Katalog

12 NİSAN 2026 2 Artemis II’ye bakarken yalnızca teknolojik başarıyı değil, onun açtığı politik ufku da görmek gerekiyor EDITÖRDEN ir tablo düşünün. Işık sabit değil, renkler kesin Göklerdeki yeni değil. Nesneler Bnet çizgilerle ayrılmıyor, her şey bir anın içinde çözülüyor, yeniden kuruluyor. İzlenimciler tam da bunu resmetmeye çalışıyordu: Gerçeğin kendisini değil, o an sömürge! gözde bıraktığı izi. Claude Monet, aynı manzarayı günün farklı saatlerinde tekrar on tanımlanıyor. NASA’nın “in-situ yönelmesi, insanlığın hayal alanına taşıyor. Bu da keşif, DAIRESEL tekrar resmederken aslında şunu günlerde resource utilization” yani yerinde gücünün genişlemesi kadar, kullanım ve sahiplenme arasındaki FLORA söylüyordu: Gerçek sabit değil, gözler kaynak kullanımı yaklaşımı, çıkarma mantığının da genişlemesi sınırların yeniden tartışılmasına yol algıya bağlıdır. yoğun bir Ay’daki doğal kaynakların su, anlamına gelebilir. Ay’ın yeni açıyor. Üstelik 1979 tarihli “Ay Aradan geçen yüzyıllar sonra, Sşekilde yakıt ve çeşitli yaşam destek bir ortak bilim alanı mı yoksa 21. Antlaşması”, ayın kaynaklarının bu düşünce bambaşka bir zeminde Ay’ın üzerinde. 1 sistemleri için değerlendirilmesini, yüzyılın ilk büyük uzay kaynak bütün insanlığın yararı gözetilerek karşımıza çıkıyor. Bugün artık Nisan’da fırlatılan özellikle Artemis’in uzun vadeli sahası mı olacağı sorusu tam da ele alınması gerektiğini savunsa dünyayı yalnızca görmüyoruz. Artemis II, sürdürülebilirlik hedefleri burada önem kazanıyor. Bu nedenle da büyük uzay güçleri tarafından Onu sürekli izliyoruz. NASA’nın SLS bakımından önemli bir başlık olarak Ay madenciliği meselesi yalnızca yaygın biçimde benimsenmiş değil. AYÇA HHH roketi ve Orion uzay öne çıkarıyor. teknoloji değil, aynı zamanda etik, CEYLAN SIRADA ÇIN VAR Ekranlar, akışlar, kısa videolar, aracıyla yaptığı hukuk ve gezegen dışına taşan bir sonsuz kaydırma... Gerçeklik, KAYNAK SIYASETI Üstelik bu süreç yalnızca ilk mürettebatlı kaynak siyaseti meselesi. ayca_ceylan parçalar halinde önümüzden ABD’nin öyküsü değil. Çin de Ay uçuşu olarak Elbette Ay’daki kaynakların Ay’a dönüşü yalnızca romantik bir geçiyor. Bir görüntü diğerinin 2030’dan önce Ay’a astronot yalnızca teknik bir test görevi değil, yerinde kullanılması, Dünya’dan bilim hikâyesi olarak okumak eksik yerini alıyor, bir izlenim diğerini indirme hedefini açık biçimde insanlığın Ay çevresine dönüşünde sürekli yük taşımaya kıyasla daha kalır. Çünkü Artemis Accords’a siliyor. Tıpkı bir izlenimci koruyor. Pekin, insanlı Ay inişi kritik bir eşik olarak görülüyor. verimli imza atan tablodaki gibi, hiçbir şey tam hedefinin yanı sıra Ay yüzeyinde Yaklaşık 10 gün sürecek görev, görünebilir. ülke sayısı olarak sabitlenmiyor. uzun süreli araştırma altyapısı ve yarım yüzyıldan uzun bir aradan Ancak 26 Ocak Ancak arada önemli bir fark uluslararası Ay araştırma istasyonu sonra yapılan ilk mürettebatlı Ay verimlilik her itibarıyla var. İzlenimciler, gerçeğin planları üzerinde çalışmayı çevresi uçuşu olması bakımından da zaman adalet 61’e ulaşmış izini yakalamaya çalışıyordu. sürdürüyor. Böylece Ay, bilimsel tarihsel önem taşıyor. Kamuoyunda anlamına durumda. Bu Bugün ise çoğu zaman izlenimin işbirliği kadar jeopolitik rekabetin daha çok “Ay’a dönüş”, “yeni keşif gelmiyor. anlaşmalar, kendisi gerçeğin yerini alıyor. de sahnesine dönüşüyor. Soğuk çağı” ve gelecekteki insanlı inişler Bugün uzay Baudrillard’ın uyarısı tam da öncesi büyük bir adım konuşuluyor. yeryüzünde faaliyetlerinin Savaş’ın uzay yarışı nasıl bayraklar bu