Katalog

21 OCAK 2026 ÇARŞAMBA 10 İNCELEME İRAN’DA ATATÜRK ETKİSİ ve RIZA PEHLEVİ Atatürk’ten etkilenen liderlerden biri de İran Şah’ı Rıza Pehlevi’ydi. Ancak SINAN MEYDAN bugüne kadar Atatürk rolüne soyunan liderlerin hemen hiçbiri kendi ülkesinin Tarihten Atatürk’ü olmayı başaramadığı gibi Rıza Pehlevi de bunu başaramadı. Günümüze şı olması gibi nedenlerle, Türk-İran Türkiye’de yaptığı köklü devrimler edilmesine karşı çıktıklarını ve ilişkileri çok fazla gelişmedi. İran’da Rıza Han tarafından takip bu nedenle kendileri aleyhinde 22 Nisan 1926’da Türkiye ve İran edilerek örnek alınmaktaydı. propagandaya başladıklarını, ay- arasında Dostluk ve Güvenlik Ant- General Rıza Han, bir darbe so- rıca ülke içindeki dini grupların laşması imzalandı. Türkiye ve İran nunda 1925 yılında Şah Ahmet’i da cumhuriyete karşı oldukları- tahtan indirip Kaçar hanedanının bu antlaşmaya ek olarak 15 Haziran nı belirtecekti. (L. Hilal Akgül, “Rı- eçen hafta bu sayfada “İs- 1928’de bir protokol imzaladılar. iktidarına son verdi. za Han’ın (Rıza Şah Pehlevi) Tür- lam Dünyanın Derin Uy- Atatürk’ün Türkiye’de yapma- Ancak buna rağmen 1926, 1927 ve kiye Ziyareti”, Yakın Dönem Türki- Gkusu ve Atatürk” başlıklı ya başladığı devrimlerden etkile- 1930 Ağrı İsyanları Türk-İran iliş- ye Araştırmaları 7, (2012), s.13-14; ve sokaklar yenilenmiş, her yer Merkezi’ni açtı. Adalet sistemi- yazımda, Kemalist Devrim’in ezi- nen Rıza Han, İran’ı ulus devlet kilerinde ciddi bir gerginlik yarattı. Şerafettin Turan, Mustafa Kemal Türk ve İran bayrakları ile dona- ni çağdaşlaştırdı. Medeni Kanunu len, sömürülen, geri kalmış dün- haline getirmek için kolları sıvadı. Ağrı İsyanlarının ardından Türkiye tılmış, geçilecek her ilin giriş ve kabul etti. Sağlık sistemini yenile- Atatürk… Ankara, 2008, s. 416.) yayı derinden etkilediğini, ancak Orduyu modernleştirdi, ekonomik ve İran arasında 23 Ocak 1932’de Rıza Han 12 Aralık 1925’te çıkışına Farsça tabelalar yerleş- di. Toprak Reformu yapmayı de- İslam dünyasında Atatürk rolü- bağımsızlığı sağlamaya çalıştı ve “Sınır Hattının Tayinine Dair Ant- tirilmişti. Şah için Kayseri Tay- nedi. Demiryolları inşa etti. Kapi- meclis kararıyla İran’da cumhuri- ne soyunan liderlerin, ülkelerinin eğitimden hukuka çeşitli alanlar- yar Fabrikası’nda iki uçak üretil- tülasyonları kaldırıp bankaları ve laşma” ve iki ülkenin problemleri- yeti değil, şahlığını ilan etti. Böy- Atatürk’ü olmayı başaramadığını da çağdaş düzenlemeler yaptı. mişti. Ayrıca ziyaret anısı olarak, ulaşım sistemini millileştirdi. Son nin çözümüne dair “Uzlaşma, Adli lece Kaçar hanedanlığının yerini anlatmıştım. Bu hafta da bu ko- 29 Ekim 1923’te Türkiye’de Darphane’ye, bir yüzünde Rıza olarak peçeyi yasakladı. Tesviye ve Hakem Muahedena- Pehlevi hanedanlığı aldı. nuyu İran özelinde, Rıza Pehlevi cumhuriyetin ilan edilmesi, Şah’ın, diğer yüzünde Atatürk’ün Şah durmak