Katalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 16 NİSAN 2026 PERŞEMBE 2 OLAYLAR VE GÖRÜŞLER yana” anlamını taşır.) HHH Savaşın yeni genetiği Terim ABD’li yazarlar tarafından kullanılmaya CUMHUR UTKU santralının elektronik adresi dev bir devlete karşı asimetrik infaz” gösterisine de başlanmış ve yine saptanarak vurulabildiği zararlar verebiliyor. Bu dönüşüyor. onlar tarafından E. ALBAY popülerleştirilmiştir. bir dünyada, coğrafi sınırlar durum konvansiyonel orduları ‘İlliberal demokrasi’ Kaotik bir eşiğin önünde 1995’te Daniel gereksiz kılmıyor ancak onların önemini yitiriyor. Devletler avaş tanımı ve savaşın A. Bell, David Teknolojik kusursuzluk artık ülkelerini sadece teşkilatlarını ve yapılarını aldatmacası! ilkeleri bu günlerde Brown, Kanishka öngörüsüyle sunulan bu yeni değiştirmeye zorluyor. hudut hatlarına ve gümrük Smodern ve köklü bir azının sonunda Jayasuriya ve savaş türü, dünyayı daha Devasa piyade tümenlerinin kapılarına asker dikerek değil, değişim geçirmektedir. İsrail söyleyeceğimi en başta David Martin Jones’un güvenli değil, daha beter bir yerini, teknolojik altyapıyı elektromanyetik kalkanlar ve Ybelirteyim: “Towards Illiberal ve İran arasında binlerce kaosun eşiğine getirdi. yöneten mühendis-askerler siber duvarlar örerek savunmak “İlliberal Demokrasi” Democracy in Pacific Asia” kilometre uzaktan atılan Savunmanın zorlaştığı, belki de ve özel kuvvetler alıyor. terimi, diktatör eğimli zorunda. Evinizin elektriği kitabında Doğu Asya (Pasifik hassas füzeler, nokta atışı imkânsızlaştığı, caydırıcılığın demagog politikacıların Asya) bağlamında kullanıldı. Askerlik tarihinden süzülerek kesilince buzdolabınız durur, suikastların ve enerji hatlarını yerini “ilk vuranın kazandığı” ve onların destekçilerinin, Bu kitap, liberal günümüze gelmiş “harp lambanız söner, internet hattı hedef alan dijital müdahaleler “Demokratik Rejim” yokken, demokrasinin evrensel bir suikastlar yarışına prensipleri” dediğimiz ilkelerin kaybolur. Eviniz sapasağlam devam edecek gibi gözüküyor. varmış gibi yaparak halkı olmadığını, Asya’da daha bıraktığı bu dönemde, ulusal bu dijital savaşlarda değişip durur ama içindeki size yaşam ve dünyayı aldatmak için “illiberal” (özgürlükçü Artık karşımızda hatların egemenlik kavramı ağır darbe değişmeyeceğini yakın veren sistemler çöker. uydurdukları bir yalandır! olmayan, otoriter eğilimli) tutulduğu klasik cepheler alıyor. Teknoloji, bölgesel zamanda göreceğiz. Eğer bir İran, ABD’nin altı teknoloji Çünkü özgürlükçü sözde demokratik modellerin yerine düşmanın sinir ve genel savaşları “temiz” ordu teknolojik ve psikolojik ön olmayan bir rejim Demokrasi olabileceğini anlatarak, bu şirketini askeri hedef ilan etti. sistemini doğrudan hedef ve “cerrahi” bir işleme hazırlık evresini kaybederse, olamaz! tür rejimleri “Demokratik” Bu şirketler sadece bilgisayar dönüştürmeye çalışıyor. Bunun alan “cerrahi müdahaleler” HHH terimiyle olağanlaştırıyor ve Ukrayna örneğindeki gibi kanlı ya da telefon üreten şirketler yanı sıra öldürme eyleminin var. Soru şu: Bu teknolojik Aslında “İlliberal meşrulaştırıyordu. bir kara çatışmasına girmeye değildir. Bölgenin ve dünyanın kabul edilirliği ve ahlaki Demokrasi” aldatmacasının Hindistan kökenli ABD’li dönüşüm, konvansiyonel savaşı bile fırsat bulamadan teslim tüm dijital altyapısını onlar sorumluluğun matematiksel tam tanımını şöyle ünlü bir gazeteci olan bitiriyor mu, yoksa savaşı daha olmak zorunda kalabiliyor. çalıştırmaktadır. Bu şirketler yapabilirim: Fareed Zakaria, Kasım/ işlemlere devredilmesi, tehlikeli bir