Katalog

Sağnak 22 TEMMUZ 2026 ÇARŞAMBA 6 İNCELEME/HABER Lozan,laiklik ve bağımsızlık “İslam hukukunda, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Müslüman olmayan toplulukların SINAN MEYDAN yararına din ve öğretime ilişkin bir takım çok özel ayrıcalıkların bulunduğunu Türk FETÖ tehlikesi temsilci heyetine hatırlatmak isterim. Bu ayrıcalıkların kaldırılmaması (…) çok Tarihten ve tarikatlarla istenir bir şeydir…” (İngiliz Başdelegesi Lord Curzon, Lozan, 14 Aralık 1922) Günümüze uyarınca yapılan evlenmeler, özü mücadele bakımından dinseldir; bu Hristiyanlığın kutsal saydığı işlerden biridir. (…) eçen hafta 15 Temmuz’un 10. Hristiyanları ilgilendiren evlenmelere yılındaki yazımda FETÖ elebaşı Hristiyanlık hukukuna göre karar GFethullah Gülen’in öz yeğeni verilmelidir, başka bir hukuka göre Ebu Seleme Gülen’in “pranga” iyasal islamcılar, “Türkiye’nin, değil…” (Yakın Doğu Sorunları Üzerine başlığıyla dikkat çekici bir video Lozan’da Batılı ülkelerin isteğiyle Lozan Konferansı, (1922-1923), C. 1, s. paylaştığını anlatmıştım. Videoda dile Sve baskısıyla dinsel hukuka son 442-443) getirilenlerden kuşkulanıp bu örgüt vermeyi ve laik bir devlet kurmayı içi bir tasfiye mesajı mıdır yoksa Venizelos, 10 Ocak 1923 tarihli kabul ettiğini!” iddia ederler. Oysa bu aftan yararlanma çabası mıdır diye oturumda ise “Hristiyanlıkta evlenmenin siyasal islamcı tez koca bir palavradır. sorgulamış ve uyarmıştım. Ortodoks kilisesince yapılan kutsal Osmanlı düzeni çok hukukluydu. FETÖ’nün içinden kısa bir süre bir tören sayıldığını ve bu yüzden Klasik Osmanlı hukuku şeri hukuk önce “Yeni Herkül” adlı bir yapılanma evlendirmeye ve evliliğe son vermeye (dinsel hukuk) ve zaman içinde oluşmuş ortaya çıktığını bilenler için söz konusu yalnız kilise makamlarının yetkili video endişe vericiydi. Bu yapı, örfi hukuktan (padişahların irade ve bulunduğunu belirtmek gerekir,” dedi. yakın zamanda örgütten ayrıldığını fermanları) oluşuyordu. (Yakın Doğu Sorunları Üzerine Lozan ve “Terörsüz Türkiye” sürecinde Osmanlı’da esas yargı kurumu, Konferansı, (1922-1923), C. 1, 249) kendilerinin de değerlendirilmesini kadıların görev yaptığı şeriye Yunan temsilci Caclamanos da 30 halifelikle devletin ayrıldığını ilan reformumuz tümüyle Avrupa kuralları istedi. mahkemeleriydi. Ayrıca Aralık 1922 tarihli oturumda şöyle dedi: etmiş, teokratik (dinsel) monarşiye temel alınarak yapılmış olduğundan 1864’te nizamiye mahkemeleri de “Türk hükümeti, hazırlamak niyetinde son vermiştir. Türkiye kelimenin tam kapitülasyonların kaldırılması Yine takiyye mi? kurulmuştu. olduğu yasaların Hıristiyanların anlamıyla çağdaş ve laik bir devlet zorunluluğu doğmuştur,” diyerek 17 Temmuz 2026 günü ise yeni Osmanlı’da gayrimüslimler (azınlıklar) görenekleriyle ayrıcalıklarına hiçbir olmuş, bunun sonucunda da din savundu. İsmet Paşa, daha sonra bir internet sitesi açıp bu niyetlerini de kendi kilise hukuklarına bağlıydılar. bakımdan helal getirmeyeceğini konsolosluk mahkemelerinin zararlarından ve devleti kesin olarak birbirinden duyurdular. (yeniherkul.com) İstanbul’daki Patrikhane