Katalog

l l l Ekonomi: Jale Özgentürk Haber Merkezi: Can Uğur Mali ve İdari İşler Müdürü: Osman Selçuk Özer İmtiyaz Sahibi: CUMHURİYET VAKFI adına l Reklam Genel Müdürü l l Eğitim: Figen Atalay Spor: Cumhur Önder Arslan l Yaygın süreli yayın Baskı: İstanbul: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. ALEV COŞKUN l Evsun Sinem Alkan Yenibosna Merkez Mh. 29 Ekim Cd. A1 Apt. No:5/902 Bahçelievler-İstanbul (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Fotoğraf: Uğur Demir l 15 TEMMUZ 2026 SAYI: 36803 Kat:9 No:81-82) Tel: 0212 454 32 90-0212 454 34 83. Ankara : İleri Basım mat. Amb. Reklam Tanıtım Yay. l Genel Yayın Yönetmeni Sorumlu Yazıişleri Müdürü: Betül Berişe Reklam Yönetimi: Yenigün l ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş Saracalar mh. 57. cd. no: 21/A Akyurt/Ankara Tel : 0312 353 29 61. İzmir: İleri Basım Yayımlayan ve Yönetim Yeri: Yenigün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık AŞ. Mine Esen Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık Ankara Temsilcisi: Sertaç Eş mat. Amb. Reklam Tanıtım Yay. ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş Fatih mh. 1199 sok. no:1/7 Sarnıç-Gaziemir/İzmir Tel Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sk. No: 2, 34381 Şişli/İST. l Genel Yayın Koordinatörü AŞ. Prof. Nurettin Mazhar Öktel : 0232 483 96 60. Adana: İleri Basım mat. Amb. Reklam Tanıtım Yay. ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş Levent mh. Tel: (0212) 343 72 74 (20 hat) Faks: (0212) 343 72 64 Ege Bölge Temsilcisi: Mehmet Şakir Örs l Sk. No: 2 34381 Şişli/İstanbul 1791 sok. no: 33/A Yüreğir/Adana Tel : 0322 346 36 25. Trabzon: İleri Basım mat. Amb. Reklam Tanıtım Hakan Akarsu e-posta: posta@cumhuriyet.com.tr Uets: 25999 - 15079 - 37611 Yay. ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş Organize sanayi Bölgesi no: 2 Arsin/Trabzon Tel : 0462 711 40 20. Tel: (0212) 343 72 74 (20 hat) Yayın Kurulu: Alev Coşkun (Başkan), Emre Kongar (Bşk. Yrd.), Yazıişleri Müdürleri l Ankara Temsilciliği: Güzeltepe Mahallesi, Abidin Daver Sokak, No: 14 Çankaya/Ankara Dağıtım: Turkuvaz Dağıtım Pazarlama A.Ş. Faks: (0212) 251 98 68 Şükran Soner, Işık Kansu, Miyase İlknur, Tel: (0312) 442 30 50 l Ege Bölge Temsilciliği: Halit Ziya Bulvarı 1352 Sok. 2/3 Cumhuriyet’te yer alan haber, yazı ve fotoğrafların yeniden yayım hakkı saklı tutulmuştur. İzin alınma- Özgür Soyer Cafer Kurt reklam@cumhuriyet.com.tr Pasaport - İzmir. Tel: (0232) 441 12 20 Mine Kırıkkanat, Zülâl Kalkandelen, Mine Esen, Özlem Yüzak dan ve kaynak göstermeksizin yayımlamak Basın Kanunu gereğince hukuki ve cezai yaptırıma tabidir. Edebiyat dünyasında yapay zekâ tartışması devam ediyor ? Özgünlük, neredesin ennur Sezer Emek-Direniş Asıl meselenin, yapay zekânın Şiir ve Öykü Ödülleri’nin varlığının değil, özgünlük ile S11’incisinde, öykü ödülüne yapay yapay üretim