Katalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 19 MAYIS 2026 SALI 2 olaylar ve görüşler Mayıs Emniyet Müdürü Bayramı, Niyazi Bicioğlu 19 Atatürk’ün emrindeki polislerce “Benim doğum ateş edilerek basılması Samsun hâlâ tarihim olarak kabul ile dağıtılmıştı. edebilirsiniz” dediği, Üniversiteler Samsun’a çıkarak tatil edilmiş, İstiklal Savaşı’nı benim de içinde Yasaklanan başlattığı günün olduğum öğrenciler kutlanmasıdır. “memleketlerine” 20 Haziran 1938’de yollanmıştı. 19 mayıs! “Gençlik ve Spor Ankara’da Kızılay’da, bir ufuktur Bayramı” olarak milli “555 K” (Beşinci ayın Yani bu “Encümen” hem bayramlarımız arasına beşinci günü saat beşte generalleri hem de valileri Onursal a dıgüzel a tatürk Gençlik ve spor katılmıştır. Kızılay’da) sloganıyla 5 bile suçlayabilecek ve bayramı’nda stadyumda, Seçilmiş AtAşehir Belediye İlginç bir biçimde, bütün Mayıs’ta halk ve gençler mahkûm edebilecekti. Yugoslav Harbiye n azırı, Celal haksızlık, hukuksuzluk ve iktidarı protesto etmiş, 21 Üstelik kararları kesindi, BAşkAnı bayar ve Ülkü ile birlikte. antidemokratik uygulamaları Mayıs’ta da Harp Okulu temyiz hakkı da yoktu. (19.05.1938) Atatürk adına yaptıklarını öğrencileri Ankara’da sessiz Görevi ise Menderes’in radan tam 107 yıl geçti. iddia eden, ama aslında bir yürüyüş yapmışlardı. CHP’yi kapatma ve zaten Ancak zamanın ve mekânın “Kemalizmi Kenanizm İşte 19 Mayıs Bayramı otoriterleştirdiği rejimi Aötesinden yankılanan o olarak yozlaştıran” ve kutlamaları, bu ortam totaliterleştirme niyetini temel soru, bugün bir kez daha Anayasa’ya din dersini içinde hükümet aleyhtarı açıkça ortaya koyuyordu: zorunlu ders olarak gösterilere dönüşür “Basının ve muhalefetin vicdanlarımızın kapısına dayanmış koyduran 12 Eylül korkusuyla Menderes rejim aleyhtarı faaliyetlerini durumda: Zulüm mü hüküm darbecileri, bu bayramın tarafından yasaklanmıştı. tahkik!” sürecek, yoksa milletin gür sesi mi adına 7 Mart 1981’de HHH “Encümenin” yetkisi 27 galip gelecek? “Atatürk’ü anma” ibaresini Ben, yasaklanan 1960 Nisan’da yasalamıştı. Silivri’nin dar bir hücresinde de eklemişlerdir. yılının 19 Mayıs Gençlik Bu “Anayasal Sivil HHH ve Spor Bayramı’nı, Darbe” üzerine, İstanbul zaman, dışarıdaki hızından 19 Mayıs Gençlik ve Şişli Terakki’den Türkçe Üniversitesi’ndeki öğrenciler sıyrılıp başka bir ritme bürünüyor. Spor Bayramı tarihte ilk öğretmenim İzgen 28 Nisan’da protestoya Gürültü yerini derin bir sessizliğe ve son kez, 1960 yılında Öksüzcü ve Nâzım başlamış, polis bu gösterileri bıraktığında, hakikat tüm yasaklandı: Hikmet’in üvey oğlu eşi şiddet kullanarak bastırmış; çıplaklığıyla beliriyor. Küçük İktidarını Çok Partili Rejime Memet Fuat ile, “Piraye öğrencileri korumak isteyen borçlu olan Menderes’in Hanımın Köşkü”nde, 19 Rektör Prof. Sıddık Sami Prens’in o unutulmaz