Katalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 27 TEMMUZ 2026 PAZARTESİ 2 olaylar ve görüşler Kırılan kapının onarımı 29 Ekim 1979 Cumhuriyet Hamdi Yaver aktan Bayramı mesajında amiral, YargıtaY Onursal Daire Başkanı İyi yerden bakalım, diplomat cumhurbaşkanı ne diyordu: “... bölgenin siyasal aklaşık iki yıldır yazıp yazıp demokrasi coğrafyası çeşitli mihraklarca Cumhuriyet’e göndermedim. değiştirilmek isteniyor.” YBu kaçıncısıdır ses verdi... İkinci açılımda müstemleke valisi anımsamıyorum. Eski genel başkan edasıyla dolaşanlar dillendirdiler: bir televizyon kanalında konuşmuş, üresel çapta demokrasi 19 Eylül 2024 tarihinde yazmıştım. Millet sistemi… bitkisel hayatta mı Yazıya da Nilgün Cerrahoğlu’nun Ulus devlet-laik devlet- Ktartışmalarının arasında yazısından bir alıntı yapmıştım. cumhuriyet, millet sistemi/ ülkemiz yeni bir siyasi partiye merhaba dedi. İlk ve ebedi genel Tespit hâlâ geçerli. merhametli monarşiyle suçlama başkanı Atatürk olan, ülkenin “Yol yakınken dönelim. Aday konusu yapıldı. Bu arada Bakü kurucu partisi CHP’de mutlak değiştirelim. Rakibine karşı girdiği petrolleri özlemi de dile getirildi. butlan kararıyla birlikte atanmış ve her seçimde yenilgiyle karşılaşan ki ilk geceden, resmi sonuç Yeni genel başkanı ayakta Açılıma izin vermeyecek seçilmişler arasındaki sert gerilim bir adayla bu maceraya devam açıklanmadan “Buradayız” karşılıyordu, üstelik ceketini kurumlar kalmış mıydı? Kurucu tarihi bir kopuşla Yeni Parti’yi etmek çok riskli. ‘Risk almayalım’ diyorlardı öfkeyle. Masalara doğurdu. Meclis aritmetiği Özel ilikleyerek! Kuşkusuz ki herkes parti ve özellikle örgütü hedefe liderliğinde 91 milletvekilli Yeni demek tamamıyla ‘tabu’ idi.” vurulurken CHP’liler/seçmenler ise ve kimse onlar gibi olamaz. Ama konulmalıydı. Düşünür Niyazi Parti ile değişti. CHP’de yaşanan (Baş Döndürücü Harris İvmesi, öfkeleniyorlardı. örnek olarak dururlar! Berkes başyapıtında yazmıştı: kuşkusuz parti tarihinde büyük Cumhuriyet, 28 Temmuz 2024) Gemi limana yanaştırılacaktı. Millet sistemi Batılı yazarlarındı. bir kırılmadır. Bölünmüş, güçsüz O zaman “tabu”ya dokunamadık, Gemi-liman söylemine karşı Kurucu partinin kapıları kırıldı, ‘Emperyalizmin hedefi muhalefet yaratma arayışında eleştiremedik, “Olmaz” diyemedik. silkinen örgüt, içeriksiz de ardından “millet sistemi”ne olan bir iktidar için daha ne değişmedi’ Bir bakıma haklıydık. Adaylık olsa değişimi gerçekleştirdi. olsun dedirtecek bir dönemeçtir. gönderme yapıldı. Hemen Siyasi Partiler Yasası, parti hazırlanmıştı. Yönetenler de Seçim sonucu içselleştirilmedi. Ancak madalyonun bir diğer yazalım: “Türkiye’de Geri tüzüğü ortada! yüzü de var. O da baskı ve iç adaylığı istiyorlardı. Örgüte “Hançerlendik” denildi. Tüzük Kalmışlığın Tarihi”nde İsmail Çankaya’nın genç belediye kavgaya sıkıştırılarak etki alanı sorulmadı, önseçim uzun bir süre değişikliğinin sorulmadığı Cem o sistemi yazmadı; o kitabı başkanı gözaltındayken söylenen daraltılmaya çalışılan muhalefetin, unutulmuştu(?). Karşı çıkılsa oy söylendi. Yıllardır sormadıklarını 50 yılda üç kere okuyan birisi bu girişimlerin tersine yurttaşla sözlerin yanında yasa ve tüzük kaybı yaşanacağı olasılığını göze unuttular(?). Daha öncesi olarak yazmak