Katalog

21 MAYIS 2026 PERŞEMBE EKONOMİ ekonomi@cumhuriyet.com.tr 9 CUMHURİYET 24 AYAR DOLAR Av RO sterlİn FAİZ BORSA ALTIN ALTIN 45.60 52.98 61.23 43.74 14.012 44.051 6.589 2 kuruş 10 kuruş 13 kuruş 0.16 puan 18 puan 756 lira 95 lira Körfez’deki savaş süreci, Türkiye ekonomisini sektörel girdi maliyetleri üzerinden vuruyor ‘Petrol’ etkisi büyüyor ‘Arkadaşlar Martta, aylık “tarımsal girdi” hazır mıyız?’ fiyatının en çok arttığı alt grup Mali piyasalarda üresel düzeyde hemen her ülke yüzde 9.7 ile gübre, nisanda için ekonomik, siyasi ve toplumsal oynaklık sürüyor Kriskler hızla artıyor. Bu geçici ise aylık “yurtdışı üretici” bir dalgalanma değil; kısa dönemde Kö Rfe Z’deki savaşta yaşanan fiyatının en çok arttığı sektör enerji ve gıda kriz, riskleri artıyor, uzun belirsizlikler, mali piyasalarda hem dönemde ise kapitalist düzenin kendi yüzde 15’le petrol. borsalar hem döviz kurları üzerinden sınırlarını zorlayacak bir Sanayi Devrimi oynaklığa yol açıyor. Türkiye’de bu BD ve İsrail’in 28 Şubat’ta yaşanıyor. açıdan özellikle son bir haftadır İran’a saldırmasıyla önemli dalgalanmalar oluyor. Krizler... Krizler Abaşlayan ve bugün belirsiz Bir süredir düşüş eğiliminde İran savaşı, Hürmüz Boğazı’nın ka- bir sürece giren savaşın Türkiye olan Borsa İstanbul 100 endeksi, panması küresel enerji tedarikini bir kı- ekonomisine etkileri hem açıklanan dün en yüksek 14 bin 70, en rılma noktasına taşıdı. Yaklaşık 80 ül- verilerle somutlaşıyor hem güncel düşük 13 bin 915 puanı gördükten ke acil önlem almak zorunda kaldı. Ana- gelişmelerle çeşitleniyor. Türkiye’de sonra günü yüzde 0.13 düşüşle listler, boğaz açılmazsa petrol fiyatlarının uzun zamandır süren çok yönlü krize tamamladı. Dolar/TL ise adım 150-180 dolar/varil seviyesine çıkabile- adım yükselmeyi sürdürüyor. Dün ceğini; enflasyona ve resesyona yol aça- eklenen bu etkiler, özellikle enerji bileceğini düşünüyor. Uluslararası Ener- en yüksek 45.60’ı gören dolar/TL ve yüzde 9.55 ile “enerji ve 6.54 ile “kimyasallar ve kimyasal fiyatları üzerinden ekonominin ji Ajansı’na göre günlük talep, üretimin 6 günü de 45.59’da tamamladı. Öte yağlayıcılar”da oldu. Yıllıktaki ürünler”de görüldü. Yıllıktaki artışın geleceğine ilişkin kaygıları artırıyor: milyon varil üzerinde seyrediyor; küresel yandan HSBC, Türkiye ile ilgili bir artışın ilk sırasında da yüzde 48.33 ilk sırasında da yüzde 125.66 artışla n Tarım-GFE: TÜİK’in dün rezervler yaklaşık 380 milyon varil eridi. rapor yayımlayarak yüksek seyreden ile gübre bulunuyor. yine petrol var. yayımladığı “Tarımsal Girdi Fiyat Bazı gelişmekte olan ülkelerde fiilen kıtlık enflasyon ve genişleyen cari açık n YD-ÜFE: TÜİK’in yine dün n Motorin: Savaş sürecindeki Endeksi, Mart 2026” raporuna başladı; havacılık ve petrokimya sektör- nedeniyle dolar/TL için 2026 