Katalog

19 MAYIS 2026 SALI 19 MAYIS 7 19 Mayıs 1919 UMUda y Ul Uk 18 Mayıs 1919’da dört bir yandan işgale uğramış karanlık bir vatan tablosu. Ama bir gün sonra 19 Mayıs 1919’da bağımsızlık için yeni bir önder çıkıyor. utuk, “1919 yılı mayısının 19. günü Samsun’a çıktım” Ncümlesiyle başlar. Bugün bu onurlu çıkışın 107. yılını kutluyoruz. Samsun’a gidiş “umuda yolculuk”tur ve Samsun’a ayak basış “umudun gerçekleşmesi yönünde ilk adım ve Milli Mücadele’nin dönüm noktasıdır”. Bir an için o günlerin koşullarını kapsayan bir özet tabloyu anımsayalım. Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı’nda yenilmiş ve 30 Ekim Bandırma Vapuru, 19 Mayıs sabah 1918’de Mondros Ateşkes saat 7’de Samsun limanına vardı. Antlaşması’nı imzalamıştır. Bu imzadan sadece dört gün sonra Damat Ferit, İngiliz Samsun’a hareket etti. ben kendim yazdırdım.” (3) 3 Kasım 1918’de İngiliz askerleri Yüksek Komiseri ateşkes antlaşmasına aykırı Anadolu’ya ülkü Milli Sır Amiral Calthorpe’u olarak petrol bölgesi Musul’u ve inanç götürüyoruz Samsun’a ulaşan Atatürk çok ziyaret ediyor. işgal ettiler. Yedi gün sonra, 6 önemli bir durum değerlendirmesi Bandırma Vapuru, boğazdan “Padişah Kasım 1918’de İngiliz ve Fransız çıkıp Karadeniz’e geçeceği yapmıştır. “Ya istiklal ya ölüm” Vahdettin’in izlediği birlikleri Çanakkale’yi işgal ettiler. ilkesinden başka yapılacak bir şey sırada, bir motor Bandırma gayenin Osmanlı Oysa üç yıl önce, 1915’te İngiliz Vapuru’na yanaştı. Gelenler işgal olmadığını belirtir ve şöyle der: hükümetini, İngiliz ve Fransız birlikleri Çanakkale’ye devletleri subaylarıydı, güverteye “... Bu durum karşısında bir tek devletine mutlak adım atamamışlardı. 13 Kasım çıktılar. Görevleri silah ve karar vardı. O da milli egemenliğe teslimiyetle bağlamak 1918, Mondros Ateşkesi’nden 14 cephane aramaktı. dayanan kayıtsız, şartsız, bağımsız olduğunu” söylüyor. gün sonra, 55 parçadan oluşan Atatürk yanındakilere “... yeni bir Türk Devleti kurmak!” Bu, tarihe geçen kara İngiliz, Fransız, İtalyan karma Bunlar işte böyle yalnız demire, “... Ben milletin vicdanında ve donanması denizden İstanbul’a bir lekedir. Osmanlı çeliğe, silah kuvvetine dayanırlar. geleceğinde hissettiğim büyük girdi; boğazı, limanı ve tüm padişahının İngiliz Maddeden başka bir şey gelişme kabiliyetini, bir milli sır gibi İstanbul’u işgal etti. mandasını istediğini bilmezler. Bağımsızlık ve özgürlük vicdanımda taşıyarak yavaş yavaş Balkan savaşlarından itibaren bildiren resmi uğrunda savaşa kararlı bir ulusun bütün bir topluma uygulatmak yürütülen savaşlardan dolayı belgedir. (1) kudret ve gücünü anlayamazlar. mecburiyetinde idim.” millet yorgun, moraller kırık, Osmanlı devleti Biz silah ve cephane değil, Yazımızı bitirirken koşulları padişah ve saray İngilizlerle parça parça... Türk Anadolu’ya ülkü, inanç dolu kafa tekrarlayalım, 18 Mayıs 1919’da işbirliği yapıyor; ateşkes halkı karanlık günler götürüyoruz” dedi. (2) dört bir yandan işgale uğramış antlaşması gereği ordu terhis yaşıyor. Yineleyelim; İstanbul, Batı karanlık bir vatan tablosu... Ama ediliyor, elinden silahlar ve Anadolu, Güneydoğu Anadolu Yıldızın bir gün sonra 19 Mayıs 1919’da cephanesi alınıyordu. işgal altında. Ordu terhis edilmiş, General Milne’nin bu bağımsızlık için, yeni Türk Devleti parladığı an İstanbul’un işgalinden hemen elinden silah ve cephanesi raporundan bir gün sonra, 17 için parlak bir umut doğuyor. Yeni Bu zor günlerde bir ışık parladı. bir ay sonra 16 Aralık 1918’de alınmış. Türk milleti karanlık Aralık 1918’de Fransız işgal bir önder çıkıyor. 