Katalog

aradoksu 30 MAYIS 2026 CUMARTESİ GELECEKTEN NOTLAR 11 Ortak Savaşın teknolojisi gerçekliği koruyan var, peki barışın? teknolojiler Bugünlerde en sık konuştuğumuz konulardan bir tanesi savaş teknolojileri. Bulunduğumuz coğrafyayı ve komşu ülkelerde olanları düşününce elbette bu teknolojilere olan ilgimizin yüksek olması çok doğal. Geleceğin en tehlikeli savaş alanlarından biri muhtemelen “gerçeklik” olacak. Sahte videolar, sahte ses kayıtları, montaj görüntüler, uydurma belgeler ve yapay zekâ ile üretilmiş yalan haberler toplumları çabucak birbirine düşürebilir. Bir liderin söylemediği bir sözü söylediği gösterilebilir. Bir askerin yapmadığı bir şeyi yaptığı iddia edilebilir. a dil kaynak Bir topluluğu hedef gösteren sahte bir video insanları sokağa dökebilir. Bu yüzden deepfake tespiti, içerik doğrulama, güvenilir dijital imza, paylaşımı teknolojileri kaynak takip sistemleri ve hızlı teyit avaş teknolojisi deyince fark, insanlık tarihindeki en platformları geleceğin en önemli zihnimizde hemen bazı önemli farklarından biridir. barış teknolojileri Pek çok çatışmanın temelinde büyük idealler Bu çocuklar büyüdüğünde birbirini sadece Sgörüntüler belirir: dronlar, Bu yazıda aklıma gelen bazı arasında yer alacak. değil, basit ihtiyaçlar vardır: su, gıda, enerji, haberlerdeki klişelerle tanımayacak. füzeler, denizaltılar, savaş barış teknolojilerini sizlerle Çünkü barış için önce ortak barınma, sağlık, iş, eğitim. Türkiye’nin burada çok özel bir avantajı da var: 23 uçakları, tanklar, radarlar... paylaşmak isterim. bir gerçeklik gerekir. Herkes Bir şehirde konut krizi büyüyorsa, bir ülkede Nisan. Dünyada çocuklara adanmış böyle güçlü bir Bunların hepsi insanlığın çok kendi yalan evreninde gençler sürekli dışlanmış hissediyorsa, o toplumda bayram fikri kolay bulunmaz. 23 Nisan’dan ilham alan Gerçek eski bir soruya verdiği modern yaşıyorsa, konuşmak da huzur kırılgan hale gelir. Bu yüzden kaynakların küresel bir çocuk barışı platformu, Türkiye’nin zamanlı çeviri ve anlaşmak da cevaplardır: “Karşı tarafı nasıl daha adil, daha şeffaf ve daha verimli dünyaya sunabileceği çok anlamlı bir mümkün olmaz. durdururum, nasıl korkuturum, kültürlerarası yönetilmesini sağlayan teknolojiler teknoloji vizyonu olabilir. İyi haber şu ki bu nasıl etkisiz hale getiririm, doğrudan barış teknolojisidir. iletişim Çocuklar birbirini tanımadan konuda şimdiden nasıl yenerim?” Tarımsal verim tahmini, gıda büyürse, yetişkin olduklarında Dil, insanlığın en önemli gelişmeler Bu nedenle savaş teknolojisini israfını azaltan sistemler, şeffaf birbirinden korkmaları kolaylaşır. eski sınırlarından yaşanıyor. C2PA, sosyal yardım platformları, sadece “silah” olarak düşünmek Tanıyarak büyürlerse, düşmanlık o biridir. İnsanlar Google SynthID yolsuzluğu azaltan dijital kayıt kadar kolay kurulamaz. eksik kalır. Savaş teknolojisi, çoğu zaman kötü ve TrueMedia. sistemleri bu başlık altında Bu alanda da Class2Class, Penpal bir tarafın başka bir tarafa org gibi kurumlar niyetli oldukları düşünülebilir. Schools gibi platformlar dünya karşı güç kazanmasını sağlayan ve teknolojiler, için değil, birbirini (Örneğin bireysel olarak verdiğimiz çapında öğrencileri (ders veya dil her türlü araçtır. Bazen bu bu sorunlara yanlış anladıkları her kuruş verginin nereye harcandığını amaçlı da olsa) iletişime sokarak araç bir füzedir. Bazen bir çözüm bulmaya için kavga eder. takip