Katalog

6 OCAK 2026 SALI 8 İNCELEME 2025’ten 2026’ya iç ve dış politikada gelişmeler 025 yılı Türkiye için, Türk toplumu için zor bir yıl oldu. Türkiye’de özellikle “hukuk devleti” ciddi sarsıntı geçiriyor. Hukuk devleti nasıl 2 Bu yazımızda toplumu sağlanır? Bu “anayasanın üstünlüğü”nü ve “hukukun normlar hiyerarşisi”ni kabul eden etkileyen iç ve dış politika konuları üzerinde durulacaktır. sistemin ödün vermeden yürütülmesi ve tereddütsüz uygulanması ile mümkün olur. Öncelikle belirtelim ki enflasyonun yükselmesi gelir gider dengesindeki sarsıntılar, hayat pahalılığının tavır içine girmiş bulunuyor. artması, ekonomi alanını Türk halkı Atatürk’ün tanımını yaptığı ÇANKIRI için en önemli konu durumuna “Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran getirmiştir. Türkiye halkına Türk milleti 2025 yılı yüzde 30’un üzerinde denir” kucaklayıcı kuralının bir enflasyonla kapandı. 2026 için ortadan kaldırılmasını ve öngörülen yüzde 19’luk enflasyon Türkiye Cumhuriyeti’nin halklara düzeyinin tutturulabileceği de çok bölünmesini istiyor. şüpheli görülüyor. “Terörsüz Türkiye” politikasının Türk ekonomisinin en can mimarı olarak kabul edilen Bahçeli yakıcı birinci sonucu, yüksek bile, DEM’in bu talepleri karşısında enflasyondur. İkincisi, yanlış gerçekçi olmayan politikalar için ekonomi politikalarıyla daha da DEM’i uyarmak zorunda kaldı. keskinleşen gelir dağılımındaki bozukluktur. AKP ve dini örgütler Çeyrek yüzyıldır iktidarda olan AKP’nin seçim stratejisi AKP, ılımlı İslam görüşünü daima Türkiye 2 yıl içinde er ya da temel politika olarak kabul etti. geç bir genel seçime gidecektir. Dinsel örgütler ve tarikatların önü AKP seçimler için ana muhalefet açıldı, desteklendi. Sonunda 15 partisi CHP’yi hedef alan iki düzeyli Temmuz 2016’da dışa bağımlı ve bir siyasi mühendislik stratejisi dıştan yönetilen “FETÖ hareketi” uyguluyor. Bu projenin temel ile karşı karşıya kalındı. FETÖ CHP, partinin iç işleyişini ilgilendiren unsurları şöyle özetlenebilir: hareketi başarısız kaldı ancak konularda hukuk savaşı verirken 19 Mart 2025’te belediye FETÖ hareketinden sonra boşluğu kamuoyunu da ihmal etmiyor. 19 Mart başkanlarının görevden alınması ve başka tarikatlar ve dinsel örgütler 2025’ten bugüne dek 78 miting tutuklanması üzerinde yoğunlaşan doldurdu. yaptı. Doğrudan halka gidiyor, bir siyasal harekete girildi. Cumhuriyet, “Bu örgütlerin durumu halka anlatıyor. Başta İstanbul Büyükşehir ne zaman ne yapacaklarını Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu bilemezseniz başınıza yeni bir FETÖ olmak üzere Adana, Antalya gibi davalarına karşı hukuk savaşı Hukuk devleti nasıl sağlanır? Bu başarısı açısından bir tehdit belası gelebilir” diye her zaman büyükşehirlerin; Beşiktaş, Şişli, veriliyor. CHP, bu savaşı kazanmak “anayasanın üstünlüğü”nü ve olarak görüyor. Anayasanın ilk 3 yazıyor, bu görüşü ısrarla yineliyor. Esenyurt gibi önemli belediyelerin için Türkiye’de tüm ilçelerde “hukukun normlar hiyerarşisi”ni maddesine dokunulmayacağını Öteden beri MEB, tarikatların başkanları tutuklandı. Tutuklanan kongrelerini tamamladı. Ardından kabul eden sistemin ödün belirtiyor. temel çalışma alanlarından birisi belediye başkanlarının sayısı 15’e il kongrelerini ve kurultayını yaptı. vermeden yürütülmesi ve DEM Parti’nin raporu çok durumuna geldi. Bu politika ulaştı. Birçok belediyeye kayyım Tüm bu kongreler seçim yasasının tereddütsüz uygulanması ile tartışmalıdır, adeta “kurulan giderek radikal ve İslamcı grupların atandı. Bu hareket AKP’nin CHP’ye kuralları