Katalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 21 MAYIS 2026 PERŞEMBE 2 olaylar ve görüşler unvanını alır almaz zalimleştiğini söyler. Lord Acton’un Bir memleket gençlerini dediği gibi İktidar yozlaşır, mutlak iktidar mutlak olarak yozlaşır! Oysa Tiran tek başına hiçbir şey Gönüllü köleliğe yapamaz. kaç kez yitirir? Halk ona, ellerini, övgü (!) gözlerini, ayaklarını ödünç verir. Tiranı Umudunu PROF. DR. CENGİZ KUDAY önüllü Kölelik halkın kendisi besler. kaybedenleri... Üzerine Söylev veya Neden? ürkiye’de 19 Mayıs Diplomasına “GTek Kişiye Karşı” Çünkü insanlar köleliği dendiğinde çoğu insanın (Discours de la servitude karşın gelecek “normal” görür. volontaire ou le Contr’Un) Taklına doğal olarak Bu nedenle kölelik, zorla değil, endişesi adlı kitap, Fransız düşünür gönüllü kabul edilir. Samsun’a çıkan Mustafa Kemal yaşayanlar... Étienne de La Boétie’nin Gönüllü Köleliğin nedenleri ve Milli Mücadele gelir. Ancak Kendini değersiz 1548’de, insanlık daha şunlardır: bundan dört yıl önce, yine bir “Feodal Tarım-Din Toplumu” hissedenleri... -Alışkanlık ve Eğitim: 19 Mayıs günü, Çanakkale’de aşamasındayken, 18 yaşında Kölelikte doğanlar özgürlüğü Belki de yazdığı etkili bir siyaset bilmez, zincirlerini benimser. başka bir destan ve başka bir 19 Mayıs’ın sosyolojisi ve felsefesi -Korku ve Çıkar: İnsanlar büyük kırılma yaşanmıştı. bize yeniden eseridir. Tirandan korkar, ona yaranmak Üstelik o gün toprağa düşenler hatırlatması Eseri bugünlere taşıyan en için yarışır. arasında, bir ülkenin geleceğini önemli soru şudur: -Tiranın Ağı, Gözdeler gereken şey tam yalnız askeri sonuçlarıyla değil, karşılarında artık hazırlıklı İnsanlar doğaları gereği özgür Zinciri, Oligarşi: Tiran, etrafına taşıyacak yüzlerce genç vardı. olarak budur: taşıdığı sembolik anlamla da bir düşman vardır. Anzak yaratılmışken ve özgürlük en bir avuç sadık “gözde” toplar. Çanakkale Savaşları Bu ülke gençlerini birlikleri bölgeyi makineli tüfek ayrı bir yerde durur: temel haklarıyken, milyarlarca Bu birkaç kişi, yüzlerce kişiye dendiğinde çoğu insan yitirmenin bedelini tarihte insan nasıl tek bir Tiranın altında yuvalarıyla örmüş, araziyi adeta ayrıcalıklar sağlar. O yüzlerce 18-19 Mayıs 1915 Kanlısırt yalnızca 18 Mart’ı hatırlar. kendi rızalarıyla köleleşir? çok ağır ödedi. kişi, binlerce kişiyi ve sonunda Taarruzu. ölüm hattına çevirmiştir. Üstelik bu soruyu kralların, Oysa 18 Mart, İtilaf tüm halkı baskı altında tutar. Çanakkale’de o bedel kanla 11 Mayıs’ta Başkomutanvekili Saat 03.30’da hücum başlar. imparatorların, papaların, -Bilinçsizlik, ilgisizlik: Devletleri’nin Çanakkale ödendi. Bugün ise başka Enver Paşa cepheye gelir. İlk anda sessizlik hâkimdir. şahların, padişahların, İnsanlar genellikle, Boğazı’nı yalnız deniz gücüyle bir tehlike var: İyi yetişmiş halifelerin egemen oldukları Yapılan değerlendirmelerde Sonra gece bir anda özgürlükten çok, güvenliği ve geçemeyeceklerini anladıkları gençlerin ülkeye olan Orta Çağ’da, daha “Endüstri alışkanlığı tercih ederler. Anzak kuvvetlerini Arıburnu parçalanır. Devrimi” olmadan