Katalog

14 MAYIS 2026 PERŞEMBE EKONOMİ ekonomi@cumhuriyet.com.tr 9 CUMHURİYET 24 AYAR DOLAR Av RO sterlİn FAİZ BORSA ALTIN ALTIN 45.42 53.22 61.45 42.06 14.598 45.702 6.837 2 kuruş 10 kuruş 17 kuruş Sabit 181 puan 23 lira 9 lira Türkiye’deki krize eklenen Körfez’deki savaşın ekonomiye etkileri daha da somutlaşıyor Cari açık katlandı! Pekin zirvesi Merkez Bankası’nın verilerine üzerine bir not Petrol korkusu arttı göre cari açık, geçen martta rump’ın bu hafta Pekin’e yaptığı yüzde 97.2 artışla 9.7 milyar Ul Uslararası Enerji a jansı’nın ziyaret bir diplomatik olayın yeni petrol piyasası raporuna Tötesinde, belki de bir büyük dolar oldu. Mart 2026 sonu göre Körfez’deki savaşın dönüşümün işaretlerinden biri olarak itibarıyla 12 aylık açık da etkisiyle bu yıl küresel petrol okunabilir. arzı talebi karşılayamayacak. 40 milyar dolara dayandı. r aporda, “Hürmüz’deki trafiğin İki yeni kavram kısıtlı olması sebebiyle K örfez thalat bağımlısı üretim yapısı Pekin zirvesi özgün bir tarihsel üreticilerinin toplam arz kaybı dönemde gerçekleşiyor. Bu dönemi nedeniyle Türkiye ekonomisinin şimdiden 1 milyar varili aştı. “düzensizlik” kavramıyla tanımlama İen kırılgan yanlarından olan Günlük 14 milyon varilden fazla eğilimi oldukça yaygın ama Avrupa ödemeler dengesi, bu yıl mart ayıyla petrolün üretim dışı kalması, Dış İlişkiler Konseyi başkanı Mark birlikte daha sorunlu bir döneme tarihte eşi benzeri g örülmemiş Leonard Project Syndicat’taki girdi. Bu açıdan ABD ve İsrail’in bir arz şoku” dendi. Brent yorumunda, düzensizlik kavramını 22.3 mİlyar dolar 28 Şubat’ta İran’a saldırmasıyla petrolün vadeli varil fiyatı dün yeterli bulmayarak yeni bir kavram son o VP’ye göre 2026 için 107 dolar oldu. başlayan savaş öne çıktı. öneriyor: “Kural ötesilik” (un-rule). yıllık cari açık tahmini “Düzensizlik” kuralların ihlal ediliyor Merkez Bankası’nın “Ödemeler olması durumudur. İhlal edenler bile o açığı 23.7 milyar dolar oldu. Bu veri Dengesi, Mart 2026” raporuna göre net hata ve noksan (NHN) hesabı, “2023’ten beri en yüksek seviye. kuralların varlığını dolaylı olarak kabul bile tek başına, bu kur rejiminin cari açık, Mart 2026’da Mart 2025’e çıkış yönündeki hareketi sürdürdü. NHN çıkışlarıyla beraber bakılırsa eder. “Kural ötesilik” ise ortak kuralların yürümediğini gösteriyor.” kıyasla yüzde 97.2 artarak 9 milyar Marttaki çıkış 7 milyar dolar, ilk üç finansman ihtiyacı da 73 milyar artık fiilen yok olduğu bir durumu 672 milyon dolar, ilk üç ayda ise Prof. Dr. Hakan Kara ise şöyle aylık çıkış 16.2 milyar dolar oldu. dolar anlamına geliyor. Net faiz tanımlıyor. Örneğin, Rusya, Ukrayna’yı Ocak-Mart 2025’e kıyasla yüzde bir hesap ortaya koydu: “Cari ödemelerimiz ne kadar? 