Katalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 4 MAYIS 2026 PAZARTESİ 2 olaylar ve görüşler Aşı karşıtlığı ve toplumsal etkileri zamanlarda belirgin artış gösteren PROF. DR. ÜLKÜ SARITAŞ “aşı karşıtlığı veya tereddütü” akteri, virüs gibi mikrobial nedeniyle kaybolan veya azalan ajanlarla meydana gelen bazı hastalıklar tekrar görülmeye MESEM’i Bhastalıklardan korunmak başlamıştır. amacıyla etkisi zayıflatılmış dokunulmaz Özellikle son iki yılda dünyada mikrobial ajanlar veya bunların ve ülkemizde kızamık başta olmak genetik yapısını taklit eden kılan ne? üzere difteri, boğmaca ve diğer parçacıkların laboratuvarda bazı aşı ile önlenebilen hastalık üresel mücadelenin sert virajlarından üretilmesi ile elde edilen aşıların salgınları yaşanmaktadır. Eksik birindeyiz. Gelecek kaygısının tarihçesi yaklaşık iki bin yıl aşılı veya aşılanmamış kişilerin Kyükseldiği, gelir adaletsizliğinin öncesine dayanmakta, Çin derinleştiği, savaş-çatışma alanlarının göç, savaş gibi nedenlerle küresel yeniden genişlediği bir sürecin ve Hindistan’da aşıya benzer ileri sürülmektedir. Bizzat merkezileştirilmiştir. dolanımının artması da salgın sarsıntılarını yaşıyoruz. Teknolojik uygulamaların yapıldığı tarihi koronavirüsün kendisinin hastalıkların yaygınlaşmasının gelişmelerin yeni dünya sistemini nasıl Programlı aşı uygulamaları kalıntılardan anlaşılmaktadır. pıhtılaşmaya yol açarak kalp bir başka önemli nedenidir. şekillendireceği, karar mekanizmalarında 20. yüzyıl boyunca başarılı Ülkemizde aşı üretimi için ilk damarları dahil birçok damarda Aşılanmamış kişilerin sayısının insan ve yapay zekâ merkezli yapılar aşı uygulamaları devam etmiş arasındaki denklemin nasıl kurulacağı çalışmaların 18. yüzyıl başlarında pıhtı meydana getirerek kalp artması, toplum bağışıklığı da tartışmaların merkezinde. Demokrasi ve “Genişletilmiş Bağışıklık İstanbul’a gelen bir İngiltere damar hastalıklarına neden olduğu bozmakta ve bunun sonucunda ile otokrasi arasındaki mücadeleyi de Programı” ile ülkemiz 2002’de büyükelçisinin eşi olan Leydi Mary vaka analizleri anlaşılmıştır. Kaldı tüm toplumu etkileyen salgınlar içeren bu küresel bunalımın ortasında ise Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Montagu’nun yazdığı mektuplarda, ki aşı sayesinde birçok ölümle görülebilmektedir. ülkelerin güçlü bir gelecek için attıkları tarafından “Avrupa Bölgesi İstanbul’da çiçek hastalığına karşı sonuçlanabilecek vaka daha hafif adımlar yaşamsal hale geliyor. Özetle, Sonuçta düşük maliyetli aşı Polio’dan Arındırılmış Bölge bugünün seçimleri yarının var oluşunu “aşı” denen bir şey yapıldığını şiddette seyretmiştir. ile önlenebilecek veya hafif temelden belirleyecek türden. Eğitimden Sertifikası”yla belgelendirilmiş, bildirmesinden anlaşılmaktadır. Günümüzde aşı ile önlenebilen atlatılacak birçok enfeksiyon istihdama, sağlığa, çevre-doğaya, cinsiyet 2009 yılında ise yeni doğan 19. yüzyıl başlarına kadar devam 20’nin üzerinde hastalık hastalığı hem daha maliyetli eşitliğine, şiddetle mücadeleye, savunma tetanozunu kökünden kazımış eden aşı çalışmaları, 19. yüzyıl son bulunmaktadır. Bu hastalıklara tedavi giderlerine hem de can stratejilerine pek çok konuda izlenilecek ülkeler arasına girmiştir. Bu kadar