Katalog

1 TEMMUZ 2026 ÇARŞAMBA 10 İNCELEME SINAN MEYDAN UNUTULAN CUMHURİYET ŞEHİDİ: Tarihten Günümüze Mehmet Zeki Dündaralp umhuriyeti daha doğarken Naşit Hakkı (Uluğ), 17 Mayıs “Asiler Lice’ye gelince genç muallimin (öğretmenin) Kale Mahallesi’ndeki evine gidiyorlar. Kendisini aşağı boğmayı amaçlayan Şeyh 1925 tarihli Vakit gazetesinde, CSait İsyanı sırasında indirip kapısının önünde öldürüyorlar, sokaklarda sürüklüyorlar…” (Naşit Hakkı, Vakit, 17 Mayıs 1925) “Sureti Mahsusada Diyarbakır’a Gönderdiğimiz Muhabirimizin asker-sivil şehitlerimiz vardı. O asker ve polis kuvvetleri ile yapmıştı. Okulun araç gereçlerini şehitlerimizden biri de Lice’de, Mektupları - Çapakçur kanlı bir çatışma ve çarpışma kendisi sağlamış ve sıralarını da isyancılar tarafından vahşice Telgrafhanesinde Boğulan Esrar” yapmak suretiyle işgal ederek bizzat kendisi üretmişti. başlıklı haberinde Mehmet Zeki katledilen Mehmet Zeki ve hatta Diyarbakır’ı kuşatarak M. Zeki Dündaralp, Dündaralp öğretmenin şehit Dündaralp öğretmendi. “birçok suçsuz asker, subay Cumhuriyet’e ve Atatürk’e edilişini şöyle anlatmıştı: yürekten bağlı idealist bir ve vatandaşı öldüren ve “Bir muallim, isyanı Şeyh Sait isyanı öğretmendi. Bu nedenle eski yaralayan”, yağma, hırsızlık vukuundan üç ay evvel haber sırasındaki şehitler yapan ve yaptıran 81 sanıktan Türk büyüklerinden “Dündaralp” verdiği için bir yalanla mahkûm Savcı Süreyya Bey, Şey Sait adını da kullanmaya başlamıştı. 47’sinin idama mahkûm edilmişti. İsyanın zuhurundan Bingöl Merkez İlkokulu İsyanı Davası’nın açıklamasında edildiği belirtilmişti. İstiklal sonra ise Şeyh Sait’in emriyle Şeyh Sait’i şöyle tanımlamıştı: Başöğretmeni M. Zeki Mahkemesi kararına göre Şeyh şehit edildi.” “Şeyh Sait Efendi, yüzlerce, Dündaralp, Bingöl ileri Sait İsyanı’nda isyancıların “Asiler Lice’ye gelince genç gelenleriyle bir araya gelmiş, binlerce askerin, halkın, ibadın “birçok suçsuz asker, subay muallimin Kale Mahallesi’ndeki çeşitli toplantılarına katılmıştı. (ibadet edenlerin) malını, ve vatandaşı öldürdüğü ve evine gidiyorlar. Kendisini Cumhuriyet’in henüz 2 yaşına hayatını yok eden hareketi yaraladığı” belirtilmişti. aşağı indirip kapısının önünde bile basmadığı o günlerde, (Şeyh Sait İsyanı’nı) fiilen idare Piyade Üsteğmen Erzurumlu “Sureti Mahsusada öldürüyorlar, sokaklarda bölgede, Cumhuriyet ve Mustafa etmiş, hepsine emretmiş, Mehmet Seyfettin, Kaymakam Diyarbakır’a Gönderdiğimiz sürüklüyorlar. Melun şeyhin Muhabirimizin Mektupları - Kemal karşıtı bir isyan hazırlığı mürted, muannit (inatçı) Filibeli Hüseyin ve Bingöl Merkez fetvasıyla dinsiz addedilen Çapakçur Telgrafhanesinde olduğunu görmüştü. Bunun vatan hainidir.” Savcının bu Başöğretmeni Mehmet Zeki vatanperver ve Şeyh’ten Boğulan Esrar” Akşam, 6 Ağustos Milliyet, 9 Ağustos üzerine hemen harekete geçip değerlendirmesine göre Şeyh Dündaralp o şehitlerdendi. (Şeyh Sait’ten) bin defa daha (Vakit, 17 Mayıs 1925, s.2) 1934, s.1. 1934, s.6. bir zabıt (tutanak) hazırlayarak Sait İsyanı “yüzlerce, binlerce Türkiye Cumhuriyeti Devleti, dindar zavallı genç muallimin sorumlulara imzalatmaya askerin, halkın” hayatını yok 12 Nisan 1925 ve 13 Mayıs cesedini günlerce sokaklarda sonra doğu illerinde öğretmenlik çalışmıştı. Ama söz konusu etmişti. 1925 tarihli ve Cumhurbaşkanı köpeklere yediriyorlar. İşte Bir Cumhuriyet yapmıştı. 