arasındaki sınırın zekâ gölgesi düşmüştü. Dün bu nasıl belirleneceği, hangi satırlarda, jüri üyelerinden aldığımız ölçütlerle değerlendirileceği Çingene Kızı mozaiği bilgilere göre, “ödül almaya değer ve bu değerlendirmenin nasıl görülebilecek” dosyaların hepsi, gerekçelendirileceği olduğunun “yapay zekâ destekli metin üretimi” altını çizen Köz, “Çünkü yalnızca yeniden Türkiye’de şüphesi doğurduğu, kurumsal kuşkunun varlığı bile, edebiyat çapta bir uzmanlık alanında yeni bir uzmanlık ve etik ABD’Den iadesi sağla- ğe ait panellerin 1960’lı yıl- desteğinin alındığı, tartışma alanının doğduğunu nan Çingene Kızı mozaiği- lardaki kaçak kazılar sonu- kimi dosyalarda yüzde göstermektedir. Önümüzdeki ne ait 13’üncü panel, Gazi- cu yurtdışına çıkarıldığını, 80 kimi dosyalarda yıllarda yarışmaların, yayınevlerinin antep’teki Zeugma Mozaik daha önce aynı kompozis- yüzde 30’a kadar ve seçici kurulların bu konuda ortak Müzesi’nde düzenlenen tö- yona ait 12 panelin 2018’de çeşitli oranlarda yapay ilkeler geliştirmesi kaçınılmaz mehmet renle teslim alındı. Kültür Türkiye’ye iade edildiğini zekâ metin olduğu, görünmektedir. Sennur Sezer S. aman ve Turizm Bakanı Mehmet hatırlattı. ABD’de yeniden bahse konu dosyaların Öykü Ödülü, bu sorunun kamuoyu Nuri Ersoy, panelin Zeug- satışa çıkarıldığı tespit edi- özgünlüğünden kuşkulanıldığı önünde ilk kez bu denli belirgin ma mozaiklerinin bilimsel len 13. panelin, yürütülen ‘Hem eser üreticilerine için değerlendirilmediği; kalan biçimde tartışıldığı örneklerden olarak daha bütüncül ince- bilimsel ve hukuki süreçle- dosyaların da ödüle değer görülecek, biri olarak kayda geçmiştir. Seçici lenmesine katkı sağlayaca- rin ardından Türkiye’ye ge- hem de sektöre güçlü bir mesaj’ basılabilecek metin olmadığı kurulun değerlendirme sürecinde ğını söyledi. Ersoy, mozai- tirildiğini belirtti. yönünde bir kanaat geliştiği”ni hangi verilere, hangi ölçütlere ve TYB Başkanı Kocatürk, konunun dirmiyorum’ dediğinde bu aslında aktarmıştık. hangi edebi ilkelere dayandığını dünyada hızla yaygınlaşan bir tar- hem eser üreticilerine hem de tüm Edebiyat dünyası yapay zekâ bilmiyoruz. Ancak tam da bu tışma olduğunu ve Türkiye’de- sektöre güçlü bir mesaj anlamına tehlikesini tartışmaya devam ediyor. nedenle, kararın ayrıntılı, somut ve ArtAnlam ikinci ki yansımalarından biri olarak gö- geliyor” diye konuştu. Uzmanlar “özgünlüğün” altını denetlenebilir gerekçelerle edebiyat rülebileceğini belirterek “ABD’de çiziyor. Türkiye Yazarlar Sendikası kamuoyuyla paylaşılması büyük bir dergiye yapay zekâ ile üretil- ‘Anlamlı karar’ sayısıyla yayında (TYS) 2’nci başkanı ve şair Mustafa önem taşımaktadır” ifadelerini miş çok fazla öykü gönderilince Kocatürk sözlerini şöyle nokta- Köz ve Türkiye Yayıncılar Birliği kullandı. dergi başvuruları geçici bir süreli- ladı: “Bu meselenin unutulmama- MAYıS ayında