29 Nisan 1919’da Harbiye Nazırı İngiliz Karadeniz Birlikleri günler yaşıyor. birlikleri Mersin’e asker çıkardılar. Türklerin binlerce yıllık tarihi, kara Gürcü Şakir Paşa, Atatürk’ü Komutanı General Milne’nin Hemen ardından 22 Şubat makamına davet etti ve 9. Ordu günlerden sonra aydınlık günlerin, Londra’ya gönderdiği gizli rapor Samsun’a varış 1919’da Maraş, İngiliz birlikleri güneşin yeniden doğuşunun Müfettişliği’ne atandığını bildirdi. her şeyi apaçık ortaya koyuyor. Bandırma Vapuru, 19 Mayıs tarafından işgal edildi. Bu, yıldızın parladığı andı. olduğu bir tarihtir. Türk tarihinde Şöyle yazılmış: 1919 sabah saat 7’de Samsun 5 Mart 1919’da Samsun, İngiliz Mustafa Kemal, Anadolu’ya her karanlık günden sonra aydınlık “Padişah (Vahdettin) İngilizlerin limanına vardı. askerleri ve 8 Mart 1919’da geçmek için hazırlıklarını günler doğar. Güneşin doğduğu an, Türkiye’nin idaresini mümkün Mustafa Kemal’i Anadolu’ya Zonguldak, Fransız askerleri yaparken 15 Mayıs 1919’da gecenin en karanlık noktasıdır. Türk olduğu kadar çabuk ellerine Padişah Vahdettin gönderdi tarafından işgal edildi. Yunan işgal birlikleri İngiliz savaş halkı karanlık günden sonra aydınlık alması için ricada bulundu. palavrasına bu yazıda değinmek İstanbul’da vatanseverler, gemilerinin koruma ve desteği günlere kavuşmayı başarmıştır. Anadolu’ya, iç kısımlara İngiliz bile istemiyorum. Padişahçı İttihatçılar, eski komutanlar, eski altında sabah saatlerinde İzmir’e Bundan sonra da başaracaktır. subaylarının gönderilmesini kesimin bu safsatası ve palavrası valiler tutuklanıyor; Bekirağa çıkmaya başladılar. ve idareye yardımcı olmalarını “Samsun’dan Önce Bilinmeyen Bölüğü’ne konuluyordu. Bir süre Gazeteci Hasan Tahsin, “Sen istedi. Kafkasya’daki Türk Dipnotlar: 6 Ay” kitabımda belgelere dayalı sonra Malta Adası’na sürgüne başla, ardından tamamlayan (1) askerini İngilizlerin buyruğuna G. Jaeschke, Kurtuluş Savaşı olarak kökten yok edilmiş, gönderileceklerdi. bulunur” diyerek Konak vermeye, istenmeyen subayları ile İlgili İngiliz Belgeleri, TTK, s.3- tartışma dışı bırakılmıştır. 24 Mart 1919’da Urfa, İngilizler; Meydanı’nda işgal ordusunun görevlerinden almaya ve birlikleri 38. Atatürk’e verilen geniş yetkiler 28 Mart 1919’da Antalya, (2) bayrağını taşıyan askeri vurdu ve İngiliz subaylarının komutası altına A. Coşkun, Samsun’dan için Atatürk Nutuk’ta şöyle diyor: İtalyanlar tarafından işgal edildi. kendisi de şehit oldu. vermeye hazır.” Önce Bilinmeyen 6 Ay, Cumhuriyet “Bu geniş yetkinin bana İngiliz Generali Milne’nin bu 16 Mayıs 1919, Atatürk ve Kitapları, s.411. İhanet belgesi nasıl verilmiş olduğu garibinize (3) yazdıkları padişahın işbirlikçiliğini karargâhı “Bandırma” adını Nutuk, s.7. Ayrıntı için bkz. 30 Mart 1919 Osmanlı gidebilir. Onlar bu yetkiyi bana tarihin silinmez kalemiyle açıkça taşıyan küçük bir gemi ile Samsun’dan Önce Bilinmeyen 6 Ay, padişahının bir başka ihanet bilerek ve anlayarak vermediler. ortaya koyuyor. akşamüzeri İstanbul’dan Cumhuriyet Kitapları, s.340-362. belgesinin tarihidir. Sadrazam Yetki konusu ile ilgili talimatı da olc