziye utandım” dese de belki de utanması gereken gerekse yurtta kalan gençlerimize rehberlik etmek için ardından Kıraathanesi’nde filizlenir. dostları olmuştur. Çünkü 16 Mart 1913 günü yazdım “Ey Türk Genci” isimli kitabı. İstanbul’da Zaman geçiyor anılar da eskiyor. bu dünyadan göçtüğünde Kadıköy Ermeni soğuk bir kış Tatyos Efendi hakkında günümüze Kilisesi’ndeki cenaze törenine yalnızca 13 TÜRK GENCİ ANA DİLİNİ ÖĞRENMELİ II.günü. Ercüment ulaşan öyle kapsamlı bir bilgi de kişi katılmıştır. Yurtiçinde anadilimiz, kendi elimizle saldırı altındadır. Ekrem Talu o vakit 20’li yaşlarının Kadim dostu Ahmet Rasim o acı dolu araştırma da yok. Hatta doğru Tabelaları Türkçe yazmama gibi bir aymazlığımız var. başında. “Üstadım” dediği günü şöyle anlatır: “Zavallı musikişinas, dürüst bir fotoğrafı da… Dönemin Giderek İngilizce tabelalı mağazaların, AVM’lerin, Ahmet Rasim’e Babıâli’nin ara gazetecilerinden Sermed Muhtar ömrünün son günlerini fakirlik ve sefalet sitelerin daha kaliteli (!) olduğu izlenimi yerleşti. TOLGA sokaklarında denk gelir. Rasim, Alus 1939’da Akşam gazetesinde içinde geçiriyordu. Bir buçuk yıldır çektiği Neredeyse Türkçe tabela kalmadı. Bu yanlıştır. Ercüment Bey’i görünce “Seni AYDOĞAN Tatyos’u kaleme alırken orta boylu, karaciğer hastalığı, gamlı çehresinin Anadilimize ihanettir. Korunaklı siteler var; içlerinde bir yere götüreceğim” diyerek gür ve çatık kaşlı, pos bıyıklı, sarılığını siyaha çevirmişti. Cenazesini otuzar katlı beş altı apartman bulunuyor. Arsa sahibi koluna girer. Sonra da ver elini giyimine özen göstermeyen, eğri kaldıracak değil, akrabasına çekilecek İngilizce bilmez, müteahhit İngilizce bilmez, inşaat Beyoğlu. Hamalbaşı’ndaki bir meyhanede ağızlı, gözünün de şaşı olduğunu aktarmıştır. ölüm telgrafı için üzerinden 100 parası bile mühendisi, apartman yöneticisi, oturanların büyük alırlar soluğu. Kapıyı açmalarıyla bir çıkmamıştı. Kemanını dinlemek için etrafını Ve eklemiştir: Önüne rakı konmazsa asla çoğunluğu İngilizce bilmez ama sitenin ismi “JASMİNA kürdilihicazkâr karşılar ikiliyi. Bir başka saran binlerce kişi içinden cenazesinde 10-15 kemanını eline almazmış, içtikçe açılır, HOUSE” benzeri bir şeydir. Bu davranışla “Biz üstat da masasında beklemektedir Ahmet kişi bile yoktu. Yuh olsun sana sanat alemi!”. unutulmaya yüz tutan o eski eserleri de kaliteliyiz, sitemize yabancı isim layıktır” denmek Rasim’i. Görünce yerinden kalkar, yaklaşır. Ahmet Rasim ayrıca usta müzisyenin ezberden çalarmış. istenmektedir ancak hem anadilimize hem de ismi Sarılır. Ahmet Rasim yanındaki Ercüment “ölüm kâğıdına” yazılan ve bir mermi gibi Türkçe olan sitelere karşı ayıp olmaktadır. Türk genci RASİM’İN DİZELERİNE Bey’i tanıtır, ardından da üstadı muhteremi insanın ruhuna saplanan o acılı kelimeyi de sitesinin, mağazasının ismini Türkçe koymalıdır. YAŞAM VERİYOR Ercüment Bey’e tanıtır: “İşte ünlü Kemani eklenmiştir: “Tatyos, 1913, çalgıcı.” Bir de günlük yaşamda çok miktarda yabancı kelime Tatyos Efendi!” Tatyos kendi eserlerinin yanı sıra dostu Tatyos amansız hastalığa yakalandıktan kullanır olduk. “Ne yapalım teknik