Katalog

25 MAYIS 2026 PAZARTESİ EKONOMİ 9 ‘Mutlak butlan’ krizi yalnızca ekonomiyi değil Türkiye’nin Avrupa Birliği ile ilişkilerini de sarsıyor AB yeni Rusya istemez Mutlak İş dünyası gümrük birliğinin genişletilmesi ve tam üyelik vizyonunu yeniden canlandırmaya çalışırken hukuk ve yargı butlandan sonra bağımsızlığı tartışmaları güvenilirliği yeniden zedeledi. kadar da olmaz!” derken karar çık- tı. Sonra, polis kapıya dayandı! As- umhuriyet Halk Partisi’ne tam üyelik vizyonunu yeniden “Olında, Kılıçdaroğlu bir araç ve yönelik “mutlak butlan” canlandırmaya çalışıyor. Dış her şey hızla değişiyor. Önce o kararı anla- mak gerekiyor. Türkiye’deki rejimin karakteri, Ckararının yarattığı gerilim, Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK), “devlet biçimi”, yargıyı çalıştıran irade üzerin- dün parti genel merkezine polis Avrupa kamuoyuna ve üye ülke Recep Tayyip Erdoğan de düşününce ortaya tek bir sonuç çıkıyor: Ursula von der Leyen müdahalesiyle yeni bir boyuta pazarlarına yönelik yürüttüğü AKP liderliği önümüzdeki seçimleri, ne paha- taşındı. Bugün piyasalarda sına olursa olsun biz kazanacağız diyor. stratejik iletişim hamlelerini açık ekonomiye yeni yüklerin mektuplarla sürdürüyor. Ticaret Bir paradoks gelmesi beklenirken Bakanlığı koordinasyonunda faaliyet AKP’nin önünde, 2013’ten bu yana gittik- tahribat etkisinin yürüten DEİK Türkiye’nin tam çe derinleşen bir paradoks var. bir ayağı da Türkiye üyeliğinin “Avrupa’nın stratejik Bir taraftan, toplumdan rıza alma kapa- söyleyen Kaleağası; yapay zekâ, ticareti hızlı bir şekilde arttıracak sitesi ivme kazanarak aşınıyor; artık olağan sanayisinin can damarı özerkliği için zorunlu” olduğunu ELİF koşullarda, kurallara uygun yapılan genel se- ileri teknolojiler, finansal dönüşüm, ve yabancı yatırımcıların Türkiye’de ÖZGE YALÇIN Avrupa Birliği (AB) güçlü bir şekilde savunurken çimleri ve halkoylamalarını kazanma şansı enerji güvenliği ve jeopolitik yeni üretim ve dağıtım tesisleri ile ilişkilerde olacak. AB’nin vurguladığı kriterlerin çok yok. Bu durumun kimi sonuçlarını 2015-2018 kırılmalarla şekillenen yeni küresel kurulacakları bir durum da Uzmanlar Avrupa Birliği’nin hukuk uzağındaki gelişmeler, ilişkilerde arasında yaşananlara bakarak görebiliriz: gözlemlemediğini söyleyen Kubilay, düzende ilişkilerin devamı için şu 2015 Haziran seçimleri ve 7 Haziran-1 ve demokrasiye dayalı, öngörülebilir yeni bir güvensizlik döneminin Kasım arasında yaşananlar: AKP tek başı- “Türkiye’nin enerji koridoru gerekliliklerin altını çizdi: Türkiye istediğini söylüyor. habercisi olarak yoruımlanıyor. na hükümet kuramadı. HDP anahtar parti ol- “Türkiye demokrasi, kapsamlı olma ihtimali, savunma sanayi Ekonomi yönetiminin de yabancı du. Sonra... Reform beklerken... potansiyeli, turistik güzellikleri ve sermaye umudunda kritik hedef eğitim reformu, ileri teknoloji 15 Temmuz 2016 darbe girişimi, OHAL, Avrupa’da üretilmeyen birtakım KHK: Ölümler, geniş çaplı tutuklamalar, tas- Paris Bosphorus Enstitüsü başkanı öncelikli sanayi, verimli tarım, olan AB’den birçok siyasetçi, kararın fiyeler. Devlet personeli yeniden şekillendi. zirai ürünlerin karşılanması gibi ve DEİK stratejik danışmanı Bahadır sosyal kalkınma odaklı bir iç siyaset ardından Türkiye’ye hukukun Seçim sonuçlarının oluşmasında önem- dar ilişkiler mevcut. Şüphesiz ki Kaleağası dünyanın daha güçlü bir üstünlüğü, temel haklar, çoğulculuk gündeminde ilerlerse, küresel li payı olan Selahattin Demirtaş tutuklana- Avrupa’ya, Avrupa Birliği’nin ise Avrupa’nın çıkarları içerisinde ve yargının bağımsızlığı ilkelerini ortamda yıldızı hızla yükselir.” rak etkisizleştirildi. 