Katalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 21 OCAK 2026 ÇARŞAMBA 2 olaylar ve görüşler Gazze’ye kim çöktü? Stratej İk akıl dr. ufuK SaKa rol oyuncusu olarak gördüğü- müz, izlediğimiz İsrail’in bü- Her şey küresel sermaye ittifakı yük hesabı Gazze değil. Gaz- adına İngiliz hükümetinin, ta 1848 ze saldırısı, küresel sermaye itti- yılında bir genelgeyle Filistin’deki fakının bölgedeki ileri karakolu konsoloslarını Yahudilerin hima- İsrail’in yine bu ittifak adına ya- yesine vermesiyle başlamıştı. Bu kın çevresini güvenlik altına al- ve pol İt İk alan yıllarda başlayan göçlerin ardın- ma “operasyonu”dur. Bu cümle- dan 1870 ile 1896 yılları arasında den olarak, Türkiye’nin de bilinen av. dr. Başar Yaltı demokratik muhalefetin “Eretz İsrail”de tam 17 tarım ko- desteğiyle Suriye’yi istikrarsızlaş- lonisi kurulmuştu bile. Soran ol- varlığıdır. Bu anlamda tıran İsrail, Suriye toprakların- enerallerin sanatı olarak sa o yıllarda Osmanlı toprağıydı muhalefetin önünde, uzun da kuzeye doğru ilerlemeye baş- bilinen strateji, askeri Filistin. Ama görünen o ki dönen ladı bile. yıllar sürmüş bir iktidarın “tezgâh”ın dışındaydı Osmanlı. Kü- Gbir terim olmakla birlikte Peki Türkiye neden Suriye’yi is- toplum üzerinde yarattığı resel sermaye ittifakının uluslara- artık yaşamın hemen her tikrarsızlaştırma operasyonunun korku ve alışkanlıkları rası ilişkiler konulu çalışmalarda bir parçası oldu? Çünkü buna alanında, özellikle de politik silmek, depolitize edilerek pek telaffuz edilmeyen tarih stra- mecburdu. Çünkü -yinelemekte alanda kullanılan bir kavram birer tüketiciye dönüşmüş tejisi ağlarını örmeye başlamış- sakınca yok- Türkiye ve İsrail kü- haline geldi. bireyleri mücadeleye katmak, tı. Yani bir günde gelmedik bugü- resel sermaye ittifakı içinde müt- Strateji, belirlenen bir toplumsal bilinci yeniden ne. O günlerde Filistin’le müteva- tefiktir. Çünkü Gazze operas- ana hedefe ulaşmak için kurgulayıp devrimci bir zı(?) bir “alaka peyda eden” küresel yonu yalnızca bir İsrail tasarru- kullanılacak yol ve yöntemleri silkinişi gerçekleştirmek, sermaye ittifakı, bugün Gazze’de fu değildi. Saldırıların en sert dö- doğru olarak seçme ve de “küresel yayılma” olarak ta- halkın yalnızca istediklerini neminde Trump’ın Gazze için ön- stratejik akılla ve stratejik dirençli ve cesur olmak gerekir. uygulama ustalığı olarak nımlanan tarih stratejisinin pe- yapmak değil, istemesi gördüğü bir nevi “Riviera” projesi planlama yapılarak alınır. Ülkemizi, 23 yıldan beri şinde ilerlemeye devam ediyor. tanımlanmaktadır. Seçilen ortaya çıktı. Dedikodu değil kimi gerekenleri de yaratmak bir Stratejik karar, ciddi bir yöneten iktidarın, Cumhuriyeti, Çok konuşuluyor diye ifade broşürleri küresel medyaya ser- hedefe ulaşmak için eldeki ödev olarak durmaktadır. beyin fırtınası sonrasında çağdaşlığı, laik demokratik edelim, Türkiye de bu ittifakın vis edildi. Hatta bölgenin öngö- olanakları bilmek, bu olanakları Böylesi bir toplumsal yapılan çalışmaların ürünü düzeni, Aydınlanma felsefesini bileşenlerinden biridir. Yani kü- rülen yeni statüsü(?) çerçevesin- doğru yerde ve zamanda silkinişin gerçekleşmesi için olmalıdır. Bunun için hemen ortadan kaldırarak yerine, resel sermaye ittifakının bile- de, Gazze’ye İngiltere’nin zama- kullanmak, olası engelleri ise ciddiyetle planlanmış her konudaki (ekonomik, tek adam yönetimine dayalı, şenlerinden biridir. Yalnızca li- nında İşçi Partisi’nden seçilmiş görebilmek, mevcut enerjiyi bir stratejinin belirlenip beral bir ekonomik sisteme sa- politik, diplomatik, biyografik, otoriter, şoven ve siyasal eski başbakanı Tony Blair’in