Katalog

11 MAYIS 2026 PAZARTESİ EKONOMİ 9 Kadına ücretsiz yüklenen bakım hizmetleri, inşaatın 3 katı istihdam potansiyeline sahip Evde saklı ekonomi Türkiye o resmin Türkiye’de ev içi ücretsiz bakım emeği 18 milyon tam za- neresinde? manlı işe denk düşerken yükün yüzde 86’sı kadınların om- ürmüz Boğazı’nda gerilim zunda. Bakım hizmetlerine yatırım ise büyümenin anahtarı. tırmandıkça enerji ve gıda Hgüvenliği sorunlarının kesiştiği ürkiye’de 2026 Anneler yon saat ev içi bakım emeği verildiği- görülüyor. Perşembe günü, Çin’in yeni Günü de çiçeklerle, kutlama ni, bunun 18 milyon tam zamanlı işe 10 Yıllık Tarımsal Gelişme Planı’na, Tmesajlarıyla ve “kutsal annelik” denk düştüğünü belirterek “Bu, bi- gıda güvenliği sorununa değinmiş, söylemleriyle geride kalırken zim işgücü piyasamızın büyüklüğü- “AKP Türkiye’si bu resmin kadınlar her gün verilen 146 milyon nün yarısından fazla. Dünya genelin- neresinde?” diye sormuştum. Ekonomist Elif Karaçimen’in bir saatlik ücretsiz bakım emeğinin deki 16.5 milyar saatlik bakım eme- çalışması (Katman, 7/05) bu soruya büyük bölümünü sırtlanmayı ğinin sadece yüzde 25’ini erkekler bir cevap veriyor. Bu cevap ilk bakışta sürdürüyor. Hanehalklarındaki üstlenirken bu oran Türkiye’deki er- paradoksal görünüyor: Türkiye bakım emeğinin yüzde kekler için yüzde 14’e düşüyor” de- tarımda zayıflar ve buğday, mısır, Türkiye’de 3 yaşta okul öncesi eğitime katılım oranı 86’sını kadınlar verirken di. Bakım hizmetleri alanında istih- yağlı tohumlar ticaretinde giderek açık yüzde 15 iken OeCD’de yüzde 79. 4 yaş katılımında devlet, yüksek istihdam verirken işlenmiş gıda ihracatı rekorlar damın genel istihdamdaki payı Av- OeCD ortalaması yüzde 90 iken Türkiye’de yüzde 43. kırıyor. potansiyeline karşın rupa ve Orta Asya’da yüzde 20 iken daha da kötüleşebilir gibi bir den bu derece etkili olacak hizmetler bakım hizmetlerine Türkiye’de yüzde 12 ile ortalamanın ELİF Bağımlı geliş-me! yaklaşım da vardı.” kamu bütçesinde yok? Ayrıca ne ka- yatırım yapmıyor. epey altında kaldığına dikkat çeken ÖZGE YALÇIN Türkiye, neoliberal modeli Bakım hizmetleri sektörlerinin dar çok emek geliri oluşursa o kadar Kadının görün- İlkkaracan, politikaların hem cinsi- benimsediğinden bu yana tarımsal ekonomik büyüme için verimli olma- vergi dönüşü olur ve kendini finan- mez kılınan emeği, İstanbul Bilgi yet eşitliğini hem de bakım alması hammaddeyi ithal edip düşük işçilik dığı yönündeki anlayışın yanlış oldu- se eder” Üniversitesi’nin ev sahipliği yaptı- gereken gruplar arasında bakım hak- maliyetleriyle işleyerek yeniden ihraç ğunu vurgulayan İlkkaracan, bakım Doç. Dr. Emel Memiş ise “zaman ğı, Türkiye Ekonomi Kurumu’nun 2. eden, yerli ürünleri daha ucuza, yerli kı eşitliğini gözetmesinin önemine alanına yapılan harcamanın tüketim yoksulluğu” kavramına vurgu üretimi yıkmak pahasına ithal eden ilkbahar toplantısında da ele alınan işaret etti. bir ekonomiye dönüştü. Artık değer