edebilmemiz çok iyi olurdu. çocukların tanışmasına imkan sağlıyor. çalışıyor. Yine uydu sistemidir. Bazen bir Bir kelime, bir Yapay zekâların, robotların çağında hâlâ de tüm bunlar şifre kırma yazılımıdır. Bazen ödediğimiz vergilerin nasıl harcandığını Barış simülasyonları ve tonlama, bir henüz emekleme de cephedeki askere doğru bilemememiz bence büyük bir eksik.) şaka, bir sessizlik ‘barış oyunları’ aşamasında; ama bilgiyi en hızlı şekilde ulaştıran Bu alanda da güzel bir çok çalışma var. OpenSpending, Open bile bambaşka Ordular yıllardır savaş oyunu oynar. Haritalar üzerinde oldukça ilginç ve iletişim ağıdır. Contracting Partnership, Decidim gibi kurumlar ve teknolojiler algılanabilir - hele saldırı, savunma, geri çekilme, ikmal, hava desteği, deniz önemli bir alan. birçok ülkede faaliyet göstererek kamu kurumlarının daha Kısacası savaş teknolojisi, kontrolü çalışılır. Peki neden aynı ciddiyetle barış oyunları ki farklı kültürlerde. şeffaf ve adil davranmasını sağlamayı hedefliyorlar. Türkiye’de çatışma ortamında üstünlük tasarlamıyoruz? Bugün gerçek İBB Askıda Fatura projesi gibi projeler toplum arasında kurmaya yarayan teknolojidir. Bir barış simülasyonu, iki ülke arasındaki su krizini zamanlı çeviri yardımlaşmaya olanak sağlıyor. Amacı saldırmak olabilir, modelleyebilir. Bir şehirde göç baskısı artarsa ne olur, sistemleri hızla Bu tarz teknolojiler çok gösterişli görünmeyebilir. Bir gösterebilir. Yanlış bilgi yayıldığında toplum nasıl savunmak olabilir, caydırmak gelişiyor. Henüz savaş uçağı kadar etkileyici değildirler. Ama uzun vadede bir kutuplaşır, anlatabilir. Gıda fiyatları yükselirse hangi olabilir, izlemek olabilir, 2026’dayız ve şimdiden toplumun iç huzuruna çok daha fazla katkı sağlayabilirler. mahalleler daha hızlı gerilir, hesaplayabilir. yönlendirmek olabilir. Ama siz kendi dilinizde Bu oyunlar politikacılar, belediyeler, gazeteciler, merkezinde hep aynı fikir Çocukları ülkeler arasında konuşurken karşı taraf öğrenciler ve diplomatlar tarafından kullanılabilir. vardır: güç. sizin söylediklerinizi buluşturan yaratıcı platformlar Amaç “Nasıl kazanırız?” değil, “Nasıl dağılmadan Peki bunun karşısına “barış kendi dilinde duyabiliyor. Belki de en güzel barış teknolojilerinden biri birlikte yaşarız?” sorusuna cevap aramak olur. teknolojisi” diye bir kavram çocuklar için kurulabilir. Farklı ülkelerden çocukların Google, Meta, Microsoft gibi Bu fikir çok güçlüdür. Çünkü insanlar çoğu koyabilir miyiz? ortak resim, hikâye, bilim, müzik, oyun ve felaketi ancak yaşadıktan sonra anlar. şirketlerin bu alanda sunmaya Bence koyabiliriz. Hatta kodlama projeleri yaptığı dijital platformlar Simülasyon ise felaket olmadan önce başladıkları teknolojiler gittikçe koymalıyız. düşünün. düşünme şansı verir. Bu alanda dünyada daha iyi hale geliyor. Bu paradoksu başka bir yazıda Bir Türk çocuğu bir Yunan çocukla Çünkü barış sadece savaşın örnek yok gibi, ama bir “barış radarı” X platformunda artık başka ayrıca tartışmak gerekir. Bu yazıdaki denizleri koruma oyunu tasarlıyor. Bir diyebileceğimiz Views-Forecasting yokluğu değildir. Barış, dillerde yazılmış mesajlar odağımız başka: Savaş teknolojisini Ukraynalı çocukla bir Rus çocuk gibi uygulamalar mevcut. Bu insanların birbirine daha az sizin dilinize otomatik merkeze koymadan, doğrudan barışın birlikte uzay hikâyesi yazıyor. Bir tarz uygulamalar birçok farklı korkuyla, daha az