1921 yılında tutanağı kendisi ve eski Genç İstiklal Mahkemesi de 28 Mustafa Kemal (Atatürk) imzalı artık ebediyen hayata veda öğretmeni: Mehmet Diyarbakır’ın Maden ilçesinde Milletvekili Hamdi (Yılmaz) Haziran 1925 tarihli gerekçeli Bakanlar Kurulu kararlarıyla Şehit etmiş bulunan genç muallimin çalışırken oğlu Necati dünyaya dışında kimse imzalamamıştı. Zeki Dündaralp kararında, din ve şeriat araç Kaymakam Filibeli Hüseyin’in hatırası, hikâyesi,” (Vakit, 17 gelmişti. Daha sonra Çapakçur M. Zeki Dündaralp, 1896 Mayıs 1925, s.2) yapılarak, “gerçekte bağımsız ve Şehit Piyade Üsteğmen Dündaralp’in uyarıları (Bingöl) Başmuallimliğine M. Zeki Dündaralp’in bir Kürdistan kurma” amacına Erzurumlu Mehmet Seyfettin’in yılında Arapkir’de doğmuştu. Bingöl merkezde (Başöğretmenliğine) tayin yönelik olan Şeyh Sait İsyanı’nın Jandarma Çavuşu Kanber katledilişiyle ilgili birbiriyle çelişen ailelerine maaş bağlamıştı. öğretmenlik yapan Mehmet edilmişti. Başöğretmen olduğu görüşler de var. Cemal Türkmen, devam ettiği sürede birçok (BCA, 030.11.1, 12.14.14; Ağa’nın oğluydu. İstanbul Erkek Zeki Dündaralp’in, Şeyh Sait “Bir Başka Kubilay: Mehmet Zeki şehir, kasaba ve köyü, devletin BCA, 030.11.1, 13.20.17) Öğretmen Okulu’nu bitirdikten zaman okulda büyük bir yenilik İsyanı’ndan birkaç ay önce, Dündaralp” başlıklı yazısında bölgedeki Kürtçülük faaliyetlerini bu görüşleri şöyle aktarıyor: fark ederek 26 Ekim 1924’te “Yazar Behçet Cemal’e göre, tuttuğu zabıt varakası, 3 Kasım ayaklanmayı haber veren Mehmet ÇELİK RAF ÜNİTESİ VE ARŞİV RAF KUŞAĞI SATIN ALINACAKTIR 1924’te eski Genç Milletvekili Zeki Dündardalp ayaklanmacılar Hamdi Bey’in ihbar mektubu ile tarafından cezaevinde hükümete bildirildi. Dündaralp’in öldürülüyor. Genç Valisi İsmail Çelik Raf Ünitesi ve Arşiv Raf Kuşağı mal alımı 4734 sayılı ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgi ve belgelere aşağıda yer bu ilk ihbar tutanağında Hakkı Bey’e göre isyan sırasında “Kürtçülük” yapan Hacı Mehmet Kamu İhale Kanununun 19 uncu maddesine göre açık ihale verilmiştir: evinden çıkarken bir suçtan adlı birinin Cumhurbaşkanı usulü ile ihale edilecektir. dolayı aranmakta olan Galip Ağa 4.1.1. Teklif mektubu. Mustafa Kemal’in haccı kaldırdığı sanılarak öldürülüyor. Mehmet İhaleye ilişkin ayrıntılı bilgiler aşağıda yer almaktadır: 4.1.2. Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve ve İslamiyet’e zarar verdiği Zeki Bey’in eşinin Kubilay’ın İhale Kayıt Numarası (İKN): 2026/1118822 yönünde propaganda yaptığı belgeler: eşine, eniştesi Gani Bey’in Millî belirtilmişti. 1- İdarenin Eğitim Bakanlığı’na yazdığı 4.1.2.1. Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile İçişleri Bakanlığı’na sunulan mektuplara ve olay sırasında 1.1. Adı: SGK İSTANBUL SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen bu rapor nedeniyle Bingöl Lice Askerlik Şubesi’nde görevli 1.2. Adresi: Pürtelaş Mah. Meclis-i Mebusan Cad. No: 43 hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler. Kaymakamı Hüseyin Hilmi Bey olan Tahsin Cahit (Çubukçu)’in 34427 Fındıklı Beyoğlu/İSTANBUL olayı soruşturmaya başladı. tanıklığına göre Dündaralp, 4.1.2.2. Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi Fakat Hacı Mehmet kendisini 1.3. Telefon numarası: 2123721000 elebaşılığını Perişanoğlu Yusuf’un ve belgeler. destekleyen şahitler buldu ve Mustafa’nın yaptığı isyancı 1.4. İhale dokümanının görülebileceği ve indirilebileceği 4.1.3. Geçici teminat. suçlamaları reddetti. Bunun grup tarafından taş ve sopalarla internet sayfası: https://ekap.kik.gov.tr/EKAP/ üzerine Bingöl Kaymakamı dövülerek, kurşunlanarak ve 4.1.4. İsteklinin iş ortaklığı olması halinde iş ortaklığı beyannamesi. 2- İhalenin Hüseyin Hilmi Bey, “asılsız ihbar at kuyruğunda sokaklarda 4.1.5. Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajından yararlanmak 2.1. Tarih ve Saati: 24.07.2026 - 10:30 suçlamasıyla” Mehmet Zeki sürüklenerek öldürülüyor.” Ayrıca isteyen istekliler tarafından sunulacak yerli malı belgesi Dündaralp öğretmen hakkında Türkmen, adı geçen yazısında, 2.2. Yapılacağı (e-tekliflerin açılacağı) adres: SGK İstanbul soruşturma başlattı. Genç Valisi M. Zeki Dündaralp’ın, 23 Nisan 4.2. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Toplantı Salonu İsmail Hakkı Bey de Mehmet 1925’te şehit edildiğini belirtiyor. bunların taşıması gereken kriterler: 3- İhale konusu mal alımının Zeki Dündaralp’i 6 Ocak 1925’te M. Zeki Dündaralp öğretmenin Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin bilgi, belge veya kriter görevden aldı. 3.1. Adı: Çelik Raf Ünitesi ve Arşiv Raf Kuşağı ihbarlarını dikkate almayan Bunun üzerine Dündaralp, belirtilmemiştir. Bingöl Kaymakamı Hüseyin Hilmi 3.2. Niteliği, türü ve miktarı: 300hx93x31 ebatlarında 8 raflı eski Genç Milletvekili Hamdi Bey ve Genç Valisi İsmail Hakkı 7 gözlü 507 adet, 245hx93x31 ebatlarında 7 raflı 6 gözlü 168 4.3. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile Bey’in önerisiyle 6 Ocak 1925’te Bey, Şeyh Sait Davasında İstiklal adet, 214hx93x31 ebatlarında 6 raflı 5 gözlü 893 adet olmak bunların taşıması gereken kriterler: hem Cumhurbaşkanı Mustafa Mahkemesi’nde yargılandılar. üzere toplamda 1.568 adet Çelik Raf Ünitesi ile 2 mm'lik 3x30 Kemal Paşa’ya hem de İçişleri Kaymakam Hüseyin Hilmi Bey Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin bilgi, belge veya kriter cm ebatlarında 2 yerden vidalanmış 6.840 adet ve 2 mm'lik Bakanlığı’na telgraf göndererek idama mahkûm edildi. Ancak belirtilmemiştir. bir kere daha isyan hazırlıklarını 3x91 cm ebatlarında 2 yerden vidalanmış 3.570 adet olmak daha önceki vatan hizmetleri 5- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sadece fiyat esasına ihbar etti. dikkate alınarak idam cezası, üzere toplamda 10.410 adet Arşiv Raf Kuşağı göre belirlenecektir. İçişleri Bakanlığı, konunun 15 yıl kürek cezasına çevrildi. Ayrıntılı bilgiye EKAP’ta yer alan ihale dokümanı içinde bulunan Genç Valiliği tarafından Genç Valisi İsmail Hakkı Bey 6- İhale yerli ve yabancı tüm isteklilere açıktır. idari şartnameden ulaşılabilir. araştırılmasını istedi. Genç Valisi, ise görevi suiistimal suçundan 7- İhaleye teklif verecek olanların, EKAP hesabına giriş yaparak 3.3. Yapılacağı/teslim edileceği yer: Kurtköy SGM, Zeytinburnu yaptığı incelemeler sonunda, 13 bir yıl hapse mahkûm edilerek ihale dokümanını indirmeleri zorunludur. Ocak 1925’te İçişleri Bakanlığı’na devlet görevinden uzaklaştırıldı. SGM, Başakşehir SGM, Kartal SGM, Esenyurt SGM, Bakırköy yazdığı yazıda Dündaralp Mehmet Zeki Dündaralp SGM, Fatih SGM, Ataşehir SGM, Sultangazi SGM, Küçükçekmece 8- Teklifler, EKAP üzerinden teklif mektubu ile ihaleye katılım ve Hamdi Bey’in ihbarlarının öğretmene üç ay hapis cezası SGM, Beyoğlu SGM, Gaziosmanpaşa SGM ve Pendik SGM (İş belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanacak ve e-imza asılsız olduğunu belirterek adı veren hâkim Ali Rıza Efendi artışı yapılması durumunda İdarece gerekli görülen merkezlere). ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden geçen şahısların Bitlis Askeri ise sınır dışı edildi. (Bkz. Şark 3.4. Süresi/teslim tarihi: Yüklenici tarafından sözleşmenin gönderilecektir. Mahkemesi’ne sevk edilmelerini İstiklal Mahkemesi (Kararlar ve imzalanmasına müteakip 60 takvim günü (Ulusal Bayram ve önerdi. Bunun üzerine Mahkeme Zabıtları), s.83) 9- İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri Dündaralp, Mustafa Kemal Genel Tatil Günleri hariç) içinde çelik raf ünitelerinin ve arşiv için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam 1934’te mezarı Paşa’ya bir telgraf çekerek raf kuşaklarının teslim ve montaj işlemi tamamlanmış olacaktır. bedel üzerinden teklif birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale ifadesinin Ankara’da alınmasını başında anıldı Çelik raf ünitelerinin ve arşiv raf kuşaklarının montajı ve teslim istedi. sonucunda, üzerine ihale yapılan istekliyle birim fiyat sözleşme Mehmet Zeki Dündaralp, şehit işlemleri, İdarenin belirleyeceği gün ve saatlerde yapılacaktır. Dündaralp, 15 Ocak 1925 edilmesinden sonra belli bir süre imzalanacaktır. Teslim alınan ve montajı yapılan malzemelerde, teslim aşamasında tarihli üçüncü telgrafında bir çeşitli kurumlar tarafından anıldı. 10- Bu ihalede, işin tamamı için teklif verilecektir. veya sonrasında teknik şartnameye uygun olmayan herhangi kere daha isyan hazırlıklarından Örneğin, 1934 yılında Diyarbakır bir durumun tespit edilmesi veya herhangi bir şikayet alınması söz etti. Dündaralp bu sefer de 11- İstekliler teklif ettikleri bedelin %3’ünden az olmamak üzere Halkevi, 20 kişilik bir heyetle kendisinin yerine öğretmenliğe halinde Yüklenici uygun olmayan hatalı ürünleri uygun ürünle Lice’ye giderek şehit öğretmeni kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir. atanan Sıddık (Sıtkı) adlı mezarı başında anmıştı. 10 gün içerisinde ücretsiz değiştirecektir. Teslim aşamasında 12- Bu ihalede elektronik eksiltme yapılmayacaktır. kişinin casus olduğunu, Basına yansıdığı şekliyle ve sonrasında tüm giderler Yükleniciye aittir. Montaj mahallinde 13- Verilen tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren Bingöl’de Kürtçü bir cemiyet Diyarbakır Halkevi Başkanı sigortası olmayan çalışan bulundurulmayacak, İş Sağlığı ve kurulduğunu ve valinin bu olup Tahsin Cahit Bey’in 120 (YüzYirmi) takvim günüdür. Güvenliği mevzuatına uygun tedbirler alınarak çalışılacaktır. bitenlere karşı sessiz kaldığını başkanlığında 20 kişilik bir 14- Konsorsiyum olarak ihaleye teklif verilemez. 3.5. İşe başlama tarihi: Sözleşmenin imzalanmasına müteakip belirterek olası bir isyandan heyet, önce otomobille Lice’ye 15- Diğer hususlar: söz ediyordu. gitmiş, oradan Kaymakam işe başlanacaktır. Bu sırada, asılsız ihbarda Mehmet Celal Bey ve Lice 4- Katılım ve yeterlik kriterleri: Teklif fiyatı ihale komisyonu tarafından aşırı düşük olarak tespit bulunmak suçlamasıyla halkıyla beraber Şehit Öğretmen edilen isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama 4.