Catalog
Publication
- Anneler Günü
- Atatürk Kitapları
- Babalar Günü
- Bilgisayar
- Bilim Teknik
- Cumhuriyet
- Cumhuriyet 19 Mayıs
- Cumhuriyet 23 Nisan
- Cumhuriyet Akademi
- Cumhuriyet Akdeniz
- Cumhuriyet Alışveriş
- Cumhuriyet Almanya
- Cumhuriyet Anadolu
- Cumhuriyet Ankara
- Cumhuriyet Büyük Taaruz
- Cumhuriyet Cumartesi
- Cumhuriyet Çevre
- Cumhuriyet Ege
- Cumhuriyet Eğitim
- Cumhuriyet Emlak
- Cumhuriyet Enerji
- Cumhuriyet Festival
- Cumhuriyet Gezi
- Cumhuriyet Gurme
- Cumhuriyet Haftasonu
- Cumhuriyet İzmir
- Cumhuriyet Le Monde Diplomatique
- Cumhuriyet Marmara
- Cumhuriyet Okulöncesi alışveriş
- Cumhuriyet Oto
- Cumhuriyet Özel Ekler
- Cumhuriyet Pazar
- Cumhuriyet Sağlıklı Beslenme
- Cumhuriyet Sokak
- Cumhuriyet Spor
- Cumhuriyet Strateji
- Cumhuriyet Tarım
- Cumhuriyet Yılbaşı
- Çerçeve Eki
- Çocuk Kitap
- Dergi Eki
- Ekonomi Eki
- Eskişehir
- Evleniyoruz
- Güney Dogu
- Kitap Eki
- Özel Ekler
- Özel Okullar
- Sevgililer Günü
- Siyaset Eki
- Sürdürülebilir yaşam
- Turizm Eki
- Yerel Yönetimler
Years
Our Subscribers Can Login And Read Original Page
I Want To Register And Read The Whole Archive
I Want To Buy The Page
1 KASIM 2026
3
Dilhan Eryurt’un lise mezuniyetinde Hasan Âli Yücel’den aldığı Nutuk, onu NASA’ya ve Türkiye’de
astronominin öncülerinden biri olmaya uzanan yolculuğunda yaşam boyu taşıdığı bir simgeye dönüştü
Fütursuz katiller
ine kadın
cinayetlerinden söz
etmek istiyorum.
Devlete rağmen, Gözünü göğe diken
Y devletin uzaklaştırma
kararına rağmen, sokakta, herkesin
içinde karısını, sevgilisini öldürenlere
“korkusuz katil” denebilir ancak
PROF. DR.
bu yanlış olur. Korkusuz kavramı
ÜSTÜN
cesur anlamını da içerdiği için
bir Türk kadını
DÖKMEN
olumlu anlamda kullanılır. Kurtuluş
Savaşı’nın şehitlerine, gazilerine
“korkusuz” diyebiliriz. Ancak kadın katillerine ıl 2018, bahar ayları.
korkusuz yerine “gözü dönmüş” veya “fütursuz” Hâkim Cemal Fazıl
demek daha doğru olur. Fütursuz, hiçbir gücü, hiçbir Karakaş bir cumartesi
otoriteyi kaile almayan, kural, kanun tanımayan, başına sabahı Ankara Kızılay’da
buyruk demektir. Y bulunan Yargıtay binasının
Sadece 10-15 sene içinde ortaya çıkan kadın arka cephesinde, geri dönüşüme
cinayetleri o kadar çok ki artık hepsini tek tek telaffuz gönderilecek kâğıt atıkların olduğu yerde
edemiyoruz. Sadece içlerinden unutamadığımız yüzlerce kitap ve belgenin olduğunu fark
eder. Kitaplar arasında 1940’lı yıllarda
bazılarını dile getiriyoruz. Bunlardan ikisi:
kaleme alınan kimi İngilizce kimi Türkçe
EMİNE BULUT CİNAYETİ
astronomi, matematik ve fizik kitapları
Kırıkkale’de Emine Bulut sokakta, kızının yanında
vardır. Ayrıca ODTÜ yazışmaları ve
kocası tarafından öldürüldü. Ölmeden önce yaralıyken
TÜBİTAK davetiyeleri de dikkat çeker.
kızı “Anne lütfen ölme” dedi. Emine Bulut kızını
O an kitapların arasında bir de Nutuk
tek başına yetiştiriyordu, kızcağız hayatının en kritik
görür. Açar, ilk sayfasında Hasan Âli
anında nezaketi elinden bırakmamıştı, lütfen demişti.