ya- İbrahim Baştuğ ve Metin (TYB) Başkanı Kenan Kocatürk’ten Yapılması gereken açıklamanın, ğine kapatıp yapay zekâ araçlarıy- sı gereken bir başka önemli boyu- yın yaşamına başlayan Fındıkçı’nın şiirleri; Ergün la yazılmış eserleri kabul etmeye- konu ile ilgili görüşlerini aldık. yalnızca bu yılın yarışmasına tu var: yapay zekâ modellerini eğit- ArtAnlam’ın yolculuğu, Doğan, M. Bahadır Deniz, ceğini açıkladı. Global büyüklük- ilişkin soru işaretlerini gidermekle mek için kullanılan yazılı eserle- ikinci sayısı ile Ender Özer, Erdi teki müzik yapım şirketleri, yapay ‘Açıklama yapılmalı’ rin büyük bölümü, dünya genelinde kalmayacağını, bundan sonra benzer sürüyor. Ülküseven, Tuğ- zekâyla üretilen eserlerin prodük- hak sahiplerinden izin alınmadan ve TYS 2’nci Başkanı Köz, Sennur durumlarla karşılaşacak yarışmalar Derginin hazi- çe Hitay, Tamer siyonunu yapmayacağını kural telif ödenmeden kullanıldı. Yapay Sezer Öykü Ödülü’nde bu yıl ödülün için de etik ve hukuki açıdan yol ran-temmuz sa- Hırca ve Merve olarak belirledi” dedi. zekâyla eser üretildiğinde şu anda verilmemesinin, gerekçesi ne gösterici bir örnek oluşturacağını yısında Haydar Üzel Tambay’ın Benzer örneklerin giderek çoğal- ortada iki katmanlı bir sorun var: olursa olsun, edebiyat dünyasında vurgulayan Köz, “Yapay zekâ Ergülen ve Fa- öyküleri bulu- dığını söyleyen Kocatürk, “Özellik- bir yanda, izinsiz ve bedelsiz kulla- üzerinde ciddiyetle durulması çağında edebiyatın temel meselesi, ruk Duman’ın ye- nuyor. Gülte- le kreatif endüstrilerde insan eme- nılan eserlerle eğitilmiş bir araçtan gereken yeni bir tartışmayı görünür teknolojiyi bütünüyle reddetmek ya ni şiir ve öykü- kin Emre’nin ğini, özgün ve nitelikli içerik üreti- yararlanılmış oluyor; öte yanda, as- kıldığı belirtti. Köz, “Eğer bu da koşulsuz kabul etmek değildir. lerinin yanı sı- eleştirel öykü mini korumaya yönelik bu şekilde lında yalnızca milyonlarca kelime- kararın arka planında yapay zekâ Asıl mesele, insanın yaratıcı emeğini, ra, Atila Er’in Yu- günlüğü, Eray güçlü duruşlar sergileniyor. Bu tür yi örüntü olarak takip edip ortaya ile üretilmiş ya da yapay zekâ düşünsel özgünlüğünü ve sanatsal suf Alper ile yap- Karınca’nın anı- kurumsal ve net tavırların somut uygun cümleleri veren bir sistemle desteğiyle hazırlanmış metinlere sorumluluğunu hangi ölçütlerle tığı söyleşi yer alıyor. Sa- günceleri ile Mustafa K. ve gerçek etkileri de var. Sanat ve ‘yaratıcı’ bir iş yapılmaya çalışılmış ilişkin kuşkular etkili olduysa artık koruyacağımızdır. Bu nedenle bugün yıda ayrıca Nihat Ziya- Erdemol, Kaan Eminoğ- kültür üretiminde insan emeği ve oluyor. Bu açıdan bakıldığında, seçi- yalnızca bir yarışmanın sonucunu verilecek her gerekçeli karar, yalnızca lan, Kenan Sarıalioğlu, lu ve Ilgar Kuzu’nun de- özgünlük vazgeçilmez. Bir kurum ci kurulun aldığı karar, insan emeği- değil, ‘özgün metin’ kavramının bugünü değil, yarının edebiyat Âba Müslim Çelik, Mus- nemeleri de yeni sayıda ‘Yapay zekâyla üretilen bir şeyi ni ve nitelikli kültür üretimini koru- geleceğini de konuşuyoruz iklimini de biçimlendirecek bir nitelik tafa Köz, Turgay Kantürk, okurlarla buluşuyor. temsil etmiyorum, bunu ödüllen- mak adına son derece anlamlı.” demektir” dedi. taşımaktadır” diye konuştu. dı bale tarihini, Sultan Süleyman’dan başla- yarak Türk müziğinin Batılılaşma süreciy- le ilgiyi, Osmanlı’daki sokak satıcıları ve THY dergisinin her bir sayısında yıllardır yakaladığı o herkesin gözünden kaçan minyatürlerdeki meslekleri? Kim incelerdi Bizans tiyatrosu- nu? Ya da Türk köylü oyunlarını? Türk kül- türünde oyun kavramını? Dünyada ve bizde- ki gölge oyununu? Ayrıntıları devleştiren Kaç gencimize, Metin And kadar sabırlı olun, diye öğüt verebiliriz? Metin And Kaç araştırmacımıza, Metin And kadar esp- ri gücünü yitirmeden yaptığınız işe yoğunlaşın, etin Bey’e telefon ediyorum. Telefo- diyebiliriz? Onun 1999’da yayımlanan Sultan nun ucunda kahkahalar, cıvıltılar ve ne Süleyman İmgesi Üstüne Bir Araştırma’sı- Msoracağımı unutturan öyküler sırala- nı duydunuz mu? nıyor. “Bir dakika ben de bir şey için aramış- Acaba Metin And’dan daha çalışkan bir ay- tım sizi! Bir dakika, bir şey soracaktım!” Sesi- dınımız var mı diye sorarım ara sıra! Her bir mi yükseltmeye, araya girmeye çalışıyorum. incelemesi ayrı tarihi değer taşır. Bir seferin- Oysa Metin And’ın öyle çok diyeceği vardır ki! de öyle büyük ciltler içine yerleşmemiş, yal- Ve muhtemelen şöyle bitecektir o hiç sorama- dızlı, görkemli fotoğraflarla donatılmamış, al- dığım sorunun telefonu: çakgönüllü, küçücük bir kitapçık bulmuştum. “Sahi, bugünlerde beni okuluna (Boğazi- Dost Yayınevi tarafından yayımlanmış: “Tiyat- çi Üniversitesi) davet et de bir illüzyon gösteri- ro, Bale ve Opera Sahnelerinde Kanuni Sü- si yapayım.” leyman İmgesi”. Girişte “Yüzyıllar boyunca “Amanın sevgili Metin Bey, siz koskoca pro- Türkeri (Turkuerie)” anlatılmış. Türkleri ya da fesör, böylesi derin bilginin sahibi, toplumumu- Doğu yaşamını konu alan yapıtlardan örnekler zun unuttuğu, artık çok az yetiştirdiği o nadi- verilmiş. Ne gocunarak ne abartarak! Sonra de, çok yönlü bir bilim insanısınız. İllüzyon mu? Kanuni Süleyman imgesine değinen bir bölüm Çok basit kaçmaz mı?” var. Burada Kanuni’ye ait tüm oyunlarda ne- “Canım ne çıkar ki, bırak şimdi bunları, ger- dense ona II. Süleyman olarak değiniyor. Oy- çekten bak ne güzel şeyler yapıyorum! Kosko- sa o I. Süleyman’dır, diyor ve bu yanlışın ne- caman bir gazeteyi yiyiveririm. Ya da iğnele- reden kaynaklandığını sorup tartışıyor. Kitapta ri yutuveririm. Yeni gösterilerim var. Hadi ça- Kanuni’yi konu alan operalar ve bale yapıtla- ğır beni.” rı anlatılmış. Bu arada librettoda anlatılan öy- Bu kadarla kalsa iyi, bir başka takıntı da- kü Metin