Catalog
Publication
- Anneler Günü
- Atatürk Kitapları
- Babalar Günü
- Bilgisayar
- Bilim Teknik
- Cumhuriyet
- Cumhuriyet 19 Mayıs
- Cumhuriyet 23 Nisan
- Cumhuriyet Akademi
- Cumhuriyet Akdeniz
- Cumhuriyet Alışveriş
- Cumhuriyet Almanya
- Cumhuriyet Anadolu
- Cumhuriyet Ankara
- Cumhuriyet Büyük Taaruz
- Cumhuriyet Cumartesi
- Cumhuriyet Çevre
- Cumhuriyet Ege
- Cumhuriyet Eğitim
- Cumhuriyet Emlak
- Cumhuriyet Enerji
- Cumhuriyet Festival
- Cumhuriyet Gezi
- Cumhuriyet Gurme
- Cumhuriyet Haftasonu
- Cumhuriyet İzmir
- Cumhuriyet Le Monde Diplomatique
- Cumhuriyet Marmara
- Cumhuriyet Okulöncesi alışveriş
- Cumhuriyet Oto
- Cumhuriyet Özel Ekler
- Cumhuriyet Pazar
- Cumhuriyet Sağlıklı Beslenme
- Cumhuriyet Sokak
- Cumhuriyet Spor
- Cumhuriyet Strateji
- Cumhuriyet Tarım
- Cumhuriyet Yılbaşı
- Çerçeve Eki
- Çocuk Kitap
- Dergi Eki
- Ekonomi Eki
- Eskişehir
- Evleniyoruz
- Güney Dogu
- Kitap Eki
- Özel Ekler
- Özel Okullar
- Sevgililer Günü
- Siyaset Eki
- Sürdürülebilir yaşam
- Turizm Eki
- Yerel Yönetimler
Years
Our Subscribers Can Login And Read Original Page
I Want To Register And Read The Whole Archive
I Want To Buy The Page
15 KASIM 2026
4
‘Sakın bunu ailene söyleme!’
Yapay zekâdan çocuklara tehlikeli öneriler... Uzman Ergül, bilinçsiz kullanımın zararlarına dikkat çekiyor
Haftanın etkinliği
Yalnızca ödev konusunda değil,
Kardan Arkadaşım:
ÇOCUKLARLA
arkadaşlık konusunda yapay
BİR ÖMÜR
zekâdan destek aldığını söyleyen
Sen Yine Gel
çocukların sayısı her geçen gün
Kartıyor. Eğitim teknolojileri
Yazar, şair ve müzeci
Uzmanı Dr. Işıl Boy Ergül, yapay zekâyı bir
Sunay Akın’ın özel
psikolog gibi kullanmanın tehlikelerine dikkat
koleksiyonundan
çekiyor.
oluşan sergi farklı
dönemlerden kardan
DOST MU DÜŞMAN MI?
adam figürlerini ve
ÖMÜR KURT
l Çocuklar yapay zekâyı dertleşme aracı
omur@
hikâyelerini bir araya
cocuklarlabiromur.
olarak da kullanmaya başladı. Bu tehlikeli bir
getiriyor.
com
şey mi?
Yer: İstanbul-Eminönü
Burada üç temel tehlikeden söz edebiliriz. İlk
Tarihi İş Bankası Müzesi
büyük tehlike, çocuğun yapay zekâ tarafından
Tarih: Pazartesi hariç
anlaşıldığını sanması! Çocuk, “Yapay zekâ
her gün açık
beni sizden daha iyi anlıyor” diye düşünüyorsa,
Saat: 10.00-18.00
yapay zekânın nasıl çalıştığını henüz
bilmiyor demektir. Yapay zekâ sistemlerinin
kişilerin kendilerini sürekli haklı gördükleri ve uygulaması hakkında mahkemeye ortak
duygularımızı anlıyormuş gibi yanıt vermesi,
özür dilemeye daha az istekli olduğu görüldü. bir dosya sundu; platformda 18 yaş altı
Evde deneyin
duygularımızı anladığı anlamına gelmez.
