Katalog
Yayınlar
- Anneler Günü
- Atatürk Kitapları
- Babalar Günü
- Bilgisayar
- Bilim Teknik
- Cumhuriyet
- Cumhuriyet 19 Mayıs
- Cumhuriyet 23 Nisan
- Cumhuriyet Akademi
- Cumhuriyet Akdeniz
- Cumhuriyet Alışveriş
- Cumhuriyet Almanya
- Cumhuriyet Anadolu
- Cumhuriyet Ankara
- Cumhuriyet Büyük Taaruz
- Cumhuriyet Cumartesi
- Cumhuriyet Çevre
- Cumhuriyet Ege
- Cumhuriyet Eğitim
- Cumhuriyet Emlak
- Cumhuriyet Enerji
- Cumhuriyet Festival
- Cumhuriyet Gezi
- Cumhuriyet Gurme
- Cumhuriyet Haftasonu
- Cumhuriyet İzmir
- Cumhuriyet Le Monde Diplomatique
- Cumhuriyet Marmara
- Cumhuriyet Okulöncesi alışveriş
- Cumhuriyet Oto
- Cumhuriyet Özel Ekler
- Cumhuriyet Pazar
- Cumhuriyet Sağlıklı Beslenme
- Cumhuriyet Sokak
- Cumhuriyet Spor
- Cumhuriyet Strateji
- Cumhuriyet Tarım
- Cumhuriyet Yılbaşı
- Çerçeve Eki
- Çocuk Kitap
- Dergi Eki
- Ekonomi Eki
- Eskişehir
- Evleniyoruz
- Güney Dogu
- Kitap Eki
- Özel Ekler
- Özel Okullar
- Sevgililer Günü
- Siyaset Eki
- Sürdürülebilir yaşam
- Turizm Eki
- Yerel Yönetimler
Yıllar
- 2026
- 2025
- 2024
- 2023
- 2022
- 2021
- 2020
- 2019
- 2018
- 2017
- 2016
- 2015
- 2014
- 2013
- 2012
- 2011
- 2010
- 2009
- 2008
- 2007
- 2006
- 2005
- 2004
- 2003
- 2002
- 2001
- 2000
- 1999
- 1998
- 1997
- 1996
- 1995
- 1994
- 1993
- 1992
- 1991
- 1990
- 1989
- 1988
- 1987
- 1986
- 1985
- 1984
- 1983
- 1982
- 1981
- 1980
- 1979
- 1978
- 1977
- 1976
- 1975
- 1974
- 1973
- 1972
- 1971
- 1970
- 1969
- 1968
- 1967
- 1966
- 1965
- 1964
- 1963
- 1962
- 1961
- 1960
- 1959
- 1958
- 1957
- 1956
- 1955
- 1954
- 1953
- 1952
- 1951
- 1950
- 1949
- 1948
- 1947
- 1946
- 1945
- 1944
- 1943
- 1942
- 1941
- 1940
- 1939
- 1938
- 1937
- 1936
- 1935
- 1934
- 1933
- 1932
- 1931
- 1930
Abonelerimiz Orijinal Sayfayı Giriş Yapıp Okuyabilir
Üye Olup Tüm Arşivi Okumak İstiyorum
Sayfayı Satın Almak İstiyorum
gorus@cumhuriyet.com.tr
9 NİSAN 2026 PERŞEMBE
2 olaylar ve görüşler
gibi örgütler ve
bunların türevleri,
Türkiye’ye
komşularından
Halk yönetiminin
sızıyorlar,
buralardan destek
görüyorlar, eylem
yapıp buralara
kaçıyorlar; (ki
Hayır savaşa
gerçek) dolayısıyla
Türkiye mutlaka savaşa
alışmayacağız!
girmelidir.”
yanılgı ve sorunları
Bir bölümü
ugün konumuz:
gerçeklere dayanan
İsrail
ve sayıları daha da
BKonsolosluğu’na
olmadığı Joseph Schumpeter arttırılabilecek olan bu
prof. dr. ersin kalaYcıoğlu
yapılan saldırı ve İran’ın
gerekçelerin hiçbiri
gibi iktisatçılar veya Alfred
ABD’ye bildirdiği on
“Savaş” için yeterli
SABANcI üNİvERSİTESİ
Cuzan gibi siyaset bilimciler
maddelik ateş-kes
değildir; ancak ülkenin
tarafından saptanmıştır.
koşulları ile ilgili olarak
iyasal yönetim hakkı güçlendirilmesi ve
SAVAŞ!
doğru bir dış politika
ile ilgili kabuller ve
Seçim ve demokrasi
HHH
sürdürülebilmesi için
Svarsayımlar uzun
Özal döneminin ünlü
kullanılır.
