Catalog

17 MAYIS 2026 3 Düşmana saygı Yanlış ama ir toplumun kalitesini gösteren pek çok ölçüt vardır; bunlardan bir tanesi de o toplumun Bdüşmanlarına çatışma sonrası sergilediği tutumdur. Bir savaş bittikten sonra düşmanlarına, ben ikna aldığı esirlere insanca davranan PROF. DR. toplumlar da vardır, vahşice ÜSTÜN davrananlar da. DÖKMEN Bir liderin, komutanın kalitesini gösteren ölçütlerden birisi de savaş sonrasında düşmanlarına saygı gösterip göstermemesidir. oldum! Tarihten günümüze savaş sonrasında düşmanlarına insanca davranan liderler, komutanlar da vardır, insafsızca davrananlar da vardır. Sultan Alpaslan Diyojen’i, İngilizler Napolyon’u, Ruslar Gazi Osman ece yarısı. Bir insan sağ etmek daha önemliydi. beslenme ve atletik performans gibi Paşa’yı esir ettiğinde onlara misafir muamelesi elinin orta parmak ucundaki Biraz daha ileri gidelim. 1930’larda konuları kapsayan 50 sağlık ve tıp yapmışlardı. Atatürk Trikopis’i esir ettiğinde elini aniden başlayan ağrı Adolf Hitler, kitleleri sürükleyen sorusu soruldu. İki uzman her yanıtı sıkmış, kahve ikram etmişti. Bazı Asyalı liderler ise nedeniyle elinde telefonla konuşmalarıyla tarihin en yıkıcı bağımsız olarak değerlendirdi. yanıtların yendikleri düşman komutanının kafatasını şarap kâsesi Gsorunun nedenini ve ideolojilerinden birini meşrulaştırabildi. yaklaşık yüzde 20’sinin oldukça sorunlu, olarak kullanmışlardır. çözümünü arıyor. Eskiden bu sorunun Onun propaganda makinesi Joseph yarısının sorunlu ve yüzde 30’unun ise tek muhatabı bir doktordu. Sonra Goebbels basit bir ilkeyle hareket kısmen sorunlu olduğu tespit edildi. Açık TÜRKLERDE DÜŞMANA SAYGI “Google” oldu ve şimdi çoğu zaman bir ediyordu: Bir yalanı yeterince sık ve uçlu sorular ise en dramatik noktaydı: Bizim kuşağa ilkokulda, “Türk aman dileyene algoritma. yeterince güçlü söylemek…Ve insanlar Bu soruların yanıtlarının yüzde 32’si el kaldırmaz” diye öğrettiler. Gurur duyduk ancak Ve algoritma çok iyi konuşuyor, halden inandı. oldukça sorunlu olarak değerlendirilirken büyüdükçe, okudukça anladık ki bu kural tarihimizde anlıyor! Ama iyi konuşmak, her zaman Ama yalnızca siyaset değil. 1950’lerde kapalı uçlu sorularda bu oran sadece her zaman geçerli olmamıştır. Gerçi Gelibolu savaşında ABD’de Senatör Joseph McCarthy, doğru konuşmak değildir. Son günlerde yüzde 7’ydi. Bu ayrım önemli çünkü yaralı düşmanına su veren, gerektiğinde onu kucağında elinde somut kanıtlar olmadan yüzlerce peşpeşe yayımlanan araştırmalar bu yeni gerçek dünyadaki sağlıkla ilgili soruların taşıyan Türk askeri vardır fakat ne yazık ki Çaldıran insanı “komünist” olmakla suçladı. “dijital danışmanlığın” ne kadar kırılgan çoğu açık uçludur. zaferinin ardından Şah İsmail’in karısını esir eden Yavuz Konuşmaları sertti, dili olduğunu verilerle bize anlatıyor. Farklı Selim Han, onu kocasına göndermek yerine düşük rütbeli yapay zekâ kesindi, tonu emindi. DOĞRU TEŞHİSİN görevlisiyle zorla evlendirmiştir. Kocasına gönderseydi sistemlerine Sonuç: Kariyerler bitti, ARTTIĞI yüce gönüllülük göstermiş