Katalog

11 MAYIS 2026 PAZARTESİ 4 SÖYLEŞİ Eğitim bilimci Dr. Somel, aynı yılda doğan çocukların farklı deneyimlerle büyüdüğünü söyledi: AKP döneminde bir nesil Zafer günü Mayıs, Rusya Federasyonu’nda Zafer Günü ve ulusal bayram olarak 9 kutlanıyor. Çünkü 9 Mayıs, Sovyet ‘biz ve onlar’ diye ayrıştı Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin Almanya’daki Nazi yönetimine karşı verdiği savaşın zaferle sonuçlandığı ve Nazilerin teslim olduğu gün. irbirinden ayrıştırılmış, birbiriyle te- ündelik siyaset ve eğitim iç içe geç- Gerçekten de Adolf Hitler adlı faşist Bmas etmeyen nesiller yetişti. AKP Gti. Okullar dönemin siyasetini sembo- diktatörün hem Almanya’ya hem de dünyaya yaşattığı kâbus ve zulüm, döneminde aynı nesil içinde ciddi kırıl- lize eden mekânlar oldu. Siyaset ile eği- büyük ölçüde SSCB sayesinde sona malar oldu. Bütçeye göre değişen fark- tim “nasıl bir toplum” konusunda ay- ermiştir. ABD ve Britanya da Nazilere lı nesiller ortaya çıktı. Tek bir nesil- nı düşünmeli. Birbirini ikna etmeli ama karşı savaşın kazanılmasında önemli bir rol oynamış olsalar da, Nazileri hezimete de “biz ve onlar” hissiyatı yerleştirildi. şu an ikna değil zor mekanizması işliyor. uğratan ana güç SSCB idi. ğitim bilimci Dr. Nazlı Somel, Nitekim İkinci Dünya Savaşı’nda en Cumhuriyet’in sorularını büyük kaybı 20 milyonu aşkın asker ve Dr. Nazlı Somel sivil ile SSCB vermişti. ABD ve Britanya Eyanıtladı. ise çoğu asker yaklaşık 900 bin kayıp n Kısa aralıklarla Urfa ve Maraş’ta 1978’de Kırıkkale’de doğdu. İlk, or- vermişti. iki öğrenci okulda silahlı saldırı P ta ve lise eğitimini Kırıkkale’de ta- Nazilere karşı karadan en büyük mamladı. Hacettepe Üniversite- gerçekleştirdi. Bunun öncesinde savaşı SSCB verdiği gibi, Almanya’nın si Sınıf Öğretmenliği Bölümü’nden yine çocukların başka çocukları başkenti Berlin’e ilk giren ordu da SSCB 0 mezun oldu. Yüksek lisansı- ordusu oldu. soğukkanlılıkla öldürdüğünü nı Ankara Üniversitesi’nde yap- HHH gördük. Türkiye’nin eğitim sistemi tı. Doktorasını Hamburg’da Hel- R ABD, Britanya ve SSCB, farklı gençlik şiddetinin neresinde? mut Schmidt Üniversitesi’nde al- ideolojilere sahip olsalar da, Nazilere dı. Eğitim sosyolojisi alanında ça- Urfa ve Maraş’ta meydana gelen ve faşizme karşı ortak bir mücadele T lışıyor ve Türkiye’de eğitimin neo- olaylar diğer şiddet eylemlerinden vermişlerdi. Ancak bu ortaklık ne yazık muhafazakâr dönüşümünü kü- önemli bir farkla ayrılıyor. Türkiye ki uzun sürmedi ve savaş sona erdikten resel siyasal ve eğitsel eğilimler- R sonra yerini “Soğuk Savaş”a bıraktı. Cumhuriyeti tarihinde öğrenciler ilk le ilişkili olarak inceliyor. Boğa- ABD’nin öncülüğünde önce NATO kez arkadaşlarını ve öğretmenlerini ziçi Üniversitesi Eğitim Bilimle- kuruldu, onun ardından ve ona bir hedef aldı. Bu, eğitim sistemini ve ri Bölümü’nde öğretim üyesi olan E tepki olarak, SSCB’nin öncülüğünde, Somel, Eğitim-İş Bilim Kurulu’nda okulları tartışmayı gerektiren bir Vedat “Varşova Paktı” kuruldu. görev yapıyor. a rIK durum. Her iki çocuk da her ne Batı Avrupa ülkelerinin çoğunluğu NATO üyesi oldular, doğu Avrupa yaşıyorlarsa bunun