And’ın derin bilgisiyle pekişmiş. Mo- ha vardır aramızda. Telefonu açar ve beni bu- zart ve Kanuni Süleyman’a özel bir bölüm ay- lunca çok şaşırmışçasına: “Aaa Evin İlyasoğ- rılmış. Bestecinin Zaide, Saraydan Kız Kaçır- lu, ne güzel sesini duymak. Bak sana bu sefer ma operaları ve Saray Kıskançlıkları başlıklı Mozart’ın unutulmuş operalarından bir konfe- bale yapıtı hep Sultan Süleyman’ın imgesiyle rans düzenlemeyi düşündüm.” yazılmış. Bir başka bölüm Fransız oyun yazar- “Sevgili Metin Bey, ne olur unutulmuş olma- larına ayrılmış. Viyana Kuşatması’nı, Rodos sın, bilinenleri derleyin, bu çocuklar tanınmışla- Kuşatması’nı, Barbaros Hayrettin Paşa’yı ve rı da bilmiyor ki!” nice Osmanlı tiplemesini karakterlerine katan “Yok yok, onları nasıl olsa öğrenirler, ben tiyatro yapıtlarına örnekler veriyor. unutulmuşları anlatırım. Harika filmler var elim- de, mesela ‘Bir Günlük Kral’” Cep telefonu yoktur, “Bu operalar sahnede oynansın diye değil ki bilgisayar kullanmaz konser operası şeklinde yazılmış!” Günler geçer Metin And evden çıkmaz. Bilgisa- “Yok yok, her birisi bir harika, hadi ben onları yar kullanmaz, cep telefonu yoktur. Evdeki tele- anlatmaya gelirim.” fonu nasıl açar, ona da şaşarım. Her türlü meka- nik nesneyle uzlaşmamak için elinden geleni ya- Talat Sait Halman, par. Bir bakıma yaşamı zorlaştırır. Kendi tempo- onu şöyle anlatır: su içindeki alışageldiği süreci, yeni aygıtları öğ- “Galatasaray’da ilkokulun dördüncü sınıfı- renmekle yitireceği zamana yeğ tutar. Belki mo- na girdi, ortaokulu ve liseyi, orada yatılı oku- dernleşen aygıtlar içinde en çok kullanmaya razı du. Fransızca, Almanca ve Latinceyi öğrendi. geldiği şey fotograf makineleridir. Sizin bir resmi- 1946-50 arasında hukuk fakültesinde okudu nizi çekmişse mutlaka gönderecektir, emin ola- ama bu işin kendisine göre olmadığını anladı. bilirsiniz. Ve çekerken de neden o makineyi kul- Kavaklıdere şaraplarında yönetici oldu. 1958- landığını, hangi sonuçlarından memnun kaldığını 2006 arasında (on tanesi İngilizce olmak üze- izah etmiştir. Fotoğrafınız size gelecektir ama ne re) 54 kitap çıkarttı. Ayrıca Türk balesinin ge- şekilde gelecektir orası bilinmez. Belki yüzünü- lişmesi, Türk halk danslarının sahneye uygu- ze, gerdanınıza, saç tellerinize nazar boncukları lanması, Türk gölge oyununun yaşatılması ve kondurmuştur hem de yaldızlısından! bir Devlet Kukla Tiyatrosu kurulması yolunda Ne zaman bir şey anlatmaya başlasa soluk yoğun çalışmaları olmuştur.” almadan dinlemeye çalışırdım onu; telefonda İşte böyle unutulmuş, önemsenmemiş ay- olsun, yüz yüze olsun. Eğer soluk alırsam za- rıntıları bulup çıkartan kocaman bir dev var- man yitireceğimden, bir şeyleri kaçıracağım- dır karşımda. Eğer Metin And gibi bir aydın bu dan korkardım. İşte karşınızda bir derya, Metin ülkeden gelip geçmeseydi acaba kim yaratır- Bey almış sözü eline, anlatıyor.