içinde hukuka bağlı mümkün olur. komisyonun hedeflerini torpillemek” güçlenmesine neden oldu. karşı uyguladığı siyasi projenin olarak ilçe ve il seçim kurullarının Hukukun üstünlüğü ilkesi, amacını ve “terörsüz Türkiye” Yalova’nın selefi teröristlerin birinci aşamasıdır. denetiminde gerçekleştirildi. anayasanın amir hükümlerinin amacını kökünden yok edecek kamp yerine dönüştüğü belirtilen İkinci düzey, CHP’nin Ancak siyasi iktidar CHP’nin tartışmasız kabul edilmesi ve öneriler taşımaktadır. yorumlar ayrımsız bütün kongrelerinin ve kurultayının kendi içine kapanmasını sağlamak, uygulanmasından geçer. Raporda ulus devletlerin gazetelerde yer alıyor. İstanbul’da geçersiz sayılması için Ankara’da CHP’yi kendi içinde adeta Türkiye çok partili sisteme girdiği halk egemenliğine dayandığı, sinagog, İngiltere Büyükelçiliği, sürdürülen “mutlak butlan” davası hapsetmek için yargıyı kullanarak 1950’den bugüne 75 yıl içinde imparatorluk ve beylik gibi monarşik HSBC Bankası’na saldıran selefi ve aynı biçimde CHP İstanbul İl yeni davalar açıyor. Ankara’da askeri yönetimler, koalisyonlar, ve feodal devlet yapılanmalarına bir terör örgütlerinin Yalova ve diğer Başkanlığı’na kayyım atanmasıdır. görülen “mutlak butlan” davası Meclis’i dışlayan dışarıdan kurulan tepki olarak ortaya çıktığı gerçeği civar kentlerde yıllardır örgütlendiği Amaç, CHP’yi kendi sınırları içinde ve İstanbul’daki kayyım davası hükümetler gördü. Ancak hiçbir görmezden geliniyor. ve güçlendiği belirtiliyor. hapsetmek ve CHP’yi kamuoyunda bunlara örnektir. Bu uygulamalar dönemde anayasanın üstünlüğü Milli Mücadele sürerken, 1876 ve kendi içinde tartışılır duruma hâlâ devam ediyor. Toplumun bu ilkesi bu derece zedelenmemişti. tarihli “Kanuni Esasi” geçerliyken, 2025 yılının son haftası sokmaktır. konuyu teknik, hukuksal ayrıntılarına Anayasa Mahkemesi Cumhuriyet henüz kurulmamışken, 2025 yılının son haftasında yılbaşı Bu strateji için tutuklamalar, bakarak izlemesi olanaksızdır. kararlarına tüm kurumların, tüm Meclis’in işleyişini yürüten 1921 için saldırı hazırlığı şüphesiyle IŞİD iddianameler, yargı kararları birbirini Ancak toplum konuya kuşbakışı yargı organlarının ve herkesin tarihli “Teşkilatı Esasiye Kanunu”na örgütüne Yalova’da düzenlenen izliyor. Bu strateji bir ölçüde ve adalet penceresinden bakıyor. uyması gereklidir ve zorunludur. gönderme yapılıyor. Oysa 1921 operasyon çatışmaya dönüştü. başarılı olmuş gibi görünse de Türk Yapılan kongrelere karşın Ankara’da Anayasanın 153. maddesine göre; yasasının tam olarak uygulamaya Gece 02.00-09.00 arasında 7 toplumu, tüm bu girişimlerin ana hâlâ “mutlak butlan” davası, “Anayasa Mahkemesi’nin kararları konulmamış bir yasa olduğu saat süren bir çatışma yaşandı. (2) muhalefet partisini susturmaya İstanbul’da komedi haline gelen kesindir. Yasama, yürütme ve yargı unutuluyor. Üç güvenlik görevlisi şehit oldu. dönük olduğunu kabul ediyor; bu “kayyım” davasının devam etmesi organlarını idare makamlarını, Raporda ayrıca Cumhuriyetin Militanlar örgütle ilgili belgeleri nedenle ileri sürülen iddialar temel karşısında CHP’yi haklı buluyor. gerçek ve tüzel kişileri bağlar”. Buna kuruluş yılları olan 1920’ler ve yaktılar ve yangın çıkardılar. olarak benimsenmiyor. CHP, partinin iç işleyişini göre, Anayasa Mahkemesi’nin 1930’lar sürekli eleştirilmekte; Öteden beri Yalova’da faaliyet ilgilendiren konularda hukuk savaşı kararlarına uymak herkes için saltanatın ve halifeliğin kaldırılması, gösteren bu selefi örgüt açıkçası Yolsuzluk ve adalet verirken