noktada anlam kazanıyor: Ancak bu heyecanın gölgesinde doğal varlıkları güvenli ve ve prestij üzerinden okunuyorsa, Gerçek ortadan kaybolmaz. daha az konuşulan başka bir başlık yalnızca sürdürülebilir bugünün Ay rekabeti de su, enerji, Onun yerini alan görüntü, var: Ay madenciliği. Ay, aynı hammadde biçimde teknoloji ve stratejik üstünlük gerçeği görünmez kılar. zamanda su buzu, oksijen üretimi, olarak yürütülmesi için bir üzerinden okunuyor. İnsanlık Ay’a yakıt üretimi ve yapı malzemesi gören anlayışın iklim krizini, çerçeve sunarken aynı zamanda gerçekten keşif için mi dönüyor, HHH olarak değerlendirilebilecek regolit ekolojik yıkımı ve eşitsizlikleri Ay ve diğer gök cisimlerindeki yoksa yeryüzünde alıştığı çıkarma Bugün yaşadığımız dünya gibi kaynaklar nedeniyle ekonomik nasıl derinleştirdiğini biliyoruz. kaynak kullanımını uluslararası düzenini şimdi gökyüzüne mi biraz böyle. Bir yeri görmeden ve stratejik bir alan olarak yeniden Şimdi benzer bir bakışın Ay’a normlar düzeyinde yeni bir tartışma taşıyor? önce onun görüntüsünü biliyoruz. Bir olayı yaşamadan önce onun anlatısını tüketiyoruz. Deneyim, çoğu zaman doğrudan Mitolojiden Ay yarışına Ay’daki ‘helyum-3’ neden önemli? yaşanan bir şey olmaktan çıkıp izlenen bir şeye dönüşüyor. Ay’a yönelik ilginin nedenlerinden açıdan çözülmüş bir sorun değil. Antik Yunan mitolojisinin bazı vardır: Bazı biri de regolit içinde güneş Sorun yalnızca maliyet ya da anlatılarında Ay tanrıçası Artemis ile anlatılarda Belki de bu yüzden artık “anı rüzgârıyla birikmiş helyum-3 enerji yönetimi değil; Ay’dan Orion arasında güçlü bir yakınlıktan Orion’un yakalamak” yerine kaydetmeye gibi potansiyel kaynaklar. elde edilecek kaynakların hangi söz edilir. Bu versiyonlardan birine avcılıktaki çalışıyoruz. Bu yeni durum, bir Dünyada son derece nadir hukuk çerçevesinde kullanılacağı göre Artemis’in ikizi Apollon, kibrine tür postmodern izlenimcilik gibi bulunan bu izotop, uzun süredir sorusu da giderek daha fazla bu yakınlığı kıskanır ve denizde karşı Artemis’le füzyon enerjisi için olası bir önem kazanıyor. Avrupa Uzay uzakta görünen Orion’u küçük bir ilişkilendirilen bir akrep tarafından okunabilir ama fırça darbeleriyle yakıt olarak tartışılıyor. Ancak Ajansı da Ay yüzeyinin helyum-3 hedef gibi göstererek Artemis’i ok öldürüldüğü söylenir. Bugün aynı değil, algoritmalarla kurulan bir helyum-3’ü Ay’dan çıkarıp biriktirdiğini ve bu izotopun enerji atmaya yönlendirir. Artemis hedefi isimler yeniden yan yana. Ama bu biçimde. dünyaya getirmek bugün hâlâ tartışmalarında dikkat çektiğini vurduğunda, öldürdüğü kişinin kez soru şu: 21. yüzyılda Artemis ile O zamanlar izlenim, gerçeğe teknolojik, ekonomik ve hukuki belirtiyor. Orion olduğunu anlar. Yasın ardından Orion’un öyküsü bir keşif öyküsü mü yaklaşmanın bir yoluydu. Bugün Orion bir takımyıldıza dönüşür. olacak yoksa Ay üzerinde kurulan Ancak mitin başka versiyonları da yeni bir güç ve kaynak öyküsü mü? ise çoğu zaman gerçeğin yerine geçen bir yüzey. Bu yüzden mesele yalnızca görüntü bolluğu değil, görüntüyle kurduğumuz ilişkinin değişmesi. Artık bakmıyoruz, maruz kalıyoruz. Seçmiyoruz, akışın içinde sürükleniyoruz. Peki, gördüğümüz şeyler gerçekten dünyaya mı ait, yoksa yalnızca onun izlenimlerine mi? Çünkü her şeyin izlenime dönüştüğü bir dünyada gerçeği ayırt etmek giderek daha zor hale geliyor. Hepinize iyi pazarlar... DENIZ ÜLKÜTEKIN deniz.ulkutekin@cumhuriyet.com.tr ş ş A kın ta ı mı, kamburu mu? özünüzün önüne bir elmas üretiminin büyük kısmını hikâyeyi destekleyince… Bir süre sonra evlilik