değil aksine yatırım harcaması ol- yaptı. Türkiye’de kadınların gelir konulardan biriydi. “Mor Ekonomi” üretiliyor ama artık-değer ülkede Çifte yoksulluk duğunu; sosyal ve ekonomik altyapı yoksulluğuyla zaman yoksulluğu başlıklı panelde İTÜ İşletme Mühen- kalmıyor. Artık değere el koyanlar İlkkaracan, 2008-2009 dönemine olarak görmek gerektiğini kanıtlayan arasınada sıkıştıklarını belirten disliği Öğretim Üyesi Prof. İpek İlk- onu büyük ölçüde dışarıya transfer atıfla şunları paylaştı: “Biz kapsayıcı çalışmalar olduğuna dikkat çekti: Memiş, “Kadınların neden iş karacan, Ankara Üniversitesi SBF İk- ediyor. Türkiye bu zincirin işleme, yatırımların savunuculuğunu “Türkiye’nin erken çocukluk dönemi gücüne katılmadığı sorusunun dağıtım halkasında duruyor; bu arada tisat Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. yerli üretim kapasitesi aşınıyor, ülke bakım ve eğitim hizmetlerinde OECD cevabı sadece eğitimle açıklanamaz. Emel Memiş ve İstanbul Üniversitesi yaparken en çok takıldığımız yer yabancı üreticiye pazar oluyor. ortalamasını yakalaması için buldu- Veriler gösteriyor ki kadınlar iş İktisat Fakültesi Öğretim Üyesi Mel- makroekonomik politika ayağı Karaçimen’e göre Türkiye’nin ğumuz harcama GSYİH’nin yüzde gücü piyasasına girip yarı zamanlı da Yaman, toplumsal cinsiyet eşitsiz- oldu. Makroekonomi yönetimi o gıda, tarım sektöründe faaliyet 1.2’si kadar. Araştırmamıza göre bu işlerde bile yer alsalar, zaman liğine dayalı ücretsiz bakım emeğiy- dönemde frene basmış, ‘Önceliğimiz gösteren Cargill, Bunge, Olam, ADM, le makroekonomi arasındaki çarpıcı istihdam. Şu anda kreşleri, harcama bakım hizmetleri sektörüne yoksulluk oranları erkeklere kıyasla CP Standard, BRF gibi çokuluslu şirketler, çoğunlukla sıfırdan yatırım ilişkiyi anlattı. kadınların istihdama katılmasını yatırıldığında, bunun işsizlik oranın- yüzde 40’lara fırlıyor. Hatta uzun yapmıyorlar, mevcut yerli firmaları Prof. İlkkaracan, İTÜ’de yaptık- önceleyemiyoruz’ demişti. Hatta da azalma ve istihdamda artış etki- haftalık çalışma saatleri söz konusu satın alıyorlar. Bu şirketler üretim ları değerlendirmelere göre Türki- kadınlar çocukları kreşe bırakıp iş si inşaat sektörü etkisinin 3 katı ola- olduğunda zaman yoksulluk oranları birimlerinde yalnızca nihai ürün ye genelinde günde toplam 146 mil- aramaya başlarsa işsizlik sorunu cak. Hedef istihdamı artırmaksa ne- yüzde 100’e geliyor” dedi. üretmiyorlar, tohum ve gübreden başlayarak işleme, depolama, dağıtıma kadar tedarik zincirinin her Büyük Ankara buluşmasında ‘Çalışılan dönem nasıl yok sayılır’ diye sordular halkasında konumlanıyorlar. Bu durum Türkiye’nin uluslararası işbölümü içindeki konumunu da şekillendiriyor. Azgelişmişlik, “geri kalmışlık” durumunun bir rastlantı değil, Staj mağdurları eylemde emperyalist-kapitalist sistemin yapısal bir özelliği olduğunu1960’lardaki “gelişme iktisadı”, “yeni sömürgecilik” nkara Staj ve Çıraklık Sigorta- tartışmalarından