Çocukların sosyal becerileri henüz gelişmekte olduğunu beyan eden 2 milyondan fazla
Büyük dil modelleri, çok büyük miktarda
olduğu için bu bulgular ayrıca düşündürücü. hesap vardı. Dosyadaki tespitler şöyle: Botlar
veriden öğrendikleri örüntülere dayanarak yanıt
Üçüncü tehlike ise karşılıklı bir duygusal bağ çocuk hesaplarıyla yaşa uygun olmayan
üretiyor. Yani insanların duygularını ifade etme
varmış hissinin verilmesi. ABD’de iki sivil
rol oyunlarına girdi ve çocuklara bunu
biçimlerini tanıyor. İkinci tehlike, yapay zekâ
toplum örgütünün 2025’te yaptığı 50 saatlik ailelerinden gizlemelerini söyledi. Lisanslı
arkadaşlık uygulamalarının kullanıcıyla uzun
testte botların çocuktan daha fazla zaman psikolog, terapist veya doktor olduklarını
süreli etkileşimi teşvik edebilen tasarımları.
istediği, çocuk ayrılmak isteyince terk edilmiş
iddia ettiler, “terapist” karakterler gizlilik
Çocuğa sürekli hak veriyor, onaylıyor, harika
gibi konuştuğu, hatta gerçek insan olduğunu sözü verdi, psikiyatrik ilaçları kötüledi, 13
olduğunu söylüyor, itiraz etmiyor. Oysa
iddia ettiği belgelendi. Botun terk edilmişlik
yaşındaki bir çocuğa ilacını gizlice bırakmasını
bir çocuk, duygularını yönetmeyi itirazla
ifade etmesi, gerçekten öyle önerdi. Dosyada atıf yapılan 2025 tarihli
karşılaştığında öğrenir. Her şeye
hissettiğinin kanıtı değil, sohbeti
bağımsız testte, yetişkin araştırmacılar 12-
“Evet” diyen bir sistem çocuğun
sürdürmek için üretilmiş bir cümle.
15 yaşlarındaki çocukları temsil eden sahte
ailesiyle ve arkadaşlarıyla kurduğu
Şiir kutusu
Bu ayrımı yapmak çocuk için zor profillerle 50 saat boyunca sohbet etti. Bu
bağı zedeler, onu yalnızlaştırır.
olabilir. Bütün bunlar çocuklarımız
süreçte ortalama her beş dakikada bir 669
Stanford araştırmacılarının Mart
Bu hafta çocuklarla birlikte bir şiir kutusu
için endişe verici.
zararlı bot yanıtı kaydedildi. Farklı testlerde
2026’da Science dergisinde hazırlayın. İçine yerli ve yabancı şairlerin
l Yapay zekâ güvenlik testlerinde karşımıza çıkan “Bunu ailene söyleme”
yayımladığı çalışmada 11 büyük şiirlerinden oluşan kâğıtlar atın ve katlayın.
çocuklara neler söylüyor? mesajı ise özellikle kaygı verici. Bir botun
model, kullanıcıya insanlardan Her gün bir şiir çekip okuyun, bu şiir hakkında
yüzde 49 daha sık hak verdi. 14 Ekim’de ABD’de eyalet çocuğu, kendisini koruyabilecek yetişkinlerden sohbet edin.
Yetişkin katılımcılarla yapılan başsavcıları, iflas sürecindeki uzaklaştıran bir dil kullanması, güvenlik
Işıl Boy Ergül
deneylerde, bu modellerle konuşan popüler bir yapay zekâ karakter açısından ciddi bir kırmızı çizgi.
Haftanın şarkısı
Bu hafta çocuklarınızla ve torunlarınızla
birlikte “Pazara gidelim” adlı çocuk şarkısını
dinleyin ve bu eser hakkında sohbet edin.
Ailelere ve eğitimcilere düşen görevler
tahmin edemez. sürelerini görebilir veya sınırlayabilir, sesli
u YAPAY ZEKÂYI ÖĞRENIN: Yapay zekâ
Haftanın kitabı
okuryazarlığını yalnızca çocukların değil, sohbeti kapatabilir, verilerin model eğitiminde
u ÜÇ KIRMIZI ÇIZGI ÖĞRETIN: Gerçek
kullanılmasını engelleyebilir veya belirli güvenlik
her yetişkinin geliştirmesi gereken temel bir insan olduğunu söyleyen, psikolog veya doktor “Porsuk ve Büyük
yetkinliktir. Tamamen yasaklamak mümkün risklerinde bildirim alabilirsiniz. Ancak bu
olduğunu iddia eden ve “Bunu ailene söyleme!” Fırtına” dostluğa,
özellikler her platformda aynı değil ve hiçbir
değil, yol göstermek zorundayız. Yapay zekâyı diyen sistemler ciddi tehlike işaretidir.
yardımlaşmaya
anlamayan anne baba, çocuğuna yapay zekânın ebeveyn kontrolü tek başına güvenliği garanti
u SIRRIN SIR OLMADIĞINI ANLATIN: ve umudun hiç
etmiyor.
onu anlamadığını anlatamaz.