düsturu, rejimi geriletmiş olması yaşımın heyecanıyla, Onar yerlerde sürüklenmiş, burada bir yaşam biçimine bir sopa olmaktan çıkarıp herkes d emokrasi ve hukukla büyük tepkilere yol açmış ve “Ne olacak memleketin Turan Emeksiz öldürülmüş dönüşüyor: “İnsan ancak yüreğiyle için eşit ve adil bir sığınak tepkiler, Çok Partili Rejim’in bu hali?” diye UMUTLA ve sıkıyönetim ilan edilmişti. kucaklaşmak baktığı zaman doğruyu görebilir. kılmak mecburiyetindeyiz. Bizim ilk darbesi olan, “Tahkikat sohbet ederek 2000’li 29 Nisan’da Ankara Bizleri baskıyla hizaya sokmaya Gerçeğin mayası gözle görülmez.” hedefimiz, gençlerin gitmeyi Encümeni Darbesiyle” yıllarda kavuşacağımz, Siyasal Bilgiler Fakültesi çalışanlar karşısında hafızamız diri. doruğa çıkmıştı. AYDINLIK, DEMOKRATİK, ve Ankara Hukuk Fakültesi Bugün Türkiye’de milyonlarca düşlediği değil, kalıp hayal Menderes, 15 LAİK VE SOSYAL HUKUK öğrencileri de fakülte O hafızada; Samsun’un kararlılığı, anne ve baba, çocuklarının kurduğu bir Türkiye inşa etmek milletvekilinden oluşan bahçelerinde protestolara DEVLETİ OLAN, ÜNİTER Amasya’nın tamimi, Sivas’ın birleş- yarınından endişeli. Gençler, olmalıdır. “Encümen”i hem sivil hem başlamış, bu gösteriler, TÜRKİYE CUMHURİYETİ tirici gücü vardır. kurdukları hayalleri bavullarına Bugün seçilmiş belediye de askeri mahkemelerin, Siyasal Bilgiler Fakültesi hayaliyle geçirmiştim... Ve hepsinden öte, hiçbir gücün sığdırıp gitmenin yollarını arıyor. başkanları parmaklıklar hem savcı hem de binasına Korgeneral Namık AYNI HAYALİ VE karşısında diz çökmeyen, çelikten yargıçların yetkileriyle Argüç’ün emriyle açılan ateş UMUDU 66 YILDIR Demokrasiyi yalnızca sandıktan ardında. Gazetecilerin kalemleri donatmıştı: ve fakülte binasının Ankara KORUYORUM! bir millet iradesi vardır. ibaret sanan, adaleti ise siyasi kırılmak, üniversitelerin özgür Şu an cezaevlerinde tutulan yol bir kılıca dönüştüren anlayış; ruhu hapsedilmek isteniyor. arkadaşlarımız, belediye başkanları- toplumu korkuyla, eşitsizlikle Vatandaşlar, en temel hakları olan mız, susturulmak istenen gazeteci- ve susturulmuş bir sessizlikle adaleti ararken korku duvarlarıyla Tam bağımsızlığın ilk adımı ler ve hayalleri çalınmaya çalışılan kuşatmak istiyor. karşılaşıyor. gençler... Her biri, milletin bağrın- Bugün bizlere düşen tarihsel Geçmişi mücadelelerle dolu lanmış; büyük savaşın uzun letini kurma amacıyla Mus- dO ç. d r. H T C da yanan o sönmez adalet ateşinin görev, o günkü kararlılıktan zerre milletimiz, iradesine zincir seneleri zarfında, millet yor- tafa Kemal, 19 Mayıs 1919’da birer yansımasıdır. Türkiye, içine 919 Mayıs’ında Anadolu’ya Samsun’a ayak basmış ve ge- ödün vermemektir. Çünkü Samsun, vurulmasına hiçbir zaman razı gun ve fakir bir halde. Millet 1ayak bastığında Musta- hapsedilmek istendiği bu dar gömle- ri