Katalog

12 TEMMUZ 2026 3 Kız neş’esi ve Guguklu saatler yılmazlık ız neş’esi” şeklinde bir kavram var. Bu kavram sevilmez mi? “Kile yılmazlık (rezılyans) arasındaki ilişkiyi Almanya’nın Karaormanlar incelemek istiyorum. Öncelikle bölgesinde doğan guguklu neşe veya neş’e kelimesinin PROF. DR. yazılışına bakalım. saatler, yalnızca zamanı gösteren ÜSTÜN mekanizmalar değil, yüzyıllardır DÖKMEN NEŞE Mİ NEŞ’E Mİ? Söylerken ve yazarken yaygın süren bir zanaat geleneğinin olarak “neşe” deriz. Ancak bu ifade bir galatı simgesi. Triberg’den İstanbul’a meşhurdur. Yani yaygın bir yanlış kullanımdır. uzanan bu yolculuk, doğayı, saat Eskilerin deyimiyle doğru sözdense meşhur olmuş yanlış daha iyidir. Bu bakış tarzıyla “neşe” demek ustalarını ve iki kent arasında isterim. Ancak Yıldız Kenter bu kelime konusunda kurulan şaşırtıcı tarihsel bağı bir hassastı. Türk kültürüne ve Türk diline büyük saygısı olan büyük usta, “neş’e” derdi ve böyle araya getiriyor. telaffuz edilmesini isterdi. Bir oyun sırasında genç bir oyuncu, “neşe” deyince oyunu kesip “Ne dedin AHMET ARPAD sen? Neş’e yerine neşe mi dedin” diye uyarmıştı. Bu yüzden ustamıza saygıdan, konuşurken “neş’e” amaçlar yemyeşil. demeyi tercih ediyorum. Ancak bu yazıda galatı Üzerlerinde koyunlar, meşhura teslim olup “neşe” diyeceğim. inekler... Tepeler silme kayın, UZUNER’İN KIZ NEŞESİ ladin, karaçam ve meşe Buket Uzuner’in, “Bir Hayatta Kalma ve Ydolu. Almanya’nın güneyi Direniş Gücü Olarak Kız Neşesi”* isimli bir kitabı çok sıcak bir yaz geçiriyor. Dereler her var. Uzuner’in diğer kitapları gibi bu da güzel. zamanki gibi köpüre köpüre akmıyor. Söz konusu kitapta yazar kız neşesinin insanın Bir buçuk saatlik yolculuğun ardından Dold’un 1970’te yapmayı başardığı Koskocaman bir Karaormanlar guguklu varoluşunda önemli bir yere sahip olduğunu, trenden indiğimiz Triberg, dar bir vadinin dev saat bildiğimiz saatin tam 50 katı saati! Onu Karaköy’deki “Alman saatçi” uygarlığın gelişimine ivme katan bir dişil enerji yamaçlarına kurulmuş, şifalı suları ve büyüklüğünde. Triberg’de de bir evi Emil Meyer’den almıştır. Oğlu da torunu sayılabileceğini savunuyor. guguklu duvar saatleri ile ünlenmiş andıran başka bir guguklu saat duruyor. da yarım saatte bir yuvasından çıkıp Uzuner kitabında, “Kız neşesi kavramını elbette bir kasaba. 1730 yılında Schönwald’lı Tabii ikisi de dakik çalışıyor. Son 20 “guguk” diyen kuşun sesiyle büyüdü... ben icat etmedim ancak bu kavram benimle saatçi Franz Ketterer’in buluşu olan, yıldır Çinli yapımcılar bu “Karaormanlar Johann Meyer, 1876’da Berlin’den Sultan özdeşleşti ve adımın önüne geçti” diyor.