olurdu. Ayrıca Çaldıran’ın YAŞAM yöneltilen sağlık hayatlar karardı. KOŞULLAR hemen ardında İranlı mirzalardan bazıları adamlarıyla sorularının Sonra? Sonra yıllar GÜNLÜĞÜ birlikte gelip Osmanlı padişahına bağışlanmak dileğiyle Diğer bir yaklaşık yarısının sonra anlaşıldı ki teslim olmuşlardır. Bağışlanmamış, hepsi idam edilmiştir. iddiaların büyük çalışmada ise hatalı veya Tarihte beni üzen olaylardan birisi Memlük sultanı kısmı temelsizdi. modeller yalnızca sorunlu olduğu Tomambay’ın asılarak idam edilmesidir. (Bu olay Prof. Tarih bize gösterildi. Üstelik hastanın yaşı, Dr. Aykut Mısırlıgil’i de üzerdi.) Tomambay ülkesi şunu gösteriyor: bu yanıtların cinsiyeti ve için savaşan bir kahramandı. Yavuz onu halkın içinde İnsanlar çoğu anlamlı bir semptomları gibi astırarak idam ettirdi. Oysa Osmanlı hanedanından zaman gerçeğe bölümü yalnızca temel bilgiler olanlar ve yüksek rütbeliler asılmaz boğdurtulurdu. İp değil, güven eksik değil, klinik verildiğinde olası iki defa koptu, Tomambay ölmedi. Üçüncüde öldürüldü. ÖMÜR veren sese inanır. açıdan riskli doğru teşhisleri Dr. Google emekliliğe Mısır’ı ayaklandırmasın diye İstanbul’a götürülebilirdi. Bugün bu ses, bir TANYEL yönlendirmeler yüzde 80’den fazla hazırlanırken Dr. AI hızla Mısırlıların direncini kırmak için ortalık yerde idam politikacıya değil bir içeriyor. Bazı görev alanına geldi. oranda ortaya koyamadılar. edildi. algoritmaya ait olabilir. analizlerde Yanıtlar ancak laboratuvar Bu olayda beni üzen başka bir nokta daha var. ciddi hata oranı verileri gibi ayrıntılı bilgiler BİLGİ DEĞİL Tomambay’ın asılmasından sonra bir gölge sanatçısı yüzde 20’ler seviyesindeydi. Hatta verince daha sağlıklı olmaya Yavuz’a gelip bu idamı hayal perdesinde canlandırdı.* OLASILIK bazı çalışmalarda ilk doğru tanıyı başlayabildi. Gölge oyununda Tomambay çırpınarak ölüyordu. Yapay zekâ düşünememe (!) oranı yüzde 80’in Yapay zekâ sistemleri Yavuz çok beğendi, güldü. Sanatçıya, “Seni İstanbul’a sistemlerinin en üzerine çıkabiliyor. yanlış bilgileri sırf götüreyim, oğlum da izlesin, o da sever” dedi.* Bu tavır kritik özelliği İki yıl önce yapılan bir araştırma üretmekle kalmıyor ölmüş bir düşmana saygısızlıktır. Tarihte öldürdükleri burada devreye ChatGPT’nin çocuk vakalarının yalnızca onları genişletiyor düşmanlarına saygılı davrananlar da vardır, saygısızlık giriyor. onda ikisini doğru ön teşhis koyabildiğini ve kendinden edenler de. Eski Yunanlar Hektor’un ölüsüne saygı Onlar bilgiyi ortaya koymuştu. Gemini’nin çarpıcı “bilerek” emin bir dille göstermişlerdi. Ancak çağımızda güçlü ülkelerin liderleri önerileri arasında ise günde bir küçük değil, olasılık sunuyor. Daha düşmanlarının öldürülüşünü naklen izlemektedirler. taş yemek ve pizzaya peynirin yapışması hesaplayarak Hiroşima’ya atom bombası atıldığında atan ülkenin da çarpıcısı için tutkal kullanmak yer alıyordu. Geçen üretir. başkanı “Tarihte bundan daha güzel bir gün yok” demişti. yıl ise bir beslenme uzmanı ChatGPT’nin ise insanlar bu Sonuçta en Bu cümle bir insan için öfke