tekelleşmeye mi Savaşın bu yeni yüzü vurulursa füze bir binaya değil “İlliberal Demokratik” Aralık 1997 tarihli Foreign insanlığı daha soğuk ve sürüklüyor? yalnızca teknik değil, rejimde, güya seçim Affairs dergisindeki “The bir bölgenin tamamına düşer. mekanik bir şiddet sarmalına aynı zamanda derin bir yapılmaktadır ama ne medya Rise of Illiberal Democracy” Görünmez cephe hattı Bankalar durur, hastaneler hapsediyor. Ordular artık yurdu özgürlüğü vardır, ne yasama, psikolojik yıkım yaratıyor. makalesiyle terimi çöker, petrol üretilemez, hava koruyan etkin güç olmaktan ve stratejik felç yürütme ve yargı kuvvetleri yaygınlaştırmıştır. En korunaklı sığınaklarda trafiğinde aksama yaşanır, çok, görünmez cerrahi Geleneksel askeri arasında bir ayrım, ne başta Ama Zakaria bu oluşumu, bile liderlerin nokta finans ağları kesilir, sermaye neşterleri durdurmaya çalışan ifade ve medya özgürlüğü haklı olarak “demokrasinin doktrinlerde bir şehri ele atışıyla yok edilebilmesi, göçü yaşanır. Savaş artık pasif koruyuculara dönüşmüş olmak üzere Temel Hak ve zaferi” değil, “yeni bir sorunu” geçirmek için devasa ordular toplum üzerinde “mutlak yalnızca füze değil, altyapı durumda. Özgürlükler, ne de muhalefet olarak doğru anlamda ve aylar süren kuşatmalar savunmasızlık” algısı Bundan yüz beş yıl önce özgürlüğü; ayrıca bütün devlet kullanmıştı. savaşına dönüşmektedir. gerektirirdi. Bugün ise yapay oluşturuyor. Bu durum fiziksel kurumları da iktidarın emrine Fakat terim, Orban gibi askerlik sanatına “topyekûn zekâ destekli istihbarat ve Herkesin izlediği infaz bir işgalden çok daha hızlı bir girmiştir! otoriter liderlerin dilinde savaş” kavramını getiren biri hassas güdümlü mühimmatlar, Bu teknoloji, çok pahalı Böylece seçimler de iktidarın birdenbire kendi rejimlerini siyasi çöküş getirebilir. Halkın vardı. “Hattı müdafaa yoktur, yönetim ve denetiminde, aklamak ve meşrulaştırmak savaşı bir balyozdan ziyade sistemlere sahip büyük güçlerin gözünde “devletin kendisini ve sathı müdafaa vardır, o satıh bir aldatmaca haline için kullanılmaya başlandı... keskin bir neştere dönüştürdü. elinde savaşı tekelleştiriyor. yöneticilerini koruyamadığı” bütün vatandır” demişti. dönüşmüştür. HHH Savaşın yeni amacı, toprak Ancak diğer yandan, fikri yerleştiğinde, topyekûn Savaşın ilkeleri, çeşitleri, türleri “İlliberal Demokrasi” terimi İşte Macaristan’daki kazanmak değil “karşı kamikaze dronlar ve siber bir panik ve teslimiyet iklimi ve askerlik sanatı denince zaten sözcük anlamıyla da, seçimler, Emperyalistlerin tarafı yönetimsel ve işlevsel saldırı araçları sayesinde doğabilir. Savaş artık yalnızca aklımıza hep Gazi Mustafa esas olarak “Özgürlükçü büyük bir iştiha olarak felç etmek” oldu. gayri nizami savaşları cephede değil, milyonların her Kemal Atatürk gelmektedir. olmayan Demokrasi” anlamını ile destekledikleri Bir komutanın kendi cep taşır. ve bütün dünyada “ucuzlaştırıyor.” Bir gerilla an önünde olan ekranlarda Umarız yurtta da dünyada da Çünkü buradaki “Liberal” “Emperyalizm+Faşizan telefonu sinyaliyle, bir enerji grubu veya küçük bir yapı, canlı yayınlanan bir “yargısız yetkin akıl galip gelir. sözcüğü, “İlliberal Demokrasi” Otoriter Rejimler” formülüyle terimini icat eden Amerikan “yenilmez” ilan ettikleri İngilizcesindeki “özgürlükçü” “Sözde Demokratik” rejimin anlamında kullanılmıştır. “yenildiğini” gösterdiği için (ABD İngilizcesindeki çok önemli bir evrensel örnek oluşturmuştur! “Liberal” terimi, “özgürlükçü” Türkçemizi koruyalım ve hatta “ılımlı solcu” KAHROLSUN anlamında kullanılır. İngiliz EMPERYALİZM... isminin