zorundayım. Gerçi bağlarını güçlendirdiği, umut veren hükümlerini anımsatmak alamadık; az görülen bir umutla adaylardan haberimiz yoktu talihsiz konuşmanın etkisi kapı bir siyasi eyleme giriştiği... Kısır gereksiz. Süreç parti sorunundan seçime gidildi. denilmemiş miydi? döngü tartışmalara kitlenen, kendi kırılmasının yanında önemsiz kalır! öteyedir. Birinci açılımda ABD’li içine gömülmüş görüntüdeki ana Ama umut umuttu! İsmet Paşa!... birisi, “Türk yargısı açılıma muhalefet yeni enerji alanı yaratmış Kırılan kapıdan Sonuç öngörülse bile “düş Yazmaya gerek var mı? Batı izin vermez” demişti. Gönlü durumda. Yaşananlar kuşkusuz çıkarılanlar kimler mi? zorlu ama aynı zamanda demokrasi kırıklığı”ydı en hafifinden. Cephesi komutanı, Lozan Kurulu verilmesinden yanaydı. Kişi ve mücadelesinin ülkemizde hâlâ canlı Çöken umuttan sonra geleceğe başkanı, başbakan, cumhurbaşkanı, kurumlar etkisizleştirilmeliydi; Onu göreceğiz, görüyoruz! O ve diri olduğu yönünde de umut bakılmalıydı. Ne var ki kaybedenler omuzunda yıldızlar, devamında emperyalizmin hedefi hiç kapının onarılması da yakın verici. “düş kırıklığı” yaşamamışlardı kurucu babalardan ikinci adam! değişmemişti. zamanda gerçekleşecektir! Altı ok vurgusu Seçmenin gözü kulağı Yeni Parti’nin vaatlerinin ne olduğunda, söylemlerin sahaya nasıl ineceğinde, uygulanmasındaki samimiyet testinde. Aylardır yurdun Tutuklama: Kural mı, istisna mı? çeşitli bölgelerinde halkla bir araya gelen Özel cephesi yeni bir partiyle Aynı maddenin 3. fıkrasında ise, kovuşturmanın her aşamasında bakımından daha sıkı bir denetimi av. HaYdar aksoY artık ana muhalefette. Atatürk’ün suçluluğu hakkında kuvvetli şüpheli veya sanık salıverilmesini zorunlu kılar. izinde, altı oku kapsayan parti utuklama tedbiri hukuk belirti bulunan kişilerin ancak isteyebilir; tutukluluğun devamına oldukları yönündeki sözleri önemli. Tdevletinde, cezalandırma AİHM içtihadı ne söylüyor? Bu nedenle de asırlık CHP’den kaçmalarını, delilleri yok etmelerini ilişkin kararlara karşı da itiraz yolu ayrılmalarında kendilerine destek aracı değil; zorunlu ve ölçülü AİHM kararlarında da veya değiştirmelerini önlemek açıktır. veren seçmene karşı taşıdıkları olduğunda başvurulabilecek tutuklamanın istisnai niteliği sürekli amacıyla yahut kanunda açıkça sorumluluk çok büyük. Meydanların istisnai bir tedbirdir. Bu bağlamda Kararlara şüpheli yaklaşım olarak hatırlatılmaktadır. Mahkeme, gösterilen ve tutuklamayı zorunlu bu kucaklayıcı tavrının aynı son dönemde birçok belediye ve Bu anayasal ve yasal çerçeve özgürlüğün kural, tutuklamanın kılan nedenlerin varlığı halinde zamanda şeffaflık, liyakat ve güven Deniz Göktaş soruşturması gibi ışığında, verilen tutuklama kararları ise ancak çok sınırlı koşullarda hâkim kararıyla tutuklanabileceği vericilik sınavına da bağlı olduğu kamuoyunun yoğun ilgisini çeken hukuka uygunluğu ciddi biçimde başvurulabilecek bir istisna akıldan çıkmamalı. belirtilmektedir. soruşturmalarda sanıklar hakkında tartışmamaktadır. Çünkü Türk olduğunu belirtmektedir. Özellikle Geride kalan CHP’ye gelirsek... Buradaki “tutuklamayı zorunlu CHP ülke siyasetinin tarihi kalesi, verilen tutuklama kararları, anayasa, hukukunda asıl olan tutuksuz siyasetçileri ve muhalif aktörleri