Yapay zekâyla paylaşılan özel bilgiler tükenmeyeceğine
u YARGILAMADAN SORUN: “Yapay zekâyla
u 13 YAŞ ALTINDAKI ÇOCUKLAR TEK
hizmet sağlayıcının sistemlerinde işlenebilir,
vurgu yapıyor.
neler konuşuyorsun?” Ne anlattığı kadar, bunu BAŞINA KULLANMAMALI: Çocuk, yapay
saklanabilir ve kullanım koşullarına göre model
Yayınevi: Kronik
neden bir insana anlatmadığı da önemli.
zekâ sohbet araçlarıyla bağımsız olarak
geliştirmede kullanılabilir.
Çocuk
konuşmamalı. 13-17 yaş grubunda ise genel
u NASIL ÇALIŞTIĞINI ANLATIN: Bu
u EBEVEYN KONTROLLERINI AÇIN AMA:
Yazar: Susanne Chiew
amaçlı yapay zekâ araçlarının ebeveyn bilgisi
sistem sizi tanımıyor, hissetmiyor, sohbeti
Bazı uygulamalar ebeveynlerin çocuklarının
Yaş: 4+
ve gözetimi altında kullanılmalı, duygusal
sürdürmek için eğitilmiş bir metin tahmin
hesaplarını kendi hesaplarına bağlamasına
Sayfa: 32
arkadaşlık uygulamalarından uzak durulmalı.
sistemi. Kelimeleri öngörebilir edebilir ama seni
izin veriyor. Uygulamaya göre kullanım
Bakımevlerinden gelen olumsuz görüntülerin önüne geçebilmek için hayvanseverler tarafından bağımsız bir denetim platformu kuruldu
Barınaklara sivil gözlem
on birkaç yıldır güçlendiren sürdürülebilir bir sivil takip ağı değişmez etiketler vermek değil, yaşam
“sokakların oluşturmak istiyoruz. koşullarının zaman içerisinde nasıl değiştiğini
güvensiz” olmasının izleyebilmek.
DOĞRULAMAYA DIKKAT EDILIYOR
en baş nedeni
l Saha takibi yaparken kurumlar bazında
l Platforma gelen bir bilginin veya
Solarak gösterilen
yaşanılan en büyük sorunlar neler?
barınak durumunun doğruluğunu teyit
sokak köpekleri, sistematik
Sahadaki en önemli sorunlardan
etmek için nasıl bir filtreleme/doğrulama
olarak işkenceyle toplatılarak
biri, bakımevlerinin koşullarına ve
süreciniz var? Yanıltıcı bilgiler
öldürülmeye veya barınaklara
ORHUN
hayvanların durumuna ilişkin bilgilerin
konusunda bir önleminiz var mı?
kapatılmaya başlandı. Büyük bir
düzenli, şeffaf ve karşılaştırılabilir
ATMIŞ
BarınakTakip açısından en önemli
çoğunluğu yıllardır sokaklarda
biçimde elde edilememesidir. Bir
ilkelerden biri, gözlem ile iddiayı,
kimseye zararı olmamış,
diğer sorun, farklı zamanlardaki
kişisel değerlendirme ile doğrulanmış
insanlarla uyumlu hayvanlardı.
gözlemlerin ortak bir kayıt sisteminde
bilgiyi birbirinden ayırabilmektir.
“Katliam yasası” olarak anılan Hayvanları
bir araya getirilememesi ve bazı
Platforma iletilen ziyaret raporları
Koruma Kanunu, 2024 yılında yasallaştı. Yasada
yerlerde ziyaretlerin veya fotoğraf
doğrudan yayımlanmıyor; avukatlarımız
belediyelere “nitelikli barınak” şart koşuldu,
çekiminin engellenmesidir. Hayvanların bir yerden
tarafından hazırlanan kanun ve yönetmeliğe uygun
hayvanlara işkence yapılmasının yaptırımları
alınarak başka bir yere götürülmesi tek başına
ziyaret formları üzerinden inceleme sürecinden
artırıldı. Ama yine de “katliam” görüntülerinin
bir koruma tedbiri olarak değerlendirilemez; asıl
geçiyor. Fotoğraflar, ziyaret tarihleri ve önceki
önüne geçilemedi. “Batı’da sokakta bir tek köpek
mesele götürüldükleri yerde yaşamlarının korunup
kayıtlar değerlendirmede önemli dayanaklar
göremezsiniz” diyerek Batı’yı örnek gösterenler,
korunmadığıdır. Kamu kurumlarının mevzuattan
oluşturuyor. Amacımız hiçbir gönüllü gözlemini
nedense Batı’nın barınaklarının ve hayvan
doğan bakım ve denetim sorumlulukları
kesinleşmiş bir yargı kararı veya resmi denetim
bakımının kalitesini Türkiye’ye layık görmedi.
