Catalog

15 ŞUBAT 2026 4 Merhamet değil, hak ayvan hakları mücadelesi çoğu duyarsız olduğunu soruyoruz ama çoğunluk zaman “sevgi” kavramı üzerinden Sarı’nın insan sözlüğü: kendilerinin de bir şekilde katkıda bulunduğu tartışılsa da, Cumhuriyet gazetesi sömürüler sorgulansın istemiyor veya “önce insan TÜRCÜLÜK yayın kurulu üyesi ve yazarı Zülâl hakları” diyerek bu konuda gereksiz bir öncelik Kendisini merkeze koyup diğer tüm HKalkandelen bu mücadelenin özünde sıralamasına sığınıyor. Bu dünyada çoğu insan, canlıların yaşam hakkını “öncelik hukuk, eşitlik ve adalet olduğunu vurguluyor. kendi sömürüsünü aklıyor. sırasına” sokma alışkanlığı. Türcülükten siyasete, medyanın rolünden - Bugün hayvan haklarını savunmak, aynı zamanda etik sorumluluğa uzanan geniş bir çerçevede, mevcut düzeni sorgulamak anlamına mı geliyor? Bu hayvan haklarının neden hâlâ ikincil görülmeye yüzden mi bu kadar dirençle karşılaşıyor? çalışıldığını konuştuk. Kuşkusuz. Kapitalizmin en büyük sacayaklarından biri hayvancılık endüstrisi ama - Senin savunduğun hayvan hakları anlayışı, “sevgi”den çok “eşitlik” ve “hak” kavramlarına bu sömürü kapitalizmle de sınırlı değil ne yazık yaslanıyor. Toplum bu farkı neden hâlâ kavramakta ki. İnsanın hayvan sömürüsünün tarihi çok eskidir, zorlanıyor? uygarlık tarihi bununla doludur. Mevcut düzen İnsan hakları, kadın hakları, çevre hakları tamamen türcülükten arınmadığı sürece deney gibi alanlarda mücadele ettiğinizde, yanınızda laboratuvarlarında, hayvanat bahçelerinde, yunus toplumun daha ilerici kesimleri olsa da söz parklarında, mezbahalarda, et, süt, yumurta, konusu hayvan hakları olduğunda çoğunluk deri, yün, kürk ve ipek üretim tesislerinde, ya sessiz kalır ya da doğrudan karşınızdadır. besi çiftliklerinde, sirklerde, yarış pistlerinde, Oysa aynı insan hakları gibi, hayvan hakları petshop’larda, atlı faytonlarda, deve güreşlerinde, da birilerinin merhametine bırakılamayacak av vahşetinde ve yaşamın her alanında insanlar kadar önemlidir. Sevgi veya merhamet odaklı tarafından esir edilip çalıştırılan, sömürülen, hak mücadelesi olmaz. İnsanın da hayvanın işkenceden geçirilen ve gaddarca katledilerek da bu dünyaya gelmekle yaşan hakkı elinden alınan milyarlarca hayvan PINAR AKSU edindiği en temel hak yaşam olduğu sürece hayvana eziyet ve katliamlar bitmez. hakkıdır. Yaşadığımız - Medyanın hayvan haklarına yaklaşımını nasıl dünyada insanların kendi değerlendiriyorsun? Görünürlük artıyor mu yoksa türdeşlerine bile her türlü mesele hâlâ yüzeyde mi kalıyor? şiddeti uygulayabildiğini Çok sorunlu ve çok türcü! Son yıllarda sokak düşünürseniz insan dışı hayvanlarını yok etme operasyonu nedeniyle hayvanların haklarını insan toplum alarma geçti ancak korkunç bir yasa merhametine ya da sevgisine çıkarıldı. Hayvan hakları savunucuları, insanüstü terk edemezsiniz. Çünkü bir SARI’NIN bir çabayla canları kurtarmaya çalışıyor. Uydurma insan hayvan sevmiyorsa KÖŞESI haberlerle hayvan nefreti yayan medya ile da merhametli değilse bile mücadele edecek güçlü bir medyanın olduğunu hak odaklı yasalara uymak ve basında bu konuya gereken önemin verildiğini çeşitliliğin önemli bir bölümünün u Bilim dünyasının en büyük deniz zorundadır. Dolayısıyla yaşadığımız yüzyılda söyleyemem. Son yıllarda toplum av katliamına hâlâ kayıt altına alınmayı beklediğini araştırma girişimlerinden Ocean Census gelinen noktada hayvan hakları da adaletin karşı biraz