Catalog

YAŞAM Ana sütü, süttozu ile savaşıyor Günde 40 bin çocuk yetersiz ve kötü beslenmeden ölüyor. Az gelişmiş yörelerde çok kullanılan süttozu, biberonların dezenfekte edilmemesi yüzünden çocukları öldürüyor. Çeviri: Belgin öz ır ananın goğsunden aktığı za man gerçek bır yaşam kaynağı olan sut, bazı hallerde öldurucu de olabılır Sanayıde uretılen, az gelişmiş ulkelere ıhraç edilen, kırlı ve mıkroplu sularla sulandırılan, kırlı emzıklerle emılen sut ölum taşımaktadır Yıllardan berı, gıderek daha fazla sut satmak ısteyen çokuîuslu şırketlerle onlar engellemeye kararlı gruplar arasındakı mucadele surup gıdıyor Bu arada, yeryuzunde çocuklar açlıktan ölmeye devam edıyorlar Açlık, kuraklık, su baskınları ve çeşıtlı doğal felaketlerın sebep oldukları yaşam kaybı, kotu beslenme ıle enfeksıyonların sebep olduğundan çok daha az sayıda Yetersiz ve kötu beslenme yuzunden dunya uzerınde her hafta 280000 çocuk yaşamlarını kaybedıyorlar Her gun 40000 çocuk öluyor Mllyonlarca çocuk sakat veya kör kalıyor, ya da onarılmaz beyınsel kayıplara uğruyorlar Bunlara neden olan felaket ıse, bır savaştan çok daha sessız fakat etkın, yırmıncı yuzyılın yuz karası açlık B En çok çocuklar etkilenlyor Kötü beslenmeden en çok etkılenen, her zaman çocuklar olmuştur Beslenme konusundakı en buyuk sorun da, guçlu bır besın kaynağı olan sut Cenevre'de Dunya Sağlık Teşkılatı'nda Bruksel'de Avrupa Toplulukla rının merkezınde ve Afrıka, Asya ve Guney Amerıka'da ınsanlar orgutlenerek sutun öldurucu nıtelığının yok edılmesıne çalışıyorlar Son gunlerde pıyasaya surulen bır kıtap buyuk tepkı uyandırdı Isvıçrelı bır gazetecı olan JeanClaude Buffle'ın sekız yıl suren bır anketten sonra ortaya koyduğu gerçekler "Sut, bebekler ve ölum' altyazısıyla basılan "N veya Nestle" adındakı kıtapta yayımlanmış Kltapta bloksuz ulkelerdekı bır avuç mucadeleci ınsan ıle, dunyada ana sutunun yerını tutabılecek sanayı sutunun bır numa ralı uretıcısı olan Nestle arasındakı kıyasıya çatışma anlatılıyor ve unlu şırket çocuklarda ölüme neden olmakla suçlanıyor Başta açları doyurma ve anne sutunden yoksun çocukları besleyebılme duşuncesıyle yola çıkılmıştı 1867 yılında Henrı Nestle'nın gırışımıyle kurulan şırketten besın sanayıının en buyuk çok uluslu şırketı doğdu Yıllar boyunca un ve sut gıbı urunlere, çıkolata, suda erıyen kahve, hazır çorba ve konserveler, donmuş gıdalar, kedi ve köpek mamaları eklendı 1987 yılında dunya uzerıne dağılmış 367 urun bırımı ıle 4000 deöjşık mamul sayısına ulaşıldı Bugunku rakamlar ıçınde, çocuklara yönelık besınler o/o65, ufak bebek sutlerı ıse o /o3 cıvarında kalmış olmakla bırlıkte Nestle'nın en gurur duyduğu urunu halen bu 'yaşam kaynağıdır' Geçen yıl bır yetkili şunları söyluyordu "Urunlerımız mılyonlarca çocuğun hayatlarını kurtardı ve kurtaracak" Oysa ılk alarm 1885 yılında Berlın'de verilmişti Ingıltere'de surdurulen anketler, yapay sutle beslenen çocuklarda ölum oranının, anne sutuyle beslenenlerden 3 kat fazla olduğunu ortaya koyuyordu Bu çocuklarda, o zamanın Avrupasında çocuk ölumunun başlıca nedenlerınden bırı olan dıyareye ya kalanma oranı çok fazlaydı Annelerın akar suyu kolaylıkla bulamadığı ve sterılızasyon yöntemlerınden haberdar olmadıkları o gunlerde, sağlık