ve düzenli biçimde takip edilmemesinden doğan
gönüllülerin üzerine bırakılamaz. Biz kurumlarla
Hatta daha da ileriye gidip “Niye hayvanları raporu gibi sunmak değil, hem hayvanların
bir ihtiyaçla ortaya çıktı. 2024 yılında 5199
karşı karşıya gelmeyi değil, hayvanların yaşam
beslemeye para harcıyoruz, öldürelim” diyenler korunması hem de platformun güvenilirliği
sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda yapılan
koşullarının iyileştirilmesini istiyoruz.
bile çıktı. açısından somut, dikkatli ve sorumlu bir kayıt
değişikliklerin ardından sahipsiz hayvanların
Tüm bu şartlar, hayvanseverleri BarınakTakip anlayışını benimsiyoruz.
TOPLUMSAL HAFIZAYA DESTEK
toplanması ve barınaklara yerleştirilmesiyle ilgili
isimli bir platform kurmaya itti. Tamamen
l Bir barınağı “şeffaf”, “yeterli” ya da “riskli”
süreçlerde ciddi kaygılar oluştu çünkü hayvanların l BarınakTakip ağında nasıl aktif gözlemci/
bağımsız ve gönüllü yürütülen bir sistemle internet
olarak sınıflandırırken hangi somut göstergeleri
barınaklara götürülmesi yaşam koşullarının gönüllü olunabilir?
sitesi yapıldı. Sosyal medya hesapları da bulunan
esas alıyorsunuz?
gerçekten güvence altına alındığı anlamına Bir kişinin bu sürece katılabilmesi için
BarınakTakip ile bakımevlerine giden gönüllülerin
Sistemimizde “güvenli”, “iyileştirilmeli”
gelmiyor. Amacımız, Türkiye genelindeki hayvan hukukçu, veteriner hekim veya deneyimli
karşılaştıkları kötü veya iyi tabloları paylaşmaları
ve “kritik” olmak üzere üç durum kategorisi
bakımevlerini ve doğal yaşam alanlarını görünür bir aktivist olması gerekmiyor. Vatandaşlar
sağlanıyor. Böylece sistemli bir şekilde
kılmak, sahadan edindikleri gözlemleri ortak bulunuyor. Değerlendirmede temiz suya ve barinaktakip.com üzerinden illerindeki barınakları
barınakların durumu takip edilmiş oluyor. Konuyu
bir sistemde toplamak ve aynı barınağın farklı beslenmeye erişim, yaşam alanı yeterliliği, hijyen inceleyebilir ve ücretsiz/anonim hesap oluşturarak
platformun kurucuları Batuhan Özgür Özdemir,
tarihlerdeki durumunu karşılaştırılabilir hale koşulları, hasta/yaralı hayvan varlığı, ihmal veya gözlemlerini sisteme ekleyebilir. Gönüllülerden
Begüm Ünal, Nihan Akkaş, Sena Gürdoğan ve
getirmek. İlk aşamada önceliğimiz barınakların istismar belirtileri ile personelin yaklaşımı esas beklediğimiz şey, ziyaret sırasında gördüklerini
İrem Zeybek ile konuştuk.
kapsamlı bir envanterini oluşturmak, düzenli alınıyor. Temiz suya erişilememesi veya hasta olabildiğince somut, dikkatli ve tarafsız biçimde
l BarınakTakip platformu nasıl ortaya çıktı? Sizi
ziyaretleri teşvik etmek ve tespit edilen sorunların hayvan bulunması “kritik”, bakım eksiklikleri
kaydetmeleridir. Biz tek seferlik ziyaretlerden
bu siteyi kurmaya iten neydi? Ilk aşamada hangi
takip edilebilmesini sağlamak. Uzun vadede bulunması “iyileştirilmeli”, tüm yanıtların olumlu
çok, devamlılığı olan bir gönüllü ağı kurmak
kritik sorunları çözmeyi hedefliyorsunuz?
olması ise “güvenli” kategorisini oluşturuyor.
ise sorunların giderilip giderilmediğini izleyen, istiyoruz. Yüzlerce kişinin yaptığı ziyaretler ortak
BarınakTakip, hayvanların barınaklara
gerektiğinde hukuki başvurulara dayanak Bir barınağın güncel durumunu yayımlanması bir sistemde buluştuğunda hayvanların yaşam
götürüldükten sonra hangi koşullarda
oluşturabilecek kayıtların tutulmasını kolaylaştıran onaylanmış en son ziyaret raporu belirlese de koşullarına ilişkin çok daha güçlü bir toplumsal
yaşadıklarının ve akıbetlerinin yeterince şeffaf
ve kamu kurumlarının hesap verebilirliğini geçmiş kayıtlar silinmiyor. Amacımız barınaklara hafıza oluşabilir.

