Katalog

Sürdürülebilir merakı canlı tutmanın 6 KÜÇÜK YOLU 1- Mahallendeki bir ağacı tanı: Her gün yanından geçtiğin ağacın adını, kaç yıl yaşayabildiğini ve hangi canlılara ev sahipliği yaptığını öğren. 2- Bir kuşun peşine düş: Yaşadığın kentte en sık gördüğün kuşun adını ve göç edip etmediğini araştır. 3- Yakınındaki suyu gözlemle: Bir dereyi, gölü veya denizi farklı mevsimlerde ziyaret et. Aynı yerin zamanla nasıl değiştiğini fark etmeye çalış. 4- Yediğin gıdanın öyküsünü öğren: Bir sebzenin veya zeytinin nerede yetiştiğini, hangi mevsimde hasat edildiğini merak et. 5- Gardırobuna bir soru sor: Bugün giydiğin giysi nerede üretildi? Hangi malzemeden yapıldı? Sana ulaşana kadar nasıl bir yolculuk geçirdi? 6- Her gün kendine bir “Acaba” sorusu sor: yanıtı hemen bilmek zorunda değilsin. Merak, bazen yalnızca dünyaya biraz daha dikkatle bakmayı öğretir. 12 TEMMUZ 2026 2 EDİTÖRDEN nümüzdeki hafta Bir acaba dünyayı telefonunuza yeni bir yazılım güncellemesi Ögelme olasılığı oldukça yüksek. Kullandığınız uygulamalardan biri yeni bir değiştirir mi? sürüme geçecek. Bir işletim sistemi eksiklerini kapatacak. Bir yapay zekâ modeli birkaç hafta nsanlık tarihine önce yapamadığı şeyleri yapmaya DAIRESEL bakıldığında, başlayacak. FLORA merak yalnızca Artık buna şaşırmıyoruz. Çünkü bireysel güncelleme, yaşadığımız çağın en İbir özellik doğal eylemlerinden biri. değil, uygarlıkları Bugün neredeyse hiçbir şey biçimlendiren tamamlanmış görünmüyor. Her en önemli itici şey bir sonraki sürümü bekliyor. güçlerden biri olarak Yazılımlar güncelleniyor, kentler AYÇA karşımıza çıkar. Yeni dönüşüyor, binalar yenileniyor, CEYLAN kıtaların keşfinden meslekler değişiyor, kariyerler gökyüzünün yeniden yazılıyor. ayca_ceylan gözlemlenmesine, Sanırım 21. yüzyılın en önemli tarımın gelişiminden erdemi sağlam değil, sürekli bilimsel buluşlara değişebilir olmak. kadar pek çok dönüşümün Değişim insanlık tarihinin her arkasında, bilinmeyeni anlama isteği döneminde vardı. Ancak bugün vardır. Antropologlar, insan türünün değişimin kendisi bir istisna değil, hayatta kalmasında yalnızca fiziksel sistemin varsayılan ayarı haline becerilerimizin değil öğrenme, geldi. deneme ve keşfetme arzumuzun da Bu yüzden olsa gerek, artık uzun belirleyici olduğunu vurgular. ömürlü yapılar inşa etmektense mevsimde geldiğini araştırdığımızda olduğunu, her gün gördüğümüz İlginçtir ki merak, her zaman kolay değiştirilebilir yapılar göç yollarını düşünmeye başlarız. kuşların hangileri olduğunu teşvik edilen bir duygu değildir. tasarlıyoruz. Soframıza gelen zeytinin hangi veya 1000 yılı aşkın süredir Çocukken sıkça duyduğumuz Mimaride modüler çözümler, toprakta yetiştiğini yaşayabilen bir zeytin ağacının “Fazla merak iyi değildir” yazılımda bitmeyen güncellemeler, sorguladığımızda ise nasıl ayakta kaldığını yeniden veya “Burnunu her şeye modada birkaç ay süren trendler... tarımın, iklimin ve merak etmeliyiz. İklim sokma” gibi ifadeler, Hiçbir şey son hâline ulaşmıyor. emeğin hikâyesine krizini yalnızca raporlar zamanla soru sormayı Sürekli revize ediliyor. Bu yalnızca yaklaşırız. ve istatistikler üzerinden geri plana itebilir. teknolojiyle açıklanabilecek bir Koruma değil, yaşadığımız çevreyle Oysa bilimden dönüşüm değil. duygusu çoğu kurduğumuz ilişki üzerinden sanata, keşiften Benzer anlayış ilişkilerimize zaman tam da anlamaya başladığımızda çevre korumaya de yansıyor. Bir sorun çıktığında bu ilişkinin sürdürülebilirlik de gündelik kadar pek çok onu onarmaktan önce değiştirmeyi ardından yaşamın doğal bir parçasına ilerlemenin düşünüyoruz. Bir