koşullan hıç kuşkusuz ıç açıcı değıldı Bıberonlar gerçek bırer mıkrop yuvasıydı Alt sınıflardakı kadınlar ekonomı yapabılme amacıyla önerılen mıktardan daha az sut tozu sulandırıyor ve bu kötu beslenme sonucunda, zaten hassas olan bebeler daha da zayıf duşuyordu 1987 yılında gelışmekte olan ulkelerde aynı tablo ızlenmektedır Sutolduruyor Fakat sunu iyice anlamak gereklr: Jrunun kendıne yöneltılebılecek nıçbır suçlama yok Sut tozu buyuk bır özenle ve bebenın gereksınımlerını karşılayabılmek amacıyla, turlu vıtamın ve şeker katkılarıyla hazırlanıyor Olay genelde bıberonun hazırlanış şeklınden kaynaklanıyor Endonezya'da yapılan bır arastırmada, annelerın bıberonlar ıçınde hazırlamış oldukları sutun bır mıktarı alınarak ıncelenmış ve bu örneklerın %75'ınde mılılıtrede 100000'ın uzerınde bakterı bulunmuştur Turlu zorluklarda yaşam savaşı veren kadınlar su bula mayınca, herhangı bır sudan sut hazırlayabılıyorlar Çamaşırlarını yıkadıkları, tuvalet ve lavabo olarak kullandıkları nehır suyu, bebe lerın sutlerinl hazırlamaya da yarıyor Yakacak olmadığı ıçın bunları kaynatamıyorlar bıle Su ve ateş olmadığı ıçın ne bıberon ne de emzık sterılıze edılebılıyor Ve de paraları olmadığı ıçın mumkun olduğunca az mık tarda sut tozu kullanmaya bakıyorlar, böylece bırkaç gunde bıtmesı gereken bır kutu bırkaç hafta kuilanılabılıyor Yoksul ulke ve yaşam bolgelerınde, sut tozuyla beslenen bebelerın goruntulerının, ku tu kapaklarını susleyen guleç ve sıhhatlı bebek resımlerıyle hıçbır ılgısı yok Bununla bırlıkte Bangladeş'ten Haıtı'ye, kadınlar, buyuk şırketlerın elındekı tum ımkânları kullanarak bloksuz ulkelere gıren beyaz uygarlı ğın urunu suttozunu kullanarak yavrularına bıraz daha fazla yaşam şansı verebılme peşındeler "Süt hemşireleri" Bu şırketler gelışme yolundakı ulkelere 60'lı yılların başlarında doğum merkezlerıne parasız süttozu dağıtarak gırdıler Yapılan bır araştırma bugun bebeklerın %93'unun hâlâ ılk gıren urun ıle beslendıklerını ortaya koydu Hastanelere gırışte her turlu yol denenıyor, hastaneden ayrılan genç anneye hedıyeler verılıyor ve buna bırkaç kutu süttozu da eklenıyordu Rlıpınler'de 1976 yılında, parasız olarak, 1100000 kutu dağıtılmıştı Kadınların doğurmak ıçın hastanelere gelmedıklerı yoksul bölgelere beyaz unıformalı "sut hemşireleri" yollanıyor ve bazıları gerçek bırer hemşıre bazıları ıse basıt bırer satıcı olan bu kadınlar bır taraftan çocuk ve ana sağlığının duzeltılmesıne çalışırken bır taraftan da fırmanın urununu pazarlıyorlardı 1968 yı lında Derrıck Jellıfe, annelerın yeterlı gıda satın alacak guçlerı ve bu gıdaları kullanma tek nıklerını uygulama yeteneklerl olmadığı bol gelerde. bır fırmanın urununu pazarlayabılmek ıçın tum ımkânlarını seferber etmesının kabul edılemeyeceğını savunuyordu 1974 yılında bloksuz ulkelere yardım amacıyla ku rulmuş bır Ingılız örgütu 'Bebek Katılı' adı altında b r broşur yayınladı Suçlu, bıberondu Ikı ay sonra Isvıçrelı bır grup genç daha ılerı gıderek 'Nestle'nın bebeklerı öldurduğunu' ıddıa ettı 1977 yılında Amerıka'da Nestle urunlerıne boykot ılan edıldı 7 yıl suren ve fırmaya buyuk zarar veren boykot 1984'te sona erdı Bu arada Dunya Sağlık Teşkılatı yapay sut sorununu ele almıştı 1978 yılında, bloksuz