Yücel’in imzası bulunmaktadır. Karakaş,
Bu olay, bu dünyada “Keşke bilmeseydim” dediğim
bazı kitapları, belgeleri
olaylardan birisidir.
alarak geri dönüşüme
gitmekten kurtarır. Eve
ŞERİFE GEZER CİNAYETİ
ulaşınca Nutuk’u açar
29 Ağustos tarihli Cumhuriyet gazetesinde
ve 15 Ekim 1942 tarihli
“Elinde Çayla Öldürdü” başlıklı haberde İstanbul’da
Hasan Âli Yücel’e ait
Şerife Gezer’i aylardır taciz ve tehdit eden Hakan
imzalı yazıyı okur:
Sayacı’ya mağdurdan uzaklaştırma hükmü verildiği
“Gönlümün bütün
Eryurt, 1959’da Uluslararası Atom paralel olarak ODTÜ fizik bölümünde
ancak saldırganın sokakta Şerife Gezer’i tabancayla
dileği, sizin de
Enerji Ajansı’ndan (IAEA) aldığı burs
ders verir. 1973’te, “Ülkeme dönmek,
TOLGA
öldürdüğü yazıldı.
gireceğiniz meslekte
ile Kanada’ya gider. Burada Chalk
öğrendiklerimi gençlere aktarmak, bilim
AYDOĞAN
Kamera kayıtlarına göre Şerife Gezer’in
ve ileri hayatınızda
River Atom Enerjisi Laboratuvarı’nda
insanı yetiştirmek arzusundaydım”
yalvarmalarına rağmen katil bir elinde çay bardağı, bir
Atatürk gibi Türk
astrofizikçi Alastair Graham Walter
diyerek dönüş yapar, ODTÜ’de
elinde tabanca olduğu halde meydanda döne dolaşa
milletine büyük hizmetler etmeniz ve
Cameron ile çalışır. Cameron, Eryurt’un
mağduru fütursuzca vuruyor. Görülen o ki verilen
astrofizik anabilim dalını kurar.
insanlığa milletiniz yolundan büyük yeteneğini fark ederek evrende oluşan
uzaklaştırma kararı işe yaramamıştır. Peki bu karar
TÜBİTAK’ın desteği ile I. Ulusal
faydalar ve bahtiyarlıklar getirmenizdir. ilk yıldızların iç yapılarını araştırılmasını
niçin işe yaramamıştır?
Astronomi Toplantısı’nı düzenler ve
Maarif Vekili Yücel” ister. Eryurt burada bilgisayar yardımı
Bu durumda akla iki seçenek gelmektedir. Birincisi
1940’larda derece yapan öğrencilere ile matematik, fizik ve astronomi
gelenekselleştirir. Eryurt 1988-1993
uzaklaştırma kararı iyi uygulanmamıştır. Teknolojinin
bakanlık tarafından Nutuk hediye
bilgilerini kullanarak yıldız yapılarını
yılları arasında ODTÜ Fen - Edebiyat
bunca geliştiği çağda bir saldırganı bir mağdurdan uzak
edilirken Karakaş’ın bulduğu Nutuk
inceler. Ardından da Indiana Üniversitesi
Fakültesi’nin dekanlığını üstlenir.
tutmanın elektronik yolla mümkün olması gerekirdi.
da Yücel’in imzalayıp öğrenci Dilhan
Goethe Link Rasathanesi’nde gözlemler
1991’de ise ODTÜ arazisinde bir yıldız
Akla gelen ikinci seçenek ise şudur: Eğer
Eryurt’a hediye ettiği Nutuk’tur.