yılsonu leri anlık baskı altında (Financial Times). göre Tarım-GFE, önceki aya (aylık) açıkladığı “Yurtdışı Üretici Fiyat belirsizlik Türkiye’yi de yakından tahminini 48’den 50’ye yükseltti. Dünya Bankası, bu yıl emtia, enerji Endeksi, Nisan 2026” raporuna ilgilendiren Brent petrolü kıyasla yüzde 3.89, Aralık 2025’e Banka, ilk dört aydaki güçlü fiyatlarında ortalama yüzde 16 ve yüzde göre YD-ÜFE’de artışlar aylıkta dalgalandırıyor. Bu tür petrolün (üç aylık) kıyasla yüzde 11.25, enflasyon görünümünün mevcut 24 artışlar öngörüyor. Ortalama gübre kur politikası üzerindeki baskıyı Mart 2025’e (yıllık) kıyasla yüzde yüzde 4.16, dört ayda yüzde 15.33, vadeli varil fiyatı dün 106 ile 112 fiyatları da yüzde 31’den fazla artacak. artırdığına dikkat çekti. Goldman 34.26 ve 12 aylık ortalamalara yıllıkta yüzde 35.07 ve 12 aylık dolar arasındaydı. Günü de 107 Artan girdi maliyetleri nedeniyle hem Sachs ise benzer nedenlerle daha kıyasla yüzde 33.01 arttı. Yıllık ortalamada yüzde 31.24 oldu. Yıllık dolarda kapadı. Bu dalgalanmalara baz metallerin hem de değerli metallerin önce 2026 sonu için yüzde 30 artış önceki ay yüzde 35.40’tı. paralel olarak Türkiye’de motorinin ortalama fiyatları rekor kıracak gibi artış önceki ay yüzde 31.55’ti. olarak tahmin ettiği politika faizi görünüyor. Bu öngörüler, boğazın bu ay Alt gruplar açısından aylık bazda Sektörlere göre aylık bazda en litre fiyatına 2.95 TL zam yapıldı. Bu beklentisini yüzde 35’e revize etti. açılacağının, deniz taşıma hacimlerinin en yüksek artışlar yüzde 9.69 ile yüksek artışlar yüzde 14.96 ile “kok zamla birlikte fiyat İstanbul’da 70.41 l ekonomi Servisi “ekim ayına kadar savaş öncesi seviyelere “gübre ve toprak geliştiriciler” ve rafine petrol ürünleri”, yüzde TL oldu. l Ekonomi Servisi yakın düzeye döneceğini” varsayıyor. Boğaz temmuz ortasına kadar kapalı kalırsa küresel tedarik zinciri “kırılma Merkez Bankası, konut fiyatları ve kiralarla ilgili güncel durumu ortaya koydu noktasını” aşabilir. Nafta ihtiyacının Ali Bülent erdem, yüzde 42’sini, LNG’nin yüzde 80’inden yaşanan süreç fazlasını Körfez’den karşılaya Japonya nedeniyle ve Güney Kore gibi ülkelerde sanayi gıda güvenliğinin durma noktasına gelebilir. Helyum kıtlığı ‘Metrekare’ 48 bini aştı risk altında yarı iletken üretimini durdurur, tüketici olduğunu elektroniğinde teslim süreleri ikiye söyledi. ürkiye’de, “Bir evim olsun” göre Ocak-Mart 2026’da (birinci katlanır. Alüminyum, plastik açıkları ABD Thayali her geçen gün çeyrek), konut birim (metrekare) otomotiv fabrikalarını durdurur. Kapanma süresi 6 aya uzarsa, uluslararası gübre uzaklaşırken kiralar da cep yakmaya ‘Üretim modelimiz fiyatı Türkiye geneli için ortalama ticareti çöker. Sülfür kaybı fosfat zincirini devam ediyor. olarak 48 bin 291 liraya çıktı. Bu felç