Katalog

28 OCAK 2026 ÇARŞAMBA 8 İNCELEME/YORUM apay zekâ konusu zihnimi gibi bu konuda şeytanın Doğa genel olarak yerinde sayarken kurcalamayı sürdürdüğünden avukatlığını yapmaya ya da insan soyu nerelere geldi... Yözlü ve özet bir tarif için yaraya parmak basmaya İyi mi oldu? internete bir daha baktım. Şöyle kararlıyım. Bilimin önemini elbette bilen deniyor: HHH ve kazanımlarından herkes gibi “Hesaplama sistemlerinin öğrenme, yararlanan, üstelik bir sanat insanı Doğada zekâ ya da akıldan akıl, problem çözme, algılama ve karar çok, belki ya da sadece içgüdü olarak bu soruya olumsuz yanıt verme gibi insan zekâsıyla tipik olarak vardır. veremem. ilişkilendirilen görevleri yerine getirme Beslenme, üreme, dinlenme Fakat olumlu yanıt vermekte de Enflasyon Ne kadar yeteneğidir.” gereksinimlerinin karşılanması gibi... acele etmem. Yani demek isteniyor ki insanın Doğmak ve ölmek de yaşamak gibi, Çünkü yaşam pek çok insan için ne rekortmeni! yaptığı, icat ettiği bir şeyler, insan yapay değiliz? insan dışındaki bütün canlılar için kadar kolaylaşıp güzelleşse ve genel zekâsına, aklına özgü temel özelliklere doğal şeylerdir. olarak ömür süresi ne kadar uzasa da er ocak ayı sıkıntılıdır para yöneti- dünya acılar içinde kıvranıp duruyor. sahip olabiliyor. yapay bir üzüntü vb. Genel olarak sonbaharda mi için. OVP’lerdeki enflasyon bek- Bu kadarı belki normal sayılabilir. İngilizce yapay anlamındaki yaprakların kuruyup dökülmesi, kışın Gelecek sisler içinde... Ve belki Hlentisi hep bu ayda sekteye uğrar Sonuçta her ne ise o mekanizmayı “artificial”ın (Fransızca artificiel) sahte kar yağması, ilkbaharda doğanın hepsinden daha önemlisi de ölüm bizim coğrafyada! Nureddin Nebati yö- bulan da kullanan da insanın kendisidir. canlanması, yazın güneşte kavrulmak gerçeği karşısındaki aczimiz... ya da taklit olan, doğal ve hakiki netiminde şaşmayan bu kural, Mehmet Bence ilginç ve kanımca ürkütücü doğaldır. HHH olmayan anlamlarında pek çok eş ya Şimşek döneminde de devam ediyor! olan ise bu mekanizmanın insandan Bunların ve benzerlerinin insan Bir başka deyişle, doğanın ürünü da mecazi anlamlısı var. 2025’te TÜİK’in törpülü verilerine kar- bağımsız olarak da bazı şeyler yapma dışındaki canlılar için gereğine göre olan insan artık doğal bir şey değil. Yani nereden bakarsak pek de şın Türkiye yüzde 30.9’la Avrupa kıta- önlem almak dışında bir anlamı Bunun yanı sıra, kendi yaratığı yeteneğine sahip olmasıdır. olumlu bir sıfat değil... sının enflasyon şampiyonuydu. En ya- olan bir yapaylığın gerisine düşecek Bu akla ister istemez Frankenstein Öyleyse yapay zekânın bunca yoktur. kın rakip Romanya 8.6’da kalmıştı! Ge- örneğini getiriyor. yüceltilmesinin nedeni ne olabilir? Gerekliliğin niteliği ve derecesi de olmanın tedirginliğini ve ikilemini çenlerde bir sosyal medya kullanıcısı, ül- Hayırlısı diyelim. HHH doğa tarafından saptanmıştır. yaşıyor. kedeki pahalılığı 2017 ve 2026 faturala- Şimdiyse isim konusuna, “yapay” Soruya yanıt ararken aklıma, İnsan da ilk varoluş süreçlerinde Öyleyse yapılması gereken ne rıyla anlatmış. 