Catalog

B İ L İ M D Ü N Y A S I N D A N K I S A K I S A SALINCAK Körlere yardımcı robot göz lara çareler bulundu. Dahaönce kullanılarv lardan daha hafif (%20) olan metal kanatlar imal edildi ve ağırlık sorunu çözümlendi NASA araştırmacıları, tiltrotoriarın sıvıl havacılıkta kullanılması için, boyutlarının büyütülmesının gerekli olduğunu belırttiler. Günümüzde, 8 yolcu taşıyablen helikopterlerin yerine 75 yolcu taşıyabilen tiltrotoriar, hava trafiğinın azaltılması yolunda bir çok yararlar sağlayacaktır. Askeri programdaki elektronık ve uçak elektroniği alanlarındakı çalışmalaria, tıltrotorlarayenı mekanık sistemler ekleyerek entegre uçuş sıstemi üzerindeki çalışmalar oldukça geliştı. D Kompozit çözüm Yılmaz tdil • nsana büyük bir tinsel doyum sağlayan I bir şeydir. Yıllarca bir konuyu savunursuI nuz ve sonunda savunduğunuz konunun zaferine tanık olursunuz Gır konstrüksiyon, "basıte ındirgeme" tutkusu ıle ve de çok yanlış olarak "tek biçımde" ya da tek malzeme ile çözülmek istenir çok kez. Marangoz her şeyı ağaçtan yapmak ister. Demircı demırden. inşaat mühendisi "betonmani"ye tutulur, ya da "çelıkızm" hastalığına Sorunu tek bir pres darbesi ile, ya da bir kalıpla çözüvermek gerçı ekonomistlerın pek hoşuna gıder Ama sorun çözülmüş olur m u ' Son zamanlarda, gerek malzemede, gerek konstrüksiyon yöntemlerinde kompozit teknıklere ağırlık verılmesı, teknoloıının doğru bir yola girmesıdir Çunkü teknolo|i, bir "sorunlar kumesıne", adına "konstruksıyon" denen bir "çözümler kümesı" ile yanıt verme sanatıdır. Sorunlar bir küme oluşturduğuna göre yanıtlar da birbiri ile ilintisi olan bir küme oluşturmalıdır Kompozit çözüm, her şeyden önce, en hafif çözüm olur. Çünkü her sorun ayrı ayrı nıtelenmış, ayrı ayrı yanıtlanmış ve yanıtlar uygun biçımde bırleştırilmıştır. Bu tür çözümlerde, gereken yerde, gereken özellikleri içeren, gereğı kadar malzeme kullanılır. Bunu yapmak ıçın, çok lyı ve ayrıntılı bir mühendislik çalışması yapılmalıdır. Bu yapılmazsa, kendısinı güvenceye alabılmek için, geregınden çok sağlam, dolayısı ıle bol malzeme içeren ağır konstrüksiyonlar yapar mühendis. Bu, yapılması utanç vericı olan bir şey kabul edilmelıdir. Kompozit yapım teknikleri, ıster ıstemez "yap'Şt^ma" tokniğini öne çıkarıyor Bırbirlnden çok ayrı nıtelikleri olan malzemelerın birleştinlmesı ıçın en elverışlı görünen yonlemdir yapıştırma. Zaten çok eskiden berı kullanılan, hem de yaygın kullamlar bu yontem, büsbütün yaygınlaşmaktadır. Çok guçlü yapıştmcılar bulunmuş ve yapıştırılmış cısimlerın durumunu ınceleyen yöntemler geliştirilmıştir. Her mühendis, konusu ne olursa olsun, bu teknığı lyı bilmelıdır Ufku çok genişler. Ama bunlara bakarak "tek çözüm yapıştırmak" diye bir nara atmak da yanlış. Yapıştırma, çok kez, kendısinı garantıye alan başka birleştırme yöntemlerı ile beraber kullanılır örnegın, bir kutu konstrüksiyon yat direğı yapımında, ağaçlâr hem yapıştırma, hem de çakma ıle bırleştirılir. Bazen bu da yetmez, kritık noktalarda metal kelepçe ile direk emniyete alınır. Doga en tyı ögretmendir Bir ağacı inceleyın: Odun ve soymuk borularının yapısına, hücre zarlarının durumuna bakın. Mükemmel bir kompozit çozüm orneğı görduğunüzü ayırt edersınız Ya