16 Nisan 2017 halkoylaması, OHAL ve Türkiye’yi de içeren daha güçlü Türkiye’nin demokratik bir zeminde bir kez daha hatırlattı. Gümrük yandaş basın baskısı altında yaşanan oyla- Otoriterleşme kırmızı çizgi ve daha bütünleşmiş bir kıtasal yürümesi olmazsa olmaz koşul değil birliği anlaşmasının kapsamının mayı, 2.5 milyon mühürsüz oy pusulasına Ekonomist Dr. Murat Kubilay ama bir taraftan Rusya’da Putin’in genişletilmesine yönelik çağrıların perspektife ihtiyacı olduğunu; karşın ancak yüzde 51 ile kazandı... Başba- da bugün Avrupa’nın Türkiye’ye zaman içerisinde otoriterleşmesi güçlendiği bir dönemde bu uyarılar, bunun farkında olan AB ülkelerinin kanlık makamı kaldırıldı, partili cumhurbaş- kanlığı hükümet sistemine geçildi. yaklaşımının güçlü ordulu bir ticari ilişkiler zeminini bir kez daha özellikle savunma sanayinde üretim, ve bunun Avrupa barış ve 24 Haziran 2018 tartışmalı Cumhurbaş- tartışmaya açık hale getirdi. Ar-Ge ve finans değer ağlarında “tampon bölge” ve lojistik koridor ekonomisinde yarattığı sonuçlar kanlığı seçimleri... Tüm bunlara olanak ve- Türkiye iş dünyası son birkaç Türk şirketlerin da yer almasını mantığından ibaret olduğunu ortadayken Türkiye’de de Erdoğan’ın ren pasif bir CHP. Sonuç: AKP, gerçek bir tercih ettiğini belirtti. Bu tercihte vurguladı. Cumhurbaşkanı sınırsız bir otoriter güç kullanması aydır gümrük birliğinin de ötesine muhalefetin karşısında, seçimleri, adeta “sat- ranç tahtasına tekme atmadan” kazanamaz! jeopolitik koşulların etkili olduğunu istenmez” ifadelerini kullandı. geçerek adeta rafa kalkmış Erdoğan’ın iddia ettiği gibi ikili Diğer taraftan, AKP döneminde şekille- nen rant ekonomisi, bu ekonomi üzerine ya- şayan sınıflar ve siyasal İslamın seçkinlerinin Toplu sözleşme yasası görüşülürken ‘küçük sendika’ tartışması yeniden alevlendi ve taraftarlarının bu rejim altında elde ettikle- ri ekonomik-siyasi/hukuki-kültürel ayrıcalık- lar, bu ayrıcalıkları korurken gittikçe yoğunla- şan hukuksuzluk, iktidarı bırakıp muhalefete geçmeye izin vermiyor. Zaten yeni devlet bi- Sendikaya baraj tartışması çiminde de gerçek bir muhalefete yer yok. MUSTAFA ÇAKIR Özel döneminde CHP ‘20 milyarlık milli Uzun süre iktidarda kalan tek parti rejimle- ilyonlarca memur ve memur ri altında, bir başka paradoks oluşuyor: Bir servet çöpe gitmesin’ Memeklisinin maaş zamlarını taraftan, rejim partisinin meşruiyeti giderek TESK Başkanı Bendevi Palandöken, aşınıyor. Diğer taraftan vatandaşların, sivil belirleyen toplusözleşme sürecini yaklaşan Kurban Bayramı öncesinde toplumun, siyasi aktörlerin neyin “normal”, düzenleyen 4688 sayılı Kamu kurban derilerindeki israfa dikkat “meşru” ya da “mümkün” olduğuna dair al- Görevlileri Sendikaları ve Toplu gısı yeniden biçimleniyor: Patika bağımlılığı + çekti. Türkiye’de her yıl yaklaşık Sözleşme Yasası’nda değişiklik inanç kemikleşmesi; kurumların, sivil toplum 850 bin büyükbaş ve 2.5 milyon örgütlerinin, kaynak bağımlılığı; siyasi