hukuki yetkilere açıkça belirtmelidir. Örneğin boşanma ayırmıştır,” dedi. “Demokratik yeni söz ederek kapatılmalarını istedi. Gazetemizin başarılı muhabirlerinden sahipti. Azınlık cemaatlerinin davalarına Rum toplumunda bir medeni hukuk Türk hükümetinin laiklik ilkesini kabul Buna karşı Batılı devletlerin temsilcileri, Aytunç Ürkmez, hafta sonunda bu bakan “cemaat mahkemeleri” vardı. eylemi değil, bir dinsel eylemdir, ettiğini” söyledi. (Yakın Doğu Sorunları Örneğin, Garroni, Lord Curzon, gelişmeye ilişkin önemli bir haber yaptı. Osmanlı’da yabancıların da ayrı hukuku ancak piskopos razı olursa geçerli Üzerine Lozan Konferansı, (1922-1923), Bargeton, Ryan, Galli; “Osmanlı’nın Çalışmalarını ABD’nin New vardı. “Kapitülasyon hukuku” gereğince sayılır. Bu kurallara tümüyle uyulması C. 1, s.409) bir din devleti olduğunu” hatırlatarak, Jersey eyaletinde sürdüren Yeni Osmanlı’da yabancıların davalarına zorunludur…” (Yakın Doğu Sorunları Osmanlı’da yabancılar ve azınlıklar için Herkül Barış Platformu adına, “konsolosluk mahkemeleri” bakardı. Üzerine Lozan Konferansı, (1922-1923), ayrı mahkemelere ihtiyaç olduğunu söz konusu sitede Ümit Öztürk Batılı devletler, ‘Laik hukuk Görüldüğü gibi dinsel temelli C. 1, s.465-466) imzasıyla “Vicdanla Bir Çıkış savundular. Bunun üzerine Veli Bey, Osmanlı “çok hukuklu” sisteminde Görüldüğü gibi Yunan Başdelegesi herkese uygulanamaz’ dedi Yolu Aramak” başlıklı bir yazı “Türkiye’de mahkemeler laik kanunlar ayrı mahkemeler vardı. Bu çok hukuklu Venizelos ve Caclamanos, Türkiye’nin Lozan’daki Türk heyeti, Türkiye’de yayımlandı. “Toplumla yeniden uyarınca da hüküm verebilir,” dedi. sistem, Osmanlı’da hukuk karmaşasına “laik hukuku” benimsemesini değil, herkese eşit biçimde “laik hukuku” temas kurulması”, “cemaat Cıamarra da “Türkiye, Müslüman neden oluyor ve devletin bağımsızlığını Türkiye’deki Hristiyanların eskisi gibi uygulayacağını söyledikçe, Batılı yönetiminin kendi muhasebesini uyrukların kişisel durumunun engelliyordu. kendi dinsel hukuklarına bağlı olmalarını devletlerin temsilcileri ısrarla, dinsel yapması”, “kurumsal şeffaflık” şeriat mahkemelerince çözüme istiyordu. İttihatçılar, Birinci Dünya Savaşı’nın hukukun geçerli olduğu Türkiye’nin ve “normalleşme” önerilen bağlanmasını, Müslüman olmayan Buna karşı Lozan’daki Türk heyetinden başlarında 1914’te tek taraflı olarak bunu başaramayacağını, başarsa yazıda, “Devletlerin en büyük uyrukların, örneğin Hahamlık kapitülasyonları kaldırdı. Böylece Rıza Nur, 29 Aralık 1922 tarihli oturumda, bile laik yasaların herkese ve her gücü cezalandırmak değil, adalet mahkemeleri gibi özel mahkemelerin kapitülasyon hukuku gereği kurulan açıkça laik hukuk vurgusu yaparak şöyle konuda (yabancılara ve azınlıklara) dağıtmaktır” denilerek iktidardan yargı yetkisine bağlı olmasını kabul dedi: “Nüfus ve evlenme konularında konsolosluk mahkemeleri de kaldırıldı. beklentileri de vurgulandı. uygulanmaması gerektiğini söylediler. etmiş bulunmaktadır,” dedi. Buna Müslüman olmayan azınlıklar, Türk Ancak Batılı devletler bu oldubittiyi Ürkmez, haberinde, platformda Örneğin, Yunan temsilci Caclamanos, karşın Tahir Bey de Türk kanunlarının kanunlarının öngördüğü ve dinsel kabul etmediler. 