Hukuken de milli
yıllardır kullanılmalarına
sözüdür:
HHH
irade kavramı bir anlam
karşın, onlarla ilgili
“ALIŞIRLAR,
Savaştan daha kötü olan
taşımamaktadır; çünkü
yanlış anlamlar ortadan ALIŞIRLAR!” şey:
zaten millet kavramı halktan
Anayasa ihlaline... 2) Savaş gerekçesiyle,
kalkmamaktadır. ABD
öte, bir toplumun geçmişi
Devleti, halkı, toplumu yasakların, yolsuzlukların,
anayasasını yapanlar,
koruyan kuralların
ve geleceğini de kapsayan yoksulluğun
“biz halk olarak” diye
kaldırılmasına... yaygınlaştırılması,
bir siyasal tasavvuru içerir.
yazdıklarında yalnızca beyaz
Neoliberalizmin, sömürünün
Ölmüş ve doğmamış kişiler
derili, mülk sahibi, orta yaşlı Neokapitalizmin, derinleştirilmesi ve
oy kullanamayacağına göre
Neoemperyalizmin ülke otoriterliğin kalıcı hale
erkekler bu “halk” tanımının
“milli irade”nin, fiilen ve
ekonomisine, siyasetine,
getirilmesidir!
kapsamında kabul edilmişti.
kültürüne egemen
hukuken seçimlerde ortaya Pahalılık mı var, sömürü
18. yüzyılın sonundan
olmasına...
iyice arttı ve insanlar artık
çıkma şansı da yoktur.
itibaren tüm erkekler,
Yeni yapılan yerel
geçinemez durumdalar mı?
otokrasiyi yerleştirmek üzere adaylara ve/ya partilere Demokrasilerde
kadınlar, gençler ve işçilerin seçimlerde oy oranı yüzde
“Ne yapalım dünyada,
kullanıldı. Ancak demokratik verilen oylar hesaplanır. hükümetlerin azınlık
20’lere düşmüşken Meclis
halkla ve seçmenle olan bölgede savaş var!”
bir anayasa içinde, Ancak bu durum ortak seçmenlerin oyuyla seçildiği
tarafından Cumhurbaşkanı
Oligarşinin beslenmesi için,
ilişkisi tartışılmaya devam
seçilmesine...
siyasal katılma, temsil, kollektif bir iradeye mi işaret Cuzan’ın araştırmalarında
doğa ve kent yağmasının daha
etmişti.
Pahalılığa, yozlaşmaya,
eder? Bu sorunun bilimsel saptanmıştır. Halk da hızlandırılması ve daha da
muhalefet uygulamalarını
İki yüzyıldır süren siyasal
yağmaya...
derinleştirilmesi mi gerekiyor?
zedelemeyecek biçimde yanıtı olarak hem sosyal yönetiminin demokrasi
mücadeleler sonunda halk ÖZAL DÖNEMİNDE
“Ne yapalım dünyada,
referandumlara yer verilirse, bilimciler, hem hukukçular olarak çalışması etkili bir
ALIŞTIRILDIK!
tanımına kadınların, tüm
bölgede savaş var!”
