Katalog

c 4 EGE 10 EKİM 2012 ÇARŞAMBA Kazı Başkanı Prof. Dr. Meral Akurgal, yerel yönetimlerin antik kente yeterli ilgiyi göstermemesinden yakınıyor Yönünüzü Smyrna’ya çevirin A ntik yerleşimin belediye için bulunmaz bir fırsat olduğunu vurgulayan Akurgal, yerel yönetimin Bayraklı Höyüğü'nden yana inisiyatif kullanmasını istedi. HAKAN DİRİK İzmir'in ilk kurulduğu yer olan, kentin geçmişini binlerce yıl öncesine tarihleyen Smyrna, bugünlerde ilgi eksikliği çekiyor. Ord. Prof. Dr. Ekrem Akurgal'dan devraldığı mirasla antik kentteki kazıları yürüten Prof. Dr. Meral Akurgal, yerel yönetimin “projektörlerini” antik kentin üzerine çevirmesini bekliyor. Antik kentin bir “açıkhava müzesi” niteliğinde olduğunu vurgulayan Akurgal, İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin Agora ve çevresinde yaptıklarını hoşnutlukla karşıladıklarını, benzer ilginin Smyrna'ya da yönelmesini beklediklerini söylüyor. “Burası, sınırları belirli olan bir antik yerleşim. Belediye için bundan büyük fırsat olamaz. Ancak büyükşehirin yeterli ilgi gösterdiğini söyleyemeyiz. Büyükşehirin ilgisizliğinden rahatsızız” dedi. Ahmet Piriştina'nın, başkanlığı döneminde buradaki kazılara büyük destek verdiğini dile getiren Akurgal, “Ne yapıldıysa, Piriştina zamanında yapıldı. Sonrasında aynı ilgiyi bir daha göremedik” dedi. NTİK PAZAR! Antik yerleşimin hemen dibinde kurulan pazar, Akurgal'ın yakındığı konular arasında yer alıyor. Akurgal, “Cumartesi günleri kurulan pazarın ardından antik kentten tonlarca pislik temizliyoruz. Naylon torbalar, pazar artıkları buraya savruluyor. Modern bir pazaryeri oluşturulması çok zor olmasa gerek. Bu, hem bölgede yaşayanlar için, hem de bizim için sorunun çözümü anlamına gelir” dedi. 8 kişilik akademik kadro ile çalışma yürüttüklerini, kazılar için yeterli kadroları olmadığını belirten Akurgal, “Bu yüzden ot temizliğini bile tam anlamıyla yapamıyoruz. Ot yığını içinde insanlar yalnızca sütunları görebiliyor. Kadro tahsis edilirse, burasını insanların sürekli gezebileceği bir yer haline getirebiliriz. Kazıları da sürdürürüz” diye konuştu. Bunun için ören yeri projelerinin olduğunu dile getiren Akurgal, Bayraklı Belediyesi'nden de kendilerine “etkinlik merkezi” için yer tahsisi beklediklerini söyledi. Akurgal, “Yurdumuzdaki eski eserler hem ulusal kültür varlığımız hem de bütün insanlığın ortak mirasıdır. Bu nedenle modern İzmir’in tam ortasında yer alan ve bir açık hava müzesi niteliği taşıyan Bayraklı Höyüğü üzerindeki kültür varlığımızın ziyarete açılarak turizm açısından da değerlendirilmesi İzmir için büyük önem taşımaktadır” diye konuştu. İLKLERİN KENTİ PROF. DR. MERAL AKURGAL ntik dönem adı Smyrna olan İzmir'in ilk kuA ruluş yeri Bayraklı ilçesindedir. Buradaki höyük, kayalık bir tepe ve üzerindeki yerleşme tabakalarından oluşur. Burada ele geçen en erken buluntular İÖ 3. bine ait seramik parçalarıdır. Höyükteki yerleşmelerin bugün için bilinen en eski tarihi ise Eski Tunç Çağı Uygarlığı’na girer. Tunç Çağı yerleşmeleri, höyüğün küçük bir bölümünü kaplıyorken, Hellen çağlarında yerleşim, son yıllarda yapılan kazılarla modern duvarlarla çevrili sit alanının çok daha dışına taşmaktadır. Höyük üzerinde İÖ 11 4. yüzyıl arasına tarihlenen yerleşme katları kesintisiz olarak yer alır. Bugüne değin burada yapılan çalışmalar, Smyrnalı mimarların Batı dünyasının en eski geometrik dokulu, ızgara kent planını burada geliştirdiklerini or A taya koyar. Aiol düzenindeki sütun başlıkları ile Anadolu’nun en eski Athena Tapınağı ve Batı dünyasının ilk taş çeşme binası burada yer alır. Höyüğün doğu ve güney eteklerinde ise son yıllarda yapılan çalışmalarda Batı dünyasının en eski, taş örgülü suru, kentin kuzeydoğu köşesinde ise kentin ana giriş kapıları ortaya çıkarılmıştır. Kentin en önemli kutsal yapısı Athena Tapınağı’dır. Ön yüzü doğuya bakar. Kutsal bir alana zamanla eklenen yapılarla genişleyerek, bir tapınak durumuna gelmiştir. Tanrı kadın Athena adına yapılmış en erken tapınaktır. Ayrıca Aiol düzenindeki tapınakların en erken örneğidir. Tapınak İÖ 700’lerden itibaren İÖ 546 Pers saldırılarına kadar kullanılmıştır. Smyrna Kenti’nin bir ikinci kutsal yapısı daha vardır. Athena Tapınağı’nın güneydoğu köşesi karşısında yer alan bu yapı, Pers saldırılarından sonra işlevini yitiren Athena Tapınağı’nın yerine kullanıl mıştır. Ege’de kentlerin büyük çoğunluğu İÖ 7. yüzyıldan itibaren taş duvar ile çevriliydiler. Ege’deki Aiol ve İon yerleşmeleri idareci kralları, aristokrat ve orta sınıf halkı ve güvence sağlayan surları ile “polis” kavramını taşıyan kentlerdi. Arkaik dönemde taş işçiliği mükemmel en güzel ve en eski sur, Smyrna’da yer almaktadır. Höyüğün doğu eteklerinde kent duvarı 145 m uzunlukta ve maksimum 4.40 m yükseklikte günışığına çıkarılmıştır. Güneyde ise kent duvarı 75 m uzunlukta açılmıştır. Smyrna, İÖ 650 546 tarihleri arasında Aiolis bölgesinin en büyük ve en önemli yerleşmesidir. Günümüze değin ortaya çıkarılan suru, çok odalı, banyolu evleri, kutsal yapıları, anıtsal çeşmesi gibi önemli kalıntıları ve geometrik dokulu kent planı ile Smyrna, Batı Anadolu’nun Arkaik dönem arkeolojisi için ideal bir kent örneğidir. C MY B C MY B