Katalog

15 MART 2026 4 Yeteneğin Ben, kendim ilk adımı 1 ve dijital ikizim Siz uyurken e-postalarınızı yanıtlayan, Bu üç bölümlük yazı dizisinde şu soruya yanıt arayacağız: Yetenek, yalnızca bazılarımızın şans eseri sahip olduğu bir siz meşgulken lütuf mudur? Yoksa çalışarak geliştirilebilen bir beceri midir? dostlarınızla sohbet TÜBI SAD Başkanı skoç biyografi kurulan disiplinli bir eden yapay zekâ yazarı James MEHMET ALI TOMBALAK sürecin ürünüdür. Boswell’in Bu gerçeğin suretleriniz hızla 1776’da yaptığı şu tespit toplumsal bir kültüre dönüşmesi İbugün hâlâ çarpıcılığını gerekir. Çünkü yeteneği yalnızca geliyor ve modern koruyor: “İnsanlar arasında doğuştan doğuştan gelen bir lütuf olarak bazı farklar vardır ama bunlar eğitim görmek, milyonlarca çocuğun dünyayı çok sayıda ve çalışmayla sonradan ortaya çıkan potansiyelini görmezden gelmek anlamına gelir. Türkiye’nin ihtiyacı farkların yanında neredeyse hiçtir.” etik sorgulamayla da tam olarak budur: Yetenekleri Bugün bilim insanları da yoğun yalnızca keşfetmek değil, onları çalışma, tekrar, disiplin ve bilinçli baş başa bırakmaya yetiştirmek. pratiğin beynin kapasitesini hazırlanıyor. Mozart’ların, Serena’ların, Aziz geliştirdiğini araştırmalarla Sancar’ların veya Alperen’lerin ortaya koyuyor. Modern eğitim ijital bir “doppelganger”ınız Aitana Lopez ve Milla Sofia gibi tamamen yapay hikâyeleri bize aynı gerçeği hatırlatır: bilimini şekillendiren “Bloom (tıpkısının aynısı) olduğunu düşünün; zekâ ile oluşturulmuş sanal influencer’lar da Merak desteklendiğinde, öğrenme Taksonomisi”nin yaratıcısı sizin yerinize e-postalarınızı geniş bir takipçi kitlesine ulaştı. doğru yönlendirildiğinde ve Amerikalı eğitim psikoloğu yanıtlıyor, çevrimiçi toplantılara Bu durum, dijital karakterlerin gelecekte gerçek çalışkanlık vazgeçilmez bir alışkanlık Benjamin Bloom’un çalışmalarına Dgiriyor, arkadaşlarınızla görüşme içerik üreticilerinin yerini alıp alamayacağı haline geldiğinde olağanüstü göre çocuklukta başlayan merak ayarlıyor... yönünde yeni tartışmaları da beraberinde getirdi. başarılar ortaya çıkabilir. ve ilgi, doğru aile ve öğretmen Teknoloji, önceden bilimkurgu yapımlarında Bu gelişmeleri “Influencer’lar zaten bize desteğiyle birleştiğinde olağanüstü MERAK YOLCULUĞU seyrettiğimiz pek çok şeyi mümkün kılma aşamasına sanal bir dünya sunuyorlar; gerçek veya yapay başarılara dönüşebilir. Mozart’ın DENZI Her büyük yolculuk küçük bir yaklaşıyor. Bu noktada en dikkat çekici adımlardan olmalarının ne önemi var?” diyerek küçümsemek küçük yaşta müzikle tanışmasından kıvılcımla başlar. Çocuklukta oyun biri de önümüzdeki yıllarda yaşamımızın daha ÜLKÜTEKIN mümkün. Ancak dijital kopyalar yalnızca sosyal Serena Williams’ın babasının oynarken ortaya çıkan merak ve görünür bir parçası haline gelmesi beklenen “dijital medya fenomenlerini ilgilendiren bir konu kurduğu mütevazı tenis kortlarında ilgi çoğu zaman geleceğin yönünü ikizler”. olmaktan hızla çıkıyor. başlayan yolculuğuna, Alperen belirler. Benjamin Bloom’un Dijital ikiz aslında insan odaklı bir kavram değil. Hemen Bugün sıradan kullanıcılar bile HeyGen veya Şengün’ün basketbol topunu ilk eline araştırmaları da olağanüstü her büyük teknolojik gelişim gibi, ilk olarak endüstri ve Synthesia gibi platformlar aracılığıyla kendi aldığında