daha tepkili hale geldi ama birçok gösteriyor. projesi, yalnızca iki yıl içinde 866 yeni konusudur; o nedenle belirleyici hukuktur ve bu sömürü konusunda yüzeysellik hakim. u Biyoteknoloji şirketi Colossal deniz canlısı türünün tanımlandığını alan yasalarla düzenlenir. Ancak buradaki açmaz, Biosciences, 10 binden fazla türün açıkladı. Bu keşifler derin denizlerden - Hayvan hakları mücadelesinde seni hâlâ ayakta bu hakları insan hukukunun belirlemesi. Toplum DNA’sını korumayı hedefleyen küresel mercanlara, kabuklulara ve farklı tutan şey ne? Umut mu, öfke mi, inat mı? bu bağı kuramıyor, çünkü insan merkezci bir bir “BioVault” (biyolojik kasa) projesi omurgasız gruplara kadar geniş bir Öncelikle adalete olan tutku, haksızlığa isyan ve dünyaya doğuyor, tüm eğitim aynı doğrultuda başlattı. Proje, özellikle nesli tehlike çeşitlilik içeriyor. zalimliğe karşı öfke. veriliyor ve inanç sistemleri de bunu destekliyor. altındaki türlerin genetik materyalini u 2025 yılı boyunca bilim insanları Bir insan, insan odaklı dünyayı kendi çabasıyla - Son olarak, hayvan haklarını “abartı”, “ikincil saklayarak gelecekte koruma ve yeniden yalnızca yeni türler keşfetmekle sorgulamadığı sürece bunun nelere mal olduğunu mesele” veya “lüks” olarak görenlere ne söylemek canlandırma çalışmalarına altyapı kalmadı; müze koleksiyonlarında saklı algılaması mümkün olmuyor. istersin? oluşturmayı amaçlıyor. Düşünsenize kalmış örneklerden bile onlarca yeni Ben sömürmeyi, köleleştirmeyi, zulüm ve - Hayvan hakları meselesi Türkiye’de neden bir olacakları! Vay canına! tür tanımlandı. Bu durum, biyolojik şiddet içeren herhangi bir şeyden keyif almayı, türlü siyasal ve hukuksal bir zemin kazanamıyor? Bu kendiminkinden başka bir beden üzerinde hak bir bilinç eksikliği mi bilinçli bir tercih mi? - Toplumda “önce insan” refleksi çok güçlü. Hayvan eden biri değilim. Çünkü belirttiğim gibi hayvan iddia etmeyi reddediyorum. Vegan olma nedenim Yaşadığımız dünya tümüyle hayvan sömürüsü haklarını savunmak, insan haklarını savunmanın hakları kavramı sevgi ile sınırlanmamalı. bu. İnsanın ve insan dışı hayvanların en temel üzerine kurulu. Tabii ben hayvan hakları derken, önünde bir engel mi gerçekten? Hayvanseverleri küçümseyenlere ise diyorum ki hakkı olan yaşama hakkına saygı duyuyorum. O kuşkusuz yalnızca belli hayvanları değil, ayırt Söz ettiğiniz o refleksin güçlü olmasının alay ettiğinizin, insan dışı hayvanların haklarını nedenle de hayvan özgürlüğünü savunuyorum. etmeden tümünü kastediyorum. Bugün nereye nedeni insan algısını yüzyıllardır yöneten da savunmak olduğunun farkında mısınız? Adalet, hiçbir zaman “ikincil bir mesele” ya da elinizi atsanız mutlaka içinden bir hayvan türüne türcülük virüsü! Türcülük nedir bilmeyenler için Küçümsenen “hayvansever” imajı, gerçek bir “lüks” olarak görülemez. yönelik sömürü çıkar. Hayvanlar mal, eşya, açıklayalım: İnsan türünün üstünlüğü varsayımına hak mücadelesini görünmez kılamaz ama bunu yiyecek veya eğlence, taşıma ve deney aracı dayanarak belli hayvan türlerinin sömürülmesi yapanları küçültür. Alay ettikleri, hayvanlar olarak her şekilde kullanılıyor, öldürülüyor. Gazeteden günlükler veya ayrımcılığa uğratılması. Türcü dünyada bu için de adalet istemekse bunun kendilerini nasıl İnsanın kendi çıkarı için hayvanları katletmesine düşünceyle yetiştirilen insan, her şeyin kendisi gösterdiğini göremeyecek kadar algıları sınırlı öylesine