fikri uzun teknolojilerde ve uluslararası gelir. dönüşüyor. ardında tam da süre savunmak yerine hızla Bugün anlaşmalarda değil, gündelik bu sorgulama güncelliyoruz. Belki de ilk kez İYİLEŞTİRİCİ GÜÇ yaşamda yeniden soru sormayı çevre isteği vardır. bir medeniyet, kalıcılığı değil Merak yalnızca öğrenmeyi değil, öğrenebilmekte de yatıyor. iletişimi Albert Einstein’ın uyarlanabilirliği ödüllendiriyor. iyi oluş halini de destekliyor. Son yıllarda doğa eğitimi, yurttaş büyük söylediği gibi, Daha esnek kurumlar, daha hızlı Merak duygusu yeni deneyimlere ölçüde kriz bilimi (citizen science), kuş gözlem “Önemli olan çözümler, daha çevik teknolojiler... açıklığı artırıyor, farklı bakış dili üzerinden toplulukları ve kent bahçeciliği gibi soru sormayı Ancak her kazanımın görünmeyen açılarını anlamayı kolaylaştırıyor çalışmaların giderek yaygınlaşması ilerliyor. Artan bırakmamaktır. Merakın, bir bedeli de var. Çünkü insan ve yaşam doyumunu destekliyor. rastlantı değil. İnsanlar yalnızca sıcaklıklar, kuraklık, varolmak için kendi yalnızca değişerek yaşamıyor. Çünkü merak eden kişi yalnızca seller, plastik kirliliği… doğayı tüketmek değil, onu anlamak nedeni vardır.” Belki de bugün Bugün özlemini duyduğumuz bilgi toplamıyor, dünyayla canlı bir Elbette bunları konuşmak da istiyor. Bir kuşun göçünü gezegenle yeniden ilişki kurabilmek şey değişimin yavaşlaması ilişki kuruyor. Belki de bu nedenle zorundayız. Ancak yalnızca korku kaydetmek, mahalledeki ağaç için yeniden hatırlamamız gereken değil. Kalıcılığın yeniden değer çocukların doğaya yaklaşımı türlerini öğrenmek, deniz kıyısında ve felaket anlatılarıyla kurulan şey de budur. kazanması. Çünkü sürekli yetişkinlerden farklıdır. Bir rastlanan canlıları gözlemlemek iletişimin zamanla insanlarda güncellenen bir dünyada asıl karıncayı dakikalarca izleyebilir, çaresizlik hissi yarattığını gösteren bireysel gibi görünen ama kolektif ÇEVRE İLETİŞİMİNDE lüks, yeni olanı bulabilmek değil; çalışmalar da bulunuyor. Sürekli taşların altına bakabilir, bulutların etki yaratan merak pratiklerine zamana dayanabilecek bir şey inşa MERAK DİLİ tehdit algısı ile karşılaşan bireyler, şekillerini konuşabilirler. Oysa dönüşüyor. edebilmek. Merak yalnızca bilgi üretmez; yetişkinlikte çoğu zaman yanıtlara o Kim bilir, belki de daha bir süre sonra çözüm üretmek yerine Hepinize iyi pazarlar... ilişki kurar. Bir ağacın kaç yaşında uzaklaşabiliyor. kadar odaklanıyoruz ki soru sormayı yaşanabilir bir gelecek, her şeyi olduğunu merak ettiğimizde onunla DENİZ ÜLKÜTEKİN Belki de farklı bir yerden unutuyoruz. Sürdürülebilirlik ise bilen insanların değil, merak etmeyi aramızda görünmez bir bağ oluşur. deniz.ulkutekin@cumhuriyet.com.tr başlamalıyız. Yaşadığımız kentte tam tersini gerektiriyor. Çünkü bırakmayan insanların omuzlarında Bir kuşun neden her yıl aynı iklim krizinin çözümü yalnızca yeni yükselecek. yeşil alanların neden daha serin Duygusal zekânın icadı va Illouz, verimliliği için değil aynı zamanda duyguları “duygusal yönetmek için de son derece önemlidir. kapitalizm”in Duygusal açıdan becerikli olmak işyerleri için metalarla belirleyicidir. Bu, o kişinin hem denetleyen Eduyguların hem de denetlenen olması anlamına gelir. kesişme noktasında ‘BİZ BİR AİLEYİZ!’ gerçekleştiğini söyler. Duygusal zekânın ve duyguların işyerlerinde Duygusal kapitalizm, tüm AYŞE ACAR artan önemi kendisini özellikle “Biz bir duyguların değiş-tokuş aileyiz!” sloganıyla gösterir. İşyerlerinde sıkça niteliğiyle, bir piyasa değeri olduğunu bize ima eden kullanılan bu slogan duygusal kapitalizmi anlamanın neredeyse anahtarıdır diyebiliriz. ve dahası metalara da duygu yükleyen bir Aile bir insanın kök saldığı, güvendiği ve sistemdir. Sanat ve doğa Eva Illouz tüm duygu durumlarını rahatlıkla açabildiği Duyguların metalaşması, ölçülebilir olduğunun ve dolayısıyla bir kurumdur. İnsanlar genelde her şeyden Doğaya Sanat Programı’nın 2026 edisyonuna bilimselleştirilebileceğinin söylenmesidir. önce ailelerine öncelik verirler. Aile bireyleri katılacak sanatçılar açıklandı. Derya Yücel Metaların duygusallaşması ise bir buzdolabı birbirlerini maddi, manevi olarak karşılık direktörlüğünde 10-17 Ağustos tarihleri reklamında rahatlıkla görebileceğimiz şuna arasında Kazdağları’nda düzenlenecek beklemeden destekler ve güvenlik, mutluluk, benzer bir sloganda kendisini gösterir: sağlık gibi temel yaşamsal konularda aileleri programa Anıl Önen, Çağla Köseoğulları, Yalnızca yiyeceklerinizin tazeliğini korumaz, için çaba sarf ederler. Çağrı Saray, Elif Gözde Korkmaz, Evren ailenizdeki herkesin o eşsiz gülüşünün de hep İnsan yaşamında bu dönemli önemli olan Erol, İlhan Sayın, Murat Germen, Seniha taptaze olmasına yardım eder... Veya araba Ünay, Sümeyye Bıyıklı, Talha Demiral ve ailenin bir slogan yoluyla iş yerine yansıtılması reklamlarında güzel kadınların o cezbedici Tümay Erman katılacak. Toplam 11 sanatçının ne anlama gelmektedir? Yanıtlamak zor bakışlarının hemen sonrasında, “Sizi uçuracak yer aldığı programda altı sanatçı açık çağrı olmasa gerek. Çalışma ortmaında tıpkı ailede kapitalizmle bir ilişkisi olduğunu söylüyor.* olan şey tam da budur!” denilmesi gibi. başvuruları arasından jüri değerlendirmesiyle olduğu gibi tüm duygularımızı, özverili Duygusal zekâ sınıflandırması ve bazı Reklam aracılığıyla tanıtılan neredeyse seçildi. Barış Atağ ve Oğuzhan Taflı oluşumuzu, hayallerimizi kullanmamız psikologlar tarafından hazırlanmış duygusal tüm ürünlerde durum budur: Tüketicinin tarafından yaşama geçirilen program, Kybele istenmektedir. İşyerini aile olarak görmek zekâ testleri, duygusal kapitalizmin duygularına seslenmek. Nature Life ev sahipliğinde yapılacak. işyerinde verimliliği arttırmaktadır. Illouz, işyerlerinde işverenin elde edeceği karı eserlerinde bu konuda sayısız veri paylaşır. BEŞ BECERİ arttırmak için icat edilmiş şeylerdir. Illouz, bir Peki ortaya çıkan verimliğin maddi çıktısı 1990’larda icat edilen “duygusal zekâ”, iş makalesinden alıntı yapar ve şöyle der: yani sermaye nereye gitmektedir? Çalışanların duygusal kapitalizmin ortaya çıkardığı, “Çokuluslu bir danışmanlık firmasındaki cebine gitmediği gün gibi ortadadır. “Biz bir gelişip her alana nüfus etmesine katkı deneyimli ortaklar duygusal zekâ yeterlilikleri aileyiz!” sloganında sözü edilen aile sevgisi sunduğu bir icattır. Duygusal zekâ beş açısından ve buna ek olarak üç farklı tek yönlü bir sevgidir. çalışanların işvereni alanda sınıflandırılabilecek beceriler içerir: alanda değerlendirmeye tabi tutuldular. 20 tıpkı kendi ailesini sevdiği gibi sevmesi talep Öz farkındalık, duyguların yönetimi, kişinin yeterlilikten dokuzunda ortalamanın üstünde edilmektedir ama iş, çalışanın sevilmesine kendini motive etmesi, empati ve ilişkilerin puan alan ortaklar, diğerlerine kıyasla 1.2 gelince ortada aileden eser kalmamaktadır. yürütülmesi. “Bu sınıflandırmanın nasıl bir milyon dolar daha fazla kar ettiler: Yüzde 139 zararı olabilir?” diyebilirsiniz. Eva Illouz’e marjinal kazanç.” * Eva Illouz, Soğuk Yakınlıklar, Çeviren: Özge kulak verelim: Kendisi, meselenin doğrudan Duygusal zekâ, sırf kişinin ekonomik Çağlar Aksoy, İletişim Yayınları.