sormakta gündür. Ardından başlayan Üstelik Tiran halkı eğlendirerek aidiyetini yitirmesi. bölgesinden söküp atmak için Projektörler yanar. Makineli ve Demokrasinin felsefi ve ve oyalayarak gerçek acıları da kara savaşları ise tarihin Çünkü bir memleket büyük bir gece taarruzu planlar. tüfekler ateşe başlar. sosyolojik temellerini atmaktadır! unutturur. Portekiz’in üç F’si, akışını değiştirecek kadar ağır yalnız sınırlarını yitirerek Bu saldırı için İstanbul’dan yeni Bombalar patlar. HHH Fado (Fiesta), Futbol, Fatima ve kanlı olacaktır. zayıflamaz. La Boétie, köleliğin (Din) gibi. bir birlik gönderilir: Tümen. Baskın etkisi kaybolmuştur temel kaynağının Tiranların 25 Nisan 1915 sabahı Bazen belleğini yitirerek de HHH Fakat bu tümenin önemli ama gençler durmaz. gücünden çok ezilenlerin itaat La Boétie iyimserdir: “Karar İtilaf kuvvetleri Arıburnu ve zayıflar. bir özelliği vardır. İçinde Kimisi hücum borusu çalar, etmelerinden kaynaklandığını verin, artık hizmet etmeyin ve Seddülbahir kıyılarına çıkarma Bazen yetişmiş insanını yüzlerce Darülfünun öğrencisi kimisi “Allah Allah” sesleriyle söyler: özgür olun!” der. Çünkü Tiran yaptı. Türk savunması büyük küstürerek de... Çünkü halk “istemese” Tiran bulunmaktadır. Yani bugünkü koşuyor... 2. Tümen bandosu halkın rızasıyla ayakta durur; baskı altındaydı. İşte tam o hiçbir şey yapamaz. 19 Mayıs yalnızca rıza çekilince Tiran düşer. İstanbul Üniversitesi’nin ise Vatan Marşı’nı çalmaya Oysa, özgürlük doğaldır, Eser, sanki Demokratik sırada 19. Tümen Komutanı marşların, törenlerin ve gençleri... başlamıştır: kölelik öğrenilir! Rejimi kullanarak diktatörleşen Yarbay Mustafa Kemal inisiyatif sosyal medya mesajlarının Bir süre önce İstanbul’da “Annem beni yetiştirdi bu Çözüm basittir: çağımızdaki demagojik liderlerin aldı ve emri beklemeden günü değildir. yapılan toplantıda Enver ellere yolladı...” Hizmet etmeyi, itaati “Tek Kişi Yönetimlerine” karşı, birliklerini muharebeye sürdü. 19 Mayıs biraz da şu bırakmak yeter! pasif direnişin, sivil itaatsizliğin Paşa’nın konuşmasını dinleyen Taarruz yalnız iki saat sürer Savaşmaya, isyan çıkarmaya bir manifestosudur: Önce 57. Alay’ı Arıburnu’na soruyu sorma günüdür: yüzlerce öğrenci gönüllü fakat o iki saat içinde bir tümen gerek yoktur; sadece “artık Özgürlük için bilinçlenmek sevk etti. Bu karar yalnızca Bu ülkenin gençleri bugün olmuş; İstanbul Erkek Lisesi neredeyse yok olmuştur. hizmet etmiyorum” demekle (eğitim ve örgütlenmek) yeter, askeri bir hamle değildi; kendilerini gerçekten değerli öğrencileri de ağabeyleriyle Yaklaşık 10 bin kayıp... Tiran çöker. gerisi kendiliğinden gelir! Çanakkale Savaşları’nın kader hissediyor mu? HHH birlikte cepheye gitmek Binlerce genç... Ve benden de bir katkı: La Boétie, Homer’den alıntı anlarından biriydi. Çünkü Hiçbir köle, hiçbir efendisine, Çanakkale’de toprağa istemiştir. Binlerce hayat... yaparak başlar: hiçbir zaman, yeterince bazen tarihin yönünü değiştiren düşen o gençlerin en büyük Ve belki de Cumhuriyeti “Bir tek efendi olsun, bir tek yaranamaz! İki