ulkelere 600 mılyon dolar tutarında sut tozu satışı yapılmış, bu rakam 1932'den sonra 2 mılyar doları aşmış tır Buna neden doğum oranındakı artış mı şehırleşme ya da çalışan kadın sayısının gıderek artması mı, yoksa kadın özgurluğunun bır belırtısı mı? Isveçlı ekonomıstler yaptıkları bır araştırma sonucunda, bebeler ıçın sut ve biberonların ortada oldukları surece, reklam yapılmasa da, kadınların yavrulannı bes lemek ıçın bunları kullanacaklarını görduler Uretıcıler ana sutuyle beslenmenın gıderek azalmasının toplum yapısının değışmesıne bağlı olduğunu ve kendılerının sadece bu gıbı durumlarda başvurulacak bır urunu sağladıklarını soyluyorlardı 'Bebeklerı olumden kurtardıkları ıçın suçlanmaları mı gerekıyor du?" Gunumuzde, sonu gelmez gıbı gorunen bu kavga, nıhayet bır anlaşmaya ulaşıyor Herkes, buna uretıcıler de dahıl, ana sutunun ustunluğu konusunda bırleştı Ana sutundekı proteınlenn bıyolojik değerlerının ınek sutunun çok uzerınde olduğu ortaya çıktı Yağları çok daha kolayca emılen ana sutunun ıçınde, beyln gellşmesınde buyuk rol oynayan lınoleık asıt oranı da çok yuksektı Dahası ana sutu turlu enfeksıyonlara karşı koruyucu nıtelıkteydı Kanada'da olsun Hındıs tan'da olsun ana sutuyle beslenen bebeklerın çok daha dayanıkh ve sağlıklı oldukları gözlenıyordu Yaşayan bır srvı olan ana su tu bebeler ıçın en uygun besındı Ve de çok ekonomıktı Zaten çok duşuk olan ucretlerın Tanzanya'da yaklaşık %32'sının, Fılıpınler'de % 28'ının ve Guatemala'da %27'sının çok ufak bebelerın beslenmesıne harcandığı gözlenmıştır Ana sutuyle beslemekten vazgeçmenın aıle butçesıne buyuk zarar vereceğı kesındır Ana, çocuğuna sutuyle sadece çok yuksek degerde bır besın vermekle kalmayacak, aynı zamanda onunla daha lyı dıyalog kurmak ve sevgısını aktarabılmek ıçın de ıdeal bır ortam bulmuş olacaktır Anne sutune donuluyor Anneler yavaş yavaş anne sutune dönmeye başlıyorlar Devlet yetkılılerı, bazı ulkelerde, hazır sutlerın sadece gereklı durumlarda kullanılması ve serbestçe ıthal edilmemesi ıçın bırçok önlem almaktalar Kötu beslenmenın etkılerı sadece fızıksel değıl Beyınsel gelışme uzerınde de etkılerı olabılıyor Eğer ılk aylarda yetersiz beslenme sonucunda bazı hucreler gerektığı gıbı çoğalamazsa bunlar daha sonra beynın otekı hucrelerıyle bağlantı sağlayamayacak ve çocukta dıkkat noksanlığı konuşma ve ışıtme zorluğu, hatırlama guçluğu gıbı belırtıler gorulecektır Bebeğın ılk aylardakı gelışmesı nın ve kılosundakı artışların dıkkatle ızlenmesıyle sorun çözulebılır Bundan başka, her yıl dıyare sonrasında meydana gelen su kaybından yaşamlarını kaybeden 3 mılyon çocuk olduğu ortaya çıkmıştır Oysa bu durumun engellenmesı ıçın çocuk başına bır dolardan daha aza mal olan bır tedavı yetecektı Aynı şek.lde ucuz bır tedavı yolu olan aşılarla da her yıl yaşamlarını kaybeden 5 yaşından ufak 14 mılyon çocu ğun 35 mılyonu kurtulabılecektır Bunların yanı sıra, az gelişmiş ve fakır toplumlarda, ana sutunun teşvık edılmesı gerekır Şımdı bu ulkelerde bıberona karşı gerçek bır kampanya yurutuluyor I (Q«o, Sayı 102) Bebek altı aylık olunca sut tek başına yetersiz kalıyor Buna ek besınlerle katkıda bulunmak gerekıyor Fotoğrafta Pakıstan'da annelere suttozunun nasıl hazırlandığı gösterilıyor