acısını göstermek ülkelerinin de çoğunluğu “Varşova için okulu seçti. Bu anlamda okulu Paktı” üyesi oldular. Doğu Avrupa’da merkeze oturtmamız gerek. sadece Yunanistan ve Türkiye NATO n “Okul” mu sorgulanmalı? Sebep olan bedel ödemeli üyesi oldular, Yugoslavya her iki örgüte Şiddetin yerinin okul olması de üye olmayarak bağımsız kaldı; Batı sorgulanmalı. Lise ve üniversite n Nereden başlamalı? Haberleri açtığınızda TBMM’de kullanmasına yönelik uygulamalar Avrupa’da da İsveç, Finlandiya, İsviçre, Avusturya, İrlanda her iki örgüte de üye Bakan Yusuf Tekin istifa etmeli. tartışma, trafikte kavga, kadın duyuyoruz ama bunlardan hiç öğrencilerine “Öfkelendiğinizde olmayarak bağımsız kaldılar. İsveç ve Bunu siyasi bir talep olarak cinayetleri var. Ama milli eğitim etkilenmeyen okullar da mevcut. okul, aklınıza gelen mekânlardan Finlandiya NATO’ya birkaç yıl önce, söylemiyorum. Eğitim camiasına bakanının söylemlerine baktığınızda n Bu farkın nedeni gelir mı” diye sordum ve şu yanıtı aldım: Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesinden ve öğrencilere bu sorumluluğu her şey iyiye gidiyor. Bir tarafta adaletsizliği mi? “Artık okul bizim sosyalleştiğimiz sonra üye oldular. felaket senaryosu diğer yanda farklı taşıdığını göstermeli. “20 küsur yıldır Orta sınıf ve daha eğitimli ailelerin bir mekân olmaktan çıktı. Günlük SSCB’nin 1991 yılında yıkılması ise bir siyasi dil görüyoruz. eğitim sistemini biz belirledik ve ben yaşadığı yerlerdeki okullarda daha siyasetin doğrudan uzantısı haline dünyada büyük bir ideolojik boşluğa n Siyasi iktidarın dünya görüşünü bunun sorumluluğunu alıyorum” farklı bir yapı görüyoruz. Bu imam neden oldu. SSCB’nin de kendi içinde geldi”. Örneğin yakın dönem siyasi yansıtan eğitim sistemiyle okuyan diyebilmeli. Ekip olarak gitmeliler ki hatipler için de geçerli. İmam ekonomik ve siyasi sorunları olsa da ve olayları okullarda ele alınıyor. ve artık yetişkin olanlar var. Nasıl bunun değişeceğine dair toplumda hatip sistemi de toplumun yoksul SSCB’nin kurucuları arasında yer alan Darbe girişimi konu olarak, hafta bir nesil çıktı ortaya? bir inanç oluşsun. Bu adım atılmadığı kesimlerini daha çok kapsıyor. Elinde Vladimir Lenin’in ve Leon Troçki’nin olarak işleniyor, bunun için panolar Türkiye’de tek bir nesilden söz sürece bir öneri getirmenin anlamı imkânı olan imam hatipleri tercih geliştirdiği ideoloji pratikte tam olarak edemiyoruz. Çok heterojen bir yapı hazırlanıyor. Ramazan ayında MEB olmaz. Buna sebep olanların bir etmiyor. uygulanamamış olsa da, SSCB dünyada var. Kırılma noktası 80 darbesidir bir dengenin oluşmasını sağlıyordu, bedel ödemesi gerekiyor. Ancak o n Eski Diyanet İşleri Başkanı Ali çeşitli etkinlikler planladı, bunların ABD emperyalizminin esir aldığı tek ama AKP, tek başına iktidar zaman oturup çözüm konuşulabilir. Erbaş dahi dini ağırlıktaki derslerin önemli kısmı doğrudan hükümetle kutuplu bir dünyanın ortaya çıkmasını olduğunda yapısal dönüşümleri çok n İktidar eğitim sistemini 25 yıldır seçilmesinin yüzde 30’lardan özleştirilecek biçimde ele alındı. Sınıf engelliyordu. daha hızlı yapma imkânı