terimler yabancı” Ahmet Rasim’in de şiirlerine yaşam Tatyos, “buyurun” deyip masayı gösterir, sonra çalışamamış, Ahmet Rasim destek diyemeyiz, Türkiye Bilişim Derneği’nin “Bilişim vermiştir. Rivayet o ki Rasim bir ümitsiz Ahmet Rasim tereddütlü, önce bakar çıkmış ve ne ilginçtir ki 55 yaşında son Terimleri Sözlüğü”** var. Bu sözlükte yaklaşık 112 bin aşka düştükten sonra sarhoş olmuş ve şu kösteklisine, bir gözünü kısar ve “Geç kaldık nefesini verdiğinde üzerinden anca 50 İngilizce teknik kelimenin Türkçe karşılığı var. Bu kitap dörtlüğü yazmıştır: be üstadım! Gitsek iyi olmaz mı?” deyiverir. kuruş çıkmıştır. Tatyos, yokluk içinde el altı kitabımız olmalıdır. “Bir gönlüme bir hal-i perişanıma baktım/ Tatyos başıyla onaylar ve üçü birlikte çıkarlar Kadıköy Uzunçayır’daki Ermeni mezarlığına Ekspatlarımızın ayrı sorunları var; yurtdışına uyum Zalim seni yad eyleye ah eyleye çaktım/Sen meyhaneden. Pürtelaş bir vaziyette Mektebi defnedilmiştir. Ahmet Rasim, Tatyos’un sağlayıp ayakta kalmanın yanı sıra Türkçelerini Sultani’nin arkasındaki bir eve doğru hızla yoktun o yok ben yalnız çıldıracaktım/Zalim vefatından sonra kendine gelememiş, acısını de unutmamak zorundalar. Özellikle yurtdışında yürürler. Üç beş dakika içinde evin önünde seni yad eyleye ah eyleye çaltım” da gazetelere taşımıştır. 1 Nisan 1913 yaşayan bu gençlerimize önemli bir görev düşüyor. alırlar soluğu, girerler. Evde kendilerini Tatyos Efendi bu dizeleri rast makamında tarihli Tasviri Efkâr’da, “Yine bir sanatkâr, Bu da çocuklarına Türkçeyi öğretmektir. Söz konusu bestelemiş ve eser günümüze ulaşabilmiştir. bekleyen saz ekibini görünce geç kaldıklarını zaruret içinde memleketin bir bucağında kitapta ekspatlarımıza yönelik olarak “Sevgili Tatyos Efendi, Ahmet Rasim’in başka bir o an daha iyi anlarlar. Tatyos Efendi hızla açılmış olan yokluk çukuruna yuvarlandı” Türk gençleri çocuklarınıza anadilinizi öğretiniz, şiirine de yaşam verir. O vakit Ahmet Rasim heyetin başına geçer, en güç makamla girer cümlesiyle bu acıyı dile getirmiş ve de şu günlük meşguliyetlere dalıp çocuğunuza anadilini Bakırköy’de oturur, geceleri de eve geç fasıla. O an içeri süzülen, billur sesli güzel dizeyle veda etmiştir dostuna: öğretmezseniz sizin torununuzla benim torunum dönmeyi adet edinirmiş. Karısı Sadberek kız eşlik eder o pürüzsüz fasıla. “Uğraşma Tatyos gayri/Neşatın (Çalışman) tanışamazlar” yazdım. Bu güzel geceyi bizlere aktaran o gecenin Hanım bir gün dayanamamış, “Aman Rasim çok, kıymetin yok/Taliine (talihin) gel küs bari.” Söz konusu kitapta Türkçemizin abidevi yapıtlarından tanığı Ercüment Bey’dir ve yıllar sonra Son Bey! Geç kalmayınız, bu akşam erken birisi olan Divanu Lugati’t-Türk isimli kitabın KEMANI NEREDE? Posta gazetesinde “Nağmeler kusursuz ve geliniz” demiş, Rasim Bey de bu sözü diline İstanbul’da Ali Emiri Çelebi tarafından keşfedilme Rast, uşşak, hüzzam, nihavend, pürüzsüz” diye anlatır. Gecenin sonunda dolamış ve “Sakın geç kalma erken gel” diye hikâyesi de bulunmaktadır. kürdilihicazkâr gibi makamlarda 81 evdekileri büyüleyen iki isim vardır. Biri o mırıldanmış, satırlara