9 yıl önce 1000 TL’ye or- kavramına göz atalım. şeytanın avukatlığını yaparcasına mutlaka böyleydi. olabilir? ta karar bir bulaşık makinesi alınırken bu- HHH Sonra her şey yavaş yavaş, giderek Onunla yapaylık yarışına girerek yanıt niteliğinde şöyle bir soru geldi: gün o makinenin sadece deterjan kapsü- “Yapay” Türkçede “yapmak” hızlanarak değişti ve bugünlere daha çok robotlaşmak mı? Acaba insanın kendisi ne ölçüde lüne parası yetmiş. İşte Türkiye’deki pa- gelindi. Yoksa yarattığımız edebiyatı, sanatı, fiilinden türetilmiş bir sıfat. Yani, doğal doğal ve hakikidir? Hangi ölçülerde ya ra, ekonomi ve fiyatlandırma beceriksizli- felsefeyi, bilimi yadsımaksızın doğanın olarak var olmayan, yapılmış olan. da hangi durumlarda yapay değildir? Bugün sayıp döktüğüm bütün bu ğinin fotoğrafı! Hakiki olmayan, sahte gibi mecazi Acıtıcı, kaygı verici bir soru şeylere ilişkin muazzam bir edebiyat, bir parçası olduğumuzun bilincine Gidişata bakılırsa 2026’da enflasyonun anlamları da var. Yapay bir kahkaha, olduğunu biliyorum. Fakat dediğim sanat, felsefe ve bilim var. yeniden sahip olmaya çalışmak mı? düşmesini beklemek Pollyanna masal- cılığından öte bir şey değil. Uluslararası kredilendirme kuruluşu Fitch, raporunda “Türkiye’deki enflasyon çok yüksek” diye- rek işlerin iyi gitmediğine dikkat çekti. An- cak para yönetimi görmüyor bu uyarıları. Sisteme güven yerlerde. Şu unutulmama- Misakı Milli nedir ne değildir? lı ki vergi ve harçlara gelen her zam enf- lasyonun lokomotifidir, keza benzin-mo- torin zammı da hayat pahalılığının jet ya- Misakı Milli, İngiliz emperyalizmine teslim olmuş sarayın-sultanın değil, emperyalizme karşı bir kıtı. Ki geçen hafta içinde yukarı doğru iki SINAN MEYDAN bağımsızlık savaşı yürüten Mustafa Kemal Atatürk’ün ve İsmet İnönü gibi arkadaşlarının eseridir. kez düzenleme yapıldı pompa fiyatlarına. Mutfaktaki yangın sönmüyor, hazır gıda toplanacak Son Osmanlı Mebusan tı Trakya için halk oylaması yapılmalı- patladı, etteki artış artık TÜİK çuvalını (se- Meclisi’nde bir Müdafaai Hukuk Gru- Tarihten dır. İstanbul’un ve Marmara Denizi’nin petini) ocakta delecek bir mızrak gibi! bu kurulmasını ve meclis başkanlığı ile güvenliği sağlanmak kaydıyla Boğaz- “ulusal emelleri içeren ve uygulamaya Ayrıca “birilerinin” ricası ile değişen yö- Günümüze ların dünya ticaretine açılmasına bi- yönelik bir siyasal program” hazırlan- netmelikler de körüklüyor enflasyonu. zimle birlikte öteki tüm devletlerin oy masını istemiştir. birliğiyle karar verilecektir. Azınlık hak- İTO Başkanı Şekib Avdagiç, ülke dışın- Bu çerçevede ilk Misakı Milli tasla- ları komşu ülkelerdeki Müslümanların da dan 30 Avro’ya kadar getirtilen ürünler- ğını 19 Ocak 1920’de Ankara’da biz- aynı haklardan yararlanması koşuluyla güvence den vergi alınmaması uygulamasına karşı zat Mustafa Kemal Paşa (Atatürk) ka- altına alınacaktır. Kapitülasyonların kaldırılması- çıkmıştı, yasa güncellendi. Artık ithalat- leme almıştır. İkinci Misakı Milli tasla- na karşılık Osmanlı borçları ödenecektir. çı belirleyecek fiyatları