baskı, hazırlıkları sürerken tartışmalı küçükbaş hayvan kesildiğini belirten propaganda ve “moleküler dönüştürme” yo- başlıklar yeniden gündeme taşındı. Palandöken, derilerin doğru luyla toplumsal hafızanın dejenerasyonuyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik değerlendirilmesi halinde ekonomiye seçmen psikolojisinin bir kutuplaşma üzerin- yaklaşık 20 milyar liralık katma değer Bakanlığı’nda geçen hafta yapılan den pekişmesiyle “bilişsel kilitler” oluşuyor. Belirsizlikten kaçınma arzusunun toplumda sağlanabileceğini söyledi. toplantıda hükümet temsilcileri derinleşmiş kutuplaşmayla etkileşimi bu “bi- Palandöken, Türkiye’nin hâlâ deri ile memur konfederasyonları bir lişsel kilitlerin” çözülmesini zorlaştırıyor. ithal ettiğini anımsatarak, buna araya geldi. Görüşmelerde sendikal Soma’da madencilerin isyanı büyüyor Bu “bilişsel kilitler” içinde hareket eden rağmen kurban derilerinin önemli örgütlenmeden hakem kurulunun her muhalefet, aslında rejimi güçlendiri- SOMA’DA 301 madencinin üretimin bilinçli düşürüldüğünü öne bölümünün yanlış kesim, kötü yor, rejimin/ iktidarın meşruiyetini besliyor. yapısına kadar birçok başlık ele yaşamını yitirdiği facianın ardından sürdü. Son dönemde ücretli izin, saklama ve bilinçsiz uygulamalar CHP’nin Kılıçdaroğlu dönemi, böyle bir mu- alınırken “baraj” ve “dayanışma 2019’da Türkiye Kömür İşletmeleri maaş düzensizliği ve işten çıkarma nedeniyle kullanılamaz hale geldiğini halefet rejimiydi. Özel döneminde CHP bu aidatı” tartışmaları dikkat çekti. bünyesine devredilen Yeni Anadolu korkusunun yaygınlaştığını belirten “bilişsel kilitleri”, hak-adalet sorunu, ge- vurguladı. “Kurban derileri önemli Toplantıda konfederasyonlar, Madencilik’te devir iddiaları işçileri Sal, çalışan sayısının 2 bin 400’den çim sıkıntısı krizi üzerinde odaklanarak, kitle- bir gelir kaynağıdır ancak ciddi bir mevcut toplusözleşme sisteminin leri hareketlendirerek zorlamaya başlayınca ayağa kaldırdı. Türkiye Maden- 1380’e düştüğünü, şimdi de 400- kısmı israf ediliyor. Milli servetimizi rejim partisinin meşruiyetinin “gerçeği”, dik- demokratikleştirilmesi gerektiğini İş Sendikası Ege Bölgesi 1 Nolu 500 kişiye indirme planlarının heba etmemeliyiz” dedi. katle inşa ettiği toplumsal kutuplaşma için- Şube Başkanı Rıza Sal, sahada konuşulduğunu söyledi. “İşçiyi yük vurguladı. Özellikle anlaşmazlık Mahalle aralarında ve uygun de bile sırıtmaya başladı. Bu durum, rejim ve yatırım yapılmadığını, ekipman görüyorlar. Biz işsizliğe ve üretimin halinde devreye giren Kamu olmayan alanlarda yapılan liderliği açısından bir beka sorunu anlamına eksiklerinin giderilmediğini ve durdurulmasına karşıyız” dedi. Görevlileri Hakem Kurulu’nun kesimlerin hem hijyen hem de geliyordu: Muhalefet, mutlaka eski sınırlarının (bilişsel kitlerin içine) geri sokulmalıydı. ekonomik açıdan zarar yarattığını yapısına yönelik eleştiriler yinelendi. kollarında yüzlerce küçük sendikanın sendikal baskı yaratacağını belirterek Peki, “Ne yapmalı” sorusuna bir cevap ifade eden Palandöken derilerin Sendikalar, hükümetin belirlediği önerecek konumda değilim. Ancak soru ve bulunduğunu ve sürekli yeni karşı çıkıyor. zamanında ve düzgün şekilde hayır üyelerin çoğunlukta olduğu kurulun yapılmakta olanlar üzerinde düşünmeye ça- kurumları ile ilgili kuruluşlara