eder, tarımda 2027 ekim hazırlıkları doğadan uzaklaştı’ Merkez Bankası’nın dün önceki çeyrekte 45 bin 447 lira, darbe alır. yayımladığı “Konut Fiyat Endeksi Ocak-Mart 2025’te 37 bin 688 ECE İÇMEZ İran savaşı nedeniyle yükselen petrol, (KFE) ve Yeni Kiracı Kira Endeksi liraydı. Buna göre 100 metrekarelik doğalgaz ve gübre maliyetlerinin tarımsal Çift Çi-SeN Genel Başkanı Ali (YKKE), Nisan 2026” raporuna göre bir konutun Türkiye’deki ortalama üretim üzerindeki basıncına ek 2026 yılı Bülent Erdem, TÜİK’in açıkladığı nisan ayında, önceki aya (aylık) fiyatı 4 milyon 829 bin liraya ulaştı. içerisinde ortaya çıkması beklenen bir girdi fiyatlarının sahadaki “süper El Niño” hava olayının (CNBC, kıyasla yüzde 1.8 artan KFE, Nisan Bu fiyatın İstanbul ortalaması 7 gerçek maliyetleri tam olarak artış yüzde 466.5, YKKE’deki artış Le Monde) etkisiyle daha da artması 2025’e (yıllık) kıyasla; nominal milyon 931 bin lira. Ayrıca Türkiye yansıtmadığını belirterek özellikle beklenen aşırı sıcaklar, kuraklık, su ise yüzde 733.7 oldu. olarak yüzde 26.6 artarken reel geneli için ortalama birim kira küçük üreticilerin giderek üretimden kıtlığı ve diğer iklim düzensizliklerinin olarak yüzde 4.3 düştü. Yine rapora değerleri (değerlemesi yapılan koptuğunu söyledi tarım üzerindeki basıncı derin bir krize istanbul’da 7.9 milyon t L göre aylık bazda yüzde 1.7 artan konutların) ise Ocak-Mart 2026’da Küçük çiftçilerin üretmesinin dönüştürebilir. NOAA’nın (Okyanus ve Öte yandan yıllık KFE; İstanbul YKKE, yıllık bazda nominal olarak 242 lira hesaplandı. Bu fiyatlar Atmosfer İdaresi) son projeksiyonları istenmediğini, bu kesimin yüzde 26.2, Ankara’da yüzde 29.9 ve kasım ayına kadar deniz yüzey yoksullaştığını vurgulayan yüzde 31.7 artarken reel olarak da Ekim-Aralık 2025’te 225 lira, İzmir’de yüzde 26.7, yıllık YKKE ise sıcaklıklarının tarihsel ortalamanın en az Erdem, Türkiye’de tarımın giderek yüzde 0.5 düştü. Ancak bu fiyat Ocak-Mart 2025’te 180 liraydı. 2.5°C üzerinde seyredeceğini gösteriyor; şirketleştiğini savundu. Bu nedenle İstanbul’da yüzde 36.2, Ankara’da artışlarına daha geniş bir zaman Buna göre 100 metrekarelik bir bazı modeller ise 4°C’yi aşıyor. mevcut üretim modelinin de yüzde 36.7 ve İzmir’de yüzde 29.4 diliminde bakıldığında veriler daha konutun Türkiye geneli için aylık Kakao, pirinç, şeker ve bitkisel yağlar, doğadan uzaklaştığını anlatan yükseldi. çarpıcı veriler ortaya koyuyor. Nisan kira ortalaması 24 bin 200 lira. Bu buğday ve mısır gibi temel ürünlerde ve “Tarım öyle bir hale geldi ki bir Yine Merkez Bankası tarafından, 2026 itibarıyla, örneğin son beş İstanbul’da 40 bin 453 TL. fiyat artışı riski özellikle yüksek. İklim petrol türevi gibi üretim yapılıyor” (Nisan 2022) yılda KFE’deki toplam aynı raporda yayımlanan verilere l Ekonomi Servisi