bir gereksiz yerde/durumda/ uygulanması gerektiği açıktır. hip olduğu için ya da NATO ne- psikolojik, sosyolojik, İslamcı bir düzen kurmaya nevi valiliği müjdelendi. zamanda harcamamak, ortamı Oysa muhalefet stratejik deniyle değil, ayrıca bu ittifakın çalıştığını kabul etmek ideolojik, teknolojik, askeri ve koşulları yönlendirmek, İsrail dahil pek çok başka ülke- duyarlık ve öngörüden küresel sermaye ittifakı vb.) verilerin toplanması ve gerekiyor. Siyasal iktidarın, rakipleri doğru analiz etmek, siyle imzaladığı ikili antlaşma- uzak, dağınık bir görüntü Küresel sermaye ittifakının Su- değerlendirilmesi gerekir. perdelediği bu hedefe ulaşmak lar üzerinden de böyledir. Tıp- stratejinin ana unsurlarıdır. riye ve Irak üzerinden geçerek, vermekte, mücadele Aceleci, günü birlik, için ciddi bir strateji uyguladığı, kı bu işgal ve soykırım sürecine Türkiye topraklarında bulunan Strateji; stratejik akıl, samimiyetini ve enerjisini düşünülmeden, tasarlanmadan hedefine adım adım yaklaştığı bir- ikisi dışında itiraz edeme- Dicle ve Fırat ırmaklarının aktı- stratejik karar, stratejik verimli kullanamamaktadır. yapılan hamleler oyunu görülüyor. Başta eğitim düzeni, yen “uygar” Avrupa ülkeleri gi- ğı bölgeyi de kontrol altına alıp, davranış ve stratejik liderlik Muhalefetin, sayısı her gün kaybettirebilir. Strateji, hukuk düzeni, ekonomik bi. Suudi Arabistan, Katar, Mı- Azerbaycan üzerinden Hazar gerektiren bir uygulamadır. artan toplantıları ve yapıp anı değil bir süreci kapsar. düzen olmak üzere tüm devlet sır ve daha nice Müslüman böl- havzasına bağlanma hevesi iler- Stratejik akıl ise stratejik eyledikleri ne yazık ki iktidar ge ülkesi de öyledir. O nedenle Strateji, diyalektik bir bakış düzeni, “Yeni Türkiye Yüzyılı” liyor. Peki Hazar’da duracak mı? duyarlık, öngörü ve çeviklikle surlarında sonuç alıcı bir etki işgal ve soykırım sürecine “kar- açısına gereksinim duyar, adı altında bu hedefe ulaşmak Bugüne yaklaşık iki yüz yılda gel- sağlanır. yaratmamaktadır. Stratejiden şı”, hamasi nutuklar dışında bir diği düşünülürse, bir sonraki yüz ağacı ve ormanı aynı anda için yapılandırılmakta, medya dahli olmadı Türkiye’nin, ola- yoksun günübirlik kararlar, yıla uzaması muhtemel bu heve- görebilme becerisine dayanır. kontrol altında tutularak, Karar, analiz ve madı. O nedenle küresel ser- iktidarın tanımladığı gündem sinden vazgeçmeyecek. Stratejide güç zehirlenmesine, yargı sistemi kullanılarak, maye ittifakının bileşenleri olan planlama ABD’nin Venezuela’da başarıyla içinde kalan çırpınışlar, illüzyona yer yoktur. yoğun bir propagandayla, diğer müttefiklerinin malum gerçekleştirdiği haydutluk günde- Stratejik duyarlılığa yaratıcılığı olmayan ve toplumsal zihin bu amaca göre suskunluğunu “bir biçimde” mi kısa süreliğine perdelediyse de Politik etki ve sahip olanlar gelişmeleri alışkanlığa dönüşen yöntemler, şekillendirilmektedir. paylaştı. müttekfi olduğumuz küresel serma - erken fark ederek, önem devletleşen iktidar soyut ve kişisel önermeler, Gelinen aşamada, iktidar ye ittifakının küresel yayılma stra- derecelerini doğru şekilde halkı, “elimdekinden de Politik alan; iç ve hedefine tam olarak türkiye’nin tavrı tejisi doludizgin yoluna devam edi- saptayarak gereken tutumu olurum” kaygısından dış dinamikler dikkate ulaşamamış gözükse Türkiye’mize zaman zaman, kü- yor. “Biz onların müttefikiyiz, bize önceden alırlar. Böylece olası kurtaramamakta, başarıya alındığında, askeri alanda resel sermaye ittifakının kimi pro- de Cumhuriyetin temel dokunmazlar” diye düşünenleri- gelişmeleri algılama, analiz yetmemekte, son tahlilde umut yaşananlardan çok daha je ya