keyfine göre. Ke- ğı ise İsmet Bey (İnönü) tarafından ya- am 106 yıl önce 28 Ocak Kabul edilmesinden sonra yaklaşık 20 gün za TÜRSAB, çokuluslu seyahat portal- zılmış, Mustafa Kemal Paşa tarafından gizli kalan Misakı Milli, 17 Şubat 1920’de Os- 1920’de Son Osmanlı Mebus- larına erişim engeli için siyasilere baskı gözden geçirilerek imzalanmış ve 21 manlı Mebuslar Meclisi’nde Edirne Milletvekili Tlar Meclisi’nde Türkiye’nin bağım- yaptı! Aralarında Turizm Bakanı M. Nuri M. Şeref Aykut tarafından okunmuştur. sızlık bildirisi “Misakı Milli” kabul edil- Ocak 1920’de Müdafaai Hukuk Progra- Ersoy’un aile şirketi ETS’nin de bulundu- mı olarak kabul edilmiştir. Her iki taslak İstanbul’da Osmanlı Mebuslar Meclisi’nin di. Atatürk ve Cumhuriyet karşıtı tarih ğu firmalar, yeterli tatil ve otel konakla- Türkiye’nin bağımsızlık belgesi Misakı Milli’yi yazımına ve siyasal İslamcı tarih oku- da Erzurum ve Sivas Kongrelerinde ka- ma hizmeti satamıyormuş! Örneğin, otel- yayımlaması İngilizler başta olmak üzere İtilaf masına göre Misakı Milli, bir taraftan bul edilen kararları içermiştir. Bazı ifa- lerden yabancı merkezli firmalar aracılı- deler dışında her iki taslak da aşağı yu- devletlerini rahatsız etmiştir. Bunun üzerine İtilâf Atatürk ve arkadaşlarının çabası dışın- ğıyla çok daha ucuza hizmet satın alına- devletleri, 16 Mart 1920’de İstanbul’u resmen da hazırlanmış ve kabul edilmiş bir me- karı aynı içeriğe sahiptir.(2) biliyordu, artık yasak! Demek ki birilerinin işgal etmiş ve Mebuslar Meclisi’ni basarak ileri tin gibi anlatılırken, diğer taraftan Ata- Mustafa Kemal Paşa’nın başkan- fahiş kâr beklentisinin faturası yine yurt- gelen milletvekillerini ve bazı aydınları tutuklayıp türk ve arkadaşlarının Misakı Milli sınır- lığındaki Temsil Heyeti’nin 1920 yı- taşa kesilecek! Prof. Dr. Emre Alkin’in Malta’ya sürmüştür. larına sahip çıkamadıkları ileri sürülür. lı Ocak ayının başlarında Ankara’ya ge- nusu metinlerin birleştirilmesi amacıyla 23 Nisan 1920’de Ankara’da açılan TBMM, konuyla ilgili makalesini her vicdan sahibi Ancak her iki eleştiri de temelsiz, yanlış len milletvekilleriyle yaptığı görüşme- bir komisyon kurulmasını önermişlerdir. 18 Haziran 1920’de açıkladığı dış politika ilkele- turizmci okumalı! ve haksızdır. ler sonunda Mustafa Kemal Paşa ta- Bunun üzerine on kadar üyeden oluşan ri doğrultusunda Misâkı Millî’ye bağlı kalınaca- rafından hazırlanan “Müdafaai Hu- Dipnot: Türkiye’deki et sorunu büyü- bir komisyon kurulmuştur.(6) ğını tüm dünyaya ilan etmiştir.(8) kuk Grubu Programı ve Misakı Mil- yor. Son 5 yılda yüzde 1230 zam gör- Misakı Milli’nin doğuşu Sonuçta İstanbul’da Osmanlı Mebus- Görüldüğü gibi Misakı Milli, Mustafa Ke- li” taslağı, Hüsrev (Gerede) Bey’e ve- müş. An itibarıyla dünyanın en pahalı eti- 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Mü- lar Meclisi’nde kurulan bu komisyon, mal Paşa’nın başkanlık ettiği Erzurum ve Si- rilerek İstanbul’a gönderilmiştir.