öfkeyle, daha çevriliyor, böylece bir konu teknolojisini düşünmek. Japon çocukla bir Mısırlı çocuk veriyi analiz ederek olası az şüpheyle bakabildiği bir hakkında bir Japon’un ya Barışın teknolojisi gösterişli aynı çevre problemi çatışmalarla ilgili önceden yaşam düzenidir. Barış; güven, olmak zorunda değil da bir Kolombiyalı’nın ne için çizim uyarıda bulunmayı adalet, iletişim, saygı ve ortak Savaş teknolojileri çoğu düşündüğünü öğrenme yapıyor. amaçlıyor. gelecek duygusu ister. Bunlar zaman göz alıcıdır. Geçit şansınız oluyor. kendiliğinden oluşmaz. Nasıl törenlerinde sergilenir, (Bu sayede X platformunda videoları izlenir, hızları, savaş için yıllardır teknoloji Burada İspanyollar ve Türkler arasında menzilleri, güçleri “Silahlar geliştiriyorsak, barış için de ne kadar hoş mesajlaşmalar konuşulur. Barış olmasa teknoloji geliştirebiliriz. olduğu belki sizin de teknolojileri ise daha sessizdir. Bir dünya Peki barış teknolojisini nasıl dikkatinizi çekmiştir) p çocuğun başka ülkeden bir arkadaş hemen barış tanımlayabiliriz? Aklıma gelen Bu inanılmaz bir teknoloji, edinmesinde, bir afet anında yardımın içinde yaşar” gibi naif bir tanımlardan biri şöyle: ve 2030’larda bir yerde artık doğru yere ulaşmasında, bir yanlış iddiada bulunmuyoruz. İnsanlık hâlâ “Barış teknolojisi; insanlar, dünya çapında hiçbir dil sorunu haberin yayılmadan durdurulmasında, savaşıyor. Devletler caydırıcılık üzerine toplumlar veya ülkeler bir vatandaşın incinmeden hizmet yaşamayacağız gibi görünüyor. düşünmek zorunda kalıyor. Hele arasındaki güveni, anlayışı, alabilmesinde kendini gösterir. Bu şu demek: Toplumlar arası bizim coğrafyamızda bu kesinlikle bir işbirliğini, adaleti ve huzurlu Ama sessiz olmaları önemsiz mecburiyet. iletişimdeki en büyük bariyeri birlikte yaşamı artıran oldukları anlamına gelmez. Ayrıca ilginçtir, bazı askeri aşıyoruz. Yeni arkadaşlar Belki de insanlığın asıl ihtiyacı, barış teknolojidir.” teknolojiler de sonradan sivil yaşamın edinebiliyoruz, yeni işbirlikleri temel altyapısına dönüşebiliyor. teknolojilerini savaş teknolojileri kadar Savaş teknolojisi çoğu başlatabiliyoruz - hem de GPS’in, internetin, uydu ciddiye almaktır. Çünkü muhtemelen zaman şu soruyu sorar: yıllarımızı verip yeni bir dil teknolojilerinin askeri geçmişi var. geleceğin dünyasında sadece güçlü “Karşımdakinden nasıl daha öğrenmeye gerek kalmadan. Bugün ise navigasyondan afet ülkeler değil, güven üretebilen ülkeler güçlü olurum?” Gerçek zamanlı iletişim yönetimine, tarımdan lojistiğe kadar başarılı olacak. Sadece savunma Barış teknolojisi ise başka bir teknolojileri hem farklı hayatın birçok alanında kullanılıyorlar. sanayii gelişmiş toplumlar değil, soru sorar: “Karşımdaki insanın insanlar arası yanlış Yani bazen savaş için geliştirilen bir insanlarını birbirine düşürmeden düşmanım olmasını nasıl anlamaları azaltması, hem teknoloji, doğru yönetildiğinde barışın yaşatabilen toplumlar ayakta kalacak. engellerim?” veya “Karşımdaki farklı toplumlar arasındaki altyapısına dönüşebilir. Hatta böyle bir Savaş teknolojisi korkuyu yönetir. insanı nasıl dost olarak iletişimi artırması açısından altyapıya dönüşmese bile, caydırıcılığı Barış teknolojisi güveni inşa eder. kazanırım?”. barışa katkıda bulunmaya sayesinde barışa önemli katkıda Ve güven, insanlığın en stratejik Bu iki yaklaşım arasındaki oldukça güçlü bir aday. bulunabilir. kaynağıdır. Savaş teknolojiSi