da operasyonlarında “oyun değerlerini, anayasal ilkelerini miz varsa, Trump’ın Danimarka’dan etme ve anlamlandırmada kırıcı olmaktadır. kurucu” ülkeler arasında yer de kaypak, belirsiz ve karmaşık Gröndland’ı istediğini anımsaya- fiilen ortadan kaldırmış bahşedilmiştir. Yakınlarda telaffuz öne geçerler. Stratejik değişkenler içerir. Bu anlamda Politik stratejide en önemli lım. “Ya satın ya da her türlü alı- bulunuyor. Devletleşen edilen ateşkesin ardından mesela öngörü, yaşamın akış yönünü rım” anlamına gelen tacizlerini politik strateji daha çok hamle, sıradanlığı aşmak ve iktidar, kurnaz, kıvrak ve bölgeye yerleştirilecek barış gücü- anımsayalım. Yahut da Kanada’yı ve olayların neden- sonuç dikkat, daha derin analizler fark yaratmaktır. Alışılmışın her yönteme başvurmayı, her nün unsurlarından biri olursa eğer, ilhak etmek istediğini anımsayalım. ilişkilerini sezmek, geçmişte ve planlama yapılmasını dışına çıkamayanlar, doğru aracı kullanmayı mübah sayan o görevde de bu oyun kurucuların- Esas itibarıyla tüm bu olan bi- yaşananları bilmek, gelecekte gerektirir. Politik strateji, projeksiyon yapamayanlar bir karakterdedir. Egemen dan biri olarak orada bulunacaktır, ten, bir nevi çok ortaklı bir şir- olabilecekleri kestirmek karmaşık olayları, çıkar strateji üretemezler. İktidar, devletler, kapitalizmin ve Gazzeli Müslümanlar adına değil. kette büyük hisse sahibi orta- için, satranç oyuncusu gibi çatışmalarını, riskleri ve güç kendi stratejik hamlelerine emperyalizmin isteklerine Burada konu Türkiye’nin, küre- ğın diğer ortakların paylarını ta- davranmayı, çok yönlü odaklarını dikkate alarak, devam etmektedir. Muhalefet aykırı görmedikleri böyle bir sel sermaye ittifakının bir bileşe- mamen ya da kısmen kendi payı- düşünmeyi, tarih, sosyoloji, ise içinde bulunduğumuz gelecekte olabilecekleri ni olması değil. Konu, kendi var- iktidarın varlığından rahatsız na katma operasyonudur. Ortak- jeopolitiği bilmeyi gerektirir. süreci tam “okuyamamakta”, lığını, kuruluşunu, o yıllarda he- kestirerek hedefe giden lık yine baki, yani küresel serma- değildir. nüz aralarında bulunmadığı “kü- Stratejik çeviklik, duyarlık ve toplumsal bilinci yeniden yol haritasını belirleme ye ittifakı hâlâ baki, ittifakın ta- resel sermaye ittifakının o za- Muhalefetin stratejisi öngörü sonucu varılan sentez kurgulamakta zorlanmaktadır. rih stratejileri de öyle. Ama itti- yeteneğidir. Bu süreçte doğru manki ordularını kendi toprakla- fak, göstere göstere sert bir tür- ve karşılaşılan olaylara tepki Bu çerçevede muhalefetin, kararlar almak, doğru kadroları Böylesi distopik bir gidişten rından savaşarak kovmuş bir ül- bülansa giriyor. Yeni bir dünya- verme esnekliğidir. Kendini seçmek, amaca hizmet eden çıkış ve laik, demokratik yol gösterici bir “stratejik akıl ke olarak”, Gazze vahşetini ger- nın kurulduğu söyleniyor ya, işte sürekli yenilemektir. doğru mücadele yöntemleri cumhuriyeti yeniden kurmak kuruluna ihtiyacı olduğu çok çekleştiren o ittifakın bir parça- böyle kuruluyor. Farkında olalım, Stratejik kararlar, belirlemek, esnek, sabırlı, için eldeki tek olanak, açıktır. sı olmayı kendine yakıştırabiliyor bilelim, bir hesap yapma olana- olmasıdır. ğımız varsa ya da olacaksa eğer, Ortadoğu’da şu sıralarda baş- buna göre yapalım. İktidarın meşruiyet sorunu Kadir SerKan SelçuK temsil sorunu ve adaletsizlik sisteme sırt çevrilmiş oldu. anketler ise bu oranın da altına yaratıyordu. AKP’nin aldığı Bütün bu değişiklikler düşüldüğünü göstermektedir. YAZAR oy oranı koalisyon kurarak Tayyip Erdoğan’ın arkasındaki Üstelik seçimde kendisine farklı ortaklarla iktidar olmaya desteği