* Doğrudur. ıhlamur ağacından yapılan bu saatler, bir Guguklu Saatleri”ne de el attı... II. Abdülhamit’in sarayına saatçibaşı “Kız neşesi” kavramı ülkemizde kırsal kesimde, Karaormanlar simgesi. Birçok yabancı olarak gelir. Şehzadelerin, hanım Yöreye gelenler isterlerse kasabalarda ve kentlerde çok eskiden beri telaffuz için hâlâ guguklu veya kuşlu saat demek; Triberg’den yola çıkarak Almanya’nın sultanların, vekil ve nazırların, yüksek edilen bir kavram. Fakat galiba bir edebiyatçı olan Almanya, Karaormanlar demek! Üstün güneybatısındaki olağanüstü doğasında memur ve komutanların saatleriyle Uzuner’in bu kavramı vurgulaması, onunla kavram el işçiliği gerektiren bu duvar saatleri yapacakları bir yürüyüşle Tuna’nın ilgilenir. Ancak zamanla saraydaki arasında toplumun zihninde bir bağ oluşturdu. ülkenin geleneği. kaynağı Donaueschingen’e, oradan entrikalardan rahatsız olmaya başlayan Almanya’nın Fransa ile Meyer, 1878’de Yıldız’daki görevinden da güzel göl Titisee’ye KIZ NEŞESİ VE YILMAZLIK İsviçre sınırına yakın bu de ulaşabiliyor. Dağ ayrılır. Fransızların inşa ettiği Tünel, Kız neşesi içi içine sığmamak, kişinin içinden yöresi, kuşlu saatlerin yürüyüşlerini sevenler kısa süre önce açılmıştır. Meyer, hemen gelen ve dışa yansıyan ferahlık hali, sevinç, doğduğu topraklar! Titisee’ye 1500 Karaköy çıkışına birkaç adım ötedeki coşkudur. Günlük yaşamda rutin, olağan durumlar Yörede yapılacak bir dükkânı devralır. Avrupa’dan saatler metre tepeden bakan karşısında bile kişinin neşe duymasıdır. Yüzünde bir gezide Triberg’e getirtir, saatler tamir eder. İstanbul’da Feldberg dağına güller açıyor ifadesi bu coşkuyu betimler. Kız neşesi yakın Schonach çıkıyor, kışları orada ünlenir. 1895 yılında Dolmabahçe Saat yalnızca kadınlara özgü bir kavram değildir, günlük ve Schönwald’dan kayak yapıyor. Göz Kulesi’ne Fransa’dan satın alınan Paul yaşamın stresi karşısında neşelerini kaybetmeyen başka Furtwangen’e Garnier yapımı büyük saatleri takar. alabildiğine çayırlar, erkekler de vardır. de uğramak bir Meyer sülalesi saatçilik mesleğini 1981 çam ormanları, Kız neşesi ile yılmazlık arasında karşılıklı zorunluluk. yılına kadar Karaköy’deki dükkân ve yer yer kayınlar, ilişki var. Yılmazlık, travma ve stres karşısında Alman Saat meşeler yürüyene imalathanelerinde sürdürür. depresyona girmeden kısa sürede toparlanmak, Müzesi bu yol boyunca eşlik Yıllar sonra, üniversiteye gittiğim ayakta kalmak ve yaşantısına devam edebilmek kentte. Müzede yıllarda haftanın birkaç günü çevirmen demektir. Kişinin neşesini kaybetmemesi yılmazlığın ediyor. Yamaçların sergilenen olarak çalıştığım Heidelberg Baskı göstergelerinden birisidir. Aynı zamanda yılmazlık bitiminde, aşağıda olağanüstü güzellikte Makineleri temsilciliği de Meyer’le içinde olan bir kişi de genelde neşelidir. vadilerde, çayırların ortasında 1200 tarihi saatin karşısından aynı sokaktaydı. Şirketin, Almanya Toplum her zaman yılmazlığı tercih etmez, kocaman çiftlik evleri. Zamanı ayrılmak kolay değil. Kimileri bir yılgınlığın taraftarları da vardır. Toplum içinde Heidelberg’deki merkeziyle 1935’te olan yürüyüş meraklısı, üzerinde dolap büyüklüğünde ayaklı saatler, bir