1918 Mondros Ateşkes Gülen’in yaşamını yitirmesinin ardından “Hristiyanlıkta evlenme ve laik niteliğine vurgu yaptı. (Yakın Doğu nitelikte olmayacak (laik) yönetim örgütün yönetimi için kurulan “Baş Antlaşması’ndan sonraki işgal sırasında boşanmanın medeni hukuk eylemi Sorunları Üzerine Lozan Konferansı, işlemlerine uygun davranmak zorunda Yüceler Şûrası” ile görüşme konusunun kapitülasyonları ağırlaştırılmış olarak geri değil, dinsel bir eylem olduğunu” (1922-1923), C. 2, s. 1-25, 64,81) tartışıldığını, danışma kurulunda olacaklardır.” (Yakın Doğu Sorunları getirip bu mahkemeleri de yeniden açtılar. belirterek laik yasaların bunun gibi HHH bunun oylandığını ama “görüşme Üzerine Lozan Konferansı, (1922-1923), 1917’de de Hukuki İttihatçılar, dinsel konulara uymayacağını söyledi. Sonuç olarak Lozan’da Türkiye, ad- yapılmaması” kararı çıktığını belirtmiş. C. 1, s.461) Aile Kararnamesi ile cemaat Laroche de “dinsel uygulamalara li/hukuki kapitülasyonları kaldırarak, Söz ettiğim videodaki mesajları da Bu nedenlerdir Prof. Dr. Bülent mahkemelerine son verdi. Ancak bu aykırı olacak bazı medeni ve laik Patrikhane’nin adli/hukuki yetkilerine son düşününce, bunun bir takiyye Tanör, “Kurtuluş Kuruluş” adlı eserinde kararnameye hem Batılı devletler hem yasalardan endişelendiğini” dile vererek devletin bağımsızlığını sağla- olmasına ilişkin kuşkunun, ciddiye bu konuda şöyle diyor: “İlginçtir, Türk de gayrimüslim cemaat liderleri karşı getirdi. İngiliz temsilci Ryan ise mak için laikliği savundu. alınması gerekiyor. Sonuçta 15 delegasyonu laik hukuk perspektifine çıktı. İşgal yıllarında İtilaf devletlerinin “Hem Müslümanlara hem de Temmuz’daki alçak darbe girişiminin Sonunda Türkiye kazandı. 24 Tem- yerleşirken, Yunan delegasyonu, Fener baskısıyla 1919’da bu kararname Hristiyanlara uygulanabilecek arkasında, yıllarca kendilerini muz 1923’te Lozan Barış Antlaşma- Patrikhane’sinin hak ve ayrıcalıklarını Fatih yürürlükten kaldırıldı. bir ilke bilmediğini; hem gizleyip devletin tüm kurumlarına sı imzalandı. Türkiye’nin istediği bi- Sultan Mehmet döneminden kalma dinsel Görüldüğü gibi; Batılı emperyalist Müslümanlara hem de sızan ve sonunda kendi insanına çimde kapitülasyonlar kaldırıldı. özelliklere dayamaya çalışıyordu.” (Bülent ülkeler, Türkiye’deki yüksek çıkarlarını Müslüman olmayanlara aynı silah doğrultan emperyalizm destekli Konsolosluk mahkemeleri kapatıldı. Tanör, Kurtuluş Kuruluş, Mundi Yayınları, korumak için Osmanlı’nın dinsel kanunun uygulanmasında bir hainliğin olduğunu hep birlikte Patrikhane’nin hukuki yetkileri elinden İstanbul, 2026, s. 127) temelli çok hukuklu yapısının devam bir yarar görmediğini” gördük. alındı. Azınlıklara genel azınlık haklarıy- etmesini istiyorlar; hukuk birliğine ve söyledi. “Böyle bir tavır, la birlikte -Türkiye laik hukuku benimse- Türk heyeti ‘laik hukuk’ yargı bağımsızlığına izin vermiyorlardı. Müslümanlar kadar Hristiyanları da FETÖ tehlikesi devam yinceye