yanlış telaffuz edilmesi en kadar kullanılan “vekil” kelimesi topluma yaymak, yerleştirmek EROL TUNCER İngilizcesinde ise “Liberal” YAŞASIN ÖZGÜRLÜKÇÜ çarpıcı örnektir. Buna medyada ve almıştır. “Vekil” kelimesi artık gibi, herhalde kendilerinin de terimi “sağcı” ve “sermayeden DEMOKRASİ! TESAV VAKFI BAŞKANI siyasetçilerin açıklamalarında sıkça TBMM personeli ve kürsüde istemeyecekleri, bir olumsuz duyduğumuz “irtikâp”, “ihtikâr” gibi konuşan milletvekilleri tarafından öncülük işlevini üstlenmektedirler. DİL uzmanı değilim. Bu yazıyı örnekleri de ekleyebiliriz. da kullanılır duruma geldi. Üzüntü Bu alandaki başıbozukluğu güzel Türkçemizi seven bir yurttaş Bir başka yanlışlar kümesi de veren bir manzara. “Zaten çoğul önlemek ve yaygınlaşan, hatta sorumluluğunun gereği olarak sözcükler hangi hecenin uzun, olan “esnaf” yerine “esnaflar”, giderek dilimize yerleşen dil kaleme alıyorum. hangisinin kısa okunacağının “personel” yerine “personeller” yanlışlarının önünü almak Yabancı dillerden dilimize geçen herkesçe bilinememesidir. “Hala- deyimlerinin kullanılması ayrı zorundayız. Bunun için de devlet kelimelerin bir kısmı dilimize hâlâ”, “kar-kâr” gibi. Bir başka yanlış bir yanlışlar kümesidir. Koşulsuz, kurumlarında, medyada sürekli yerleşmiş, bir kısmı ise zamanla kullanım örneği, “farzımuhal” yerine şartsız, sağlık ve sıhhat gibi aynı görev yapacak dil uzmanları karşılıkları bulunarak tasfiye “farzı misal”, ölüm ilanlarında anlamdaki sözcükleri yan yana bulundurarak Türkçe yanlışlarını edilmişlerdir. Yanlış yazım ve “öğle namazını müteakip” yerine kullanmak da yanlış kullanımın denetlemek ve anında düzeltmek telaffuzların bir kısmı bu yabancı “öğle namazına müteakiben” örnekleridir. Yazmaktan önemli bir adım olacaktır. kelimelerde görülüyor. tamlamalarının kullanılmasıdır. Bu vazgeçemeyeceğim çarpıcı bir Şunu da unutmayalım: Bu konuda Günlük yaşamımızda dilimize ve benzeri yanlış kullanımlar, artık yanlış da “muhatap” sözcüğünün öncelik, dil uzmanlarına düşmekle yerleşen birçok yabancı sözcüğün günlük dilimize yerleşme yolundadır. yerini yaygın biçimde kullanılan birlikte bu alandaki sorumluluk yanlış kullanımına tanık oluyoruz. Yanlış kullanıma bir başka “muhattap” sözcüğünün almasıdır. hepimizindir. Hepimiz ulusal Hatta bazı sözcüklerin yanlış örnek de bazı sözcüklerdeki Örnekler daha da çoğaltılabilir birliğimizi temsil eden Türkçemizi kullanım biçiminin giderek dilimize kısaltmalardır. “Milletvekili” ama yerimiz sınırlı... Özellikle bazı koruma savaşında üzerimize düşen yerleşmekte olduğunu da görüyoruz. sözcüğünün başına gelenler bunun siyasetçiler ile medya mensupları, sorumluluğun gereğini yerine Sık görülen yanlışlardan birisi, en iyi örneğidir. “Milletvekili” bu tür yanlış kullanımları her gün getirmeliyiz. ne yazık ki inceltme işaretinin sözcüğü artık tamamen birbiri ar dına s er gil emekt e adeta Unutmay alım ki birlik bayr ağımız konuşurken ve yazarken terk edilmiş, onun yerini günlük yarış ediyorlar. Özellikle bu gruplar Türkçemiz ulusal birliğimizin kullanılmamasıdır. Hakkâri ilimizin kullanımdan resmi beyanlara yanlışlara öncülük yapmak, yanlışları güvencesidir. CUMHURİYET YAZARLARI, İZMİR’DE OKURLARIYLA BULUŞUYOR... HALİL GENÇ MEHMET EMİN ELMACI 18 Nisan - 12.00 18 Nisan - 15.00 SÖYLEŞİ - 18 Nisan, 14.00 YÜKSEL IŞIK “Şah İsmail'den Âşık Veysel'e, Anadolu Kültürünün Tarihsel Kökenleri” 18 Nisan - 15.00 Menekşe Altı Etkinlik Alanı AHMET GÜLEN LÜTFİYE AYDIN 18 Nisan - 16.00 18 Nisan - 17.00 Y. BEKİR YURDAKUL AHMET GÜREL 19 Nisan - 15.00 20 Nisan - 15.00 21 Nisan - 16.00 KÜLTÜRPARK