kemık yapısı? Nasıl oluyor bu? Canlıların, etkılere gösterdığı olumlu tepkilerın anılarından oluşan bılgı bırıkımı, milyonlarca yıllık bir evrım ıle bu sonucu elde ediyor. En olumlu, en rafine tepkı, lyi bir gözlem ve deney ıle alınmış etkılere "düşüncenin" (ama bılım eğitımınden geçmiş düşüncenin) verdığı tepkıdir. Bunu işletirsek, mesleğımız ıle haklı olarak gurur duymamıza neden olan mukemmele yakın konstrüksiyonlar yapma sonucuna ulaşabilırız lmanya'da geliştirilen yeni bir sistemle, körler ıçin yenı bir alet yapıldı. Henüz deneme aşamasında olan bu aletin birkaç yıl içerisinde satışına geçileceği sanılıyor. Cep lambası görünümünde olan robot göz, ışığı duyarlı bir alıcı aracılığıyla çevredeki görüntülerin şekillerinı belirler. Daha sonra şekilleri kullanan kışinin kolundaki alıcıya, elektriksel uyarılar olarak aktarılır. Bu şekillendirme yöntemi körlerin çevreye uyumlarını kolaylaştırır. Hamburg'da test aşamasında denenen görme özürlü kişiler, aletin kullanımını kolaylıkla kavradılar. Yetkilıler, robot gözün tam olarak gerçek gözlerın yerinı tutmayacağını, ama körlerin kendi kendilerine yetebilmelerini sağhyacağını belirtiyorlar. r ] A Helikopter gibi havalanan uçak: Tiltrotor merika'da, denizlerde yaşayan bir bakteri türünün, Virginia ve New Jersey sahilleri boyunca beslenen ve yüzen iri burunlu yunus balıklarının ölümüne neden olduğu anlaşıldı. Bu konuyu araştıran bilim adamlarından oluşan grubun başkanı Dr. Frank R. Geraci, 1 temmuzdan beri yaklaşık 200 yunus balığının öldüğünü söyledı ve bu bakterilerle uyum içinde yaşayan yunus balıklarının yine bu bakteriye karşı neden zayıf düştüğünü açıklayamadıklarını belırttı. Okyanuslarda bulunan ve yunusların ölümüne neden olan bu bakteriler sterptokok grubundan ve birçok hayvan bunları kendi sistemleri içinde barındırıyor. Dr. Geraci, yunus balıklarının bakterilere karşı direncini kıran şeyin bir vırüs, bir biyolojik toksın, ınsanların neden olduğu deniz kırlenmesi veya bağışıklık sıstemi bozukiuğu olabileceğini, ancak kesin nedenin hangisı olduğunun bilinmediğini söyledi. [ j Yunusları öldüren bakteri A S on 30 yıldır Amerıka'daki mühendisler, uçaMann helikopter gibi kalkması için çalışmalar yapıyor. Tiltrotor adı verilen böyle bir uçak günümüzde askeri amaçlarla kullanılıyor. Tiltrotor (eğilimli döneç)un yapımcılan bu teknolojiden, sivil hayatta da yararlanılması için girişimlerde bulundular, çünkü yolcu taşımacılığında ve kargoların ıletilmesinde tiltromotorun birçok avantajı var. Havaalanlarındaki yığılmaları ve gecikmeleri önlemesi açısından yararlı olabilirler. Birtiltrotorun kalkışı ve inışı sırasında makineler kanatlara dik olurlar ve rotor (döneç)lar, tıpkı bir helikopterdeki gibi kalkışı sağlar. Kalkış sırasında kanatlarlar ve rotorlar 12 saniyede, turbo gücüyle olduğu gibi yatay olarak yönlendirilip hafifçe yana eğdirilirler. İlkin 1900'lü yıllarda kaba şekli belirlenen tiltrotoriarın birçok olumsuz yönleri vardı. Tıltrotofiardayönlendirme uçağın kanatlarıyla yapılıyordu ve kanatların, helıkopterın pervanelerigibi, havabasıncının değışimlerine uyum sağlaması gerekıyordu. Ancak tiltrotorun metal kanatları ağırlıklarıyla bunu engelliyorlardı. 19801i yıllarda bu sorun