bu yana biliyoruz. A sı Mağdurları Derneği, e-Devlet Türkiye’nin tarım-gıda sektörü, bu sisteminde “işe giriş tarihi” olarak alanda özellikle AKP döneminde Belçika’dan 428 görünen ancak emeklilik hesaplama- çarpıcı bir örnek sunuyor: Tarım, ucuz emek temelinde nakit ürünlerde sında yok sayılan hakları için dün iş insanı Türkiye’de ihracat yapıyor ama hem ürettiği artık “Büyük Ankara Buluşması” düzenle- değer ülke dışına çıkıyor hem de di. Türkiye’nin dört bir yanından ge- athilde başkanlığındaki üretimin (hatta gıda tüketiminin) ithalat len mağdurlar, Anıtkabir ziyareti- MBelçika Ekonomik Misyonu, bağımlılığı artıyor. nin ardından Ulus Meydanı’nda ba- dün İstanbul’a geldi. Kraliçe ile Türkiye’nin gıda sektörü büyüyor sın açıklaması yaptı. Açıklamaya ama bu büyüme sektörün yerli beraberindeki heyeti, İstanbul sermaye birikimini güçlendirmiyor. çok sayıda partiden siyasetçiler de Havalimanı’nda Mahinur Özdemir Büyüme, dışarıdan hammadde alıp katıldı. “13 yaşından beri çalışıyo- Göktaş ve yetkililer karşıladı. derilene kadar mücadelemizi kararlı- mal Enginyurt ise Cumhurbaşkanı dışarıya işlenmiş ürün göndererek ruz, 1986’dan beri mağduruz”, “Mağ- Heyette Belçika hükümetinden elde ediliyor; zincirdeki artık değerin lıkla sürdüreceğiz” Erdoğan’a seslendi: “Beşli çetenin 2 duriyetin maliyeti olmaz”, “Çalış- üst düzey isimlerin yanı sıra belirleyici kısmı, küresel şirketlerin trilyon borcunu sildin, geçmediğimiz tık, emek verdik; hakkımızı istiyo- 428 özel sektör temsilcisi kasalarında birikiyor. Karaçimen’in Utanmıyor musunuz? köprüden, geçmediğimiz yollardan ruz” pankartlarının açıldığı eylem- deyişiyle: “Sorun yalnızca gıdaya yer aldı. Ziyaret kapsamında CHP Niğde Milletvekili Ömer Fet- para alıyorsun, parayı İngiltere’deki erişim değil, üretim üzerindeki de Ankara Staj ve Çıraklık Sigorta- Türkiye ile Belçika arasındaki hi Gürer de söz alarak “Milli eğitim kontrolün kimde olduğu sorusuna tefecilere veriyorsun, bu yıl 3 trilyon sı Mağdurları Dernek Başkanı Ömer ticari ve ekonomik ilişkilerin bakanı çıkmış televizyonlarda diyor dönüşmüş durumda.” faiz ödeyeceğiz. Ey Erdoğan, 3 tril- Faruk Karaoğlu şunları söyledi: “Ço- güçlendirilmesi, yeni yatırım Çiftçi, tohumu alırken, gübreyi ki ‘Bunlara biz kaza sigortası yapı- yon faiz ödeyene kadar staj ve çırak- cuk yaşlarımızda bizlere ‘Sigortanız alanlarının değerlendirilmesi atarken, ürününü satarken karşısında yoruz.’ Sen bu ülkenin Milli Eğitim lık mağduruna hakkını ver.” yapılıyor’ dendi, ailelerimiz bu söz- aynı küresel sermaye ağlarını ve işbirliğinin derinleştirilmesi Bakanısın, siz vermediniz bu hakkı. İYİ Parti Genel Başkan Yardımcısı buluyor. Kamusal desteklerin lere güvendi. Bizler geleceğimiz gü- hedefleniyor. Staj başladığı günden beri kaza si- tasfiyesiyle piyasanın insafına İpek Özkal Sayan da “Türkiye’de so- vence altında sanarak çalıştık. Fakat Enerji, savunma sanayisi, bırakılan çiftçi, her aşamada