Catalog

28 ARALIK 2025 3 ‘Bakalım Yeni yıl ne PROF. DR. ÜSTÜN DÖKMEN getirecek? gelecek yıla eni yılın az yaptıklarının milyonda 1938 yılına öncesinde birini yaparsak, on binlerce girerken Ankara televizyona çıkan kişi bunu yaparsak, Atatürk bütün sanatçılar, gelmiş gibi olur. Atatürk, ışıl ışıldı. Ancak Y siyasetçiler, “Vatanını en çok seven kişi Çankaya Köşkü’nde yaşayacak “Yeni yıl ülkemize ve görevini en iyi şekilde yapan derin bir sessizlik dünyamıza bolluk, bereket, kişidir” demişti. Eğer bizler barış getirsin” derler. Ancak görevlerimizi dürüst ve doğru hâkimdi. Hastalığının getirmez. Çocukluğumdan bir şekilde yaparsak Atatürk pençesindeki Atatürk, beri dünyada savaşsız, gelmiş gibi olur. dostlarına giysilerini çatışmasız geçen tek yıl mıyım?’ BOYUTSALLIK olmadı, açlık bitmedi. Buna hediye ederken rağmen herkes, apartman “Boyutsallık” adlı sarf ettiği toplantılarındaki dilek ve kitabımda dünyada ilk kez sözcükle herkesi temenniler bölümünde bir kavram ortaya attım.* olduğu gibi bolluk, bereket Boyutsallık kavramı özetle hüzünlendirmişti. ve barış dileğinde bulunur. şudur: Pozitif bilimlerdeki Dilekte bulunmak iyi niyet bilgileri edinmiş olan ve göstergesidir fakat niyetlerin bunları mesleğini icra gerçekleştiği konusunda kanıt ederken kullanan kişilerin bu yoktur. bilgileri günlük yaşamlarında da kullanmalarına yani Çocuklar uzaktaki özümsemiş olmalarına oyuncağa uzanamazlarsa, “Boyutsallık” denir. Bir çocuksu bir mantıkla inşaat mühendisi gerekli ona elleriyle gel işareti hesapları doğru yapmışsa, yaparlar, oyuncağın demirden çimentodan geleceğini düşünürler. çalmamışsa bu durumda da Yeni yıl için iyi dileklerde binanın ön cephesine bir at bulunanlar da galiba aynı nalı asmıyorsa Boyutsallık mantığı kullanıyorlar. Bir fikrine sahip demektir. Bir de bazıları “Evrene iyi başka inşaat mühendisi mesajlar gönderelim, evren de gerekli hesapları doğru de bize iyilikler göndersin” yaptıktan, malzemeden diyorlar. Bir de “İste bütün çalmadan binayı bitirdikten bir evren sana yardım eder” sonra her ihtimale karşı, diyenler var. Bunlar iyi “Ne olur ne olmaz” diye niyetli dileklerdir ancak düşünerek ön cepheye bir gerçekçi değildir, galiba birer at nalı, bir küçük süpürge safsatadır. Dileklerinizin asarsa, bu durum bu evreni oluşturan galaksileri, alkan Savaşı’nın O özel anlardan biri de 31 Aralık Kavalalı aralarına dahil olur. Gecenin mühendisin yaptığı hesaplara molekülleri nasıl etkilediği ardından 29 Eylül 1929 gecesi Hariciye Köşkü’nde tanığı Sofracı Başı Cemal Granda yeterince güvenmediği, konusunda bilinen bir 1913 günü Osmanlı yılbaşı balosuna katılarak verdiği “Atatürk’ün Uşağı İdim” adlı kitabında boyutsallık fikrine sahip mekanizma yoktur. ile Bulgaristan meşhur fotoğraftır. şöyle anlatır: olmadığı anlamına gelir. B arasında İstanbul “Gece yarısına doğru yatak odasına PEKİ NE YAPMALI? Çünkü bina sağlam olsun ya YILBAŞI BALOLARI Barış Anlaşması imzalanır geçildi. Atatürk, elbiselerini, çamaşırlarını da olmasın at nalının binayı Yeni yıl için iyi dileklerde Atatürk’ün katıldığı bilinen ve Fethi (Okyar) Bey Sofya