çeyreğine kadar yaşanan siyasi yönelik programlı aşı uygulamaları politikalar, bunların teknolojiyle uyumu kayıplarına yol açabilmektedir. başarılı aşı programı yürütülen ayakta kalanlar ligini belirleyecek. Peki çalkantılar nedeniyle kesintiye gerçekleştiren ülkelerde aşı ile Aşılar yaşam kurtarıcıdır, aşı ile böylesine kritik başlıklar varken biz nelerle Türkiye’de son 20 yılda, sosyal uğramış, Cumhuriyetle birlikte önlenebilir hastalıklarda önemli önlenebilir çok sayıda enfeksiyon uğraşıyoruz? Akıl, bilim, laiklik, etik, liyakat medyanın de etkisiyle toplumda Türkiye’deki aşı üretimi ve oranda azalmalar görülmüştür. hastalığı vardır. Aşı konusunda, odaklı politikalarla temeli güçlendirmek giderek yaygınlaşan bir aşı bağışıklama konusundaki çabalar İlk olarak 1979 yılında dünyada etkin yöntemlerle toplumu yerine çıkar-rant merkezli, itaat ve yandaş karşıtlığının veya çekimserliğinin halk sağlığı önlemleri kapsamında kültürünün pompalandığı bir dönemi büyük salgınlara ve ölümlere bilinçlendirmek, aşı karşıtlığı/ neden geleceğimizin teminatı gençlere geliştiği görülmektedir. hükümet siyasi programına neden olan çiçek hastalığının çekimserliği ile gerçekten yaşatıyoruz? Kendi bedenleri hakkında girerek tekrar başlamıştır. kökünün kazındığı ilan edilmiştir. mücadele etmek, bağışıklamanın MEB’in tarikatları okullara sokan karar verme yetisi henüz 1927’de verem aşısı üretimine önemini vurgulamak, ve aşılama politikalarıyla eleştiren, sorgulayan Toplum bağışıklığı bozuluyor gelişmemiş çocuklarımız, ne başlanmış, Birinci Dünya Savaşı oranlarının artırmak için aşının bir gelecek inşa etmek mümkün mü ve Kurtuluş Savaşı sırasında zor yazık ki bu bilimsel kanıtı Aşılar yalnızca bireyleri değil, dersiniz? Eğitimde, istihdamda fırsat önemini ve aşı karşıtlığının eşitliği konusunda karnemiz nasıl? Ya koşullar altında dahi hayvan ve olmayan görüş ve davranış biçimi hastalığın bireyler arasında doğuracağı olumsuz sonuçları da MESEM gibi çocukları sermayeye insan aşıları üretilmeye devam nedeniyle bulaşıcı hastalıklara yayılımını önleyerek toplumu yazılı ve görsel basın ve sosyal ucuz işgücü olarak kullandıran, gerekli edilmiştir. İstanbul’un işgali karşı korumasız kalmakta, koruduğundan, aşı karşıtlığı medya yoluyla ile bilimsel denetimlerin olmadığı işyerlerinde istençleri dışında gelişen bu toplum sağlığını da tehlikeye sonrasında aşı merkezi önce gerçekler doğrultusunda anlatmak çalıştıran programlarla gençlere adalet, durumun bedelini sakatlık atmaktadır. Aşı ve aşılama umut, güvenlik duygusunu verebilir miyiz? Eskişehir, daha sonra da Kırşehir’e hem bir gereklilik hem de bir Sonuçsuz kalan tartışmalar arasında veya ölüm ile ödemektedirler. alanındaki tüm gelişmelere taşınmış, aynı dönemde Afyon’da görevdir. çocukları, kadınları koruyamayan bir Aşı karşıtlığının nedeni bu rağmen, dünyada aşılama henüz çiçek aşısı üretimine devam Kaynaklar sistemin girdabına girmişçesine çırpınıp görüşü savunanlar tarafından edilmiştir. Erzurum’daki serum istenen düzeye gelmemiştir. Bugün 1. https://covid19asi.saglik.gov. duruyoruz. laboratuvarı, Rus işgali sırasında net olarak belirtilmemekte, dünyada çoğunluğu az gelişmiş tr › turkiyede-asinin-tarihcesi MESEM’den son acı haberlerden biri de Hatay’dandı. 