(3) İs- ni tüketen ülkesiyiz. ABD’nin bombala- tarekesi sonrasında başlayan İşgallere Mustafa Kemal Paşa’nın Ankara’dan vas Kongresi kararları doğrultusunda Ankara’da met Bey’in hazırladığı ve Mustafa Ke- dığı ve iç savaşın eşiğindeki İran’da etin karşı halkın direnme kararlılığı sayesin- milletvekilleriyle yaptığı toplantılar sonunda biz- gönderdiği taslak metinler üzerin- mal Paşa’nın gözden geçirip onayladığı kg. fiyatı 10.9 dolar (460 TL) civarınday- de, saraydan-sultandan, İstanbul hü- zat Mustafa Kemal (Atatürk) ve İsmet (İnönü) ta- de bazı düzeltmeler yapmıştır. Böyle- “Müdafaai Hukuk Programı ve Misa- kümetinden bağımsız biçimde, yurdun ken bizde 960-1000 TL. Biftek ve bonfi- rafından hazırlanmış; Ankara’da hazırlanan bu ce son şeklini alan metin, Mebuslar kı Milli” taslağı da Binbaşı Salih (Omur- değişik yerlerinde Müdafaai Hukuk le altın gibi 2 bin 500 TL’lerde! Peki kri- taslak metinler İstanbul’da bir komisyonun yap- Meclisi’nin 28 Ocak 1920 tarihli özel tak) Bey aracılığıyla İstanbul’a gönde- Cemiyetleri kurulmuş ve Kuvayı Milli- zin nedeni ne? Öncelikle üretim sorunu tığı bazı değişikliklerle Misakı Milli olarak kabul ve gizli oturumunda Erzurum Millet- rilmiştir.(4) Mustafa Kemal Paşa, İs- ye Hareketi ortaya çıkmıştır. var. Üretici iki gün sonrasını göremiyor, edilmiştir. Misakı Milli, İngiliz emperyalizmine vekili Celalettin Arif Bey ve 121 millet- met Bey’in taslağı hakkında, 21 Ocak Mustafa Kemal Paşa (Atatürk), 19 yatırım yok, kooperatifçilik unutulmuş. İt- teslim olmuş sarayın-sultanın değil, emperyaliz- vekilinin imzasıyla “Aht ve Misakı Mil- 1921’de Rauf (Orbay) Bey’e yazdığı Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak da- halatçı 5 dolara aldığı besilik büyükbaşı me karşı bir bağımsızlık savaşı yürüten Musta- li” adıyla kabul edilmiştir. Önce bir grup notta, “Grup Programı’nın İsmet Bey ğınık haldeki yerel direnişlerden ulusal yüzde 100’leri aşan kârla piyasaya veri- fa Kemal Atatürk ile İsmet İnönü gibi arkadaşla- programı olarak düşünülen “Misakı tarafından yazılan tarzı takdim edil- bir kurtuluş örgütü yaratmıştır. Erzu- rının eseridir. yor. CHP ailesine katılan Bursalı STK yö- Milli”, sonradan bir meclis kararı hali- miştir. Bunda daha ziyade açıklık ol- rum ve Sivas Kongresi’nde ulusal kur- neticisi Sencer Solakoğlu’nun tespitle- ni almıştır.(7) duğunu zannederim” demiştir.(5) tuluşun yol haritası belirlenmiştir. İşte ri sorunu da çözümü de ortaya koyuyor 6 maddelik ve toplam 1.5 sayfalık Mi- Misakı Milli’yi anlamak Misakı Milli de bu sırada temellenmiş- ama hayvancılıktan sorumlu Tarım ve Or- sakı Milli’ye göre “Osmanlı devletinin Misak-ı Milli 1920 yılı başında ülke işgal al- tir. Erzurum ve Sivas Kongrelerinin so- Misakı Milli’nin özellikle Arap çoğunluğun oturduğu ve man Bakanı Prof. Dr. İbrahim Yumak- tındayken; saray/sultan İngiliz emperyalizmine nuç bildirileri, Misakı Milli’nin (Ulusal kabul edilmesi 30 Ekim 1918 günlü silah bırakışması- lı oralı değil! Belli ki ramazan ayında, Ko- teslim olmuşken, taslak metnini Ankara’ya ge- And’ın) temelini oluşturmuştur. nın (Mondros Ateşkes Antlaşması’nın) 12 Ocak 1920’de İstanbul’da Os- len milletvekilleriyle