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından mahkemeye sevk edilen M. Zeki Dündaralp’in mezarına e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler istenecektir. Dündaralp, Bingöl’den kaçıp geçmişti. Tahsin Cahit Bey şehit Lice’deki eniştesi (Lice Ziraat öğretmenin mezarı başında Resmi ilanlar: www.ilan.gov.tr’de (Basın: 2499843) Bankası memuru) Abdülgani kısa ve duygulu bir konuşma Bey’in yanına sığındı. Gıyaben yapmıştı. Ayrıca Lice Meclisi yapılan yargılama sonunda üç Üyesi Musa Bey de bir konuşma T.C. DİKİLİ 3. ASLİYE HUKUK T.C. KÜÇÜKÇEKMECE 21. ASLİYE ay hapisle ve para cezasıyla yapmıştı. Konuşmalardan sonra Şehit Öğretmen Mehmet Zeki cezalandırıldı. (Bu karardan üç MAHKEMESİ’NDEN CEZA MAHKEMESİNDEN / gün sonra, 13 Şubat 1925’te Dündaralp’in mezarına güzel bir Şeyh Sait’in isyanı patlak verdi.) çelenk konulmuştu. (Halkın Sesi, BAŞKANLIĞINDAN 19 Temmuz 1934, s. 1; Akşam, ESAS NO : 2026/168 Esas Dündaralp’in şehit edilişi 6 Ağustos 1934, s.1; Milliyet, DAVALI : SEVİM SÖZER Şeyh Sait İsyanı başladığında 9 Ağustos 1934, s.6) DOSYA NO : 2025/236 Esas Mahkememize açılan Muhdesat Aidiyetinin Tespiti davası nedeniyle; Lice’de bulunan M. Zeki 1930 yılında Kubilay şehit KARAR NO : 2026/92 Mahkemenizce adresinize tebligat yapılamamıştır. Dava Dündaralp, 10 Mart 1925 edildikten sonra yapılan İmar Kirliliğine Neden Olmak suçundan Mahkememizin yukarıda dilekçesinin ( İzmir ili, Dikili İlçesi Gazipaşa Mahallesi Beylik tarihinde bulunduğu evi basan anmalarda belli bir süre Şehit esas ve karar numarası yazılı 19/02/2026 tarihli ilamı ile 184/1 Mevkii 825 Ada 1 Parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan isyancılar tarafından vahşice Öğretmen Mehmet Zeki maddesi gereğince 30000 TL ADLİ PARA cezası ile cezalandırılan muhdesatların davacı Dikili Belediye Başkanlığı adına tespiti ) katledildi. Lice mezarlığında Dündaralp de anıldı. Ancak Ali ve Nazime oğlu, 01/06/1975 doğumlu, , ,mah/köy nüfusuna ilanen tebliğine karar verilmiştir. toprağa verildi. daha sonra -nedendir bilinmez- kayıtlı MEHMET ALTIN tüm aramalara rağmen bulunamamış, Dava dilekçesinin tarafınıza tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin Dönemin gazetelerinden unutuldu. mahkeme kararıtebliğ edilememiştir. süre içinde davaya cevap verebileceğiniz, bu süre içinde cevap birinin anlatımıyla M. Zeki Şeyh Sait İsyanı sırasında 1- 7201 sayılı Tebligat Kanununun 29. maddesi gereğince hüküm vermediğiniz takdirde davacının ileri sürdüğü vakıaların tamamını Dündaralp, “Abdülgani isyancıların “öldürdüğü ve özetinin RESMİ GAZETEDE İLANEN TEBLİĞİNE, Efendi’nin evinden alınarak inkar etmiş sayılacağınız, cevap dilekçesini HMK'nun 129. yaraladığı birçok suçsuz 2- Hüküm fıkrasının ilan tarihinden itibaren 15 gün sonra tebliğ Şaki Yusuf Perişan ve maddesine uygun bir şekilde düzenlemeniz gerektiği hususu asker, subay ve vatandaşın” ve edilmiş sayılacağına karar verilmiş olup, İLAN OLUNUR. hempası tarafından sokakta Şehit Öğretmen Mehmet Zeki Dava Dilekçesi tebliği yerine geçerli olmak üzere ilanen tebliğ şehit edilmiştir. Ailesi ve 26.06.2026 Dündaralp’ın anısına saygıyla… olunur. küçük çocuğu bu katliama KAYNAKÇA cumhuriyet.com.tr’de Resmi ilanlar: www.ilan.gov.tr’de (Basın: 2500137) Resmi ilanlar: www.ilan.gov.tr’de (Basın: 2499723) şahitlik etmişlerdir.”