10. sınıf öğrencisi çalıştırıldığı Halep, Niğde, Sivas ve Erzincan’a özellikle koronavirüs pandemisi ülkelerde olan yaklaşık 20 milyon 2. https://www.klimud.org pastanede elektrik akımına kapılarak taşınmış, Kastamonu’da da aşı döneminde halk arasında dolaşan eksik aşılı veya aşılanmamış çocuk dünya aşı haftası yaşamını yitirdi. Olayın yaşandığı gün üretimi yapılmış, 1928’de (Merkez) bir efsane olarak aşıların kalp bulunmaktadır. Bir yandan aşıya 3.https://hsgm.saglik.gov.tr › derseniz; 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Hıfzıssıhha Enstitüsü ile üretim krizine ve ölüme neden olduğu ulaşamama diğer yandan son asi_haftasi Bayramı! Yaşananlar “MESEM’i bir durduralım, sistemin yanlışı-eğrisi nerede” diye yetkilileri düşündürmeye itmiş bile EĞİTİMDE GÜVENLİK SORUNU değil. Hesabı sadece pastane sahibine kesmek sorunun çözümü olmasa gerek!... LevenT nAyKi l Okulun içinde kalanlar da koru- Güçlü gelecek inşası için evrensel insan namıyor. haklarının gözetilmesi, sosyal devletin Eğitim Uzmanı, Eği-DER Başkanı Bu, eğitim sisteminin değil, toplum- sorumluluklarını üstlenmesi önemli. Ama ülkemizdeki tabloda, iktidar muhalefetin, sal bağın çöktüğünün göstergesidir. Nisan 2026 Salı günü uzmanların uyarılarını görmezden gelerek 14Şanlıurf a’da bir okulda silah ideolojik temelli yaklaşımları sürdürme Bu medeniyet meselesi patladı. Bir gün sonra 16 Nisan Çar- eğiliminde. Bugün AVM’lere girerken şamba günü, Kahramanmaraş’ta… X-ray’den geçiyoruz. Ama okullarda Bu kez yalnızca yaralılar yok. Ço- Gençlerin derdini duyan yok hâlâ “güvenlik görevlisi varmış gi- cukların ve öğretmenin öldüğü bu Gerçeğimiz ortada: Toplumun geniş bi” yapıyoruz. Bu çifte standart de- iki saldırı arasında yalnızca saatler katmanlarına yayılacak şekilde yoksulluk ğil mi? var. Şanlıurfa’da eski bir öğrenci, eli- kronikleşiyor, kadına çocuğa şiddet Ama mesele kapıya dedektör ne silah alıp okula girdi. Rastgele artıyor; adalete, hukuka güven azalıyor, koymak da değil, asıl mesele şu: ateş açtı, öğrencileri yaraladı, sonra cezasızlık algısı yaygınlaşıyor. İktidarın Biz çocuklara nasıl bir toplum bıraktık? intihar etti. çözüm paketinde ise yine “Aile Yılı” Şiddetin normalleştiği, değerlerin programı var. “Aileyi, ahlaki değerleri Daha 24 saat geçmeden güçlendirelim, genç nüfus eğrisini eridiği, aidiyetin kaybolduğu Kahramanmaraş’ta bu kez bir orta- kaybetmemek adına doğurganlığı artıralım” bir düzende okullar da bu çürü- okul öğrencisi… mesajları programın merkezinde. MEB’in meden payını alıyor. Yanında birden fazla silahla okula Diyanet’le yürüttüğü ÇEDES programıyla Yine açıklamalar yapılıyor. Yine geldi. Sınıflarda ateş açtı. Çocuklar birlikte aynı bakış açılarının bir örneği. “soruşturma başlatıldı” deniyor. camdan atlayarak kaçmaya çalıştı. “Aileye özel” bir programa neden Yine birkaç kişi görevden alınacak. Ve en az 10 kişi yaşamını yitirdi. ihtiyaç var sorusunun yanıtı önemli. Sonra? Hiçbir şey değişmeyecek. Bu bir zincirdir. Bu, kontrolünü yi- Sosyal, eşitlikçi bir devletin zaten Ta ki bir sonrakine kadar. tirmiş bir sistemin refleksidir. ayrımsız toplumun her bireyini ve doğal Artık şunu açıkça söylemek zo- olarak aileyi de temel haklar üzerinden Okullar risk