12 aylık işgal ederken hukuki gerekçeler Ocak-Mart 2025’te çıkış 2.6 milyar üretmeye çalıştı. ABD ve İsrail’in İran 67.6 artarak 23 milyar 696 milyon işlemler açığının aylık mevsimsel 23.8 milyar dolar. Bu görünüm dolardı. Öte yandan yılın ilk üç saldırısında, böyle bir çaba neredeyse dolar oldu. Ayrıca Mart 2026 sonu düzeltilmiş aylık trendi 5 milyar savaş sonrası oluşmadı, savaşla ayında, geçen yılın aynı dönemine hiç olmadı. Leonard’a göre sorun artık dolar. Bu bizi yıllık 60 milyar itibarıyla son 12 aylık cari açık 39 ağırlaştı! Yani, bu politikalar artık kıyasla uluslararası doğrudan kuralların ihlali değil; kuralların referans dolara götürür. Enerji fiyatlarının milyar 724 milyon dolara ulaştı. Bu tersine tersine vuruyor” dedi. yatırım (UDY) girişleri yüzde 11 noktası olma kapasitesini kaybetmesidir. rakam Şubat 2026’da 34 milyar 696 Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu da ilave etkisi ile 70 milyar dolar. azalarak 2.6 milyar dolarda kaldı. İran savaşı ABD’nin gücünün siyasi milyon dolardı. Bu kapsamda geçen uygulanan politikalara orta vadeli Üstüne 30 milyar NHN’yi koyun sonuç üretme kapasitesinin büyük ‘Politika’ eleştirisi martta ödemeler dengesi tanımlı programdaki (OVP) hedefler eder 100 milyar dolar. Daha borç ölçüde aşındığını gösterdi. Yoğun bombardımanlar İran’a ağır hasar dış ticaret açığı 9.5 milyar dolar Sonuçları sosyal medyadan üzerinden baktı: “OVP’de 2026’ya finansmanını eklemedim. Bilmem verdi ama rejim çökmedi. Washington hesaplandı. Bunun yanında kaynağı değerlendiren isimlerden İris Cibre, ilişkin cari açık tahmini 22.3 milyar anlatabildim mi?” en küçük bir siyasi taviz bile alamadı. yıllık cari açığa dikkat çekerek dolardı. Sırf yılın ilk 3 ayının cari l Ekonomi Servisi belirsiz döviz giriş-çıkışını gösteren Hürmüz Boğazı ise İran’ın elinde küresel enerji akışını tehdit eden bir koza dönüştü. Eski CIA Doğu Asya İstihbarat Sorumlusu John Culver’a ‘Rekabet gücü ekonomik-stratejik zorunluluk’ göre bu savaş, ABD’nin Çin karşısında, denizaltılar dışında, belirgin bir üstünlük İstan BUl Sanayi Odası (İSO) Yönetim vadeli etkileri başlığında göstermek alanının neredeyse kalmadığını, Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, İran ve durumundayız. Bunun başında mühimmat stoklarının kısıtlı olduğunu da ABD-İsrail savaşının büyüme, enflas- sanayimizin rekabet gücünü korumak gösteriyordu (Washington Post): ABD yon ve cari denge başlıklarında geliyor. Türkiye’nin enflasyonla ile Çin arasında maddi kapasite dengesi ekonomiyi orta vadeli program mücadeleyi bir kenara koymak Çin’den yana değişiyor. gibi bir lüksü bulunmuyor. Bu (OVP) hedeflerinden uzaklaştır - Bir yeni kavram da “kaldıraç”. İso ’da, “d ünyadan ve türkiye’den Ekonomik Görünüm, sanayimizin ve dığını gördüklerini vurgulayarak süreçte üretim altyapısında Üretim Hayatımızın r ekabet Gücünü Koruyacak Öneriler” paneli de yapıldı. Artık, güç kadar kaldıraç belirleyici “Bu tahminlere dönük belirsiz- kalıcı hasar yaşama lüksü de olmaya başladı (Nigel Green, The Asia Sanayinin yeniden ivme kazanabil- sorulara da dikkat