saatte eriyen tümen şey, makam değil karakter olur. hayali güçlü, adil ve saygın kuracak insan kaynağının kral olsun.” Bu esere dikkatimi çeken Mustafa Kemal burada Bir milletin en eğitimli, bir memleketti. önemli bir bölümü o gece Ama tek bir kişinin “efendi” K.A’ya teşekkürler. yalnızca başarılı bir subay en idealist gençleri savaşa Belki bugün onları anmanın toprağa düştü. Bugün hâlâ değil, savaşın kaderini yürüyordu. Bugün dönüp en doğru yolu da budur: şehitlikleri gezenler mezar değiştiren bir komutandı. Bunu Yalnızca geçmişe bakıp baktığımızda insanın içini asıl taşlarında aynı yaşları görür: bilmeyenler artık bilsin. duygulanmak değil, geleceğe acıtan da belki budur. Çünkü Tam hayatın başlayacağı yaşlar. karşı da sorumluluk Çanakkale’de yalnız asker Bir neslin cepheye Bugüne ilişkin bir soru hissetmek. kaybetmedik. Bir gelecek yürüyüşü Çünkü bazı milletler savaş kaybettik. Bugün Türkiye yine Çanakkale Kara Savaşları 18 Mayıs gecesi planlanan gençlerini konuşuyor. meydanlarında yıkılır. aylar boyunca sürdü. Ancak baskın için birlikler sessizce Yurtdışına gitmek isteyen Bazıları ise gençlerini yavaş bunların içinde biri vardır ki siperlere yerleşir. Ama gençler... yavaş kaybettiklerinde. yayın hayatına Bir Cumhuriyet kadınına veda... DR. GöNül PUltAR alanında TÜBİTAK teşvik değişik yerleşkelere dağılmış Prof. Dr. Kevser Turay Yardımcı’ya başladı... ödülünü kazanır. Aynı yıl, fakültelerini dolaşarak, yönetim “klinik eczacılığın Türkiye’de Bilkent Üniversitesi em. fakültesinde dekan yardımcısı vizyonunu anlatır. Ve sonuçta, başlaması ve gelişimindeki öğretim Üyesi olur; görev başındaki dekanın seçimde rahatlıkla en yüksek oyu önemli katkıları”ndan ötürü Kitap dosyanızı ölümü, onu dekanvekili yapar. alır. plaket sunulacaktır. ir Cumhuriyet kadınını, 1984’e kadar sürecek bu görevde 2002’ye kadar sürecek Yaptığı akademik çalışmalar, Bdeğerli bir öğretim üyesini kazanmış olduğu deneyim, onu rektörlüğü sırasında çabaları, yönetici olarak aldığı kararlar ve yayinevi@ilkbaski.com yitirdik. Yaşamını eğitime 1990’da dekanlığa götürür. dekanlık dönemine göre daha attığı adımlarla, “eski Türkiye”nin vakfetmiş, ülkede görevli olduğu kapsamlı, daha iddialıdır. hem bilim dağarcığına hem de üniversitede uzun yıllar en üst adresine gönderebilirsiniz. Üniversitesine uluslararası eğitim alanındaki hamlelerine Rektörlük görevi düzeyde yöneticilik yapmış, arenada önemli konum büyük katkıda bulunmuş, Prof. Yardımcı, 1996’ya emekli olunca çağrıldığı Kıbrıs’ta sağlamaya yönelik çalışmalara yaşamında Atatürk’ün kadar sürecek olan dekanlığı ilkbaski.yayinlari iki ayrı üniversitede sıfırdan girişir. Örneğin, Floransa’da, kadın konusunda ideallerini sırasında, göreceli yeni kurulmuş birer fakülte kurmuş ve bunların Avrupa Üniversite Enstitüsü’nde gerçekleştirmiş ve bu açıdan üniversitenin daha da yeni ilkbaskiyayin kurucu dekanlığını üstlenmiş 9 Mayıs 2000’de Marmara sayısız başka kadına el uzatmış kurulmuş fakültesini akademik olan Turay Uçal Yardımcı’yı. Üniversitesi’ni tanıtan bir bu Cumhuriyet