koruyacağına, hatta destek veren partilerin çoğu 002 genel seçimlerinde 2 yeterliydi ancak tek başına büyüteceğine olan inançla, bugün iktidar blokunun AKP yüzde 34 oy aldı. iktidar olmak için de son kendisine özel olarak yapıldı. içinde değildir. AKP’nin Bu oran ANAP (Anavatan derece yetersizdi. Ancak beklendiği gibi olmadı. ve Erdoğan’ın en büyük Partisi)’ın 1987’de aldığı AKP, 2002’de AKP 2017’den sonra günden destekçisi MHP ise hükümete yüzde 36’dan sonra o güne yakaladığı bu şansı iyi güne güç kaybetti. Erdoğan, bakan vermekten nedense kadar alınmış en yüksek kullandı. Konjonktürün, girdiği her seçimi destek aldığı özenle imtina etmektedir. oydu. Ancak nasıl ki ANAP’ın özelleştirmelerin, sıcak partiler sayesinde kazanabildi. Parlamenter sistemde yüzde 36 ile tek başına iktidar paranın, mağduriyetin Erdoğan’a destek veren bile bu oy oranı, tek başına olması meşruiyet tartışmaları etkisiyle her seçimde oyunu partilerin sayısı 2023 genel iktidar olmak için yeterli yaratmışsa AKP için de aynı artırdı. Zamanla baskıcı ve seçimlerine gelindiğinde 10’a değilken hemen hemen aynı tartışmaların başlaması son antidemokratik bir yönetim yaklaştı. Aynı zamanda bu oy oranıyla büyük yetkilerle derece doğaldı. anlayışı oluşturdu ve bu seçimler, AKP’nin oy oranı donatılmış biçimde Saray’da Üstelik 2002’de sandığa anlayışa uygun olarak sistem açısından en başa, yüzde 35’e oturmak meşruiyet açısından gitmeyenler de hesaba değiştirildi. döndüğünü de gösteriyordu. sorgulanması gereken bir katıldığında AKP oyları yüzde Değişen sistemle artık Bugün Saray’da durumdur. 25’e kadar geriliyordu. CHP koalisyonlar devrinin geniş yetkilerle oturan Ortaya çıkan bu tablo, ilk 1977’de yüzde 41 oyla tek kapandığı propagandası cumhurbaşkanının partisi, fırsatta parlamenter sisteme başına iktidar olamazken yürütüldü. Yüzde 50+1 oy yalnızca yüzde 35 oyla ve diğer dönülmenin elzem olduğunu yüzde 10 barajının sayesinde alan aday büyük yetkilerle partilerin desteğiyle iktidarda açıkça gösteren en önemli bu kadar düşük bir oy donatılarak demokratik kalabilmiş durumdadır. Son delildir. oranıyla iktidara yerleşmek ABD’de Joe Bden’ın başkan olmasıyla, ABD-Rusya Bu ktapta; Doğu Anadolu llernden, “Bu yapıt br Sovyet blm adamı tarafından gerlm tırmanışa geçt. Ukrayna'dak savaş, br yazılmıştır. Ktabın yazarı Prof. Dr. Abdula Güneydoğu Anadolu’ya göç eden br yönüyle, ABD le Rusya arasındak mücadelenn br Mardanovç Şamsutdnov, Sovyetler Brlğ grup muhacr anlatılmaktadır. Bu sonucu. Konu, Türkye’y yakından lglendrdğ Blmler Akadems Doğu Blmler Ensttüsü nsanların tanık olduğu Ermen halde, ülkemzde bu konuda yeterl araştırma, yok. Tarh Bölümü’nün uzun süre başkanlığını Tehcr, Rus şgal ve ağır kış Bu ktap, Fener Patrkhanes’nn ortaya çıkışından yapmıştır. Bu cdd yapıt, yazarlık profesörlük koşullarında aylarca süren göç ve başlayarak, son 80 yılda ABD le Fener Rum tezdr. Bu ktabın önem, Ulusal Kurtuluş bu sırada görülen ölüm, yokluk, açlık Patrkhanes arasındak yoğun lşkler, Savaşımızın br Sovyet blm adamı tarafın- ve hastalık gb felaketler Ortodoksluğun Doğu Avrupa halklarının mll dan değerlendrlmesdr. Bu nedenle hem serglenmektedr. Br yerlerde aynı Kitap okuduğunuzu biliyoruz. kmlğnde oynadığı rolü ve Patrkhane le Moskova tarh blm metodolojsne sahptr hem de kader paylaşan ve yolları kesşen arasındak en büyük çatışmanın neden Ukrayna’da br Sovyet blm adamının görüşünü nsanların yenden hayata tutunma yansıtmaktadır…” patlak verdğn ortaya koymaya çalışıyor. savaşının öyküsü verlmektedr. Alev Coşkun 13,5x20,5 13,5x20,5 12,5x19,5 İnceleme Tarh Tarh Belgesel Roman 352 sayfa 343 sayfa 282 sayfa