çeken Bahçıvan, likler hayli yüksek. Ekonomi yö- yok. Ayrıca Türkiye, bu süreçten Times). Örneğin, İran, Yunanistan’dan mesi için finansmana erişimin reeskont kredileriyle ilgili şöyle yorum netimimiz savaşın başlamasıyla üretim, lojistik, enerji yolları, küçük bir ekonomiyle küresel enerji Erdal Bahçıvan kolaylaştı-rılması, maliyet baskılarının yaptı: “Bu kredilerde akıl sır ermeyen beraber çok hızlı harekete geçti. finans gibi birçok başlıkta piyasalarını sarsabiliyor. Çin, nadir hafifletilmesi ve öngörülebilirliğin bir teminat mektubu sistematiği Yapılanlar acil müdahale kapsa- küresel önemini artırarak toprak elementleri işlemesindeki artırılmasını isteyen Bahçıvan, çalışıyor. Firmalar, faizini peşin mında oldukça yerinde adımlardı” dedi. çıkmak konusunda büyük potansiyel yaklaşık yüzde 90’lık hâkimiyetiyle dönüşümü hızlandıracak, verimliliği ödedikleri total riskin yüzde 100 kadar ABD savunma sanayisi üzerinde etki Dün, İSO Meclisi’nin aylık taşıyor. Bu doğrultuda Türk sanayisinin yükseltecek yapısal adımların yapabiliyor. Financial Times’ta Nader toplantısında konuşan Bahçıvan, üretim ve rekabet gücünü korumak ve fazlasına karşılık gelen bir teminatı Mousavizadeh de “Güç, büyüklükten bu konuda şöyle devam etti: “Şimdi artırmak hem ekonomik hem stratejik gecikmeden devreye alınmasını önerdi. vermek zorunda kalıyorlar.” veya zenginlikten çok, dengesizliği aynı başarıyı savaşın daha uzun bir zorunluluk.” Bu kapsamda finansmana ilişkin güncel l Ekonomi servisi kaldıraca dönüştürme yeteneğinden kaynaklanır” diyor. Küreselleşme dönemlerinin en büyük Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Hasan Murat Kapıkıran’dan önemli uyarı: yanılgısı ekonomik entegrasyonun, barışçı eğilimleri besleyeceğine, jeopolitik çatışmayı sınırlayacağına inanmak oluyor. Geçen yüz yılın başında da egemen olan bu inanç yine boş Çöküşü durdurmalıyız çıkıyor. Entegrasyon barış değil, kriz derinleşmeye başlayınca, uluslararası ekonomik jeopolitik rekabet sertleşirken yok olacak gibi” dedi. EMİRHAN ÇOBAN dış ticarette korumacılık, teknolojiye 78 bin metrekare Bu tür politikaların olumsuz erişim, enerji akışı gibi kaldıraçlar iraat Mühendisleri Odası sonuçlarından dönmek için üretiyor. Hatta, artık belirsizliğin kendisi daha özelleşecek Z(ZMO) Başkanı Hasan Murat çözüm önerilerini sıralayan ve bile bir kaldıraç. Entegrasyon sistemik Kapıkıran, bugün tarımın üretim planlama, tarım alanlarını koruma, kırılganlıkları büyütüyor. ÖzEll Eşt İrm E İdaresi Başkanlığı maliyetlerinden çiftçi yaşına kadar üreticiyi krediye yönlendiren (ÖİB), Antalya, Ankara, İzmir bir dizi sorunla boğuştuğuna dikkat uygulamalardan vazgeçme çağrısı Pekin zirvesi ve Yalova’daki 6 taşınmazı satış murat Kapıkıran çekti. yapan Kapıkıran’ın önemli bir Trump Pekin zirvesini, iç politikada ta- yoluyla özelleştirmek için ihale Yeni ZMO Başkanı Kapıkıran, rım ve havacılık gibi