ara sıra çok sevdiği kimselere dağıtırdı. depremden nasıl koruyacağı bulunmak işe yaramadığına elçisi olarak görevlendirilir. yılbaşı balolarından biri ise 31 O gece de öyle yaptı. Elbiselerinden, konusunda bilinen bir göre ne yapmalıyız? “Yeni yıl TOLGA Kurmay Binbaşı Mustafa Kemal Aralık 1932 gecesidir. Ankara gömleklerinden, kravatlarından mekanizma yoktur. At nalı barış getirsin” demek yerine, (Atatürk) de “askeri ataşe” Palas’ta kutlanan bu yılbaşı yılbaşı hediyesi olarak dağıttı. Tevfik AYDOĞAN gerektiğinde kendini bile “Ben yeni yılda ülkeme ve olarak bu kente tayin edilir. 27 balosunda Milli Eğitim Bakanı Rüştü Aras, teşekkür ettikten sonra koruyamaz. dünyaya bolluk, bereket ve Ekim 1913 ile 20 Ocak 1915 Reşit Galip tarafından ulu öndere ‘Paşam, mendilden ayakkabıya barış gelmesi için elimden “Boyutsallık” adlı tarihleri arasında görev yaptığı Sofya’da üç kitap hediye edilir. Bunlar, “Türk kadar giyeceklerinizi bize vermekten geleni yapacağım” demeliyiz. kitabımda lisede askerlik Batı dünyasını yakından tanıma fırsatı Tarih Kongresi Zabıtları”, “Söz Derleme hoşlanıyorsunuz. Bu gece başka Pek çok kişi bu ifadeyi öğretmenimizin anlattığı Kılavuzu” ve “Dil Kurultayı Kararları” bulur. Burada Tosca, Carmen gibi opera arkadaşları da çağırıp sevindirseydik. Bu kullanırsa yeni yıl için umut bir olaydan da söz ettim. isimli kitaplardır. Atatürk hediye kitaplar klasiklerini izler. 19 Mayıs 1914 gecesi güzel yılbaşı gecesinin anısı olarak sizden ortaya çıkar. Çünkü bu ifade Yüzbaşı acemi erlere ders için “Bu anda duyduğum mutluluk seyrettiği Aida operası onu derinden bir şeyler taşısaydık ne iyi olurdu’ dedi. gerçekçidir, gerçekleştirilme verirken dünyanın boşlukta etkiler. “İleride öz yurdumuzda benzer bir büyüktür” dedikten sonra Reşit Galip’ten Aras, bu sözlerinden dolayı üzüldüğünü olasılığı vardır. döndüğünü de anlatırmış. opera yapılabilir mi” sorusu zamanla bir rastgele bir sayfa açıp okumasını ister. gördüğü Atatürk’ü teselli etmek “Yeni yıl şunları, şunları Bunu çok anlatmış, çavuş da hayale dönüşür ve bu hayal 19 Haziran Reşit Galip, Orta Asya’dan göç eden Türk istercesine ‘Zararı yok paşam. Gelecek getirsin demenin ne dinlemiş. Yüzbaşı bir gün 1934 günü Ankara Halkevi’nde ilk evlatlarının Anadolu’nun yılmaz bekçileri yıl böyle yaparız’ dedi. Atatürk bu söz zararı var, bu bir dilektir” işi çıkınca çavuşa benim Türk operası Özsoy’un sahnelenmesiyle olduğunu vurgulayan sayfayı okumasının üzerine uzun düşündü. Derin bir sessizlik diyebilirsiniz. Ancak bunu yerime sen anlat demiş. gerçekleşir. ardından coşkuyla alkışlanır. oldu. Ne söyleyeceğini merak ediyorduk. söylediğimiz zaman önemli Çavuş acemi erlerin karşısına Atatürk’ün katıldığı bir başka Sonra hepimizi taş gibi donduran şu Sofya aynı zamanda balo kültürü bir şeyi gözden kaçırmış geçip “Dünya boşlukta yılbaşı balosu ise 31 Aralık 1936 sözleri yavaşça fısıldadı: ‘Bakalım ile tanıştığı yerdir. Bulgar General oluruz. Dil, düşünme ve kendi etrafında döner” diye gecesi düzenlenmiştir. Hilmi Yücebaş, gelecek yıla yaşayacak mıyım?’ Kovaçev’in kızı Dimitrina ile bu davranma şeklimiz arasında anlatmaya başlayınca bir er Atatürk’ün, Hasan Rıza Soyak ve Tevfik balolarda dans ettiği hatıralara yansır. 11 Ortalığı derin bir hüzün kapladı. Kimse karşılıklı ilişki var. Üçü elini kaldırıp, “Çavuşum sen Mayıs 1914 gecesi ise Askeri Kulüp’te Rüştü Aras ile birlikte Tokatlıyan Oteli’ne ağzını açıp bir söz edemedi. Atatürk birbirini etkiler. Nasıl böyle diyorsun ama bizim düzenlenen kıyafet balosuna yeniçeri habersiz geldiğini anlatır. Anılarında “O, de istemeyerek çevresini üzdüğünü düşünürsek öyle konuşuruz, köyde bana dünya öküzün halkın arasına mütevazı bir vatandaş gibi anlamış olmalı ki hemen kasvetli havayı konuşma şeklimiz de boynuzundadır dediler” kostümüyle katılır. Buradaki izlenimleri karıştı. Bir vatan kurtaran kahraman, halk şu sözlerle dağıttı: ‘Yılbaşı gecesi düşünme şeklimizi etkiler. demiş. Bunun üzerine çavuş ise Madam Corinne Lütfü’ye gönderdiği ile gülüp eğlendi. Harmandalı oynadı. böyle kederli şeyler düşünmeyelim ve Düşündüğümüz şekilde sinirlenip “Ukalalık etme, mektuplarda karşımıza çıkar. Sofya, onun Halay çekti” cümlesiyle aktaracaktır. konuşmayalım.’ Atatürk bu sözlerini davranırız, bir defa bir biz de dünyanın öküzün fikir dünyasını geliştirmiştir. perçinlemek istercesine yazlık boynuzunda olduğunu davranışta bulunduğumuzda SON YILBAŞI AKŞAMI ANKARA’DAKİ BALOLAR gömleklerinden Tevfik Rüştü Aras’a biliyoruz ama bu bir ders, da kendimizle çelişkiye Sofya’da deneyimlediği balo 1938’e girilirken Ankara’da Karpiç uzatarak ‘Bunlardan da al. Yazın ders diye dinleyeceksin” düşmemek için o kültürü Cumhuriyetin ilanından sonra Lokantası, Sergi Evi, Halkevi, İmren Yalova’da beraber giyeriz’ dedi.” demiş. Demek ki çavuş davranışımızın doğruluğunu Ankara’da yeniden canlanır. Atatürk Lokantası, Tabarin Bar gibi yerler Atatürk, 26 Mayıs 1938 günü dinlediklerini özümsememiş, savunuruz. bu balolar aracılığıyla Türk kadınının baloların ve kutlamaların merkezi olur. Ankara’dan ayrılır. 10 Kasım 1938 boyutsallık fikrinden uzakmış. Yeni yıldan bir şeyler sosyal yaşamda yer almasını sağlamak Ankara Palas’taki yılbaşı balosuna günü vefatının ardından 1953 senesine Tıp fakültesini veya beklemek lafın gelişi bir istemektedir. Başkent Ankara bu nedenle Kazım Özalp, Şükrü Saracoğlu, Saffet kadar naaşı geçici olarak Etnografya biyoloji bölümünü bitirdiği söylemdir diye düşünebiliriz. Arıkan gibi bakanlar katılırken gözler halde evrimin olmadığını diğer kentlere örnek teşkil ederken Müzesi’nde tutulur. Ne ilginçtir ki müze Fakat bu düşünme tarzı Atatürk’ü arar. Fakat o ilerleyen iddia eden kişiler var. Bunlar kostümlü balolar, Kızılay baloları, 23 inşa edildiği zaman çalışmaları yerinde bizi atalete, pasif olmaya hastalığından dolayı baloya katılmak okulda okudukları bilgileri Nisan çocuk baloları, 29 Ekim ve 19 izlemek için uğradığı bir vakit, binanın iter. Bizzat yapmak yerine istemez. Son yılbaşı gecesinde Çankaya özümsememiş, boyutsallık Mayıs gibi resmi balolar ile yılbaşı mimarı Arif Hikmet Koyunoğlu’na eşsiz dışarıdan bir şeyleri fikrine ulaşmamış kişilerdir. baloları kentin vazgeçilmez etkinlikleri Köşkü’nde istirahat etmeyi tercih eder. Ankara manzarasını işaret ederek şu beklemeyi tercih etmeye Üniversitede bilimsel arasına girer. Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras’ı cümleyi kurmuştur: “Manzara çok güzel, başlarız. Bence bu işlevsiz metodolojiyi öğrenen, Ankara’daki baloların da üç merkezi köşke davet ederek “Bu akşam bir tarafa bu kubbenin altı yazın herhalde çok serin beklentinin bir benzerini sınavda yüz alan sonra da vardır. Bunlar Ankara Palas’ta çıkmayacağım. Sen de suare görmekten olacak. İşim olmadığı zaman gelip bu toplumun bir kesimi Atatürk kahve falı baktırmaya giden yapılan devlet erkânının katıldığı bıkmışsındır. Yılbaşını burada birlikte kubbenin serinliğinde, bu güzel ovaya konusunda da yapıyor. öğrencilerimiz vardı. balolar, Halkevindeki halk ile devlet geçiririz, olmaz mı?” der. Köşkün üst karşı bol bol oturmak isterim”. “Bir Atatürk gelse de yöneticilerinin bir araya geldiği balolar ve katında, kütüphaneye bitişik olan odada Hüzünlü geçer son yılbaşı gecesi… O Yeni yıldan iyi bir şeyler bizi kurtarsa” diyen çok orduevindeki askeri erkânın düzenlediği Aras ile Atatürk devlet konuları üzerine gece yanındakilere giysilerinden armağan beklemek yerine iyi bir şeyler kişi gördüm. Masum gibi balolardır. Atatürk, balolara katılarak konuşur. Bir süre sonra Atatürk’ün ederken bizlere de çağdaş bir ülke emanet yaparak ülkeye ve dünyaya gözüken bu dilek de pasif bir Harbiye’den arkadaşı olan İsmail Hakkı eder. katkıda bulunmaya çalışmak topluma bu alanda bir örnek olmak ister. bekleyişin ürünüdür bence. boyutsallık kavramını Atatürk bir daha gelmez; Kısa...Kısa...Kısa... benimsemek demektir. bir defa geldi Cumhuriyeti kurdu, bizlere emanet etti, * Dökmen, Ü. (2023). gitti. Bizler onun gibi birinin Yılbaşına Boyutsallık. Ankara: Bilim tekrar gelmesini beklemek özel tatlar ve Sanat Yayınevi. yerine, tek başımıza onun Kahve Dünyası’nın aralık ayı İmtiyaz Sahibi: boyunca satışa sunacağı yeni yıl 28 ARALIK 2025 SAYI: 1864 CUMHURİYET VAKFI adına mönüsü ve hediye seçenekleri belli oldu. Mağazalarda ve internet n Yayın Koordinatörü ALEV COŞKUN DENİZ ÜLKÜTEKİN sitesinde yer alan mönüde; portakal ve tarçınlı yılbaşı tartı, yılbaşı Genel Yayın Yönetmeni n Reklam Genel Müdürü MİNE ESEN milkshake’i ve yılbaşı kurabiyeli dondurma bulunuyor. Kahve EVSUN SİNEM ALKAN Sorumlu Müdür pazar.dergi@cumhuriyet.com.tr seçeneklerine ise asidite oranı ve meyve notalarıyla bilinen Kenya BETÜL BERİŞE Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yay. ve Reklam Yönetimi: Yenigün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık yöresel filtre kahve eklendi. Yeni yıl ürünleri aralık ayı sonuna Teknik Hiz. Tic. A.Ş. Yenibosna Mah. 29 Ekim Cad. AŞ. Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sk. No: 2 34381 Şişli/İstanbul No:11A/41 Bahçelievler İstanbul Dağıtım: Turkuvaz Dağıtım kadar Kahve Dünyası satış noktalarında erişime açık olacak. Tel: (0212) 343 72 74 (20 hat) Faks: (0212) 251 98 68 e-posta: Pazarlama A.Ş. Yaygın süreli yayın reklam@cumhuriyet.com.tr Uets: 25999-15079-37611