dökmüştür. Tatyos eseri olan Tatyos’un notaya alınmamış da bestelemiş, günümüzde herkesin aşina TÜRK GENCİ TARİHİNİ ÖĞRENMELİ billur sesli fasıla sesiyle eşlik eden Denizkızı daha birçok eseri olduğu bilinmektedir. olduğu o şarkı böyle ortaya çıkmış. Dahası, Eftalya, diğeri de notalara can veren Kemani Bu kitapta bir insanın gelecekte iyi şeyler yapabilmesi Ölümünden 40 yıl sonra gazeteci “Gamzedeyim Devam Bulmam” da en Tatyos Efendi… için geçmişini bilmesi gerektiğinden söz edilmektedir. Orhan Kuyucaklı’nın aklına düşmüş ve Saat gece yarısını geçip de bu üçlü İstanbul bilindik eserlerinden olmuş, hatta Atatürk’ün Bu mantıkla Türk gencinin de geçmişini bilmesi “kemanımdan utandım” dediği o keman ayazına karıştığında Tatyos Efendi tutamaz çok sevdiği, “Mani Oluyor Halimi gerektiğinden söz edilmektedir. Tarihte üç kıtada en nerede diye sorgulamış ancak bulamamış. kendini ve çıkarır içinde kalan o cümleyi: Takrire Hicabım” de Tatyos’un elinde can çok sayıda devlet kurmuş olan millet Türk milletidir. Sonra da şöyle demiştir: “Tatyos’ların, “Eee! Üstadım Rasim Bey! O kızdaki ses bulmuştur. Tatyos, hislerini içinde yaşayan, Gençlerimiz bunu bilmelidirler. Ayrıca gençlerimiz Tamburi Cemil’lerin, Udi Nevres’lerin, nedir Allah aşkına! Ben ömrümde böylesini derdini musikiye yansıtan bir üstat olarak başlarını öne eğmelerine, yüzlerinin kızarmasına Neyzen’lerin, Türk musikisini dile getiren dinlemedim, valla kemanımdan utandım”. bilinmiştir. Ahmet Rasim ile dostluğunu da yol açacak bir tarihi olay olmadığını da bilmeleridir. sazları kaybolup gitmeye mecbur mudur? anca ölüm ayırabilmiştir. Batılılar dedelerimizin katil, soykırımcı olduklarını iddia AHMET RASİM İLE DOSTLUĞU Bunları niçin bir müzede toplamak akla edebilirler. Onlarla tartışmayalım, sadece “Ya sizin TATYOS’UN ÖLÜMÜ Tatyos Efendi’nin şöhreti gelmiyor?” dedeleriniz neydi?” diye soralım. “O kadar haçlı seferini Direklerarası’nda Mehmet Efendi’nin Tatyos Efendi, o gece Eftalya’nın sesinin Bir de biz soralım, seneler sonra, sahi kim yaptı? Kızılderilileri, Aztekleri, İnkaları, çocuklar Kıraathanesi’nde başlamıştır. Sonra da güzelliği karşısında kemanının gücünün nerededir Tatyos Efendi’nin o meşhur dahil olmak üzere kim soykırıma uğrattı? Hiroşima’ya ünü tüm İstanbul’a yayılmıştır. Ahmet yetmediğini düşünüp “Kemanımdan kemanı? atom bombasını kim attı? Vietnam’da, Kamboçya’da, Hindistan’da, Çin’de neler oldu? Afrikalının yaşamına BERRIN KARADENZI nesiller boyunca kim çöktü?” diye soralım. Bu konuda en güzel örnek Atatürk’e aittir. Anlatıldığı berrin.karadeniz@cumhuriyet.com.tr v Yann Tiersen yeniden İstanbul’da kadarıyla bir Cumhuriyet balosunda davetli genç bir ransız besteci, piyanist ve multi-enstrümantalist Yann İngiliz subay uzak köşeden Atatürk’e doğru ters ters FTiersen, uzun bir aradan sonra İstanbul’a geliyor. 