yapılan görüşmeler sonun- be bifteğinden sonra dünyanın en paha- manlı Mebuslar Meclisi açılmıştır. Bu imzalanması sırasında düşman ordula- da, bizzat Atatürk ve İnönü’nün hazırladığı akıl- lı etini satan ülkenin bakanı olarak tarihe Misakı Milli’nin rının işgali altında kalan kısımlarının ge- mecliste, 22 Ocak 1920 tarihinde yapı- cı, gerçekçi ve Müdafaai Hukuk ruhuna daya- geçmek istiyor! hazırlanması lan özel ve gizli toplantıda Mustafa Ke- leceğini buralar halkının serbestçe be- nan bir “ulusal hedef” belgesidir. mal Paşa’nın gönderdiği “Grup Progra- lirlemesi gerekli olduğundan söz ko- Tevfik Bıyıklıoğlu’nun deyişiyle “Türk Misakı Milli idealdir. Kurtuluş Savaşı’nın Kandil’e dikkat! mı ve Misakı Milli” metni okunmuştur. nusu mütareke çizgisinin içinde ve dı- gelişimi Miskı Milli’yi şekillendirmiştir. Ör- Devleti’nin sınırları Mustafa Kemal Suriye’deki gelişmelerin ardın- O günlerde İstanbul’da Mebuslar şında, din, ırk ve emel yönlerinden bir- neğin, Temmuz 1921’de Yunan orduları- Paşa’nın, Mondros Ateşkes Antlaşma- dan PKK’nin sözde yöneticisi Murat leşik ve birbirine karşılıklı saygı ve öz- nın Ankara’ya 50 km. yaklaştıkları bir ortam- sı imzalandığı günlerde, Yıldırım Ordu- Meclisi’nde “Ahdi Milli” adı verilen bir Karayılan’ın tehdit içerikli açıklamaları, metin üzerinde çalışılmaktadır. Ahdi veri duygularıyla dolu ve etnik ve top- da Misakı Milli hedefi Musul’u ve Batı Trakya’yı lar Grubu Kumandanı olarak başlayan “Kandil tamamen dağılmadan (dağıtılma- lumsal hakları ile bölgelerinin koşulla- kurtarmak değil, Ankara’yı kaybetmemek ve daha sonra Samsun’a geçmesiyle Milli’de, Suriye de “ulusal sınırlar” için- dan)” terörsüz Türkiye girişiminin başarı- Eskişehir’i Afyon’u Kütahya’yı Bursa’yı kur- bütün Millî Mücadele hareketi boyunca de gösterilmiştir. Rauf Bey ve arkadaş- rına uyum gösteren Osmanlı-İslam ço- ya ulaşamayacağını ortaya koydu. Ki çö- ları, bu Ahdi Milli’yi Mustafa Kemal’in ğunluğun oturduğu kısımların tümü hiç- tarmaktı; Büyük Zafer’in kazanıldığı 1922 so- devam eden basiretli, azimli ve hesaplı züm sürecinin sahada karşılığının olma- nunda Misakı Milli hedefi Doğu Trakya’yı ve çalışmalarıyla tespit olunmuştur.”(1) gönderdiği Misakı Milli metinleriy- bir nedenle birbirinden ayrılmaz bir bü- İstanbul’u da kurtarmaktı. Ankara’da ma- dığını da söyledi Karayılan. Belli ki “Si- Mustafa Kemal Paşa, İstanbul’da le pek bağdaştıramadıkları için söz ko- tündür.” Kars Ardahan Batum ve Ba- sa başında hazırlanan Misakı Milli, İnönü’de, lahları bıraktı” denen Kandil’deki PKK Sakarya’da, Afyon’da ve Dumlupınar’da sa- kadrolarının B planı var. Bu planın içinde vaş meydanlarında “askeri zaferlerle”; İmralı’da demokrasi havariliğine soyunan KİM KİME DUM DUMA BEHİÇ AK behicak@yahoo.com.tr Mudanya’da ve Lozan’da ise “diplomatik za- terörist başı Abdullah Öcalan’la DEM ferlerle” uygulandı. Parti yöneticilerinin rolleri bilinmiyor. Var- Atatürk, Misakı Milliyi hazırlarken 30 Ekim larsa neresindeler, Kandil Öcalan’ı mı, 1918’de Mondros Ateşkes Antlaşması sıra- DEM’i mi dinliyor, yoksa