duyduğu heyecandan Josh başarıya ulaşan insanların çoğunun mühendislik alanındaki gereksinimlerden doğdu. görüntülerine ve seslerine benzeyen yapay zekâ Waitzkin’in parkta satranç taşlarını çocukluklarında bir oyunla başlayan Kavramın çerçevesi 2002 yılında ürün yaşam döngüsü avatarları oluşturabiliyor. Bu avatarlar videolar keşfetmesine kadar pek çok hikâye bu merak yolculuğunu paylaştığını yönetimi çalışmaları kapsamında ortaya kondu; “dijital ikiz” üretebiliyor, mesajlar iletebiliyor ve bazı durumlarda aynı gerçeği işaret eder: Yetenek gösterir. Başlangıç evresi, çocukların terimi ise daha sonra NASA’daki araştırmalar sırasında kullanıcı adına iletişim kurabiliyor. küçük kıvılcımlarla başlar, doğru gelecekteki ilgi alanlarına dönüşecek kullanılmaya başlandı. Amaç, fiziksel bir sistemin sanal bir koşullarla büyür, sabır ve disiplinle DİJİTAL HAYALETLER faaliyetleri oyun aracılığıyla karşılığını oluşturarak olası sorunları önceden görmek, farklı ustalığa dönüşür. keşfettikleri dönemdir. Satranç Dijital ikiz tartışmasının en hassas alanlarından biri ise senaryoları test etmek ve performansı analiz etmekti. Stanford Üniversitesi’nden Carol taşları, piyano tuşları ya da bir “yas teknolojisi” (grief tech) olarak adlandırılan Örneğin bir uzay aracı veya karmaşık bir makine Dweck’in “zihniyet” araştırmaları basketbol topu başlangıçta yalnızca uygulamalar. için oluşturulan dijital model, gerçek da bu gerçeği destekler. Dweck, bir oyuncaktır; fakat zamanla bu Kaybedilen yakınların ses kayıtları, sistemde ortaya çıkabilecek arızaları Farklı alanlarda “sabit zihniyet” anlayışına sahip oyuncaklar dünyayı anlamlandırma mesajları ve görüntülerinin yapay önceden simüle etmeyi mümkün öğrencilerin yeteneğin doğuştan biçimine dönüşebilir. zekâ sistemlerine yüklenmesiyle kılıyordu. kullanılıyor geldiğini düşündüğünü; “gelişim Merak öğrenmenin en doğal oluşturulan sanal kopyalar, “Nesnelerin interneti” (IoT) zihniyeti”ne sahip öğrencilerin TRAFK VI E AFET YÖNETMI :I Büyük motorudur. Susan Polgar’ın hikâyesi “Ölümsüzlük bir hak mı yoksa teknolojilerinin gelişmesiyle dijital kentlerin dijital ikizleri, bir yolda kaza ise yeteneklerin çaba, strateji ve bunun çarpıcı bir örneğidir. Dört bir takıntı mı” sorusunu ikiz kavramı hızla önem kazandı. olduğunda veya bir fırtına yaklaştığında “Trafiği öğrenmeyle geliştirilebileceğine yaşında dolabı karıştırırken bulduğu gündeme getiriyor. şu yöne yönlendirirsek ne olur” sorusunun Bugün bu yaklaşımın sağlık inandığını ortaya koymuştur. satranç setindeki taşlar önce yalnızca simülasyonunu saniyeler içinde yapabiliyor. Uzmanlar, bu tür “dijital alanına taşınması da tartışılıyor. Araştırmalar, ikinci gruptaki şekilleriyle ilgisini çekmişti. Ancak ENERJ TI ASARRUFU: Güneşin konumuna göre hayaletlerin” bazı durumlarda Kişiye ait genomik veriler, tıbbi öğrencilerin akademik başarılarının bu basit oyun zamanla oyunun hangi binanın ne kadar soğutulması gerektiği, sağlıklı yas sürecini kayıtlar ve giyilebilir cihazlardan daha yüksek olduğunu gösterir. dijital bina modelleri sayesinde önceden kurallarını ve desenlerini keşfetme zorlaştırabileceği konusunda elde edilen bilgilerle oluşturulan hesaplanabiliyor. Serena ve Venus Williams ile tutkusuna dönüştü. Merak çoğu uyarıyor. Ayrıca bu sistemler “tıbbi ikizler”, bazı