alışılmış ki tam bir duyarsızlık söz için yaratıldığına inanıyor ve her türlü canlıyı demektir. konusu. Dünyada bu konuda “normalleştirilmiş yok etmenin hakkı olduğunu düşünüyor. Hayvan bir şiddet” var. Bilimin ve iletişimin fazla - Türkiye’de hak mücadeleleri genellikle birbirinden haklarını savunanlar da buna karşı çıkıp insan dışı gelişmediği eski çağlarda bilinç eksikliğini kopuk ilerliyor. Hayvan hakları mücadelesinin diğer hayvanları savununca, bu iki hak birbirinin karşıtı açıklamak daha kolaydı ama artık günümüzde hak mücadeleleriyle kurduğu ilişki neden bu kadar olarak görülüyor. Oysa gelişmiş bir etik duruşa uzaya turistik gezilerin yapıldığı, yapay zekânın zayıf? sahip insan, hem insan haklarını hem de hayvan ileri seviyelerde geliştirildiği, internetin insan Cumhuriyet Kitapları’ndan yayımlanan “Vegan haklarını savunabilir ve savunmalıdır. Hayvan yaşamının her alanına egemen olduğu bir çağda Devrimi ve Hayvan Özgürlüğü” kitabımda ayrıntılı haklarını savunmak, insan haklarını savunmanın hayvan haklarına yönelik umursamazlık bilinçli biçimde ele aldığım bir konu bu. Aslında ilişkiyi önünde engel değildir. Biri diğerinin tezatı olmak bir tercih. Toplumdaki genel eğitim seviyesi kurmayan, hayvan hakları mücadelesi değil, bu zorunda değildir. Asıl mesele insan ya da hayvan, de belirleyici etkenlerden. Bir toplumun geneli mücadelenin dışında kalan diğer hak mücadeleleri. kime yapılırsa yapılsın, haksızlığa karşı olmakla hayvan haklarına duyarsız kalınca, bu mücadele Yıllardır kadın haklarını ve doğayı savunanların ilgili. siyasi kazanç peşindeki politikacılar için ilgi hayvancılık sektöründeki zalim uygulamalara çekici bir alan haline gelmiyor. Siyasetin ilgi alanı - “Hayvansever” imajı kimi zaman romantize neden sessiz kaldığını ya da emek mücadelesi haline gelmeyince de hukuksal zeminde ilerleme ediliyor, kimi zaman da alaya alınıyor. Bu imaj, gerçek verenlerin niye hayvana yönelik sömürüye karşı kaydedilemiyor. Sonuçta hayvan haklarını savunan bir hak mücadelesini görünmez kılıyor mu? durmadığını veya hak, hukuk, adalet isteyenlerin kitleye, “bir grup aşırı azınlık” gözüyle bakılıyor. “Hayvansever” sözcüğünü kullanmayı tercih neden sokak hayvanlarının katledilmesi konusunda Bugünlerde gazeteden çok veterinerdeyiz. Nedeni malum: Hastayım. Her gün iğne, her gün taşıma çantası, Tarkan Özçetin’le her gün aynı masa. İnsanlar buna “rutin” sohbet diyor, ben “sabır eğitimi” diyorum. Kültürel miras Gazeteden arkadaşlar beni alıp götürüyor, Çok doğrudan ilgili. İstanbul bir “hayvan hakları” sonra geri getiriyorlar. Elif, Figen, Jale, kedileri, Türkiye’nin en etkili meselesi değil... Miyase, Münevver, Çağdaş, Öznur, olarak kediler “yumuşak güç” unsurlarından. Aynı zamanda bir kent hakkı, Müge, Berrin… İsimleri ezberledim Resmi kampanyalara gerek bir kültür politikası meselesi. artık. Çünkü insan hasta olunca bazı - Hocam, son yıllarda İstanbul İstanbul’u da kedisiz düşünemeyiz. kalmadan, doğal bir şekilde bu İstanbul’un kedilerini korumak, isimler daha net kazınıyor akla. İğnenin için kullanılan bir ifade var: “Cats of Çünkü kent kimliği yalnızca ülkenin birlikte yaşam kültürünü bu şehrin kimliğini, hafızasını acısı geçiyor ama kimin elinin omzunda Istanbul.” Bu bana yalnızca sevimli mimariyle değil yaşam pratikleriyle anlatıyor. İnsanlar burada kedilerin ve dünyaya anlatılan anlatısını olduğunu unutmuyorsun. bir tanımlama gibi