kazandı. belirliyor, bakan ve ekibinin istifası yüzde 4’lere düştüğünü söyledi. kapısına asılan bir posterde “Buradan SSCB’nin çökmesi ve onun yerine AKP döneminde aynı yılda doğan yeterli mi? Daha önce imam hatip liselerinde sadece oruç tutanlar girebilir” Rusya Federasyonu’nun kurulması çocuklar dahi çok farklı deneyimlerle Bu bir samimiyet testi. Sorumluluk deizmin arttığı da kamuoyuna ve SSCB bünyesindeki birçok özerk ifadesini gördük. Gazze ile ilgili büyüyor. Daha önce de farklı aldıklarını görmemiz açısından yansımıştı, dayatma ters mi tepti? cumhuriyetin bağımsızlıklarını ilan etkinliler yapıldı, bu etkinliklerde imkânlar vardı ama uçurum bu denli önemli. Öte yandan bu olaylardan Söylenenler ve yapılanlar günümüz etmesiyle, ABD emperyalizmine karşı çocuklara uygun olmayan görseller büyük değildi. Dolayısıyla aynı okul sonra maarif modelini benimseyen toplumu ile uyuşmuyor. Çok ideolojik bir mücadele vermenin kullanıldı. deneyiminden söz edemiyoruz. camianın nasıl tepki verdiğine de rekabetçi bir iş piyasası var. İnsanlar temelleri de büyük bir darbe yedi. Birbirinden ayrıştırılmış, birbiriyle dikkatle bakmamız gerek. Bir; din çocuklarının bu rekabetçi ortama HHH ‘Şiddetin içinde yaşıyorlar’ temas etmeyen, birbirinden eğitiminin ve manevi değerlerin hazırlanmasını istiyor ve din dersleri SSCB Almanya’da Nazileri yenilgiye haberdar olmayan nesiller yetişti. n Dizi ve oyun içerikleri bu uğratmış olsa da, Almanya, Batı çocuklarda yeterince oturmadığı için buna hizmet etmiyor. Aileler ne AKP döneminde aynı nesil Almanya ve Doğu Almanya olarak ikiye süreçte çok konuşuldu, diğer bu olayların yaşandığını savunanlar kadar muhafazakâr olursa bölündü, Batı Almanya’nın NATO’ya içinde ciddi kırılmalar oldu. İki; zorunlu eğitimin kısalması olsun din ağırlıklı bir ders yandan teknoloji gelişirken dünya üye olmasıyla, Almanya’da savaştan oldu. Bütçeye göre tartışması yeniden çıktı. “Her çocuk yerine diğerini seçiyor. küçülüyor, tüm bunlar çocukları önce çok güçlü olan sosyalist ve Bazı değişen farklı nesiller liseyi bitirmek zorunda değil” n Tüm bunlar göz önüne nasıl etkiliyor? komünist hareket zayıfladı, sosyalizm ve ortaya çıktı. Örneğin söylemi geri geldi. Şiddet olaylarının alındığında sağlıklı bir Biz toplum olarak her anlamda çocuklardan komünizm devlet koruması altında Doğu imam hatiplerin ardından en gerici önerilerin aynı siyaset ve eğitim ilişkisi Almanya’nın tekelinde kaldı. şiddetin içinde yaşıyoruz. Son 10 desteklenmesi, camiadan çıktığına bir kez daha tanık nasıl olmalı? yolun Oysa Almanya Komünist Partisi (KPD), yılda bombalar da patladı, depremler cumhurbaşkanının olduk. Eğitim bir toplumsal 1920’lerde ve 1930’larda, Almanya’daki de oldu, yangınlar da çıktı. Çok bu okullarda başında n Yeni maarif modeli ile tahayyül. Biz bugün en güçlü siyasi partilerden birisiydi. 