alanlarda, Çin’in açtı. uyarıda bulundu: “Hem merkezi anlatan Kapıkıran şöyle devam etti: alımları/yatırımları, nadir toprak element- 1980’den bu yana uygulanan Dünkü Resmi Gazete’de hükümet hem yerel idare “Bu yetersiz üretim anlamına geliyor leri konusunda vereceği güvenceler üze- yayımlanan ilana göre tarım politikalarının tarımın sorumluluklarını yerine getirmeli. rinden yeni başarılar elde etme fırsa- ve raf fiyatlarının artmasının önünü taşınmazların toplam yüzölçümü ticarileşmesine yol açtığını, gübre, Tarımdaki bu tahribatın, çöküşün tı olarak görülüyor. Zirve aynı zamanda 77 bin 651 metrekare. Bunların açıyor. Daha çok ithalata bağımlı şeker, tekel fabrikaları gibi kamu gıda güvenliği ve egemenliğine olan enerji fiyatlarını yükselten, ABD’nin itiba- en büyüğü ise Ankara Çankaya hale geliyoruz. Üstelik uluslararası varlıklarının özelleştirildiğini, olumsuz etkisinin durdurulması rını zedeleyen İran/Hürmüz krizinin olum- Alacaaltı’nda, yan yana konumda piyasalarda fiyatlar artarken.” birliklerin siyasetin yönettiği yerler lazım. Çözümler bilimsel bir bakış suz etkilerini sınırlama fırsatı da sunu- olan ve “arsa” nitelikli 32 bin “Üretim bilgeliği”nin de kaybolmaya haline geldiğini, “Kanal İstanbul” yor. Buna karşılık Çin, Tayvan söylemle- çerçevesine oturtulmalı.” Ayrıca, 88 ve 15 bin 493 metrekarelik ri/silah satışları konusunda ABD’ye baskı başladığını belirten Kapıkıran, gibi projelerle de tarım arazilerinin bu yılki yağışlar nedeniyle verim taşınmazlar oldu. Bunun yanında yapmak, sanayi, enerji ve tarımda dış ba- “Çiftçi toprağını terk ederken imar rantına dönüştürülmeye artışı olacağını ifade eden Kapıkıran, Antalya Alanya Kestel’deki yine ğımlılığı azaltabilmek için zaman kazan- genelde bunları şehirden gelen çalışıldığını vurguladı. Çiftçilerin düşük fiyat arayışlarının ise borcu yan yana bulunan 8 bin 29 ve 5 bin mak istiyor; Çin, öngörülebilir ülke imajı- alıcılara satıyor. Onlar da zaman de bu tür olanaksızlıklar kaynaklı 1.4 trilyon lira ulaşan çiftçiyi zor 64 metrekarelik ve “tarla” nitelikli nı güçlendirmeyi amaçlıyor. İran savaşı, olarak işi bıraktığını, yaş içinde sermaye gruplarına satacak. durumda bırakacağını söyledi. taşınmazlar da dikkat çekti. Ayrıca Hürmüz Boğazı’nın kapanması Çin’e ek İzmir Aliağa Yukarı Şakran’daki 987 ortalamasının hızla yükseldiğini Küçük aile işletmeciliği orta vadede l ANKARA maliyetler getiriyor ama aynı zamanda, yeşil teknoloji ihracatı, daha fazla RMB metrekarelik taşınmaz da denize ile enerji ticareti, “son çare tedarikçisi” çok yakın oluşuyla öne çıktı. Son konumuyla yeni fırsatlar da yaratıyor. teklif verme tarihleri 9-10 Haziran ‘Konkordato’ya Diğer taraftan her iki taraf da 2026. l Ekonomi servisi İlk üç ayda bireysel kredi gerçek durumunu gizlemeye çalışıyor: yeni standartlar ABD yönetimi hegemonya kaybı yaşamıyormuş gibi davranıyor. Çin KISA... KISA... KISA... yönetimi de ABD