kadar- gelenek görenek hukukla- Yani, Batılı ülkelerin, “Türkiye laik kendi özel geleneklerini uygulamaktan vurgusu yaptı rını uygulama hakkı tanındı. ediyor... olsun!” diye bir dertleri yoktu; onların yoksun bırakır. Bu ise azınlık haklarına Yeni Türk Devleti’nin “laik bir devlet Türkiye Cumhuriyeti, Lozan’da Bu tehlikeye dikkat derdi Türkiye’deki hukuki çıkarlarını ve aykırıdır,” dedi. Bunun üzerine Münir olacağı” uluslararası alanda ilk kez ısrarla savunduğu gibi laik hukuku çekerken aynı anda AKP’li ayrıcalıklarını korumaktı. Bey, “Çeşitli topluluklarla çeşitli Lozan’da Türk heyeti tarafından dile benimsedi. 1924’te şeriye mahkemeleri Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 15 dinlerin bir arada yaşadıkları Avrupa getirildi. Lozan’daki Türk heyetinden kaldırıldı. 1926’da İsviçre’den alınan Türk Temmuz’daki konuşmasında kurduğu ülkelerinde yurttaşların, medeni Venizelos, Türkiye’deki İsmet (İnönü), Rıza Nur, Münir (Ertegün) Medeni Kanunu uygulanmaya başlandı. şu cümlelerin de üzerinde durmak kanunun çeşitli dinsel yasalara ve Tahir (Taner), Türkiye’nin artık laik bir Bunun üzerine azınlıklar da Adalet Hristiyanların dinsel gerekiyor: uygun düşme kaygısında olmadığını” devlet olduğunu söylediler. Bakanlığına başvurarak bu kanuna bağlı “Çil yavrusu gibi dağıldıkları ve hukukunu savundu belirterek Batılı ülkelerin ikiyüzlülüğünü Lozan’da Türk heyeti, “Din ayrımı olmak istediklerini bildirdiler. haram parayla sefa sürdükleri ülkelerde Lozan’da Lord Curzon, Venizelos gözler önüne serdi. İtalyan temsilci yapmaksızın bütün Türk uyruklarına Türkiye laik hukuku benimseyerek Türkiye’yi karalayarak Türkiye aleyhine ve diğerleri, hep birlikte Türkiye’de Montagna da “Ayrım yapmaksızın uygulanacak nitelikte yurttaşlar yasası çok hukuklu sistemden kurtulup “hukuk lobi yürüterek medya ve sosyal İslam hukukunun geçerli olduğunu, bütün Türk uyruklara uygulanacak yayımlamak isteğini” açıkladı. Ayrıca birliğini”, adli/hukuki kapitülasyonlardan medya üzerinden yeni fitne kazanları bu nedenle Türkiye’deki azınlıkların genel bir kanun çıkarmanın mümkün “Bu yasa yürürlüğe girinceye kadar kurtulup “yargı bağımsızlığını” ve kaynatmanın hesabını yapıyorlar. Her da eskiden olduğu gibi “özel hukuk olmadığını” söyledi. “Herkese aynı da kişisel durum dışında yalnız aile dolayısıyla devletin bağımsızlığını türlü kılığa girerek, her türlü yalanı ve aile hukukunda” kilise hukukuna ilkeleri uygulamak istemekle Türk durumu (hukuku) için olmak üzere söyleyerek, Türk milletiyle hesabı sağladı. Ayrıca insan aklının ve bağlı olmasını istediler. Bunun için hükümeti ayrım yapmaksızın herkesi azınlıklara göreneklerine göre işlem olan herkesin paçasına yapışarak 15 tecrübesinin eseri laik hukuk kurallarını İstanbul’daki Patrikhane’nin hukuki gücendirmek ve herkese haksızlık yapılacağını” bildirdi. (Yakın Doğu Temmuz’da milletten yedikleri sillenin kabul ettiği için de devletin ve toplumun yetkilerinin devam etmesini savundular. yapmak tehlikesiyle karşılaşır. Üstelik Sorunları Üzerine Lozan Konferansı, rövanşını almak için ellerinden geleni çağdaş