kılan nedenler” ibaresi, doğrudan Mustafa Kemal liderliğinde Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) yargılama, tutuklama ise istisnai bir ilgilendiren davalarda, görünürde ölçülülük ilkesine işaret etmektedir. emperyalist işgale karşı kazanılan ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tedbirdir. hukuki olan işlemlerin siyasi Nitekim anayasanın 13. maddesi Kurtuluş Savaşı’nın, çağdaş, (AİHM) içtihatları ışığında ciddi Öncelikle, tutuklamanın saikle yapıldığı yönündeki iddialar uyarınca temel hak ve özgürlüklere aydınlık genç Cumhuriyetin hukuki tartışmalara neden ölçülülük ve son çare ilkelerine daha hassas bir incelemeye tabi getirilen her sınırlama, meşru bir kuruluşunun belleği. Kılıçdaroğlu olmaktadır. uygun olması gerekir. Örneğin tutulmaktadır. Demirtaş ve Kavala cephesinin de bu çerçevede amaca dayanmalı ve ölçülülük CMK’nin 100. maddesi, tutuklama yaşananlara ve bundan sonra hakkında soruşturma açıldığını kararları da bu bakımdan önem ilkesine uygun olmalıdır. yaşanacaklara ilişkin sorumluluğu tedbirinin uygulanabilmesi için bilen Deniz Göktaş kendi iradesi ve taşımaktadır. büyük. İstedikleri ayrılıklar Ölçülülük ilkesi, salıverilme öncelikle kuvvetli suç şüphesinin tutuklanacağı ihtimalini bile bile yaşandı. İktidar baskısı, yargı Yargıya güven ve toplumsal varlığını aramaktadır. Bunun talebi ve itiraz hakkı ülkeye döndü. Bu olayda kaçma süreçleri devam ederken partiyi etki yanında, tutuklama nedeni olarak şüphesinden söz edilebilir mi? Ya Ölçülülük ilkesi üç alt unsurdan bölünmüşlüğe götüren atanmış kaçma şüphesi, delilleri karartma da söz konusu stand-up gösterisi Bu nedenle somut, güçlü ve oluşur: elverişlilik, gereklilik ve taraf olarak eleştirilerin merkezinde. ihtimali ve bazı katalog suçlara kaydedildiğine göre, delillerin tutuklamayı gerçekten zorunlu kılan orantılılık. Elverişlilik, başvurulan CHP’ye yıllardır bağlı olan seçmenle böylesine ciddi ölçekte ilişkin durumlar öngörülmüştür. karartılmasından söz edilebilir mi? nedenler ortaya konulmadan verilen tedbirin hedeflenen amaca ulaşmaya bir kopuş yaşanacağını tahmin Ancak kanunda “karar verilebilir” Kaldı ki delillerin büyük ölçüde uygun olmasını; gereklilik, aynı bir tutuklama kararı; yalnızca edemedi mi yoksa görmezden mi ve “varsayılabilir” ifadelerinin toplandığı bir aşamada, delil sonuca daha hafif bir müdahale ile bireysel özgürlük hakkı açısından geldi soruları akıllarda dolaşıyor... kullanılması, bu şartların varlığı karartma tehlikesinin de soyut değil, yargıya duyulan güven, ulaşmanın mümkün olmamasını; Artık ana muhalefette olmayan halinde dahi mahkemenin ifadelerle ileri sürülmesi yeterli hukuk devleti ilkesi ve demokratik orantılılık ise bireyin özgürlüğüne bir CHP var. Ancak tüm tepki, otomatik olarak tutuklama kabul edilemez. CMK’nin 100. toplum düzeni bakımından da yapılan müdahale ile kamusal tartışmalara karşın CHP’nin bu kararı veremeyeceğini açıkça maddesi anlamında tutuklama ciddi sakıncalar doğurur. Böyle isimlerin ötesinde bir anlam amaç arasında makul bir denge göstermektedir. taşıdığı, Atatürk’ün, demokratik, nedenlerinin, varsayıma değil somut bir durumda kamuoyunda siyasi kurulmasını ifade eder. Anayasa laik, hukuk devleti ilkeleri Başka bir