sözleşme yapmış olan Yunus Nadi, birileri, “Deli gibi ne gülüyorsun?” veya “Karı gibi küçük gemilerin gezindiği Titisee’de kimileri paha biçilemeyen küçük cep Cumhuriyet Gazetesi’nin matbaasına sırıtma” der. (Bu kişiler aynı zamanda “Kadının saçı geceledikten sonra güneye uzanıp saatleri. Müzede değişik dönemlerden ve usta olarak Willi Blümel’i getirtmişti. uzun aklı kısadır” türünden saçma sözler de söylerler.) üç ülkenin gölü Konstanz kıyılarına ülkelerden kilise kulesi saatleri, değişik Avrupa’da savaşın başlamasıyla Toplumdaki bu gülme karşıtlığından etkilenen küçük iniyor. Ve birkaç adım sonra da kendini melodiler çalan müzikli saatler de var. kızlar da oynarken sıklıkla, “Ay çok güldük, şimdi Türkiye’de kalmaya karar veren Blümel, İsviçre’de buluyor. DAKİK ÇALIŞIYOR ağlayacağız” derler. Bu kötü bir otokontroldür. Yine bir şirket kurup Almanya’dan onlarca yıl II. ABDÜLHAMİT’İN SAATÇİSİ bir zamanlar bir siyasetçi, kadınların toplum içinde Triberg’den Schonach’a uzanan baskı makineleri ithal etti. Türkiye’de Şöyle bir uzak geçmişe gidelim. kahkaha atmamalarını istemişti. yol karaçamların arasından, küçük sayısız baskı ustası da yetiştirdi. Küçük derelerin kıyısından, şelalenin üstündeki Yıllardan 1938. Semiha Güzelhisar ile Bebek’te denize sıfır evinde yaşadı. KIZ NEŞESİ VE GÖREV köprüden, çatıları dört köşe köy evlerinin evlenen Burhan Arpad günün birinde 1984’teki ölümüne dek İstanbul’u hiç terk Neşeli olmak hayatı boş vermek, görevini önünden geçiyor. En başarılı ustaların Osmanbey’deki evine kolunun altında bir etmedi. Yaz kış boğazın sularında yüzdü. aksatmak anlamına gelmez. Anadolu’muzda kadınlar çıktığı söylenen Schonach’ta, Josef karton kutuyla gelir. İçinde bir saat vardır. Aile dostumuzdu! imece sırasında güle oynaya, türküler, maniler söyleye söyleye tarhana, kurut yaparlar. Erkekler @orhunatmis orhun.atmis@cumhuriyet.com.tr davar otlatırken veya harman yerinde türkü çığırırlar. F Halk bilgesi Nasrettin Hoca en ciddi işleri yaparken sözünden ve yüzünden mizahı eksik etmez. ORHUN ATMIŞ YAŞAM KALİTESİ VE GÖREV Mabel Matiz-Umrumdışı Elif Sanchez’den Yaşam kalitesini gözetmek bence bir tür neşeli Haziran ayında çıkmış yeni şarkı ve Ceylan Ertem-Hıçkırık olma halidir. Kadınların ve erkeklerin işlerini çok dilli albüm albümlere birlikte göz atalım... Ezhel-Başa Bela yaparken kıyafetlerine özen göstermeleri neşeli Elif Sanchez, O Kwarteto Yaylı Dörtlüsü Ceren Gündoğdu-Seni Bulmak olma belirtisidir. Neşe, kişinin görevini hakkıyla ile beraber kaydettiği “Así pues...” isimli yapmasına engel değildir. Kanımca yaşam Adoya-Ne Kaldı? albümünü yayınladı. Guinga, Antonio Emir Can kalitesiyle görevini bağdaştırmaya en iyi örnek Dilara Bektaş-Uyan Serrano, Cenk Erdoğan ve Dimitris Mustafa Kemal Atatürk’tür. Gelibolu’da kazandığı Barlas-Mixtape Bakoulis’in konuk sanatçı İğrek’ten muazzam zafer sırasında her sabah tenekeden