kamuoyunu ihmal etmiyor. zorunludur. Cumhuriyetin kurulması, laik ve idari makamlarca adeta korumaya Yolsuzluklar kuşkusuz izlenmeli; 19 Mart 2025’ten bugüne kadar Ancak bu amir hükümlere karşın, bilimsel eğitimin kabul edilmesi, alınmış. Her türlü faaliyetlerinde adil yargılanma ve tarafsız, hukuksal 78 miting yaptı. Doğrudan halka Anayasa Mahkemesi kararlarına kadını ve erkeği hukuk önünde eşit özgürler. gidiyor, durumu halka anlatıyor. Yargıtay 3. Ceza Dairesi ve kimi yollarla ortaya çıkarılmalıdır. kılan yasaların çıkarılması, şeriat Bu konu çok hassas ve Ancak iktidara yakın belediyelere Bir konuyu burada belirtmeliyiz asliye mahkemeleri uymuyorlar. yasalarının geçersiz kılınması, tehlikelerle doludur. Bu örgütlerin dokunulmazken sadece CHP’li ki 75 yıllık siyasal yaşamında Anayasa Mahkemesi’nin kararlarını din konusunun vatandaşların kimilerinin dış bağlantıları olduğu Türkiye’de 9 ayda il ve ilçelerde eleştirmek başka, o kararlara belediyeler üzerinde yargısal özgür iradesine bırakılması, belirtiliyor. Son hareketin önceden denetim yollarına gidilmesi ve yapılan bu derece geniş halka uymamak başkadır. kadınların seçme ve seçilme haber alınıp konuya süratle el belediye başkanlarının cezaevlerine dönük bir siyasal faaliyet Ancak Anayasa Mahkemesi’nin hakkını kazanması ve demokratik konulması önemlidir. Ancak bu konulması halk kitlelerince olmamıştır. kararlarına uymamak “Anayasayı bir toplum kurulması için yapılan örgütlere uygulanan “hoşgörü” “adaletsiz” bir hareket olarak Bir özet verelim: CHP yukarıda tanımıyorum” demektir. Anayasayı çağdaşlaşma ve bu devrimler yok politikası bir gün çok vahim değerlendiriliyor. da belirtildiği gibi kendi kongreleri “yırtıp” atmaktır. Bu durum sayılmaktadır. sonuçlar doğurabilir. Ankara eski büyükşehir belediye ve kurultayları için hukuk savaşı kuşkusuz hukuksal karmaşa yaratır, Raporda, Cumhuriyetin Emniyet Genel Müdürlüğü Terörle başkanı Melih Gökçek’e kol kanat veriyor. Bunun yanında CHP hukuk devleti ve hukukun üstünlüğü temellerini sağlayan Lozan Mücadele Daire Başkanlığı’nın gerilmesi ve korunması bunun en belediye başkanlarına karşı ilkesini tartışmalı hale getirir. Bu Antlaşması ve 1924 Anayasası 2025’in son günlerinide IŞİD’in çarpıcı örneğidir. Bu durum halk yürütülen iddianamelere karşı durum tüm toplumsal alanlarda ve hedef alınmaktadır. Türkiye’de eylem yapacağını ilgili hukuk savaşı veriyor. Tüm bunların başta ekonomi alanında güvensizlik kitlelerince “adaletsiz” bir davranış Cumhuriyetin ilanından sonra, makamlara bildirdiği açıklandı. olarak değerlendiriliyor, izlenen yanında konuyu halka götürüyor, yaratır. En büyük zararı da başta 1924’te başlayan köktendinci ve (1) bu yol sonuçta AKP iktidarının 78 miting yapıyor. Ayrıca Meclis’te bulunan siyasal iktidara verir. bölücü silahlı ayaklanmaları ve Uyuşturucu konusu aleyhine oluyor. Halk kitlelerinin bu AKP iktidarının kimi hukuk dışı yasa 1925 yılının şubat ayında başlayan Son aylarda, hemen her gün bir izlenen yolu “adaletsizlik” olarak tasarılarına karşı savaş veriyor. Terörsüz Türkiye konusu köktendinci ve bölücü silahlı Şeyh uyuşturucu operasyonu yapılıyor değerlendirmesi, temelde ekonomiyi CHP Genel Başkanı Özgür Sait ayaklanması övülmektedir. Yaklaşık bir yıldır süren “terörsüz ve özellikle sosyal medyada ünlü de etkiliyor. Ortaya çıkan adaletsiz Özel, 2025’in son günlerinde şu Raporda, Kürtçenin öğrenilmesi Türkiye” politikası 2025’in son isimler tutuklanıyorlar. uygulama ekonomik yaşamı açıklamayı yaptı: ayında zor bir aşamaya gelmiş