10 Kültür rotası bakmaktadır. Atatürk yaverini gönderip niçin öyle Ekim Cumartesi akşamı, Maximum Uniq Açıkhava’da baktığını sordurur. Yaver dönüp gelir, “Çanakkale’de Konserden tiyatroya, sinemadan sergiye müzikseverlerle buluşacak olan Tiersen öncesindeyse biz bu subayın babasını öldürmüşüz, o yüzden bütün kültür sanat dünyasında bu hafta duygusal vokalleri ve lo-fi dokunuşlara sahip müziğiyle Türklere kızgın, size de öfkeliymiş” der. Atatürk de Alice Boyd ve Islandman sahnede olacak. öne çıkan etkinlikler… yaverine “Git sor bakalım babasının Çanakkale’de ne işi varmış?” der. Bütün bunlar bir yana, şu yıllarda, şu aylarda v ‘Yüzyıllar Ötesine Uzanan Karşılaşma...’ dünyamızda soykırım var mı, yok mu? Geçmişteki etrohan, İBB Kültür ve İBB Karşılaşma ve Etkileşimler” defterleri karıştırmak akıllıca değildir. Savaş bittiği MMiras tarafından düzenlenen, sergisine ev sahipliği yapıyor. 17. an Yunanların yerdeki bayraklarını kaldırtan, Anzaklı İsveç ile Türkiye arasında yüzyıldan günümüze uzanan bu annelere o muğlak kayıp bitiren mektubu yazan ve yüzyıllara yayılan diplomatik, kapsamlı seçkide nadir portreler, “Yurtta sulh, dünyada sulh” diyen Atatürk hepimizin kültürel, sanatsal ve ekonomik belgeler ve kişisel anlatıları bir adına bu konuyu açıklığa kavuşturmuştur. Türk genci, ilişkilerin izini süren “İsveç & araya geliyor. Sergi, 17 Haziran’dan geçmişinle övün, çalış ve çalışmana güven. İstanbul: Yüzyıllar Ötesine Uzanan itibaren ziyaret edilebilir. * Dökmen, Ü. (2025). Ey Türk Genci Nereden Geldiğini Öğren Nereye Gideceğimizi Bize Öğret. İstanbul: Remzi v Shaggy ile reggae rüzgârı Kitabevi. eggae ve dancehall müziğin ** Ören, T., Pekel, A., Özer, K., Tabak, İ., İ. ve Görgülü, v Festival 39. kez İzmir’de R efsane ismi Shaggy, 25 E. (2023). Bilişim Terimleri Sözlüğü. Ankara: Başak Haziran’da Incore Urban Fest Uluslararası İzmir Festivali, klasik Matbaacılık. kapsamında İstanbul’da konser 39.müzikten operaya uzanan programıyla verecek. Sanatçıya festival İzmir’in tarihi mekânlarını ve uluslararası sanatçıları İmtiyaz Sahibi: sahnesinde hip hop dünyasının 14 HAZİRAN 2026 SAYI: 1888 aynı sahnede buluşturuyor. İKSEV tarafından CUMHURİYET VAKFI adına n Yayın Koordinatörü güçlü temsilcilerinden M Lisa, düzenlenen ve 8 Temmuz’a kadar sürecek festival ALEV COŞKUN DENİZ ÜLKÜTEKİN prodüksiyon tarzıyla fark yaratan programında, Notos Quartett, Quatuor Magenta, Genel Yayın Yönetmeni n Reklam Genel Müdürü MİNE ESEN Kaan Gökman, pop müziğin EVSUN SİNEM ALKAN Matthias Höfs ve Tolga Bilgin’in ortak projesi, Sorumlu Müdür pazar.dergi@cumhuriyet.com.tr yükselen yıldızı Zanna, Arden Şirin Pancaroğlu ile Michel Tirabosco’nun mitoloji BETÜL BERİŞE Reklam Yönetimi: Yenigün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık Child ve Gwen De Lien eşlik Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. temalı konseri ve Hans Zimmer bestelerine adanan AŞ. Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sk. No: 2 34381 Şişli/İstanbul Yenibosna Merkez Mh. 29 Ekim Cd. A1 Apt. No:5/902 Bahçelievler-İstanbul edecek. Tel: (0212) 343 72 74 (20 hat) Faks: (0212) 251 98 68 e-posta: (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat:9 No:81-82) Tel: 0212 454 32 90-0212 454 34 83. özel performans yer alıyor. reklam@cumhuriyet.com.tr Uets: 25999-15079-37611 Dağıtım: Turkuvaz Dağıtım Pazarlama A.Ş. Yaygın süreli yayın