ifadesi, insanlık için utanç diyetindeki tuzu sodyum bromürle yanıtları çoğu doğru cümleyi vesilesidir. değiştirme önerisini uyguladıktan sonra zaman güvenilir değil, en olası hastaneye kaldırılmıştı. buluyor. Çünkü ATATÜRK VE DÜŞMANLARI cümleyi kurarlar. Yani konu göz ardı edilebilecek hatalar metin akıcı, ton kararlı Mustafa Kemal büyük bir askerdi, savaş sırasında, Bu yüzden bazen değil, bir belirsizlik. Bu belirsizliğin ve yanıt hazır. örneğin Başkomutanlık Meydan Savaşı’nda tereddüt olmayan bir makaleyi ve olası yanlışların çok ikna edici Tıpkı iyi bir hatip etmeden düşmanı yok etmişti. Ancak savaş bittiğinde referans gösterir bazen cümlelerin arkasına saklanması ise daha Gençlerin ve erişkinlerin gibi. Belki de bu yüzden düşmanları için de yüce gönüllü bir insandı. Başkomutanlık doğru bir bilgiyi yanlış büyük bir risk olarak karşımızda duruyor. önemli bir bölümü sağlık ile ilgili bugünün en önemli sorusu Meydan Savaşı’nın ertesi günü Dumlupımar’ı geziyordu; bağlama yerleştirir bazen problemlerinin cevabını önce şu: Yanlış bilgi mi daha SÖZÜN GÜCÜ GERÇEĞİ YENİYOR yapay zekâ araçlarında arıyor. meydan Yunan askerlerin cesetleriyle doluydu. Yere de bilimsel konsensüs tehlikelidir, yoksa iyi düşmüş bir Yunan bayrağı gördü. “Kaldırıp topun üzerine Öte yandan belki de bu durum, ile spekülasyonu aynı anlatılmış yanlış bilgi mi? koyun, bir milletin şerefini temsil ediyor” dedi. Bir gün insanlık için o kadar da yeni değil. Tarih, cümlede buluştururlar. Tarih ikinci seçeneğin hem birey önce çok büyük bir stresle yendiği düşmanın şerefini iyi konuşanların her zaman doğruyu Ama bunu yaparken son derece düzgün hem toplum için daha yıkıcı olduğunu düşünüyordu. söylemediğini defalarca gösterdi. MÖ 5. konuşurlar. Araştırmalar bu durumu söylüyor. Ancak sorunun araçta değil, araç Türk askeri İzmir’e girdi, Mustafa Kemal Paşa da yüzyılda Gorgias, retoriğin gücünü şöyle net biçimde ortaya koyuyor: Yapılan ile karar arasındaki mesafede olduğunu Kordon’daki Hükümet Konağı’na girecekti; baktı ki tarif ediyordu: “Söz, küçük ve görünmez bir araştırmada ChatGPT, Gemini, üzerine bassın diye yere bir Yunan bayrağı serilmiş. “Bu bir bedenle en büyük işleri yapar.” O Grok, Meta AI ve DeepSeek adlı sohbet aklımızdan çıkarmamamız lazım. Çünkü ne” diye sordu. Oradakiler “Yunan komutan bu binaya dönem hakikati aramaktan çok ikna robotlarına kanser, aşılar, kök hücreler, tıp hâlâ bireysel bir hikâyedir. girerken Türk bayrağına basıp girmişti, şimdi de siz onların BERRIN KARADENIZ bayrağına basacaksınız” diye cevapladılar. Mustafa Kemal Paşa ise “Yunan komutan hata etmiş, aynı hatayı bana berrin.karadeniz@cumhuriyet.com.tr v ‘39 Buçuk Basamak’ yaptırmayın, kaldırın bu bayrağı” dedi. Evet, yeterince zeki, görgülü ve ahlaklı olanlar hata yapmazlardı. he Thirty-Nine Steps” ile başlayan ve yıllar Kültür rotası Atatürk’ün Anzaklı annelere gönderdiği mektup düşmana “Tiçinde sinema ile tiyatro dünyasının kült saygının doruk noktasıdır. Anzaklı anneler yad ellerde yapımları arasına giren ödüllü oyun “39 