kadını, evinde açıdan güçlendirecek, eğitim Turay Uçal, 1962’de ilkbaski.yayinlari konuşma yapar. geçirdiği müessif bir kaza sonucu programlarını geliştirmeye, Arnavutköy Amerikan Kız aramızdan ayrıldı. araştırma altyapısını Koleji’ni bitirince, kazandığı Bilime önemli Yıllarca hizmet ettiği sağlamlaştırmaya çalışacaktır. bursla ABD’de Connecticut katkılar üniversite, vefatı üzerine Bu çabalar meslektaşlarınca her College’a gider. Seçtiği alan gazeteye ilan verse de Emekli olunca, iş önerileri zaman minnetle anılır. biyokimyadır. Arkasından, toprağa verileceği gün tören Nitekim, 1999’da Marmara birbirini izler. Kıbrıs’tan gelenleri 1970’de Connecticut düzenlemedi. Levent Barbaros Üniversitesi’ne yeni bir rektör cazip bulur: Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi’nden doktora Hayrettin Paşa Camisi’nde atanması gerektiği zaman ilk Üniversitesi’nde 2011 yılında derecesini alır. Ülkeye kılınan cenaze namazına, akla gelen Turay Yardımcı’dır. eczacılık fakültesini kurar ve dönüşünde Marmara ailesi ve yakınları dışında, Kendisi Ankara’ya davet edilir; kurucu dekanlığını üstlenir; Üniversitesi Eczacılık Fakültesi arkasından 2014 yılında Girne kimisi öğrencisi olmuş birçok Biyokimya anabilim dalında açıklanır: “Bizler bu göreve Amerikan Üniversitesi’nde meslektaşı, kendisine sadık bir akademik kariyere adım atar. Atatürkçü bir kadın öğretim sürü eski öğrencisi, Marmara Bu arada, iş insanı Ahmet üyesi istiyoruz” denir. Ondan eczacılık fakültesini kurar ve yine Grubu Vakfı “gönüllüler”i ve Yardımcı’yla yaşamını birleştirir beklenen, rektörlük seçiminde kurucu dekan olarak yıllarca ve zaman içinde iki oğlu olur. adaylar arasında en yüksek oyu hizmet verir. 1962 yılı sınıf arkadaşları katıldı. Çok geçmeden, sırasıyla almasıdır. Bu arada, 2013 yılında, Naaşı Aşiyan Mezarlığı’nda, aile doçent ve profesörlük unvanını Prof. Yardımcı İstanbul’a “II. Ulusal Klinik Eczacılık gömütlüğüne defnedildi. Mekânı alır. 1982’de sağlık bilimleri dönünce üniversitesinin Farmasötik Bakım Kongresi”nde, cennet olsun. Mehmet Alev Coşkun, bu büyük “Öğrenmek mutluluktur. “Eğtmde cnsyet ayrımcılığı, atılımı Türkye ekonomsnn Öğretmenlernn, anne babaları- kadını knc sınıf vatandaş saydığı tarhsel gelşm çerçevesnde, nın, büyüklernn çocuklara çn, sadece çağdaşlığa değl, blmsel belge ve verlere öncelkle kazandırmaları nsan haklarına da aykırıdır. dayanarak ncelyor. Daha gereken blnç budur: Emre Kongar sonra Türkye’de “özelleştrme” Araştırarak, rdeleyerek, soru adı altında yapılan KİT satışları- sorarak öğrenmenn, blg Prof. Dr. Ahmet Yıldız’ın derledğ nı ve haksız elde edlen rantı ednmenn, akıl yürütmenn can ktapta, Cumhuryet’n en öneml merceğe alıyor ve ulusalcı sıkıcı zorunluluk ya da ezberclk atılımlarından karma eğtm ekonom modelne lşkn değl, br mutluluk br sevnç alanında uzman smler anlatıyor. gerçekler ortaya koyuyor. olduğu… Bu ktabı hazırlarken de uygulamaya çalıştığım yöntem bu oldu. Umarım başarılı olmuşumdur. 13,5x23 / İnceleme / 208 sayfa Ataol Behramoğlu 12,5x19,5 / Ş r / 31 sayfa 16x24 / İnceleme / 95 sayfa