bilmiyordu! Öy- mesi” imzalandı. İki ülke arasında ekseninde inceleyeceğim. İran’da Rıza Han’ı ve modernleş- resmi bulunan elli adet gümüş ve le ki Türkiye gibi Latin alfabesi- 5 Kasım 1932’de de Ankara’da, Rıza Pehlevi’nin me yanlılarını çok heyecanlan- yüz adet bronz madalya basılma- ne geçmek, hafta tatili olarak pa- “Türkiye ve İran Arasında Dost- Cumhuriyet dönemi Türkiye ziyareti dırdı. Ancak İran mollaları cum- zarı seçmek; kısacası Atatürk’ün sı talimatı verilmişti. luk Muahedenamesi” ve “Güven- Atatürk, 18 Haziran 1932’de Türk-İran ilişkileri huriyeti “din karşıtı” bir yöne- Şah Rıza Pehlevi, 16 kişilik he- Türkiye’de yaptığı gibi devleti her lik, Tarafsızlık ve Ekonomi İşbir- kendisini ziyaret eden Tahran Bü- Kurtuluş Savaşı yıllarında Türkiye tim olarak görüyordu. Sadece yeti ile birlikte 16 Haziran 1934’te bakımdan laikleştirmek istiyordu. liği Antlaşması” imzalandı. yükelçisine, Şah Hazretleri ile bi- ile İran arasında iyi ilişkiler kurulmaya muhafazakârlar değil, İngiltere de Türkiye’ye geldi. Gürbulak Sınır Ancak Rıza Pehlevi’nin reformla- 2 Ekim 1935’te Cenevre’de, rebir tanışma arzusunun bulundu- başlanmakla birlikte 1930’lara kadar rı İran’da muhafazakârların ve din İran’da cumhuriyetin ilan edilme- Kapısı’nda karşılanan Rıza Peh- Türkiye, Irak ve İran arasında bir ğunu iletmiş ve bunun üzerine Rı- adamlarının tepkisini çekince re- Türkiye-İran ilişkileri fazla gelişmedi. sine karşı çıkıyordu. levi, daha sonra Ankara’ya geçti. saldırmazlık antlaşması yapıldı. 8 za Şah, Gazi’yi ziyaret etmek is- Yüzyıllarca devam eden Şii ve Sünni Türkiye 1925’te İran’ın Tahran Şah, Ankara Garı’nda bizzat Ata- formlar yavaşlatıldı. Temmuz 1937’de Türkiye, Irak, tediğini belirtmişti. Ziyaret, Hazi- çatışması, İttihat ve Terakki’nin izle- Büyükelçiliğine Memduh Şevket türk tarafından karşılandı. Türk ve İran ve Afganistan arasında Sa- ran 1934’te gerçekleşecekti. diği Pantürkizm politikası, I. Dünya Esendal’ı atadı. Türkiye, İran’ın dünya basını bu ziyarete geniş bir Rıza Pehlevi İran’ın dabat Paktı imzalandı. Hem tam bağımsız ve çağdaş Savaşı sonunda İran’ın Türkiye’nin cumhuriyete geçmesini istiyordu. yer ayırdı. Atatürk’ü olamadı Türkiye’yi İran Şahı’na göstermek Cumhurbaşkanı Atatürk, 16 doğusundaki bazı bölgeleri iste- Atatürk, Memduh Şevket Esen- Rıza Pehlevi Atatürk’ten esinlenen Rı- hem de Türk-İran dostluğunu Haziran’da Rıza Pehlevi şerefine mesi, Kürt Aşiret Reisi Simko’nun dal aracılığıyla Rıza Han’a cum- za Pehlevi’nin İran’da yaptığı re- Atatürk’ten etkilendi İran’daki ayaklanması, dört beş yıl huriyeti ilan etmesini önerdi. An- güçlendirmek isteyen Atatürk bu Çankaya Köşkü’nde verilen ziya- formlarla İran çağdaşlaşmaya Türkiye’nin, Atatürk’ün önderli- ziyarete çok önem veriyordu. fet sırasında “Büyük dostumuz ve Türkiye’yi uğraştıran Ağrı İsyanları cak Rıza Han, Memduh Şevket başladı. Ancak Rıza Pehlevi’nin aziz biraderim Şehinşah