alanı mı? rundayız: Bu olaylar “önlenebilir”. koruma, güçlendirme sorumluluğu yok mu? Aileyi güçlendirmek için öncelikle Ama bunun için: Bugün Türkiye’de okul dediğimiz toplumun temel sorunlarını çözmek, l Okullarda zorunlu psikolojik ta- yer, yalnızca bilgi aktarılan bir ku- eşitlikçi yaklaşımı, gelir adaletini sağlamak rama sistemleri kurulmalı rum olmaktan çıktı. gerekmez mi? Kadını “kuluçka” gören, l Riskli öğrenciler için erken uyarı Artık aynı zamanda: evle sınırlandıran anlayış eşitlik, bireysel ve takip mekanizması oluşturulmalı l Öfkenin biriktiği, özgürlüklerin görmezden gelinmesi değil l Okul güvenliği, göstermelik de- l Yalnızlığın büyüdüğü, midir?... Gençlere niye evlenmiyorsunuz ğil gerçek anlamda profesyonel ha- l Denetimsizliğin normalleştiği diye soranların derinleşen yoksulluğu, le getirilmeli alanlara dönüştü. işsizliği görmemesi mümkün mü? Ya da l Eğitim, yalnızca akademik başa- Bir öğrencinin eline silah alıp oku- kadına, çocuğa artan şiddetin, cezasızlık rı değil insan yetiştirme odağına ge- algısının, güçler ayrılığı terazisindeki la girebilmesi, yalnızca bireysel bir aşınmanın yurttaşta geleceğe yönelik ri dönmeli suçla açıklanamaz. Bu, çok katman- umutsuzluğu artırdığını fark etmemesi Şanlıurfa’da yaralanan çocuklar… lı bir ihmal zincirinin sonucudur. olağan mı?... Kahramanmaraş’ta yaşamını yiti- Güvenlik nerede? Gençlere “Haydi evlenin, en az üç ren çocuklar… Psikolojik takip nerede? çocuk yapın” sesleri TÜİK’in mart ayı Bunlar istatistik değil. Bunlar bir Riskli öğrenciyi önceden tespit geniş tanımlı işsizliğin yüzde 31.5’e sistemin yitirdiği çocuklar. Eğer hâlâ edecek mekanizma nerede? çıktığı açıklamaları arasında uzaktan bunu “münferit” diyerek geçiştirir- hoş ama boş bir seda gibi yankılanıyor. Sistemin kör noktası sek yarın başka bir okulda, başka O nedenle muhalefetin meydanlarda Şanlıurfa’da saldırgan eski öğren- bir çocuk, başka bir silahla karşımı- yurttaşla buluşmalarında gençlerin ciydi. Kahramanmaraş’taki saldır- za çıkacak. yaşadığı kriz başlıklarına yönelik çözüm gan mevcut öğrenci... Ve o zaman da aynı şeyi söyleye- önerilerinin kapsayıcılığı, gerçekçiliği, Yani sistemin iki ucunda da aynı sahaya yansımaları gelecek umudunun diri ceğiz: “Nasıl oldu?” tutulması açısından da son derece önemli. çöküş var: Sorulması gereken asıl soru şu: l Okuldan kopanlar tehdit oluyor. Daha kaç kez olacak? Ordnaryüs Profesör Sadr Dplomas tarhçs Doç. Dr. Türkye, özellkle son 20 yıllık Maksud Arsal’ın, Tanzmat’ın Hüner Tuncer, Osmanlı’nın son dönemde, hızla şçleşen br yüzüncü yılı nedenyle 1939 dönemnde Avrupa devletleryle toplum yapısına sahptr. yılında kaleme aldığı bu eser, olan lşklern rdelyor, Türkye’dek toplumsal ve laklkten kopan devlet Balkanlar coğrafyasının elden syasal gelşmeler yönetmlernn başına nelern çıkışını özetlyor ve o dönemde kavrayablmek ve geleceğn çok açık şeklde yapılmış olan yanlışlıkları gözler etkleyeblmek çn Türkye şç ortaya koyuyor, laklğe hava gb, önüne seryor. sınıfını tanıyablmek, su gb gereksnmemz olduğunu anlayablmek, davranışlarını tarhsel gerçeklerle kanıtlıyor ve analz edeblmek gerekr. geleceğe ışık tutuyor. 13,5x20,5 / 118 Sayfa / İnceleme 13,5x20,5 / 200 Sayfa / İnceleme 13,5x20,5 / 303 Sayfa / İnceleme