sendikalar kurulduğunu dile getirdi. Tartışmayı büyüten başlık ise tarafsız olmadığını savunarak lışabilirim: Öncelikle, eski KK CHP’sinin si- ulaştırılması gerektiğini belirtti. Bunun üzerine “toplusözleşme daha önce Anayasa Mahkemesi’nin yapısının değiştirilmesini istedi. yasi söyleminden, temsilcilerinden kesinlikle Palandöken, kesimlerin mutlaka uzaklaşmak, iletişimi kesmek gerekir. “Mut- ikramiyesi” ile “dayanışma aidatı” iptal ettiği yüzde 2’lik sendika barajı “Grevli toplusözleşme” talebi de işin ehli kişiler tarafından yapılması lak butlan” kararı açıklanmadan önce Trump konuları yeniden gündeme taşındı. oldu. Toplusözleşme ikramiyesinden yeniden masaya getirildi. ile yapılmış bir konuşma, piyasaların sınırlı çağrısında bulundu. Memur-Sen’in uzun süredir yararlanabilmek için bir sendikanın Konfederasyon temsilcileri ayrıca tepkisi, içeride ve dışarıda egemen sermaye- Kurban Bayramı’nın paylaşma savunduğu “dayanışma aidatı” işkolunda yüzde 2 örgütlenme toplu sözleşme görüşmelerinin nin rejim değişikliği konusunda istekli olma- ve dayanışma anlamı taşıdığını dığını düşündürüyor. Direnişin başarısı ora- modeli, yetkili sendikanın oranını aşmasını şart koşuyordu. daha uzun ve katılımcı bir yapıya kaydeden Palandöken, vatandaşların nında bu durum değişebilir. 19 Mart gece- kavuşturulmasını talep etti. toplusözleşme kazanımlarından Muhalif sendikalar bunun küçük ve hem hayvana eziyet edilmemesi hem si mitinginden bu yana, rejim, bir “siper sa- Ancak görüşmelerin en tartışmalı yararlanacak memurlardan aidat bağımsız sendikaları tasfiye etmeyi de ekonomik değerin korunması vaşı” (Gramsci) içinde “çıtayı” hep yükseltti, başlığı yine “küçük sendikalar” alınmasını öngörüyor. Ancak diğer amaçladığını savunmuştu. konusunda daha duyarlı davranması yeni mevziler kazandı. CHP tarafında “Mey- danlarda birikir gitmeyiz”... “Gerekirse yaşamı gerektiğini söyledi. oldu. Bazı temsilciler, hizmet konfederasyonlar bu uygulamanın l ANKARA durdururuz” dendi ama arkası gelmedi. Şimdi, CHP “cepheden” saldırı altında: ürkiye siyaseti ve ekonomisi Ve elbette piyasalar bu yeni bir siyasi operasyon ihtimaliyle Rejim “çıtayı” güvenle, “CHP yıkılmalıdır” geçen haftanın sonuna doğru bir görüntüyü anında fiyatlıyor! başlanıyor. düzeyine yükseltiyor. Direnişin başarılı T hukuk darbesiyle yara aldı. Dün Bu ülkenin emeklisi zaten açlık olabilmesi için önce bu güveni kırmak ve 10 milyar dolar yandı sabah saatlerinde ana muhalefet partisi sınırının altında yaşam savaşı veriyor. “çıta yükseltme” inisiyatifini ele almak CHP’nin kapısına dayanan kolluk güçleri Mutlak butlan kararının ardından Emekçi barınma krizi yaşıyor. Bayram gerekmez mi? sadece bir partiye ve onların seçilmiş ikramiyesi bir kurban hissesine bile yaklaşık yarım saatte 10 milyar temsilcilerine değil, milyonlarca insanın dolar yaktı Merkez Bankası. yetmiyor. Memur maaşı ay ortasında demokrasiye dair son inanç kırıntısına “Ekonomi düzeliyor”, “Rezerv eriyor. Gençler diplomayla işsiz kalıyor. da müdahale etti. Atatürk’ün kurduğu birikiyor”, “Rasyonel programa Çiftçi mazot, gübre ve elektrik maliyetleri ve 107 yıllık geçmişe sahip bir partinin dönüldü” denerek topluma ödetilen altında üretimden kaçıyor. Halkın umuduna kapısına devlet gücüyle gidilmesinin ağır bedeller, birkaç gün içinde yine