Hazretle- ve bitmeyen sınır sorunları ile İranlı ğinde emperyalizme karşı elde et- Esendal’la görüşmesinde, İngi- Şah’ın geçeceği güzergâhtaki İran’da yaptığı reformlar, ri” diyerek başladığı konuşmasın- muhafazakârların cumhuriyete kar- tiği zafer ve ardından Atatürk’ün lizlerin İran’da cumhuriyet ilan yolların bakımı yapılmış, cadde Atatürk’ün Türkiye’de yaptığı da, bu ziyareti memnuniyetle kar- devrimler gibi büyük bir dönüşüm şıladığını belirtti. Türkiye-İran iliş- yaratamadı ve yaratılan dönüşüm kilerinde dostluğun önemine dik- T.C. İSTANBUL 7. AİLE T.C. BOLU 4. ASLİYE HUKUK de kalıcı olmadı. 1979 yılındaki kat çekti. Rıza Pehlevi de iki kar- “İslam Devrimi” ile İran’daki çağ- MAHKEMESİ’NDEN / MAHKEMESİ’NDEN deş milletin dostluğunun önemine daş dönüşüm sona erdi. değinerek Atatürk’ü İran’da ağır- Peki, sorun neredeydi? BAŞKANLIĞINDAN lamak istediklerini söyledi. Atatürk’ün başarıp da Rıza Sayı :2025/108 Esas 09.01.2026 Atatürk, Rıza Pehlevi’ye özellik- Pehlevi’nin başaramadığı neydi? Davacı , HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI vekili dava dilekçesinde, ESAS NO: 2025/305 Esas le Türkiye Cumhuriyeti’nin Başken- Her şeyden önce Atatürk, başın- Bolu ili, Merkezilçesi, Seyitafşar Köyünde bulunan 337 parsel DAVALI: ALONA HLUSHENKO ti Ankara’nın modern yüzünü gös- dan beri halkla birlikte hareket et- sayılı taşınmazda, hissedar olan "Emine" nin kim olduğunun termek istemiş, bunun için Şah’a Harmantepe Mah. Mengen Sok. No:4 İç Kapı No: 2 Kağıthane/ mişti; bir bağımsızlık savaşıyla em- bilinmediği, bilinmeyen şahıs olması sebebiyle Bolu 1.Sulh Ankara’da Yüksek Ziraat Enstitüsü, peryalizmi yenerek tam bağımsızlığı İSTANBUL Çubuk Barajı, Gazi Terbiye Ensti- sağlamış; “egemenlik kayıtsız şart- Hukuk Mahkemesinin 21/01/2015 tarih ve 2014/760 Esas ve Davacı tarafından davalı ALONA HLUSHENKO aleyhine açılan tüsü, İsmet Paşa Kız Enstitüsü, Et- sız milletindir” diyerek egemenliği 2015/63 Karar sayılı ilamıyla kayyım tayin edildiğini belirterek, boşanma davası nedeniyle; nografya Müzesi, Numune Hastane- saraydan (sultandan-halifeden) alıp TMK 588 m. gereğince kim olduğu bilinmeyen "Emine"nin Davalı ALONA HLUSHENKO'nun "Harmantepe Mah. Mengen si, Himaye-i Etfal Cemiyeti, Ankara asıl sahibine, ulusa vererek cumhu- dava konusu taşınmazda kayyımla idare edilen mal varlıkları Sok. No: 4 İç Kapı No: 2 Kağıthane / İSTANBUL" adresine Halkevi, Genelkurmay Başkanlığı, riyeti ilan etmiş ve bu cumhuriyeti ve başkaca tüm mallarının Hazineye intikali ile karar verilmesi tebligat yapılamamış, yapılan araştırmada adresinin tespit bir plan çerçevesinde aşama aşa- Milli Savunma Bakanlığı, Hıfzıssıh- talep edilmiş olmakla, adı geçen hakkında malumatı olanların edilemediği, bu haliyle davalının adresinin meçhul olduğu ma laikleştirmişti. Atatürk, neyi ne ha Enstitüsü ve askeri fabrikalar gi- veya bulunduğu yeri bilenlerin Mahkememize