kaynaklı üretim kayıpları ile enerji ve diyen Erdem, yeniden doğa temelli lojistik maliyetlerindeki yükselişin üretime dönülmesi gerektiğini ifade aynı anda gerçekleşmesi, akut açlık etti. Küçük çiftçiliğin korunabilmesi riski altındaki insan nüfusunu önemli için kamusal müdahalenin zorunlu eti Maden’de ölçüde büyütecek. Bu sürecin göçler ve Maliye Bakanlığı’nın gözü olduğunu kaydeden Erdem, sözlerini savaşlarla jeopolitik krizlere bağlanması şöyle sürdürdü: “Biz tarımı kendi hedef şaşmış! adeta kaçınılmaz. doğal döngüsüne dönüştürmek DEM Parti Milletvekili Hüseyin zorundayız. Mümkün olduğu kadar konkordato sahteciliğinde Sanayi Devrimi Olan’ın, Eti Maden ile ilgili soru az girdi kullanabileceğimiz tarım Bu kısa dönem krizlerin üzerine, YZ önergesini yanıtlayan Enerji ve sistemlerine dönmemiz lazım. Bu MUSTAFA ÇAKIR (kontrolden kaçarak türlü “kazalar” Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan ancak kamunun müdahalesiyle daha yaratma riskine ek) büyük bir paradoksla Zo R durumdaki şirketlerin borçlarını Bayraktar, bu kuruluşun rahat yapılabilecek bir süreç.” l iZMiR geliyor. yapılandırmak için kullandığı 2023-2024’teki mal ve hizmet alım YZ kullanımın etkisiyle üretimde konkordato sistemine başvurularda harcaması ile bütçe programındaki sermaye yoğunluğunu (organik bileşim) KISA... KISA... KISA... artış yaşanırken, bu süreçleri sapmayı “döviz kuru dalgalanmaları artıran, emeğin payını azaltan süreç, denetlemekle görevli bazı denetim ve endekslerdeki beklenmedik kaçınılmaz olarak kâr oranlarını da nl üKlEEr santral inşa firmalarının süreci istismar ettiğine artışlara” bağladı. Ayrıca yıl içinde emeğinin payının (dolayısıyla artık işlerinde, istihkak bedelinden yönelik iddialar da doğrulandı. “hizmet alımı tavanında” artışa değerin) sıfır olduğu noktaya doğru yapılan tevkifat kesinti oranı gerçekleştirilen denetim faaliyetlerine Yeniden Refah Partisi Milletvekili baskılar. Diğer taraftan emeğin/işçinin gidildiği kabul edildi. yüzde 1 olarak belirlendi. İlgili ilişkin ilgililer hakkında caydırıcı ve Ali Yüksel’in konuyla ilgili sorularını (ücretin) payının giderek azalması, Yanıta göre 2024 yılı itibarıyla cumhurbaşkanı kararı dünkü icrai idari yaptırımlar uygulanmakta, yalnızca YZ ile üretilen malların satılması yanıtlayan Hazine ve Maliye Bakanı ihale yoluyla yapılan toplam hizmet Resmi Gazete’de yayımlandı. yürütülen faaliyetlerin kapsayıcılığı, değil genelde kârın gerçekleşmesi Mehmet Şimşek, mahkemeler başta alımı tutarının 3.4 milyar lirayı l AB Komisyonu Başkanı Ursula için gerekli talebi de sıfıra doğru sonuçlarının etki düzeyi, faaliyetin olmak üzere çeşitli kurum, kuruluş ve aştığı kaydedildi. Ayrıca 2024’te von der Leyen, küresel rekabette baskılar. Kapitalizm ayakta kalacaksa, kamu yararını ilgilendirmesi