Ve şimdi bütün bunların üstüne yeni sarsıcı artçı dalgaları olacaktır elbette. eridi. Türkiye’ye kaynak getirecek bir siyasal kriz bindiriliyor. ‘mutlak’müdahale Bu tabloyu yaratanın yine CHP’nin Varlık Fonu halkın parasıyla borsayı Bu yalnızca bir parti krizi değil. Halkın başında 13 yıl genel başkanlık ayakta tutmaya çalıştı. Tıpkı umut krizi. hattı, bugün yalnızca CHP’yi değil, yapmış birinin olması da siyasete İmamoğlu operasyonunda olduğu Bir ülkede gençler işsizliğe mahkûm toplumun demokrasiye olan inancını da ve siyasetçilere dair negatif algıları gibi. Risk primi yükseldi. CDS’ler sıçradı. halde yurtdışına gitmek arzusuyla bavul tartışmalı hale getirdi. İnsanlar yıllardır pekiştirecektir. “Mutlak butlan” gibi Türkiye artık dışarıdan daha yüksek hazırlıyorsa... sandıkta değişim umudu ararken şimdi haksız bir hukuk garabeti ile yeniden faizle borçlanacak. Emekliler ikinci iş arıyorsa... o umudun bizzat muhalefetin içinden genel başkan olabileceğini sanan Peki bu ne demek? Çocuklar tek öğünle okula aç parçalandığını görüyor. Toplumun Kemal Kılıçdaroğlu ve ekibi bu Daha pahalı kredi demek. gidiyorsa... önemli bir kesimi bunu siyasi bir hukuk girişimlerinden kısa vadede kazanç elde Daha yüksek enflasyon demek. Şirketler yatırım yerine hayatta kalma tartışması değil, halkın iradesini yok edebilirler ama uzun vadede bu ülkede Daha fazla vergi, daha fazla zam hesabı yapıyorsa... sayan bir iktidar kavgası olarak okuyor. hiç iyi anılmayacaklar. Dün izlediğimiz demek. Yani halkın yoksullaşması Ve ana muhalefet partisi polis Bunun faturası da yine halka çıkıyor. görüntüler onların hiçbir gerekçesini demek. gölgesinde tartışılıyorsa... Üstelik umut olması gereken partinin haklı çıkaramaz. İktidar ve “küskün Merkez Bankası yeniden faiz artırma Orada artık sadece ekonomik kriz eliyle. muhalefet” ortaklığındaki bu hamlenin baskısıyla karşı karşıya. Şirketler yoktur. Derin bir devlet ve rejim krizi çok ciddi ekonomik sonuçları olacağını Bu görüntülerle Türkiye dünyada bir finansmana ulaşamıyor. KOBİ’ler kredi vardır. kez daha güven kaybediyor. En büyük öngörmek için kahin olmaya gerek yok. bulamıyor. Tekstil, hazırgiyim, ayakkabı, Toplumun değişim beklentisi artarken Doğum günün kutlu olsunDoğum günün kutlu olsun ticaret ortağımız Avrupa Birliği’nden mobilya gibi emek yoğun sektörlerde yargı eliyle buna darbe vuranlar... Halk yoksullukla savaşıyor yapılan açıklamalar demokrasiden alarm zilleri çalıyor. Fabrikalar küçülüyor, Halkın yoksulluktan “arınması” için Haluk Çelikoğlu!Haluk Çelikoğlu! Türkiye’de milyonlarca insan, yıllardır uzaklaşan bir ülke algısını pekiştiriyor. vardiyalar azalıyor, işten çıkarmalar iktidarla mücadele etmek yerine kişisel ekonomik krizle, hayat pahalılığıyla, Türkiye bir kez daha hukuk devleti hızlanıyor. hırs ve hesaplaşmaları için kendi partisini Akşam KAkşam Kalamış’ta,alamış’ta, açlık sınırının altında yaşamaya çalışıyor. olmaktan uzaklaşıyor. Oysa ekonomi güven ister. Hukuk parçalamaya kalkanlar... Kemal Kılıçdaroğlu ve çevresindeki Bir kez daha “kuralların bir gecede ister. Öngörülebilirlik ister. Tarihin ve bu toplumun önünde çok sevdiğin yerdeyiz...çok sevdiğin yerdeyiz... ekibin sürdürdüğü “mutlak butlan” değişebildiği ülke” görüntüsü veriyor. Ama Türkiye’de artık her sabah hayata sorumlusunuz.