bilgi verilmesi, bi yerler gezdirilmişti. Ayrıca Şah’ın zaman ne ölçüde ve nasıl yapaca- anlaşılmakla dava dilekçesinin ilanen tebliğine karar verilmiştir. onuruna büyük bir resmigeçit dü- ğını çok iyi bilen bir liderdi. Bu itibarla; işbu ilan tarihinden itibaren 6 ay içinde adı geçeni veya kendisini Rıza Pehlevi ise ülkesini emper- zenlenmişti. Atatürk, İran Şahı’nın tanıyanların mahkememize bilgi için başvurmaları halinde adı Dava dilekçesinin kabulü ile bir suretinin HMK 122. Maddesi yalist baskıdan kurtarıp tam ba- ziyareti nedeniyle Türk-İran dost- gereğince ilanen davalıya tebliğine, geçenin gaipliğine karar verileceği hususu ilanen tebliğ olunur. ğımsız yapamamış; halkın deste- luğunu anlatan bir opera hazırlat- Davacı dava dilekçesi ile; "Taraarfl arasında şiddetli geçimsizlik ğiyle değil, bir darbeyle yönetimi mış; Ahmet Adnan Saygun’un bes- Resmi ilanlar: www.ilan.gov.tr’de (Basın: 2384128) nedeniyle boşanmayı talep ve dava etmiştir." ele geçirmiş bir liderdi ve Atatürk’ü telediği Özsoy Operası, 19 Haziran Dilekçeler aşaması tamamlandığında eksiklik bulunmadığı taklit ederek İran’ı çağdaşlaştırabi- 1934 Akşamı Ankara Halkevi’nde leceğini düşünmüştü. Ayrıca Rıza takdirde ön inceleme duruşma günü verilmesine. Dair iş bu ilanın Atatürk’ün ve Rıza Pehlevi’nin hu- T.C. KARGAZ DOĞAL GAZ DAĞITIM Pehlevi neyi ne zaman, nasıl yapa- zurunda sergilenmişti. yapıldığı tarihten itibaren 7 gün sonra yapılmış sayılmasına, 6100 cağını ve nerede duracağını da bil- 20 Haziran 1934’te Ankara’dan sayılı H.M.K'nun 122/1 maddesi gereğince dava dilekçesinin SANAYİ VE TİCARET ANONİM miyordu. İçeride muhafazakârlara, ayrılan Rıza Pehlevi, Atatürk’ün tebliğinden itibaren 2 hafta içinde aynı kanunun 129. Maddesindeki dışarıda İngiliz ve Sovyet baskısı- eşliğinde Eskişehir-Uşak-Ma- ŞİRKETİ LNG SATIN ALMA İHALE hususları içerir şekilde cevap dilekçesi vermek suretiyle davaya na direnemedi. II. Dünya Savaşı sı- nisa-İzmir-Balıkesir üzerinden cevap verebileceğiniz, aksi takdirde; davacının dava dilekçesinde rasında tahtını oğlu Muhammet Rı- İPTALİ Çanakkale’ye geçti. Eskişehir’de za Pehlevi’ye bırakıp ülkeyi terk et- ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkar etmiş sayılacağınız" Hava Meydanı Okulu, İzmir’de mek zorunda kaldı. ilanen tebliğ olunur. 07/01/2026 Kız Öğretmen Okulu ve Hal- Şirketimiz tarafından 05/01/2026 tarihinde Cumhuriyet Bülent Ecevit’in, Ortadoğu’da kevi ziyaret edildi, askeri bir- gazetesinde ilan edilen Kargaz Doğalgaz Dağıtım San. Ve Resmi ilanlar: www.ilan.gov.tr’de (Basın: 2384390) Atatürk rolüne soyunun liderlerin liklerde teftişlerde bulunuldu. Tic. A.