1932 sarsıcı olaylarda cezasızlığa tanık “Geleceğimiz maneviyatın öne çıkarılması verdiğimiz eğitimi 15, yılının kasım ayında Nazilerin iktidara olduk. Tüm bunları bir kenara bırakıp vazgeçiliyor sizsiniz” demesi, gelmesinden önce gerçekleşen son hedefleniyor. Bir yandan maneviyat 20 yıl sonraki tahayyül “Çocuklar şiddeti oyundan, diziden başka bir toplum tarif özgür ve serbest seçimde, Nazi partisi önceleniyor, diğer yandan gençlik üzerine kuruyoruz. Bugünkü ediyor. Tek bir nesilde (NSDAP) yüzde 33, Almanya Sosyal görüp öğreniyor” denemez. Çocuklar şiddeti artıyor. Neden? müfredattan geçecek Demokrat Partisi (SPD) yüzde 20, “biz ve onlar” hissiyatı düzenli olarak şiddete maruz kalıyor. “Değerler eğitimi” sisteme öğrenciler için ez az 12 yıl Almanya Komünist Partisi (KPD) yüzde yerleştirildi. 2018’de girdi. Bizim “tarikat”, Milli beklememiz gerekiyor. Nasıl bir Oyun ve dizilerin şiddetin sebebi 17 oy almıştı. Eğitim Bakanı’nın ise “STK” dediği toplum istiyoruz ve eğitim buna olarak öne konması, diğer alanların Batı Almanya 1955 yılında NATO’ya Ortak toplum fikri zedelendi örgütlenmeler MEB ile protokoller nasıl katkı koyabilir diye bakıyoruz. hiç konuşulmamasına neden oluyor. üye oldu, 1956 yılında KPD’yi kapattı ve n Siyasette kutuplaşmadan imzalayarak okullara girme şansı Siyasetle eğitim ilişkisi de tam bu yasakladı, KPD’yi adeta Nazi partisiyle Çocuklar bir yerden bir şey öğrenmek yakınıyoruz ama çocuklarımız da kazandı. Protokol imzalayanlara noktada kuruluyor. Siyaset ile eğitim aynı kefeye koydu! zorunda değiller, zaten şiddetin içinde mı kutuplaştı? bakınca TÜRGEV’in de içinde olduğu “nasıl bir toplum” konusunda aynı Böylece Almanya’da hem kapitalizme yaşıyorlar. Ayrışma okulların her aşamasına hükümetle yakın çalışan sekiz düşünmeli. Birbirini ikna etmeli ama ve emperyalizme karşı, hem de faşizme n Okullarda üst aramaları ve girdi. Eğitim, ailelerin oturdukları STK’yi gördük. Böylelikle okullar şu an ikna değil zor mekanizması ve ırkçılığa karşı verilen mücadele büyük kontroller başladı, öğrencilerin semte, mahalleye göre, okul içinde belli bir gruba açıldı. Gündelik darbe yedi! işliyor. Kararlar tepeden inme çocukların seviyesine göre daha en okula girebilmek için kuyruk Almanya’da KPD’nin hâlâ yasaklı bir siyaset ve gündelik hükümet alınıyor. Bugün Türkiye’deki eğitim baştan ayrışmanın dikkat çektiği parti olması, Almanya’daki “demokrasi” beklediği görüldü. Kamera sistemi politikalarının okullarda yer aldığı sistemi Avrupa’dan bile övgü alıyor. açısından utanç verici bir durumdur! bir hale geldi. Bazı çocuklardan zorunlu hale getiriliyor. Polisiye bir dönem başladı. 2024 Eylül’de Çünkü eğitim alanında Türkiye de Gerçek ve tam bir zaferin elde yolun başında vazgeçmek, parlak uygulanmaya başlanan müfredatın dünya ile benzer bir yöne gidiyor. önlemler çözüm mü? edilmesi için yeni bir siyasi mücadelenin öğrencilere ayrı muamele yapmak ismi dahi “Türkiye yüzyılı” oldu ve n Nasıl bir yön bu? Bunlar çözüm değil, aksine zarar. başlatılması şarttır. yaygınlaştı. Bu ayrıştırmalarla ortak bu hükümetin sloganı. Tarihimizde Eğitim artık toplumsal adalet, Biz kamusal alanlarımızı kamuya yaşam, ortak toplum fikri zedelendi. ilk olarak bir siyasi parti sloganının eşitlik, yurttaşlık hakkı temelinde açmakla yükümlüyüz. Bugüne n Dindar ve kindar nesil müfredata adını verdiğini gördük. değil, sistemin çıktıları üzerinden Destici: Tecavüzcülere