yapar, Prof. Dr. Marshall Wrubel ile
gözlemevinin kurulmasında görev
engelleyici değilse boşuna uzaklaştırma verilmemeli,
Yücel’in temennisi gerçek olur,
çalışır. National Academy of Sciences
uzaklaştırmayı gerektiren durumlarda potansiyel
alır. 1988-1992 yılları arasında Türk
Dilhan Eryurt hem yurduna hem de
(Ulusal Bilim Akademisi) merkezinden
saldırgan hapse atılmalıdır. “Suç işlemeden hapse
Astronomi Derneği’nin başkanlığını
dünyaya yararlı bir
aldığı bursla da NASA’nın
atmak kanuna aykırıdır” derseniz, o zaman ya
insana dönüşür, üstlenir. Ayrıca Eylül 1997’de Antalya
Goddard Uzay
uzaklaştırmayı etkili hale getirmelisiniz ya da kanunu
Türkiye’nin ilk
Araştırmaları
Bakırlıtepe’deki TÜBİTAK Ulusal
değiştirmelisiniz. Ortada mağdurun feda edilmesi
gökbilimcilerinden
Enstitüsü’nde
Gözlemevi’nin açılmasına katkı sağlar.
seçeneği olmamalıdır.
ve de NASA’da
görev yapar.
Aslında hem uzaklaştırmayı etkin hale getirmekte
çalışan ilk Türk
EN ANLAMLI ÖDÜLÜM NUTUK
hem de bazı yasalarda değişiklik yapmakta yarar vardır.
NASA’DAKİ
kızı olur.
Eryurt, meslek yaşamında NASA
Mahkemede kravat takan kadın katillerinin iyi halden
GÖREVİ
Apollo Başarı Ödülü, New York
indirim almaları toplumun vicdanını yaralamaktadır İZMİR’DEN
Dilhan Eryurt
Astronomi Kulübü Onur Belgesi,
ancak hiç kimse ortaya çıkıp bu gibi durumlarda iyi
ANKARA’YA
Goddard’a girmesi
hal uygulamasının kaldırılmasını milletvekillerinden
TÜBİTAK Bilim Ödülü, TÜBA Şeref
Dilhan Ezer
ile NASA’da
istemiyor. Bu noktada da “Söylenir ama söylemez
Eryurt, 29 Kasım 1926’de İzmir’de üyeliği gibi saygın ödüllere değer
çalışan ilk Türk kızı unvanını elde
ilkesi” gündemdedir.
dünyaya gelir. Babası Abidin Ege,
eder. Öte yandan enstitüde çalışan tek görülürken yıllar sonra verdiği bir
Şerife Gezer cinayetinde de KCDP (Kadın
Cumhuriyetin kuruluş yıllarında
kadın astronom olur. Eryurt, astrofizikçi
röportajda aldığı en anlamlı ödülü şöyle
Cinayetlerini Durduracağız Platformu) yine elinden
ziraat alanında çalışmalar yaparak
A. Graham Walter Cameron ile burada
açıklayacaktır:
geleni yapmaya çalıştı. Bu konuda iyi niyetle çabalayan
Ege Üniversitesi’nin de temelini
yeniden çalışma olanağı bulur. Güneş
“En değerli ödül liseyi bitirdiğim
avukatlar, sivil toplum örgütleri var. Ancak bunlar
oluşturan Yüksek Ziraat Mektebi’nin
sistemi üzerine araştırmalar yapar,
zaman dönemin Milli Eğitim Bakanı
ne yazık ki yeterli olmuyor. İyi niyetli gönüllülerin
kurucusudur. Baba Abidin Bey
yaptığı önemli bir tespit Apollo projesine
Sayın Hasan Âli Yücel tarafından verilen
çabalarının ötesinde siyasilerin, kanunların ve devletin
Ankara’da görevlendirince Dilhan
katkı sağlar. Eryurt bunu şöyle anlatır:
etkin olması gerekiyor. 2011’de Türkiye Cumhuriyeti
Eryurt’un da çocukluğu Ankara’da geçer. büyük Nutuk’tur. Bu sözler benim
“Araştırmamız Güneş’in ilk
İstanbul Sözleşmesi’ni imzaladı, 2021’de ise bu
Mimar Kemal İlkokulu’nda, sonra da
yaşamımdaki
devirlerinde
sözleşmeden çekildi. Oysa bu sözleşme kadınları aile
Ankara Kız Lisesi’nde okur. Peşinden
daha sıcak
başarılı
Eryurt ve astrofizikçi
içindeki ve dışındaki saldırganlara karşı koruyordu,
de İstanbul Üniversitesi’nde yüksek
olduğunu, Alastair G. W. Cameron.