gelişimine zemin hazırladı. Buna karşın Türk heyeti, “Türkiye Müslüman ve Hristiyan gelenekleri artlarına koymuyorlar. Bilhassa dijital (1922-1923), C. 1, s. 460, 465) Prof. Dr. Bülent Tanör şöyle diyor: laik hukuku benimseyecek” diyerek farklıdır,” dedi. Bunun üzerine Münir platformlarda koordineli bir şekilde Lozan’da İsmet Paşa ve Rıza Nur, “Görüldüğü gibi Lozan ve sonuçları Patrikhane’nin hukuki yetkilerine son Bey, “Eski yasalar yerine tamamıyla dolaşıma soktukları içeriklerle algı vatandaşlar arasında dinlere göre Türkiye’nin laikleştirilmesi açısından da verilmesini istedi. oluşturma faaliyetlerini günden güne çağdaş yasalar konulacaktır. Türk ayrım yapmanın doğru olmadığını son derece önemli olmuştur. Burada Örneğin, Lozan’da Yunan Başdelegesi yoğunlaştırıyorlar. heyeti, herkese uygulanabilir bir kanun savunarak, bütün Türk uyruklularının, laikleşme ya da laikleştirmenin ulusal Ruhlarıyla birlikte şahsiyetlerini de Venizelos, 22 Aralık 1922 tarihli hazırlamanın imkânsız olmadığını Türkiye vatandaşlarının, “eşit haklara bağımsızlığı pekiştirici ve dış müdahaleleri 1 dolara satan FETÖ’cü teröristler, oturumda şöyle dedi: “Türkiye’de düşünmekten vazgeçmeyecektir,” ve yükümlülüklere sahip olduklarını” savuşturucu özelliği öne çıkmaktadır. Tek yeminli Türkiye düşmanlarına Müslümanların aile ve şahsın hukuku dedi. Buna karşı İngiliz temsilci Rumbold, söylediler. ve laik hukuk, dış müdahaleleri kesmenin hizmetkâr olmayı sürdürüyorlar. davalarına şeriye mahkemeleri bakıyor. “İngiliz hükümetinin ayrım yapmaksızın Lozan’da İsmet Paşa, 2 Aralık 1922 en etkili yolu olacaktır, olmuştur da. (…) Pensilvanya’daki terörist başının, bu Hristiyanların da Hristiyanlık kanunları Hindistan’da yaşayan herkese tarihli oturumda, özellikle son zamanlarda Lozan Antlaşması, tarihsel ve felsefi değer millete yaptığı ihanete layık şekilde, uyarınca bu konulara bakacak kendi uygulanacak bir kanun çıkartması hukuk kurumlarımızın laikleştiğini, yüklüdür. Bununla, İslam dünyasından 10 bin kilometre ötede ölmesi ve gizli mahkemelerinin olmaması kabul ayrıca laik kanunlar hazırlamak için imkânsızdır,” deyince, Münir Bey, Batı’ya karşı ilk başarılı dinsel olmayan saklı bir çukura gömülmesi elbette edilemez!” (Yakın Doğu Sorunları Üzerine bir sömürge olan Hindistan’ın Türkiye de İstanbul’da bir hukuk fakültesi (laik) bir tepki kabul görmüş oluyordu.” örgütün motivasyonunu kırmış, örgüt Lozan Konferansı, (1922-1923), Çev. ile karşılaştırılamayacağını söyleyerek kurulduğunu ve buradan seçkin yargıçlar (Tanör, s. 128) içi tartışmalara yol açmıştır. Özellikle Seha L. Meray, C.1, İstanbul, 2013, s.436) ve avukatlar yetiştiğini söyledi. (Yakın Rumbold’u susturdu. (Yakın Doğu Sözün özü şu ki, Lozan, tam bağımsız örgüte müzahir tabanda sorgulamalar Venizelos, 23 Aralık 1922 tarihli Doğu Sorunları Üzerine Lozan Konferansı, Sorunları Üzerine Lozan Konferansı, ve laik Türkiye’nin temel taşıdır. Laiklik son dönemde artmıştır ama FETÖ oturumda, Osmanlı’nın İslam hukukunu (1922-1923), Çev. Seha. L. Meray, C. 2, (1922-1923), C. 1, s. 464-468) ise tam bağımsız ve