kadar eğitim bilimciler olarak okul yetiştirme hedefi vardı... n Bunun okuldaki şiddetle ilgisi tartışılıyor. Yani “Bu insan ne duvarlarına karşı çıktık. Ama gün Değerler eğitimi konusu dağınık var mı? işe yarayacak” diye bakılıyor. Bu idam cezasını getireceğiz geçtikçe duvarlar yükseldi. Duvarlar ilerliyor. Bazı yerlerde etkili biçimde Gündelik siyaset ve eğitim iç içe sorunun muhatabı ise piyasa. Maarif yükselince güvenlik artmıyor. uygulanırken bazı yerlerde duyarlı BÜYÜK Birlik Partisi (BBP) Genel Başkanı Mus- geçti. Okullar dönemin siyasetini modelinin diğer yarısı da piyasanın öğretmenler buna izin vermiyor. Çocukları tedirgin etmeden, çocuklara tafa Destici, dün partisinin Altınpark Kongre sembolize eden mekânlar oldu. ihtiyaç duyduğu beceriler üzerine Etkili biçimde uygulanan yerlerde kız hapishaneye giriyormuş muamelesi Merkezi’ndeki 14. Ankara Olağan İl Kongresi’ne Eğitim sistemi ve günlük siyaset kurulu. MESEM’ler (mesleki eğitim ve erkek çocuklarının ayrı mekânlar katıldı. Türk toplumunda kadına yönelik şidde- yapmadan önlemler alınabilir. okullarda bu denli ilişkili olamaz. merkezi) buna iyi bir örnek. tin hiçbir dönemde meşru görülmediğini belir- ten Destici, toplum yapısının yozlaşmasıyla şid- det, taciz, tecavüz ve boşanma oranlarının arttı- ğını, çocuk sayısının düştüğünü, bunlarla müca- dele için yasal düzenlemelere ihtiyaç olduğunu Hükümet çocuk işçiliği yasağının üzerinden atlıyor söyledi. Destici, “13 yaşındaki bir çocuğun onlar- ca kişi tarafından istismar edildiğine” ilişkin ha- n MEB’in bir soru önergesine çocuklar aslında birer çocuk işçi. çocuk işçiliği yasağının üzerinden başka tür bir yaşam hayal berleri anımsatarak “Anayasayı değiştireceğiz, verdiği yanıtta yalnızca beş ayda Asgari ücretin üçte biri kadar atlıyor. ediyorlar. Daha adaletli, idamı getireceğiz, Bunu böyle yapmadığınız za- MESEM’lerde 10’u ölümlü 2 bin para alıyorlar. Büyük çoğunluğu n Öğrencilerinize baktığınızda eşitlikçi bir Türkiye man bu hadiseler devam eder” çıkışını yaptı. 68 kaza meydana geldiği ortaya kurumsal yerlerde değil küçük ne görüyorsunuz, gelecekten istiyorlar ve 10 yıl Ekonomik krizi gündemine alan Destiçi tem- çıktı. MESEM nedir ve söz ettiğiniz atölyelerde, organize sanayi umutlu musunuz? öncesine göre çok muz ayında asgari ücretlilerin mağdur edilme- piyasaya nasıl hizmet ediyor? bölgelerinde yaşlarına uygun Benim gibi bu çelişkileri gören daha politikler. mesi gerektiğini söyledi. Emeklilerin bayram ik- MESEM bir mesleklendirme olmayan koşullarda, uzun saatler ve çıkış yolu arayan insanlar var. Toplum için iyi ramiyeleri ve artan hayat pahalılığına değinen projesi. Çocuklar dört gün işe, boyunca çalışıyor. Çok çarpık bir Öğrencilerim, siyasetin köşe şeyler yapmayı Destici, “Emeklimize, Kurban Bayramı’nda 10 bir gün okula gidiyor. Bittiğinde sistem. Hükümet bu modelle, dönme aracı haline gelmesinin hedeflediklerini bin lira ikramiye verelim de en azından küçük- lise diploması alıyorlar. Bu staj adı altında, eğitim aracılığıyla normalleşiyor olmasını sorguluyor, görüyorum. Dr. Nazlı Somel baş da olsa kurban alsınlar” tepkisini gösterdi