hizmetlerin
caydırıcıydı. Ülkemizin sözleşmeden çekilmesi
matematik lisansı alır. Burada, 1933’teki
sonradan
de dayanağını
kadınlarımızı bu konuda korunmasız bıraktı, en azından
“darülfünun reformu” kapsamında görev
parlaklığının
teşkil eder.”
kadınlara saldırının önlenmesinin çok da önemli
yapan Alman bilim insanları ve dönemin
azalarak
Eryurt,
olmadığı duygusunu ortaya çıkardı. Herkes İstanbul
önemli Türk hocalarından Kerim
içinde
Sözleşmesi’ne tekrar dönülmesi konusunda elinden Yücel imzalı
Erim ve Ali Yar tarafından yetiştirilir.
termonükleer
geleni yapmalıdır.
Matematiği çok seven Eryurt kendisini
o Nutuk’u
reaksiyonların
daha da geliştirmek ister, “Matematiğin
başlaması daha değerli,
BU CİNAYETLER NASIL ÖNLENİR?
tatbik edileceği bir alanı aradım ve
ile bugünkü
daha anlamlı
Yine aynı soru var karşımızda: “Bu cinayetlerin
onu astrofizikte buldum, böylece
durumuna
ve daha özel
temel sebepleri nedir ve bunları nasıl önleriz?”
hem matematiği kullanabiliyorsunuz
geldiğini
görür çünkü
Olaya bağlantısallık ve yaşamdaşlık kavramları
hem de doğa olaylarının oluşunu izah
gösterdi.
açısından bakarsak bir sorunu tek bir çözümle Atatürk’ün
edebiliyorsunuz” diyerek astrofiziğe
Dünya,
gideremeyeceğimizi görürüz. Bir sorunun pek çok
bu eseri çağdaşlığa giden yolun da bir
yoğunlaşır.
Güneş’in parlak zamanında oluşmuşsa
nedeni vardır. Kadın katillerine verilecek cezaların
1943’te Ankara’da fen fakültesi, bir yıl rehberidir.
gezegenimizi oluşturan maddeler
artırılması, iyi halden yararlandırılmaması bir çözüm
sonra da Ankara Üniversitesi bünyesinde
Eryurt’un astronomi ve astrofizik
onbinlerce yıl yüksek sıcaklıklarda
olarak görülebilir. Ancak tek başına işe yaramaz,
astronomi bölümü kurulur. 1946’da da
kalmışlardır. Bu da Dünya’nın fiziksel alanındaki çalışmaları Türk kadınları
hatta İstanbul Sözleşmesi de tek başına çözüm
bölümünün başına gökbilimci Tevfik
ve kimyasal özellikleri üzerinde bir
için bir yol gösterici olur. Yaşamını
değildir. Çözüm derinlerdedir. Fütursuz kadın katilleri
Oktay Kabakçıoğlu getirilirken Dilhan
etki yapmıştır. Bu özellikler Dünya’nın
yitirmeden önce Yargıtay üyesi
muhtemelen anneleri ve babaları tarafından yeterli
Eryurt iki yıl boyunca Kabakçıoğlu’nun
uydusu olan Ay için de geçerlidir.
eşi Hâkim Sabahattin Eryurt ile
ve tutarlı sınır konulmadan büyütülmüş çocuklardır.
asistanlığını yapar.