hakkıyla yetinilmemekte, Kürtlerin Emniyet’in verdiği rakamlara etkiliyor, güven ortamı sorgulanır “CHP mücadeleye devam edecek; bulunuyor. yaşadığı illerde temel, mesleki, göre 2025 yılında Türkiye’de ele duruma geliyor. Sonuçta döviz siyaseti ev ev, sokak sokak, mahalle yüksek eğitimin de Kürtçe Meclis’te kurulan “Milli geçen kokain ve uyuşturucu önceki kurunun daha hızlı yükselmesine, mahalle, köy köy, sandık sandık ele Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi verilmesi; medreselere resmi yıllara göre iki kat artış göstermiştir. enflasyonun beklenenden daha da alacağız.” Komisyonu” uzun süredir statü tanınması, yerel yönetimlerin Yakalanan en büyük miktar 3 tona etkili olmasına yol açıyor. CHP, AKP’nin kendisine yetkilerinin artırılması, yurttaşlık çalışıyor. Sonunda tüm siyasal kadar yükselmiştir. AKP böylece CHP’ye zarar uyguladığı baskıcı politikayı ancak partiler raporlarını komisyona tanımının yeniden düzenlenmesi Kullanıcı sosyal medya vermek için uğraşırken kendi siyasal bu yöntemle etkisiz hale getirebilir. sundular. Özellikle MHP ve DEM önerilmektedir. Anayasanın 42, 66 fenomenleri tutuklanırken iktidarı için olumsuz bir durum Parti’nin raporları üzerinde kısaca ve 127. maddelerinde değişiklik uyuşturucu patronlarının Hukuka bağlılık konusu yaratıyor. talep edilerek Türkiye’nin üniter ve durulacaktır. yakalandığına ilişkin bir haber Hukuk sisteminin doğru ve MHP Genel Başkanı Bahçeli, laik yapısına karşı çıkılmaktadır. henüz yoktur. Oysa kullanıcı CHP’nin konumu tartışmasız yürümesi bir ülkede Öcalan’ı koruyucu ve destekleyici DEM Parti’nin raporu temel değil, uyuşturucuyu sağlayanların hedefleri aşan “terörsüz Türkiye” AKP siyasal iktidarının ana “toplumsal istikrar” (kararlı ve söylemine devam ediyor. Bu yakalanması ve sistemin durulması muhalefet partisi CHP’ye karşı düzenli yürüme) ve özellikle nedenle DEM sözcülerinin her amacını kökünden yok edecek gerekir. uyguladığı strateji böylece “ekonomik istikrar” için en önemli zaman takdirini kazanıyor. öneriler taşıyor. Etnik kökenlere özetlendi. unsurdur. MHP’nin sunduğu rapor dayalı, Cumhuriyetin temel yapısını AKP’nin bu politikaları karşısında Bir ülkede hukuk devletinin ise MHP’nin kurumsal olarak yok edecek bir anayasa isteniyor. Dipnotlar: ana muhalefet partisi ne yapıyor? “tesis edilmesi” (kurulması) ve geleneksel politikasına geri DEM, Suriye’nin çok kimlikli Nasıl bir politika izliyor? Ona da “yaşatılması” son derece önemlidir. döndüğünü gösteriyor. Rapor, bir devlet olmasını istediği gibi, (1) Bu konuda “Hukukun Üstünlüğü bakalım. Bu da anayasaya bağlı bir hukuk Türkiye’de de etnik milliyetçiliği MHP’nin kurumsal görüşü ile genel ve Hukukta Karmaşa” yazımıza Bu durumda CHP üç cephede devletinin hiçbir şüpheye yer başkan Bahçeli’nin söylemleri destekliyor. bakınız. Cumhuriyet, 04.12.2025. birden savaş veriyor. Birinci cephe, bırakmayacak biçimde işleyişinin arasında çelişkili bir durum Kimi yorumcuların belirttiği gibi, (2) Bu konuda “Kürt Sorunu ve 19 Mart 2025’ten bugüne kadar sağlanmasıyla mümkün olur. yaratıyor. MHP raporu öncelikle, DEM Parti sanki meydan savaşı geçen 9 ay içinde partinin iç işleriyle Türkiye’de özellikle “hukuk Cumhuriyetin kurucu değerlerinin kazanmış bir komutanın ateşkes Atatürk’ün Görüşü” yazımıza ilgili “mutlak butlan” ve “kayyım” devleti” ciddi sarsıntı geçiriyor. tartışmaya açılmasını sürecin koşullarını dikte ettirmesi gibi bir bakınız. Cumhuriyet, 25.12.2025. YARIN: DIŞ POLİTİKA, ORTADOĞU, İSRAİL VE SON GELİŞMELERLE DEVAM EDECEKTİR