Ş. LNG satın alma ihalesi iptal edilmiştir. Bu kapsamda, neden kendi ülkelerinin Atatürk’ü 25 Haziran’da Çanakkale’den olamadıklarını Cemal Abdülnasır ihale süreci sona ermiş olup, iptal nedeniyle istekliler adına İstanbul’a geçen Rıza Pehlevi, bir T.C. KAHTA AİLE örneği üzerinden anlatırken kale- herhangi bir hak ve yükümlülük doğmamaktadır. hafta da İstanbul’da çeşitli ince- me aldığı şu düşünceler aslında Bilgilerinize sunarız. lemelerde bulunduktan sonra 2 MAHKEMESİ’NDEN Rıza Pehlevi için de geçerlidir: Saygılarımızla, Temmuz 1926’da ülkesine dön- “Atatürk sonuçlar kadar mek üzere Trabzon’a hareket et- Şirket Ünvanı Kargaz Doğalgaz Dağıtım Sanayi Ticaret A.Ş. ESAS NO : 2025/127 Esas araçlara da önem verir; hare- ti. İran Şahı’nın Türkiye ziyaretinin ketlerini imkânlara göre sıra- DAVALI : RÜŞTÜ GENÇ - Altınoluk Köyü No:8 D:7 Edremit/ önemli anları filme de alındı. Resmi ilanlar: www.ilan.gov.tr’de (Basın: 2384787) lamayı, nerede durması gerek- BALIKESİR 10 Haziran 1934 tarihinde tiğini bilir ve yöneleceği hede- Davacı FATMA GENÇ tarafından aleyhinize açılan Boşanma Türkiye’ye giren İran Şahı Rıza fi iyice belirlerdi. Atatürklüğe (Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedeni İle Boşanma Pehlevî, 26 gün Türkiye’de kala- T.C. GAZİANTEP 14. AİLE özenen başka liderler ise han- (Çekişmeli)) davasının yapılan yargılamasında; Mahkemenizce rak Cumhuriyet tarihinin en uzun gi hedefe yöneleceklerini bile MAHKEMESİ’NDEN ve belki de programı en yoğun zi- dava dilekçesinde belirtilen adresinize ön inceleme tensip kestirememiş ve birbiriyle çeli- yaretini gerçekleştirmişti. Rıza zaptı bildirir davetiye çıkarılmış olup, adresinizden ayrıldığınız şen hedefler arasında bocala- Şah’ın Türkiye ziyareti, ilk ve tek yıp kalmışlardır. (…) Atatürklü- gerekçesiyle tebligat yapılamamıştır. Adres araştırmasından Sayı :2025/3 Esas 26.12.2025 yurtdışı ziyareti olacaktı. ğe özenen liderlerin ihmal et- da bir netice alınamadığından ön inceleme tensip zaptı ilanen DAVALI: MUHAMMED TECİR - 99989700506 Atatürk tam bağımsız, çağdaş tikleri en önemli noktalardan tebliğine karar verilmiştir. Ön inceleme duruşmasının 26/03/2026 Davacı EMİNE ABBAS tarafından açılan Boşanma davasında Türkiye Cumhuriyeti’nin kısa sü- biri de Atatürk’ün hiçbir zaman günü saat 11:40'a bırakılmasına tensiben karar verildiğinden tarafınıza dava dilekçesi ekli davetiyenin çıkarıldığı, davetiyenin rede yarattığı büyük çağdaş dö- meşruluk sınırları dışına çık- duruşmada bizzat hazır bulunmanız; veya kendinizi bir vekille iade döndüğü ve adresinizin tespit edilemediği anlaşılmış nüşümü, o dönüşümün sembolü maması idi. Onun kuvveti, bir temsil ettirmeniz, aksi taktirde H.U.M.K.'nun 3156 sayılı yasa olmakla; durumundaki belli başlı uygarlık komployla kurulup halka zor- eserleriyle Rıza Pehlevi’ye göster- la kabul ettirilmiş değil, halka ile değişik 213/2 maddesi uyarınca yargılamaya yokluğunuzda İş bu ilan tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde varsa cevap mek istemişti. dayanan bir kuvvetti. Atatürk devam olunacağı hususu, ön inceleme tensip zaptı yerine ve delillerinizi sunmanız hususu ve işbu ilanın dava dilekçesi