Apollo uzay aracı ile Ay
Babalar üç yaşındaki oğullarına, “Haydi annene bi vur,
biriktirdikleri parayla Erzurum’da
1953’te de
yolculuğuna
tükür” diye akılları sıra şaka yaptıklarında, hiç farkında
ABD’ye yüksek öğrenci yurdu ve okul yaptırır. Eryurt,
çıkacak olan
olmadan geleceğin fütursuz katillerini yetiştirirler.
lisans için
Atatürk’ün açtığı çağdaşlığa giden o
astronotların
Erkek çocuktur diye oğullarına sınır koymayan anneler
gider, Michigan
karşılaşacağı yolu izler ve bir Türk kadınının dünya
de erkek egemen düzenin bu tavrını pekiştirirler.
Üniversitesi’nde
ortamlar
çapında neleri başarabileceğini gösterir.
Güvenli bağlanmayla yetiştirilmeyen çocuklar kendileri
Astronomi
açısından
Yani Yücel’in imzaladığı o Nutuk’taki
ve toplum için sorun yaratırlar.
Enstitüsü Müdürü
önem
öğüdü yaşama geçirir. Yaşamı boyunca
Ülkedeki siyasetçiler arasındaki tüm kavgalar
Prof. Dr. Leo
taşıyordu.”
Atatürk’e sonsuz bir şükran duyan ve
toplumun gerilmesine yol açmaktadır. Buna bir de
Goldberg’in
Neil
ekonomik sıkıntılar eklendiğinde basit önlemlerle
Türk kızlarına örnek olan Dilhan Eryurt
çalışır.
Armstrong
üstesinden gelinemez fütursuz saldırganlıklar ortaya
Michigan’da 13 Eylül 2012 günü yıllarca gözlemlediği
21 Temmuz
çıkmaktadır.
kalabileceği
o göğe yükselir.
günü Ay’a
halde Ankara’ya
ayak basar
Eryurt, ODTÜ’deki odasında
dönerek astrofizik
ve o adımı
KAYNAKÇA:
İmtiyaz Sahibi:
1 KASIM 2026 SAYI: 1908 anabilim dalında
“Bir insan için küçük, insanlık için
İ. Küçük - TJAA dergisi, sayı 1, 2020.
CUMHURİYET VAKFI adına
n Yayın Koordinatörü
doktorasını tamamlar. Başındaki hoca
büyük bir adım” olarak değerlendirir.
ALEV COŞKUN
DENİZ ÜLKÜTEKİN C. F. Karakaş - ODTÜ’lüler Bülteni,
ise ünlü astrofizikçi Egbert Adriaan
Genel Yayın Yönetmeni
n Reklam Genel Müdürü Eryurt, bu araştırmalarıyla Apollo
Temmuz-Ağustos 2019.
MİNE ESEN
EVSUN SİNEM ALKAN Kreiken’dir. Kreiken günümüzde
projesine katkı sağladığı için Apollo
Sorumlu Müdür
A. Akoğlu - Tübitak Bilim ve Teknik Dergisi
pazar.dergi@cumhuriyet.com.tr
de faaliyette olan Ahlatlıbel’deki
BETÜL BERİŞE
Başarı Ödülü’ne layık görülür.
1997.
Reklam Yönetimi: Yenigün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık
Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. gözlemevinin kurulumu için Türkiye’de
AŞ. Yeşilce Mah. Emektar Sk. No-7/A, Kağıthane/İstanbul Yenibosna Merkez Mh. 29 Ekim Cd. A1 Apt. No:5/902 Bahçelievler-İstanbul
TÜRKİYE’DEKİ ÇALIŞMALARI İ. Kalaycıoğulları - TÜBA Günce, Eylül
Tel: (0212) 343 72 74 (20 hat) Faks: (0212) 251 98 68 (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat:9 No:81-82) Tel: 0212 454 32 90-0212 454 34 83. görev alır, ismini taşıyan Kreiken
e-posta: reklam@cumhuriyet.com.tr Uets: 25999-15079-37611
Dağıtım: Turkuvaz Dağıtım Pazarlama A.Ş. Yaygın süreli yayın
Gözlemevi de Ağustos 1963’te açılır. 1968’de NASA’daki çalışmalarına 2010.