dönüşü olmayan bir süreci ve memleketi Harbi Umumi’ye pusulasını kaybedenler için hâlâ olmamıştır. fa Kemal’in kararı şuydu: Ulu- ği yırtıp atacak, yeniden demokrasi sevk edenler, kendi hayatla- başlatmıştır. dipdiri duran aydınlık bir ufuktur! Gazi Mustafa Kemal Atatürk, sal egemenliğe dayalı tam ba- rı endişesine düşerek mem- Bu mucizevi savaşı yine mu- ve hukukla kucaklaşacaktır. Nutuk’ta “Milletin bağımsızlığını ğımsız bir Türk devletinin ku- leketten firar etmişler. Salta- cizevi nitelikteki devrimler iz- Ben buna tüm kalbimle inanıyo- milletin bağımsızlığı yine milletin azim ve kararı rulması. Temel ilke, Türk ulusu- nat ve hilafet mevkisini işgal lemiştir. Atatürk’ün ama- rum. Demokrasiyi, yalnızca bir kurtaracaktır” derken yalnızca nun onurlu bir ulus olarak ya- eden Vahdettin, soysuzlaşmış, cı, yalnızca bir savaşı kazan- Zira tarih şahittir ki millet bir kez yönetim biçimi değil, sarsılmaz işgal yıllarını anlatmıyordu. şamasıydı. Bu da ancak tam şahsını ve yalnız tahtını temin mak değildi; bu büyük insanın kararını verdiğinde, hiçbir kapı son- bir toplumsal sözleşme olarak Aynı zamanda zor dönemlerde bağımsız olmakla sağlanabi- edebileceğini tahayyül ettiği asıl savaşı, çağdaş, uygar nite- suza kadar kapalı kalmaz. yeniden inşa etmek zorundayız. milletimizin yeniden ayağa lirdi. Mustafa Kemal’in ifade- alçakça tedbirler araştırmakta. likteki devrimlerle yepyeni bir Samsun’un ışığıyla, Cumhuriyetin Hukuku, kişilerin ya da zümrelerin kalkabilecek karakterini tarif siyle; yabancı bir devletin gü- Damat Ferit Paşa’nın riyasetin- Türkiye yaratmak yolunda ol- ateşiyle... arzularına göre eğilip bükülen ediyordu. dümüne girmeyi istemek, güç- deki kabine; aciz, haysiyetsiz, muştu. süzlüğü ve uyuşukluğu benim- korkak, yalnız padişahın irade- Biz de bugün büyük önde- semekten başka bir şey değildi. sine tabi ve onunla beraber şa- rimizin 1919’da gösterdiği yol- Mustafa Kemal, 1927’de hıslarını koruyabilecek herhan- dan azimle, sabırla ve bütün Nutuk’a şu sözlerle başlar: gi bir vaziyete razı. engellemelere karşı gelerek yü- “1919 senesi Mayısının 19. gü- rümeyi sürdürecek ve Atatürk sürekli devrimler nü Samsun’a çıktım. Genel va- Devrimi’ni ulusumuza benim- ziyet ve manzara: Osman- İşte, Mustafa Kemal’in dev- setmeyi, ona olan sevgimizin, lı Devleti’nin dahil bulundu- raldığı ve üzerine yepye- saygımızın ve vefa borcumu- ğu grup (İttifak Devletleri), I. ni bir Cumhuriyet’i kurdu- zun bir göstergesi olarak başlı- Dünya Savaşı'nda mağlup ol- ca görevimiz sayacağız. Çağdaş ğu Türkiye’de, durum bu- muş, Osmanlı ordusu her ta- dur! 600 yıllık Osman- Türkiye’yi yaratmadaki kudre- rafta zedelenmiş, şartları ağır lı İmparatorluğu’nun yıkıntı- ti damarlarımızda akan kanda bir ateşkes antlaşması imza- ları üzerinde yeni bir Türk dev- bulacağız! er un üner