kârını gortası var, bir bakan olarak ondan runlar tartışılıyor ama asıl nedenleri yıllar sonra öğrendik ki yapılan bu havacılık, lojistik, sağlık, küresel sermaye ağlarına devrediyor. da mı haberin yok? Kanun teklifi bu tartışılmıyor. Soralım böyle yalancı- sigorta, yalnızca iş kazalarına karşı bankacılık, teknoloji ve dijitalleşme Tarımın GSYH içindeki payı da hafta gelsin, tüm muhalefet milletve- lık olur mu? Siz kendi vatandaşınızı, bir korumadan ibaretmiş. Emekliliğe başta olmak üzere birçok neoliberal hegemonya altında, 30 killeri olarak bu hafta oyumuzu vere- kendi halkınızı aldatmaya utanmıyor esas alınmayan, başlangıç sayılma- yılda yüzde 16’dan bugün yüzde 5’e, stratejik sektörde iş fırsatlarının istihdamdaki payı ise yüzde 40’lardan yan bir sigorta. Çalışılan bir dönem lim” diye konuştu. musunuz?” ifadelerini kullandı. ele alınacağı programda, şirket yüzde 14’e geriliyor; gıda enflasyonu nasıl yok sayılabilir? Bu haksızlık gi- CHP İstanbul Milletvekili Ce- l ANKARA/Cumhuriyet ziyaretleri ve ikili iş görüşmeleri de yıllık yüzde 40’a dayanıyor. yapılacak. Karaçimen’in çalışması “ihracat Kraliçe Mathilde, ziyaretin başarısı” retoriğinin arkasındaki ilk durağında İstanbul’daki yapısal gerçeği, AKP Türkiye’sini yönetenlerin tercihlerini sergiliyor. Özdemir Bayraktar Milli Teknoloji İş dünyasından Avrupa’ya açık çağrı Türkiye, küresel gıda zincirinin bir Merkezi’ni ziyaret ederek Selçuk halkasının bir parçası ama hep bağımlı Bayraktar ile bir araya geldi. Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK), pektifi Avrupa’nın jeopolitik geleceği için büyüme, “geri kalma” sarmalı içinde Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilerde stratejik bir zorunluluktur” dedi. Merkez, Baykar tarafından kalarak... “paradigma değişimi” talebiyle yedi yürütülen teknoloji geliştirme ‘Oyalanacak vakit yok’ Avrupa ülkesinin liderlerine açık mektup çalışmalarının önemli üslerinden Başka bir yol var gönderdi. Kampanya, Almanya, Fransa, DEİK, Gümrük Birliği’nin Türkiye gıda ticaretini üretim biri olarak öne çıkıyor. Hollanda, İspanya, İtalya, Polonya ve güncellenmesinin hem Avrupa’nın kontrolünün el değiştirmekte Belçika’nın yılda iki kez Belçika’nın önde gelen gazetelerinde rekabetçiliğini artıracağını hem olduğunu görmezden gelerek salt bir düzenlediği Ekonomik Misyon ilan olarak yayımlanıyor. de tedarik zincirlerinde yeni bir ihracat kalemi olarak anlarken gıdayı mehmet Ali Yalçındağ Nail Olpak programı, ekonomi diplomasisinin DEİK Başkanı Nail Olpak, mektuplarda güvenlik hattı oluşturacağını da bir egemenlik sorunu olarak gören en önemli araçlarından biri olarak tedarik zinciri rekabeti ve güvenlik Çin’in deneyimi, başka bir yolun da yalnızca ticaretin değil, Türkiye’nin tam savundu. Türkiye-Avrupa İş Konseyleri görülüyor. Türkiye’ye son benzer olabileceğini gösteriyor. Bir yanda tehditleriyle şekillenen yeni küresel üyeliğinin Avrupa’nın stratejik özerkliği, Koordinatör