başka bir güç sında Türkiye’nin elinde olanları korumayı ve (İsrail) mü etkin? Ve Suriye’de dillendiril- tam bağımsızlığı amaçlamıştı. Bunun dışına ta- meyen “federe devlet” düşü Kandil’de mi şan hayalci isteklere karşı çıkmıştı. O sırada tasarlanıyor? Tam da Gaffar Okkan’ın 12 Ada, Ege Adaları, Kıbrıs ve Batı Trakya şehit edildiği haftanın yıldönümünde Di- Türkiye’nin elinde değildi. Buralar, I. Dünya yarbakır Emniyet Müdürlüğü’ne el yapımı Savaşı öncesinde kaybedilmişti. Doğu Trak- patlayıcılarla saldırılması bir şeylerin ayak ya, İstanbul ve Anadolu toprakları ile Musul, sesleri. İçişleri Bakanlığı, MİT ve Milli Sa- Hatay ve Batum Türkiye’nin elindeydi. Buralar, Mondros sonrası işgal edilmişti. vunma Bakanlığı, bölgede hiç olmadığı Türkiye, Lozan görüşmelerindeki yol harita- kadar dikkatli olmalı, Nusaybin’deki gibi sının esaslarını Misakı Milli’ye göre belirlemişti. provokasyonlara fırsat tanımamalı. Türkiye Lozan’da, Misakı Milli’de öngörülen sı- nırları büyük oranda gerçekleştirdi. İstanbul’u, Yavuz Saltık’ın mektubu! Doğu Trakya’yı ve Anadolu’yu kurtardı. Boğaz- İBB davasında adı geçenlerden bi- ların güvenliğini sağladı. Kapitülasyonları kal- ri de muhtarlık işleri dairesi başkanı Ya- dırdı. Musul için mücadele etti. Musul soru- vuz Saltık. Beylikdüzü’ndeki görevinden nu Lozan’da çözülemedi, Lozan sonrasına bı- de önce Trabzonspor çatısı altında rah- rakıldı. Musul, Lozan’da değil, Şeyh Sait İsya- metli Özkan Sümer sayesinde tanışmış- nı sonrasında 1926’da kaybedildi. O koşullar- tık. Yurttaşla iletişimi iyi olduğu için muh- da Musul’u askeri güçle almaya çalışmak Misa- tarlar dairesinde görevlendirilmişti Ek- kı Milli’de başka büyük kayıplara yol açabilecek bir maceraya atılmak olurdu. Türkiye, çok doğ- rem İmamoğlu tarafından. Şimdilerde ru bir kararla, böyle bir maceraya atılmadı. Ba- duruşmaların başlayacağı 9 Mart’ı bekli- tum ve Hatay da Lozan’da değil, Kurtuluş Sa- yor Silivri’de. Günlerini, Cumhuriyet, Bir- vaşı sırasında, bu savaşın kazanılmasında et- Gün ve Karar gazeteleriyle kitap okuyup kili olacak derecede çok önemli bazı kazanım- değerlendirdiğini yazmış mektubunda. ÇİZGİLİK KAMİL MASARACI kamilmasaraci@gmail.com lar karşılığında bırakıldı. Ayrıca 1921’de Fransa Cumhuriyet okurlarına da mesajı var: mandasında Suriye’ye bırakılan Hatay, 1938’de “Milletin payına çalışmanın bedeli ol- kurtarıldı, 1939’da anavatana katıldı. Dolayısıy- maz. Bize bedel ödetmek isteyenlerin la Lozan’da Misakı Milli’den büyük tavizler veril- tüm çabaları boşunadır. Millet her şey- diği, Atatürk ve Cumhuriyet karşıtlarının bir kara den, herkesten üstündür. Ömrüm, yoksul propagandasıdır. ülke ve sahipsiz halkımıza feda olsun.” Misakı Milli’de sınırı çizen şey önce askeri, sonra politik güçtü. Atatürk, bu gücün sınırlarını çok iyi biliyordu. NAMAZ VAKİTLERİ İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsı Nüfus cüzdanımı kaybettim. İstanbul 06:44 08:12 13:22 15:58 18:22 19:45 Hükümsüzdür. Ankara 06:27 07:54 13:06 15:45 18:09 19:30 İzmir 06:49 08:13 13:29 16:11 18:35 19:55 ŞÜKRÜ ÜNAY