gelmiyor. Sanki bu kurulur. Kediler, bu şehrin gündelik özgürce yaşadığını gördüğünde, korumaktır. Çünkü sizler, Canım sıkılıyor tabii. Hasta olmak şehri anlatan bir kavram. İstanbul’un hayatına sinmiş canlı bir hafızadır. şehre dair algıları değişiyor. can sıkıcı. Üstelik kaçıp saklanmak yüzyıllardır süren birlikte kedileri kültürel mirasın parçası... - Dışarıdan gelenler bu hafızayı fark “Burada hayat var, burada merhamet istiyorsun ama herkes “senin iyiliğin yaşamın canlı, sessiz ve yaşayan Kesinlikle öyle Sarı. İstanbul’daki ediyor mu? Yoksa bu, bizim içeriden var” diyorlar. Bu, kültürel diplomasi için” diye yaklaşıyor. Haklılar ama tanıklarısınız. Her zaman vardınız kediler bir “kent detayı” değil, bu bildiğimiz bir değer mi? açısından son derece kıymetli. yine de bazen koltuk altına saklanasım ve her zaman var olacaksınız. şehrin kültürel dokusunun parçası. Aslında bu farkındalık çoğu geliyor, bazen kazan dairesine iniyorum, Osmanlı’dan bugüne uzanan - Bu kadar güçlü bir sembolsek - Son olarak şunu sormak zaman dışarıdan geliyor. İstanbul’u rahatlıyorum biraz. Biri taksiyi ayarlıyor, yazılı ve görsel kaynaklarda, neden hâlâ zaman zaman “sorun” istiyorum: “Cats of Istanbul” senin biri randevuyu, biri “İğne bitti mi” diye ziyaret eden milyonlarca insan seyahatnamelerde, gravürlerde, olarak görülüyoruz? için tam olarak neyi ifade ediyor? soruyor. Kimse “İşim var” demiyor. için kediler, şehrin en çarpıcı fotoğraflarda hep kediler var. Çünkü modern şehir anlayışı çoğu Bu şehir sürekli hayatla kavga Kimse “Yarın bakarız” demiyor. İnsan imgelerinden. Sosyal medyada Çünkü İstanbul, insanla hayvanın zaman kültürü betonla ölçüyor. etmiyor. Bu şehir hâlâ paylaşmayı hasta olunca dostları bakar derler ya… İstanbul denince paylaşılan yan yana, çatışmadan yaşayabildiği Oysa kültürel miras yalnızca biliyor ve bu şehir, bütün Benimkiler de onlar işte. karelerin büyük bir kısmında nadir metropollerden. Bu birlikte korunmuş binalar değildir; yaşayan, karmaşasına rağmen, dünyaya Gazetede haberler değişiyor, gündem kediler var. Belgeseller, fotoğraf yaşama hali, şehrin karakterini nefes alan unsurlardır. İstanbul anlatacak çok güçlü bir hikâyeye akıyor, manşetler sertleşiyor. Ben ise sergileri, kitaplar... “Cats of belirleyen unsurlardan biri. kedileri bu açıdan somut olmayan sahip. O hikâyenin sessiz ama iyileşmeyi bekliyorum. Ne kadar acele Istanbul” ifadesi artık küresel bir kültürel miras kategorisinde vazgeçilmez taşıyıcıları da kediler. - Yani bizi sadece sokakta yaşayan edersen et, beden kendi temposunda anlatıya dönüştü. Bu, turistik bir değerlendirilmeli. Sizleri yok Kediler giderse İstanbul betondan bir canlılar olarak görmek, İstanbul’u da ilerliyor. Kaçıp saklanmak istiyorum tesadüf değil, kültürel bir karşılık. saymak, ortadan kaldırmaya eksik okumak... dekor olur. Kediler kalırsa İstanbul bazen ama sonra bir el sırtımı okşuyor. çalışmak bu şehrin hikâyesini Aynen öyle... Paris’i yaşamaya devam eder. İstanbul’u - Bu anlatı Türkiye’nin dünyaya “Az kaldı Sarı” diyor. İnanmak eksiltmek demektir. güvercinsiz, Venedik’i kanalsız, anlatan şey bazen bir vapur sesi, nasıl göründüğüyle de ilgili... Sence istiyorum. İyileşmek zaman alıyor. Bunu Roma’yı kalıntısız düşünemeyiz. nasıl görünüyoruz oradan bakınca? - Yani kedileri korumak, yalnızca bazen de güneşte uyuyan bir kedidir. kabullenmek de bir tür iyileşme sanırım. Dünyadan haberler