karşısında, belki de tek rE smİ Gazete’de dün yayımlanan kartında 446 bin kişi battı hegemonya adayı değilmiş gibi... yönetmeliği göre konkordato tal ep l tarım ve Orman Bakanlığı, ABD hâlâ en büyük finansal güç. Dola- t BB Risk Merkezi’nin güncel “Negatif borcunu ödememiş” kişi sayısı yüzde 8.5 edecek borçlunun sunduğu bilanço, yaş çay alım fiyatını kilo başına rın uluslararası konumunda aşınma eği- Nitelikli Bireysel Kredi ve Kredi Kartı, düşüşle 446 bin 299 ve “bireysel kredi nakit akış tablosu gibi finansal 35 lira açıkladı. Bu rakam 2025’te limleri gözleniyor olsa bile henüz gerçek Mart 2026” raporuna göre Mart veya kredi kartı borcunu ödememiş” kişi verilerin belirli bir standarda göre 25.44 liraydı. Üreticiler ise bu yıl bir alternatifi yok; askeri harcamaları ra- 2026’da, Mart 2025’e kıyasla “bireysel sayısı yüzde 11.5 düşüşle 605 bin 575’e hazırlanmasını sağlayan kurallar için en az 40 TL talep ediyordu. kiplerinin toplamını aşıyor. Ancak bunla- kredi borcunu ödememiş (batık)” kişi indi. Ayrıca Mart 2026 sonu itibarıyla, netleşti. l t ÜİK’in “Dış Ticaret rın hiçbiri artık tek başına belirleyici de- sayısı yüzde 23.9 düşüşle 108 bin “bireysel kredi ve kredi kartı borcunu Bağımsız denetime tabi olmayan Endeksleri, Mart 2026” raporuna ğil. Güç, kritik boğazların, kritik mineral- 748, “bireysel kredi kartı ödememiş gerçek kişilerden tüzel kişi tacirler ile bunlar dışındaki göre yıllıkta, ihracat birim değeri lerin, kritik teknolojilerin ve kritik belirsiz- borcunu ödememiş” kişi borcu devam etmekte olan borçlular da kapsama dahil edildi. yüzde 12.3 artarken miktar yüzde liklerin kontrolünde yatıyor. Bir anlamda sayısı yüzde 9.4 düşüşle 152 kişi sayısı” 4 milyon 307 bin Finansal raporlama çerçevesi 16.7 azaldı. İthalatta ise değer “kural ötesi” ve “kaldıraç çağı” kav- bin 147 ve “bireysel kredi 28’e yükseldi. Yine Mart 2026 borçlunun bağımsız denetime tabi yüzde 6.3, miktar yüzde 1.8 arttı. ramlarının betimlemeye çalıştığı yeni dö- veya kredi kartı borcunu sonu itibarıyla bireysel kredi olmayan tüzel kişi tacir olması l dE n İz üstü rüzgâr enerjisine nemin “güç dili” buralarda şekilleniyor. ödememiş” kişi sayısı yüzde kartlarını da içeren bireysel durumunda büyük ve orta boy dayalı “yenilenebilir enerji kaynak Uluslararası sistem artık ortak 15.9 düşüşle 220 bin 465 oldu. kredilerde tasfiye olunacak işletmeler için finansal raporlama kurallarla değil, asimetrik bağımlılıklar, alanı” kapsamında Bozcaada, bunlardan türetilen kaldıraçlar üzerinden İlk üç ayda ise bireysel kredi borcunu alacaklar, bir önceki yılın aynı dönemine standardını, bunlar dışındaki Edremit, Gökçeada ve Saros aday işliyor. ödememiş” kişi sayısı yüzde 19.8 düşüşle kıyasla yüzde 96 artış ile 331 milyar TL borçlular için ise vergi usul kanunu bölge olarak belirlendi. 320 bin 630, “bireysel kredi kartı oldu. l Ekonomi servisi ve ilgili mevzuatı ifade edecek.