çağdaş Türkiye’nin kaynaklı tehdit karantinaya alınmış, uyguladığını, bu nedenle Osmanlı’daki İsmet Paşa da 2 Aralık 1922 tarihli İstanbul, 2013, s.5-6) güvencesidir. bütün bunlarla birlikte tehlike hâlen Hristiyanların da aile hukuku alanında Rıza Nur da 18 Aralık 1922 tarihli oturumda, adli kapitülasyonların ABD’nin Ankara Büyükelçisi T. devam etmektedir.” eskiden olduğu gibi kendi dinsel oturumda, Türkiye’nin artık “çağdaş kaldırılıp konsolosluk mahkemelerinin Barrack’ın, Lozan’ı eleştirerek, “Osmanlı hukuklarına bağlı olmaları gerektiğini ve laik bir devlet” olduğunu söyledi: kapatılmasını, “Hukuk kanunlarımız millet sistemine dönün!” demesinin sırrı, Siyasi ayak ortaya çıksın! savunarak şöyle dedi: “Hristiyanlık “Türkiye büyük bir devrim yapmış, laikleşmiştir… Yargı örgütümüz ve sanırım şimdi daha iyi anlaşılmıştır. Tehlikenin devam ettiğini açık bir şekilde ifade eden Erdoğan, şunu da eklemiş: “15 Temmuz, iç vesayet odaklarının Eğitim sırasında ‘güneş çarpması’ şüphesiyle üç arkadaşıyla birlikte hastaneye kaldırılmıştı dışarıdaki mahfillerle işbirliği içinde gerçekleştirdikleri Sevr’i tekrar diriltmeyi, Türkiye’yi bir sömürge ülkesi haline dönüştürmeyi amaçlayan güncellenmiş bir emperyalist projedir.” Harp okulu öğrencisi şehit oldu! O zaman sormak gerekmiyor mu? O emperyalistler kimlerdi? Fethullah ÇAĞDAŞ BAYRAKTAR öğrencilerinin okul öncesi askeri Geçen yaz da yaşanmıştı Gülen’e Pensilvanya’da yıllarca eğitim yaz kampında yaşandı. Eğitim Askeri okul öğrencilerinin koruma sağlayan, orayı üs olarak alova’daki Hava Kuvvetleri sonrası en az 10 askeri öğrencide kullanmasına yol açan kimlerdi? güneş çarpması nedeniyle şehit Komutanlığı 18’inci Ana güneş çarpması belirtileri görüldü. Yıllarca o haini orada kimler ziyaret olması, ihmal olasılığını gündeme YÜs Komutanlığı’nda dünkü etti? Tüm uyarılara karşın onlara Öğrencilerden dördü hastaneye sevk getirdi. Geçen temmuz ayında da hangi siyasetçiler ve bürokratlar eğitim sırasında rahatsızlanan Hava edilirken içlerinden Veli Bilgin tüm ne istedilerse verdi? Kimler İskenderun’daki Deniz Er Eğitim Harp Okulu hazırlık sınıfı öğrencisi müdahalelere karşın kurtarılamadı. o cemaatten çıkar sağladı? Alayı’nda eğitim gören iki asker, Veli Bilgin, kaldırıldığı hastanede FETÖ’nün siyasi ayağı yüksek ateş ve bulantı şikâyetiyle Biri yabancı uyruklu yapılan tüm müdahalelere karşın sorgulanmadan ve tarikatlar ile kaldırıldıkları hastanede şehit kurtarılamayarak şehit oldu. Aynı Konuya ilişkin Yalova Cumhuriyet cemaatleri kapatan 1925 tarihli 677 sayılı devrim yasası uygulanmadan olmuştu. Otopsi raporuna göre eğitimde rahatsızlanan üç öğrencinin Başsavcılığı tarafından soruşturma laik cumhuriyet düşmanı oluşumlarla tedavisinin ise hastanede sürdüğü başlatıldı. Öte yandan hastanede askerlerin ölüm nedenleri, aşırı sıvı mücadele edilemez. öğrenildi. Cumhuriyet’in ulaştığı ilk tedavi gören öğrencilerden birisinin kaybına bağlı çoklu organ yetmezliği Halkı kandırmayın! Veli Bilgin olarak belirlenmişti. bilgilere göre olay, Hava Harp Okulu de yabancı uyruklu olduğu öğrenildi. l İSTANBUL