teklifi sahnesi KONUŞMAMIZ kontrol eden bir dev haline geldi. insanlar artık şu soruyu sormaz oldu: “Neden LAZIM getirin. Müzisyenleri, Öyle ki 1930’lara gelindiğinde elmas?” Ama elmasın hikâyesi yalnızca pastayı, konfetileri, havai De Beers dünya elmas arzının pazarlama değil, aynı zamanda Afrika’nın Gfişekleri eleyelim. Yalın yüzde 85’ini kontrol ediyordu. Öte hikâyesi… Elmas madenlerinin önemli bir bir an, nahif bir teklif kalsın geriye… yandan şirketin asıl başarısı kısmı Güney ve Orta Afrika’da bulunuyor. Yine de ne kadar sadeleşse de evlilik elmas çıkarmak değil, Bu madenlerin tarihi ise sömürgecilik, teklifi deyince değişmeyen bir elmasın anlamını yeniden zorla çalıştırma ve eşitsiz kazançlarla ayrıntı gelir akla: Minik bir kutu ve yazmaktı. Çünkü elmas, dolu. Yüzyıllar boyunca Afrika’dan içinde bir tektaş… DILŞAD sanıldığı kadar nadir bir çıkarılan zenginliklerin büyük ÇELEBI Eşim müzisyen olduğu için, taş değil. Jeolojik olarak bölümü kıtanın dışında birikirken sahnede bana evlenme teklif yarı değerli sayılabilecek yerli halklar ise çoğu zaman edeceğini düşünmüştüm ama o ters bir mineral. Eğer tüm yoksulluk, çevresel tahribat ve köşe yaparak sahneden indikten sonra baş çıkarılan elmaslar serbestçe güvencesiz çalışma koşullarıyla baş başayken sordu. Elindeki kutuyu açarken “O piyasaya sürülseydi fiyatları başa kalıyor. Aynı hikâyeyi son birkaç zaman samimiyeti kaçar diye düşündüm, son bugünkünden çok daha düşük yıldır Türkiye’de de görmüyor muyuz? anda karar değiştirip baş başa olmak istedim” olurdu. Bu yüzden arz bilinçli olarak KANLI ELMAS demişti. Biz ki hep gösterişten kaçıp doğal kısıldı. Piyasanın tekeli De Beers dünya elmas olana yönelmeye gayret eden bir çifttik, arzının büyük bölümünü kontrol ederek Elmas madenciliğinde çocuk işçiliği ve kötü biz bile kaçamamıştık şu tektaş tuzağından. piyasaya sınırlı miktarda elmas sundu. Yani çalışma koşulları da uzun süre uluslararası Tanıdığım, duruş sahibi nice çift de kaçamadı. fiyatı belirleyen doğa değil, kontrollü kıtlıktı. raporlara konu oldu. “Kanlı elmaslar” kavramı, Neyse ki kayınvalidemin tüm ısrarlarına karşın Bu ekonomik strateji de tek başına çatışma bölgelerinde çıkarılan ve savaşları beştaş aldırmayarak en azından bir yerinden yeterli olmadı. Insanların bu taşa duygusal finanse eden elmasları tanımlamak için bu gidişata dur diyebilmiştim. bir anlam yüklemesi gerekiyordu. 1947’de ortaya çıktı. Yani bir yüzüğün parlaklığı bazen Çünkü bize öğretilen şey çok net: “Gerçek üretilen “Pırlanta - Sonsuz aşkın sembolü (A binlerce kilometre uzakta görünmeyen bir aşk pırlantayla taçlandırılır.” Ancak bu Diamond is Forever)” sloganı tam olarak bunu karanlığın üzerine kurulabiliyor. romantik anlatının arkasında duygudan yaptı. Elmasın işlenmiş hali olan pırlantanın Bugün elmas piyasası geçmişe göre daha çok daha sert bir gerçek var: Sömürgecilik, fazla denetleniyor. Sertifikasyon sistemleri, dayanıklılığı ve aşkın ölümsüzlüğünü piyasa manipülasyonu ve iyi kurgulanmış bir ilişkilendiren bir reklam cümlesi, kısa etik tedarik zinciri tartışmaları ve laboratuvar pazarlama stratejisi. sürede bir kültürel norm haline geldi. Nişan üretimi elmaslar gibi yeni gelişmeler var. 19. yüzyılın sonlarında Güney Afrika’da yüzüğü ile pırlanta arasındaki bağ doğal Ama yine de bir daha bir yüzüğün parıltısına büyük elmas yatakları keşfedildiğinde bir gelenekmiş gibi kabul edildi. Hollywood bakarken o parıltının nereden geldiği de ortaya çıkan De Beers, kısa sürede dünya filmleri, ünlüler ve moda dergileri de bu aklımızın ucunda olsun.