Başkanı Mehmet Ali tarım arazilerini maden arama alanına ziyaret ise 2012 yılında, Kral düzende Avrupa’nın daha hızlı karar güvenlik mimarisi ve küresel rekabet gü- Yalçındağ ise “Beklenecek ve oyalanacak çeviren, ormanlarını yok eden, ithalata Philippe’in veliaht prens olduğu cü açısından taşıdığı önemin vurgulan- vakit kalmamıştır” diyerek şunları alması gerekir. Türkiye bu denklemde dayalı işleme modeliyle küresel gıda dığını söyledi. Olpak, “Tam üyelik pers- söyledi: “Yapay zekâ, enerji dönüşümü, dışarıda bırakılabilecek bir ülke değil.” dönemde gerçekleştirilmişti. zinciri içinde bağımlı geri kalmışlığa, gıda güvenliğinde giderek artan kırılganlığa razı olan bir anlayış. Öte yanda 10 yıllık stratejik planla tarımda ‘Türkiye mutlaka ‘made in Arçelik Ankara fabrikası egemenliğini yeniden inşa eden bir anlayış. europe’ içinde yer almalı’ yapay zekâya emanet Karaçimen’in çalışması “ihracat başarısı” retoriğinin arkasındaki AmBAl Aj Sanayicileri Derneği Ar Çelik, üretimde dijitalleşme, ya- yapısal gerçeği sergiliyor: Türkiye, Başkanı Zeki Sarıbekir, Almanya’nın pay zekâ ve ileri otomasyon alanın- küresel gıda zincirinin bir halkası, Zeki Sarıbekir giderek derinleşmekte olan küresel Düsseldorf kentinde düzenlenen daki gücünü Ankara Bulaşık Makinesi gıda krizi ve gıda güvenliği sorunları Interpack Fuarı’nda Türkiye’nin 286 “Türkiye mutlaka ‘Made in Europe’ İşletmesi’nde sergiliyor. Tesis, 2024’te kinesi üretim üssü olduğunu söyledi. içinde, emperyalizme bağımlı, firmayla en fazla katılım sağlayan anlayışının içinde yer almalı. Lojistik World Economic Forum tarafından Dünya üretiminin yüzde 10’undan faz- neoliberal modelin elinde tutsak bir dördüncü ülke olmasının sektörün hızımız bizi Avrupa’nın üretim üssü oluşturulan Global Lighthouse Net- lasını karşılayan tesiste üretim yüzde ülke. Ve şu yaşamsal sorunu ortaya küresel gücünü gösterdiğini söyledi. yapabilecek güçte” dedi. Sınırda work ağına dahil edilerek dünyanın ile- 90’ın üzerinde otomasyonla yapılıyor, koyuyor: Gıda egemenliği -tarımsal Sarıbekir, 2026 sonunda ihracatın Karbon Düzenleme Mekanizması’na ri teknoloji kullanan sayılı fabrikaları 171 robot aktif görev alıyor. Arçelik’in üretim- üzerindeki kontrol kimin elinde 8 milyar dolara yaklaşmasını Avrupa ile entegre olunmasının arasına girdi. Arçelik CEO’su Can Din- 13 ülkede 38 üretim tesisi bulunurken olacak? Uluslararası sermayenin beklediklerini açıkladı. ihracatı hızlandıracağını belirten çer, tesisin yıllık 4.62 milyon adet üre- Ankara fabrikası şirketin yapay zekâ ve ve neo-faşist yerli işbirlikçilerinin Avrupa’nın Türkiye için en büyük Sarıbekir, sektörde toparlanma tim kapasitesine sahip olduğunu fabri- Endüstri 4.0 vizyonunun en güçlü mer- mi, yoksa halkçı bir yönetimin akılcı pazar olduğunu vurgulayan Sarıbekir, sinyalleri aldıklarını söyledi. kanın Avrupa’nın en büyük bulaşık ma- kezlerinden biri olarak öne çıkıyor. planlama iradesinin mi?