Donald N. Wilber’e göre Rıza yaptığı işlerin sorumluluğunu, geçerli olmak üzere ilanen tebliğ olunur.16/01/2026 yerine geçerli olmak üzere ilanen tebliğ olunur. Anadolu’ya ayak bastığı gün- Pehlevi, Türkiye Cumhuriyeti’nde den başlayarak milletle paylaş- gördüklerinden çok etkilendi. Resmi ilanlar: www.ilan.gov.tr’de (Basın: 2384434) Resmi ilanlar: www.ilan.gov.tr’de (Basın: 2384081) mıştı. Millet iradesine hükmet- “Türkiye’nin bu kadarını yapa- meğe kalkışmaz, ona ancak bildiğine ve İran’ı geçebildiğine yol gösterirdi…” (Bülent Ece- inanamadığını söyledi.” T.C. YAYLADAĞI ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NDEN vit, “Atatürk ve Atatürkler, Ulus, 11.10.1965, s. 3) Rıza Pehlevi üzerindeki HHH Atatürk etkisi ESAS NO : 2025/345 Esas Sözün özü şu ki, Atatürk ol- Rıza Pehlevi, İran’da reform- mak zordur; hatta olanaksız- DAVACI: SUAY YELMAN - Necdet ve Fatma kızı, Yayladağı 01/02/1982 doğumlu- Güveççi Mah. Kayrak Sk. No: 15 larına Türkiye ziyaretinden önce dır. Öyle ki, bugüne kadar dünya- Yayladağı/HATAY başlamıştı, ancak Türkiye ziyare- da Atatürk rolüne soyunan lider- DAVALILAR: 1- MALİYE HAZİNESİ 2- HATAY BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI 3- YAYLADAĞI BELEDİYE BAŞKANLIĞI tinden sonra, Atatürk’ün devrim- lerin hemen hiçbiri kendi ülkesi- Davacı Suay Yelman tarafından davalılar aleyhine açılan Tapu İptali Ve Tescil (İmar İhyaya Dayalı) davasının yapılan yargılamasında; lerini örnek alarak İran’ı dönüştü- nin Atatürk’ü olmayı başaramadı- Davacı vekili tarafından dava konusu Hatay ili Yayladağı ilçesi Güveççi Mahallesi sınırları içerisinde 107 ada 7 parsel sayılı recek daha kapsamlı bir planı uy- ğı gibi Rıza Pehlevi de başarama- gulamaya başladı. taşınmazın bitişiğinde bulunan tapulama harici alana ilişkin kadastro çalışmalarının tamamlanması sonrasında tapulama harici dı. Ancak Atatürk; tam bağımsız- Karma halk okulları açtı. Bütün lık, ulusal egemenlik, uluslaşma, bırakıldığı, ancak yapılan kadastro çalışmalarında tapulama harici bırakılan alana ilişkin müvekkilin ailesi tarafından uzun yıllar okullarda yetişkinler için akşam kadın hakları, akıl ve bilimle çağ- boyunca kullanılmış imar ve ihya edilerek tarıma elverişli hale getirildiğini bu yönüyle kadastro işlemlerinin eksik ve hatalı olması sınıfları açtı. Tahran Üniversite- daş uygarlığa yönelme ve yurtta nedeniyle dava konusu taşınmazın yukarıda açık kimlik bilgileri ile adresi yazılı olan davacı adına tesciline karar verilebileceğinden si ve Ferhengistân’ı kurdu. Res- barış dünyada barış idealiyle tüm bu gayrimenkul üzerindeki 3. kişilerin mahkememize başvurmaları ilanen tebliğ olunur. 05/01/2026 mi üniformayı, Batı tarzı başlığı dünyaya, özellikle de ezilen, sö- kabul etti. Lakap ve unvanları ya- mürülen, geri kalmış uluslara yol Resmi ilanlar: www.ilan.gov.tr’de (Basın: 2384047) saklandı. Tahran’da Kadın Kültür göstermeye devam ediyor.