de kişilerden gelen ihbar ve şikayetlerin revize edilen 21 yatırım projesinin güçlü kalabilmek için “tek otomasyonun yanında emek yoğun, dikkate alınarak gerekli görülmesi süratle değerlendirildiği ve gerekli 13’ünde 78.7 milyon liralık ek pazar”ın modernize edilmesini, örneğin, bakım, eğitim, yaratıcı işler, halinde ilgililer hakkında adli incelemelerin gerçekleştirildiği maliyet oluştu. stratejik alanlarda daha bağımsız gastronomi gibi alanların da büyümesi makamlar nezdinde suç duyurusunda söyledi. Yanıtta, “Yapılan incelemeler l MUStAfA ÇAKIR/ANKARA yapı gerektiğini söyledi. gerekecektir. Diğer bir deyişle YZ’ye bulunulmaktadır” dendi. l An KAr A sonucunda mevzuata aykırı dayanan bir kapitalizm ancak emek- yoğun alanların genişlemesiyle ve büyük çaplı, düzenli bir yeniden servet dağıtımıyla ayakta kalabilir (Branko M. Ali Nalçacıoğlu, Veri yapay zekâ Büyüme stratejisi Milanovic´-Substack). Bu dönüşüm, şirketin planlanmaz da yalnızca sermayenin kurumsal için de kritikleşti yatırım-dönüşüm dinamiklerine bırakılırsa (ilk Sanayi yönetim derecelendirme Devrimi deneyimini anımsarsak), uzun, Er KEn aşama girişimlere ilgi artıyor. BIotr En D Genel Müdürü Mehmet notunun yıkıcı, bir süreç olacaktır. O zaman da Simya VC, Türkiye Kalkınma Fonu Ali Nalçacıoğlu, yılın ilk çeyreğini 9.56 olduğunu küçük bir azınlık müstehcen düzeyde Berkay Demirbaş Barış Gürbüzler vurguladı. ve ODTÜ Teknokent’in oluşturduğu 725.9 milyon TL hasılat ve 223.5 zenginleşirken Sanayi Devrimi’nin yıkıcı Invest101 ile Maxis Ventures ve Shark milyon TL net kâr ile tamamlayarak etkilerini yaşayanlar, örgütlenmeye, and Partners, kurucuları Berkay giderek öne çıktığını belirtirken şirketin portföy yapısının teknolojilerine dayalı büyüme direnmeye, hatta isyan etmeye Demirbaş ve Barış Gürbüzler olan veri Hardal’ın ortakları Gürbüzler ve dayanıklılığını ve operasyonel stratejisini sürdüren bir finansal başlamışlardı. platformu Hardal’a yatırım yaptı. Demirtaş şuna dikkat çekti: “Veri disiplinini net biçimde ortaya çerçeveyle ilerlemeyi hedefliyoruz.” Bu noktada aklıma, ister istemez, Or- 1.5 milyon doları aşan yatırımla altyapısının artık yalnızca analitik koyduklarını söyledi. Nalçacıoğlu Nalçacıoğlu, ayrıca İzmir Aliağa’da han Gencebay’ın “Batsın bu dünya” şarkısı, bir klibinde de şarkıya başlama- ilgili konuşan Simya VC Yönetici için değil, yapay zekâ sistemlerini şöyle devam etti: “Yılın geri kalanında çalışmaları süren kimyasal geri dan önceki “Arkadaşlar hazır mıyız?” söz- Ortağı Selma Bahçıvanoğlu, verilerin beslemek için de kritik olduğuna da kârlılığı merkezde tutan, yatırım dönüşüm tesisinin teşvik belgesinin leri geldi. Sanırım hâlâ hazır değiliz! operasyonel verimlilik açısından inanıyoruz.” disiplinini koruyan ve ileri dönüşüm 2027’ye uzatıldığını belirtti.