operasyonların MODA: Kullanıcının ölçülerine göre satranç ustası Susan Polgar’ın zaman yeteneğin ilk işareti sanılır rıza, biyometrik kimlik güvenliği veya tedavi süreçlerinin sanal oluşturulan dijital avatarlar, bir giysinin hikâyeleri de yeteneğin çoğu zaman oysa gerçekte onun ilk disiplinidir. satın alınmadan önce kişinin ve kişisel verilerin korunması gibi ortamda test edilmesine olanak “keşfedilmediğini”, aksine bilinçli Bloom’un araştırmaları da bunu üzerinde nasıl görüneceğini ciddi etik sorunları da beraberinde sağlayabilir. biçimde inşa edildiğini gösterir. doğrular: mesele yüzeysel bir gösterebiliyor. getiriyor. Tıp dünyası, bu tür modellerle riskleri Serena’nın babası, çocukları ilgi değil, kişinin dikkatini tekrar azaltmayı ve kişiye özel tedavi yöntemlerini doğmadan önce onları tenisçi olarak tekrar aynı alana yönelten kalıcı bir İŞ DÜNYASINDA YENİ EĞİLİM geliştirmeyi hedefliyor. Ancak bu alanın hâlâ gelişmekte yetiştirmeye karar vermiş, önce meraktır. Bir çocuk için öğrenmenin İş dünyasında da dijital ikiz kavramı giderek daha olduğu ve büyük ölçüde araştırma aşamasında bulunduğunu kendisi tenisi öğrenmiş, ardından en doğal dili oyundur. Satranç fazla tartışılıyor. Burada söz edilen ikizler, mekanik da hatırlatmak gerekiyor. tüm enerjisini kızlarının gelişimine taşlarını dizmek, piyano tuşlarına sistemlerin kopyalarından çok bireylerin davranış İnsan sağlığı gibi kritik alanlarda çalışmalar sürerken adamıştır. Benzer şekilde Susan dokunmak, topu sektirmek... İlk kalıplarını modellemeye odaklanıyor. reklam, pazarlama ve eğlence sektörleri dijital kopyalar Polgar’ın babası da çocuklarını bakışta basit görünen bu hareketler Toplantı kayıtları, müşteri verileri ve kurumsal konusunda çok daha hızlı hareket ediyor. dünya çapında satranç oyuncuları zihinsel gelişimin temellerini analizlerle beslenen bu modeller yalnızca rapor üretmekle olarak yetiştirmek için sistemli bir oluşturur. INFLUENCER’LARIN SANAL İKİZLERİ kalmıyor; belirli bir kişinin belirli koşullar altında nasıl eğitim süreci kurmuştur. Çünkü merak ve oyunla başlayan Geçen yılın son ayları özellikle sosyal medyada ve karar verebileceğine yönelik öngörüler de sunabiliyor. Bu örnekler bize şunu hatırlatır: küçük adımlar, zamanla karakteri, influencer çevrelerinde oldukça hareketliydi. MrBeast Amaç, ekiplerin bu dijital modellerle etkileşime girerek Başarı çoğu zaman doğuştan gelen disiplini ve tutkuyu besleyen büyük gibi dünyaca ünlü içerik üreticileri yapay zekâ destekli karar süreçlerini hızlandırması ve daha veri temelli bir mucizelerin değil, bilinçli tercihlerle dönüşümlere dönüşebilir. dijital avatarlarla içerik üretme denemeleri yaparken yönetim anlayışı geliştirmesi. Şarlo’nun düşler dünyasında gezinti ziyaret etmez! Winston Churchill, 10. yılını kutlayan müzeyi her yıl ortalama 250 bin Marlon Brando, Bob Dylan, Peter kişi ziyaret ediyor. AHMET ARPAD Ustinov, Gandi, Çan Kay-şek, Stüdyo/müzenin az ötekisindeki yatak odalarına Hanns Eisler, Bertolt Brecht, kadar gezilen tarihi neoklasik 15 odalı villa da on filmi “Sahne Albert Einstein, Sophia her şey sanki Şarlo 1977’de “ayrılırken” bıraktığı Işıkları”nın galasına Loren ve Petula Clark gibi duruyor. Altın çerçeveli aynalar, sayısız aile katılmak için 19 Eylül misafiri olur... fotoğrafı, binlerce