Buçuk Konserden tiyatroya, sinemadan sergiye çocuklarının kemiklerine saygı gösterilip gösterilmediğini Basamak”, Tiyatrodam yorumuyla sahneye kültür sanat dünyasında bu hafta merak ediyorlardı. Bazıları olsa bu anneleri terslerdi. taşınıyor. İskoçya’dan başlayıp Akşehir’e uzanan öne çıkan etkinlikler… Fakat bir insanlık sembolü olan Atatürk onlara tempolu bir Anadolu polisiyesi olarak uyarlanan olağanüstü bir mektup gönderdi. Mektupta şöyle diyordu: oyun, 20 Mayıs’ta Baba Sahne’de tiyatroseverlerle “Uzak memleketin toprakları üstünde kanlarını döken buluşacak. kahramanlar, burada dost bir vatanın toprağındasınız, huzur ve sükûn içinde uyuyunuz. Sizler Mehmetçiklerle yan yana v Soul müziğin sesi Imany koyun koyunasınız. Uzak diyarlardan evlatlarını harbe ransız soul müziğinin dünyaca gönderen analar göz yaşlarınızı dindiriniz, evlatlarınız Fünlü ismi Imany, yeni albümü bizim bağrımızdadırlar, huzur içindedirler ve huzur içinde “Women Deserve Rage” kapsamında uyuyacaklardır, onlar bu topraklarda canlarını verdikten Türkiye’ye geliyor. Piu Entertainment sonra artık bizim evlatlarımız olmuşlardır.” organizasyonuyla gerçekleşecek konser, Tarihte böyle söyleyen de vardır, düşmanının 25 Haziran’da Harbiye Açık Hava kafatasından şarap içen de. Atatürk bu tavrıyla bir muğlak Tiyatrosu’nda. kayba muazzam bir merhem sürmüştür. Aslında düşmana saygı, insana saygıdır. v Cumhuriyet kadınları v İzmir’de festival zamanı * And. M. (2025). Osmanlı Tasvir Sanatları 1: Minyatür. sahnede! zmir Kültür Sanat ve Eğitim İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. BB Kültür ve İBB Miras, Cumhuriyetin erken İVakfı tarafından düzenlenen “39. İdönemlerinde bilim, sanat, siyaset alanlarında Uluslararası İzmir Festivali”, 4 İmtiyaz Sahibi: 17 MAYIS 2026 SAYI: 1884 öne çıkmış, Türkiye, Almanya ve Avusturya’dan Haziran’da Ahmed Adnan Saygun CUMHURİYET VAKFI adına n Yayın Koordinatörü altı kadını sahne ışıklarına getiren “Cumhuriyet Sanat Merkezi’nde gitarist Pablo ALEV COŞKUN DENİZ ÜLKÜTEKİN Kadınları Sahneye Çıkıyor!” sergisini Sainz-Villegas ve Festival Oda Genel Yayın Yönetmeni n Reklam Genel Müdürü MİNE ESEN EVSUN SİNEM ALKAN İstanbullularla buluşturuyor. Müge Cengizkan Orkestrasının “Müziğin Akdeniz Sorumlu Müdür pazar.dergi@cumhuriyet.com.tr ve Ali Cengizkan’ın küratörlüğünde hazırlanan Ruhu” konseriyle başlayacak. Festival BETÜL BERİŞE Reklam Yönetimi: Yenigün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. sergi, Baruthane’de ücretsiz olarak ziyaret kapsamında tiyatro, atölye, dans ve AŞ. Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sk. No: 2 34381 Şişli/İstanbul Yenibosna Merkez Mh. 29 Ekim Cd. A1 Apt. No:5/902 Bahçelievler-İstanbul Tel: (0212) 343 72 74 (20 hat) Faks: (0212) 251 98 68 e-posta: (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat:9 No:81-82) Tel: 0212 454 32 90-0212 454 34 83. edilebilir. konser etkinlikleri düzenlenecek. reklam@cumhuriyet.com.tr Uets: 25999-15079-37611 Dağıtım: Turkuvaz Dağıtım Pazarlama A.Ş. Yaygın süreli yayın otanyel@yahoo.com