olarak yer aldığı albüm, yaptırdığı küvette yıkanır, sonra tıraş olur, ardından sizi Brezilya, İspanya, ‘Fiyakalı’ savaşı yönetirdi. Yine Gelibolu’da, mönüsünde et Yunanistan ve Türkiye’de olmayan sofralara oturduğunda tabağının sağına bir yolculuğa çıkarıyor. bıçak, soluna çatal konulmasını isterdi. Bu davranış Elif Sanzhez bundan kaliteden fedakârlık etmemek ve özgüvenli olmak önce kendi yazdığı demekti. Erzurum’dan Ankara’ya doğru gelirken Türkçe, İngilizce sadece bir gece kalacağı odalarda, yatakların ve Pop müzikte hikâye anlatıcısı kimliğiyle yazdığı ve İspanyolca tabloların yerlerini değiştirdi. Bu sırada zihninde şarkılar beğeni toplayan Emir Can İğrek, şarkılardan çözmesi gereken onlarca sorun olurdu. O, kendi üçüncü stüdyo albümünü geçen ayın sonunda oluşan “Stages yaşam kalitesi kadar ülkenin yaşam kalitesini müzikseverlere sundu. Albümde Teoman, of Love” de gözetirdi. Daha Kurtuluş Savaşı bitmeden Dedublüman, Hüsnü Şenlendirici, M Lisa ve albümünü Tuana gibi çok farklı janrlardan sürpriz isimlerle çıkarmıştı. öğretmenler şurası toplamış, arkeoloji ve eski yapılmış düetler dikkat çekiyor. Ankara evlerinin korunması kanunu çıkartmıştı. * Uzuner, B. (2026). Bir Hayatta Kalma ve Direniş Gücü Can Oflaz’dan Dolu Kadehi Ters Tut Bükre’den ikinci tekli Olarak Kız Neşesi. İstanbul: Everest Yayınları. Bükre Özkurtuluş, ‘Kara Toprak’ yeni şarkısını yayınladı ikinci teklisi yorumu Türkiye’deki yerli sahnenin İmtiyaz Sahibi: “Kalbim”i yayınladı. 12 TEMMUZ 2026 SAYI: 1892 CUMHURİYET VAKFI adına n Yayın Koordinatörü sevilen bağımsız isimlerinden 19 yaşındaki Bükre, Kariyerinin başından ALEV COŞKUN DENİZ ÜLKÜTEKİN Dolu Kadehi Ters Tut, yeni şarkısı sözleri kendisine beri “Fikrimin İnce Genel Yayın Yönetmeni n Reklam Genel Müdürü MİNE ESEN “Lafını Balla”yı yayımladı. Modern ait olan eserini EVSUN SİNEM ALKAN Gülü”, “Vazgeçtim”, “Rüya” ve “Vay” Sorumlu Müdür pazar.dergi@cumhuriyet.com.tr klibiyle birlikte ilişkilerin belirsizliklerini ve gibi şarkılara getirdiği düzenleme ve BETÜL BERİŞE Reklam Yönetimi: Yenigün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık dijital platformlarda duygusal gelgitlerini yalın bir dille Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. yorumlarla adından söz ettiren Can Oflaz, AŞ. Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sk. No: 2 34381 Şişli/İstanbul Yenibosna Merkez Mh. 29 Ekim Cd. A1 Apt. No:5/902 Bahçelievler-İstanbul izleyicinin Tel: (0212) 343 72 74 (20 hat) Faks: (0212) 251 98 68 e-posta: (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat:9 No:81-82) Tel: 0212 454 32 90-0212 454 34 83. Âşık Veysel’in ölümsüz türküsü “Kara anlatan şarkı kırılganlık ve dürüstlük reklam@cumhuriyet.com.tr Uets: 25999-15079-37611 Dağıtım: Turkuvaz Dağıtım Pazarlama A.Ş. Yaygın süreli yayın beğenisine sundu. Toprak”ı canlı olarak yorumladı. temalarını işliyor. SIRAYA EKLE rekans