belge, 19. yüzyıldan kalma paha 1952’de yanında biçilmez mobilyalar, tavana kadar yükselen dolaplar, Seşi Oona ile birkaç 2016’DA AÇILDI ağır kumaştan perdeler, büyük pencerelerden günlüğüne Londra’ya giden Charlie andıran bahçesinde durup ötelerde uzanan barış Chaplin’in, Manoir du görünen olağanüstü doğa ve ötelerde büyüleyici göl. Chaplin’e, ABD makamları dönüşte dolu eşsiz doğaya bakan, şu sözlerini anımsamadan Ban in Corsier’de 1953-1977 Queen Elisabeth transatlantiği ile yaptığı edemiyor: “Buradaki dünya bana huzur veriyor, MELON ŞAPKA İNCE BASTON yılları arasında eşi Oona O’Neill deniz yolculuğu sırasında yaşamını geçirdiği ufkumu genişletiyor ve ruhumu dinçleştiriyor.” ve sekiz çocuğuyla yaşadığı, sayısız Chaplin, Londra’da ilk sahneye çıktığında 7 topraklara girmesine izin verilmeyeceği bildirir! Evet, her yerde huzur ve barış! asırlık ağaçla kaplı 40 dönüm olağanüstü park ve yaşındaydı. Sahneden sinemaya geçen Şarlo ününe Gerekçeleri, ünlü sanatçının son yıllarda ülkenin Göl ve dağlar manzaralı villa anılarla dolu bir 1840 yapımı neoklasik dev malikâneyle yanında 21 yaşında Amerika’da kavuştu. Melon şapkalı, huzurunu kaçırıcı girişimlerde bulunmasıdır. yer. Oğullarının anılarında anlattığına göre babaları inşa edilen stüdyo/müze 16 Nisan 2016’da, 127. ince bastonlu, kocaman ayakkabılı, bol pantolonlu, Kendini hep bir dünya vatandaşı kabul etmiş olan yaşlılığında da hiç değişmemişti. Onun dili, doğum gününde ziyarete açılmıştı. Chaplin’s ördek yürüyüşlü “Şarlo” tipi hemen tutuldu. 1918 Chaplin eleştireldi, liberaldi, II. Dünya Savaşı mimikleri ve beden hareketleriydi. “Gülümsemeden World (Chaplin’in Dünyası) projesinin yapılması sonrası çevirdiği komedi filmlerinde toplumun yıllarında savaş karşıtı olmuştu! Bu nedenle FBI, geçen bir gün yitirilmiş bir gündür” sözünü tam 12 yıl sürmüş ve 60 milyon İsviçre Frankı’na ittiği, zavallı, fakir, iyi yürekli küçük insanı İngiliz vatandaşı Chaplin’in oturma iznini iptal çocukları ve torunları hiç unutmamıştı. Albert malolmuştu. canlandırdı. 1920’lerde yarattığı “Yumurcak” ve eder ve ABD’ye girmesini engeller. Ünlü sanatçı Einstein, 1931’de Charlie Chaplin ile karşılaştığında Ziyaretçiler yaklaşık 1400 metrekare “Altına Hücum” filmleriyle Charlie Chaplin artık Hollywood’daki stüdyolarını ucuza elden çıkarır şöyle demişti: “Sanatınızda en çok hayran kaldığım büyüklüğündeki bir film stüdyosunda Şarlo’nun doruktadır. “Modern Zamanlar”la bir başyapıt ve 1952’de İsviçre’ye yerleşmeye karar verir. Yeni şey evrenselliği. Hiç konuşmuyorsunuz, yine de tüm yaşamı için Cenevre gölü kıyısındaki Corsier-sur- düşler dünyasında! “Şarlo” hep “küçük adam”dan yaratırken 1940’da onu ününün doruğuna ulaştırdığı yanaydı! Müzenin yapımcıları Chaplin’le aynı “Büyük Diktatör”de Hitler’le alay eder. dünya sizi anlıyor.” Chaplin’in yanıtı da şu olmuştu: Vevey’i seçer. 40 bin metrekare büyüklüğündeki parkın içinde yükselen 1839 yapımı iki katlı villa dönemin ünlülerini de anıyor. Buster Keaton, Laurel Chaplin, aynı zamanda üstün yetenekli bir rejisör, “Bu doğru, fakat sizin şöhretiniz daha da büyük. Manoir du Ban’i satın alır. Konutunda onu kimler ve Hardy size gülümsüyor. Şu günlerde açılışının müzisyen ve iş insanıydı da. Manoir du Ban’in parkı Kimse sizi anlamasa da tüm dünya size hayran.”