ifadeyle, tutuklama bir olgulara dayanması gerekir. saikle hareket edildiği yönünde bir Mahkemesi kararlarında da bunun izindeki Türkiye Cumhuriyeti’nin zorunluluk değil, ancak istisnai Ayrıca yalnızca isnat edilen algının oluşması kaçınılmaz hale altı özelikle çizilmektedir. savunucusu olarak Meclis’in önemli koşullarda başvurulabilecek geçici suçun ağırlığına veya olası cezanın gelir; bu da yargı bağımsızlığına Bu nedenle, daha hafif koruma bileşeni olduğu unutulmamalıdır. bir tedbirdir. Mahkemeler, bu yüksekliğine dayanılarak tutuklama olan güveni ve toplumu bir arada tedbirleriyle aynı amaca ulaşmak Karşıdevrimciler için kurucu parti konuda karar verirken yalnızca kararı verilmesi hukuken yeterli tutan tutkal olan adalet duygusunu mümkünse tutuklama yoluna CHP’yi tarihe gömmek en büyük CMK hükümlerini değil; anayasayı, değildir. AİHM içtihatlarında da zedeler ve toplumsal kutuplaşmayı hedef olsa gerek. Kendi kendilerine başvurulmamalıdır. Zaten CMK’nin partiyi bitirdiler diyenleri boşa Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini vurgulandığı üzere, klişe ve kalıp 101. maddesinin 1. fıkrası da adli derinleştirir. çıkaracak irade CHP’nin temelinde (AİHS) ve AİHM ile Anayasa kontrol yükümlülüklerinin yeterli gerekçelerle özgürlüğün kısıtlanması Sonuç olarak, son dönemde verilen vardır. Seçimle gelenin seçimle Mahkemesi içtihatlarını da birlikte olduğu durumlarda tutuklama kararı kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının bazı tutuklama kararlarının yukarıda gitmesi, delegenin iradesine saygı göz önüne almak zorundadırlar. verilemeyeceğini açıkça hükme ihlali sonucunu doğurabilir. sözünü ettiğimiz gerekçelerle ciddi ilkesinin de olduğu gibi... bağlamaktadır. Aynı maddenin 2. Seçilmiş belediye başkanlarının hukuki tartışmalara yol açtığı ve İktidarın başkanlık sistemi Anayasal güvence ve fıkrası ise tutuklama kararında tutuklanarak görevlerinden halkın büyük bir kesimi tarafından ittifak denklemli yapıda. Gelecek özgürlük ilkesi kuvvetli suç şüphesini, tutuklama uzaklaştırılması, yalnızca bireysel şüphe ile karşılandığı görülmektedir. seçimlerde demokratik cephenin ortak tutumla birleşme olasılığı Anayasanın 19. maddesinin nedenlerini ve tutuklamanın ölçülü özgürlük bakımından değil, Somut ve güçlü gerekçeler ortaya iktidar cephesinin uykusunu 7. fıkrası, tutuklanan kişilerin olduğunu gösteren delillerin somut demokratik temsil ilkesi yönünden konmadan verilen tutuklama kaçıracak kadar yükselme makul süre içinde yargılanmayı olgularla açıkça ortaya konulmasını de dikkatle değerlendirilmelidir. kararlarının hukuk devleti ilkesini eğrisinde. CHP’nin nerede ve soruşturma veya kovuşturma zorunlu kılmaktadır. Bu tür tedbirler, anayasanın 2. zedelediği, yargıya olan güveni duracağı sorusunun yanıtı ise sırasında serbest bırakılmayı isteme Öte yandan CMK’nin 104. maddesinde yer alan demokratik sarstığı ve siyasi saik şüphesini önemli ve tarihi olacak. hakkına sahip olduğunu düzenler. maddesine göre, soruşturma ve hukuk devleti ilkesinin gerekleri güçlendirdiği açıktır. yoruz. 13,5x21 / Anı / 272 sayfa 13,5x21 / İnceleme / 160 sayfa 12,5x19,5 / Şr / 560 sayfa 13,5x21 / İnceleme / 764 sayfa 13,5x21 / Deneme / 221 sayfa 13,5x21 / İnceleme / 256 sayfa