demokrasiyle uyumlu olarak ortak bir kollektif irade muhalefetin mevcut, denge Şimdi aynı senaryo,
toplum sınıflarının ve Medyaya baskı mı var;
“Nasıl olsa ‘alışırlar’”
referandumlar kullanılabilir. olmadığına işaret etmişlerdir. ve denetleme kurumlarının
gazeteciler hapse mi atılıyor;
nihayet belirli bir yaşın
anlayışı ile, ama çok
Yoksa, her referandumun Ortak kollektif irade demek, güçlü, iktidarların hesap
insanlar yargılanmadan,
üzerindeki tüm yurttaşların
daha büyük bir baskı ile
tutuklanıp iddianame
tüm seçmenlerin topluca, verebilmesinin mümkün
halk oyunu demokratik
dahil olmasıyla sonuçlandı.
uygulanıyor.
hazırlanmadan yıllarca hapiste
kendiliklerinden aynı olduğunda söz konusudur.
kullanıma açan bir keramet
Ancak, bu aşamada yeni HAYIR SAVAŞA
mi tutuluyor?
tercihi yapmaları demektir. Seçim yapılması, halk
olduğunu düşünmek ALIŞMAYACAĞIZ!
sorunlar ortaya çıkmaya
“Ne yapalım dünyada,
HHH
Bu durumda seçmenlerin iradesinin ortaya çıkmasını
hatadır ve bunun otokrasiye
devam etti.
bölgede savaş var!”
Savaştan daha kötü olan
yüzde 100’ü özgür ve adil garanti etmediği gibi,
giden bir yol olabileceği
Seçmen desteğini yitiren
Halk yönetimi için
şey:
bir seçime eksiksiz katılır, iktidarların her zaman halk iktidar seçimleri ertelemek mi
unutulmamalıdır.
en fazla başvurulan
1) Savaşın
istiyor; ara seçim, yerel seçim
tek bir adaya veya partiye
için çalışmasını da garanti
düzenleme seçimlere olağanlaştırılması ve
veya genel seçim yapmak
Ortak kolektif irade
oy verirse, o zaman ortak etmemektedir. Nitekim insanın ve toplumun savaş
katılma olmakla birlikte, bu
istemiyor mu?
haline alıştırılmasıdır!
Benzer bir yanılgı da,
bir iradeden bahsedilebilir. günümüzde, başta ABD
uygulamada da sorun ortaya
“Ne yapalım dünyada,
“Coğrafya kaderdir, bu
J. J. Rousseau’nun halkın
Bu durum yalnızca tek bir ve Avrupa’nın pekişmiş
çıkabilmektedir. İlk kez halk
bölgede savaş var!”
coğrafyada yaşayanlar savaş
“volonte general”e (genel
aday veya partinin katıldığı, demokrasileri olmak üzere,
tarafından doğrudan çağdaş HHH
dışında kalamazlar; savaşa
irade), ortak kollektif bir HAYIR SAVAŞA
adil ve hakça olmayan, adil ve hakça seçimlerle
genel halk oylaması 1799
alışık olmalıdırlar.”
ALIŞMAYACAĞIZ:
iradeye (milli irade) sahip
muhalefetin bulunmadığı hükümetler kurulduğu halde “Türkiye zaten Balkanlar,
Fransız Referandumu’dur.
SÜREKLİ DİLE
Kafkaslar ve Ortadoğu
olduğu ve bu iradenin otokrasilerdeki plebisit yalnızca varsıl bir kesime
Bu referandum General
GETİRECEĞİZ...
‘Şeytan Üçgeni’ içindedir
egemenliği ile yönetimin içeriğindeki seçimlerde hizmet eden politikalar
Napolyon Bonaparte’ın
TEKRAR TEKRAR
(ki bu benim tanımımdır)
gerçek meşruluğa sahip bazen mümkün olmaktadır. uygulayan birer plutokrasi
parlamentoyu es geçerek ve
YAZACAĞIZ...
dolayısıyla, ülkemiz savaşa
olacağı savıdır. Demokrasilerde yapılan görüntüsündedir. Oysa
sonra imparator olarak tek TEKRAR TEKRAR
girmek zorundadır.”
SÖYLEYECEĞİZ...
İrade bireye özgüdür. demokrasi yalnızca halkın “Emperyalizm dünya
başına siyasal yönetimini seçimlerde çoğulcu bir
egemenliği için savaşıyor, TEKRAR TEKRAR
Seçmen olan kişinin
meşru kılmak için halk görüntü ortaya çıkar. Bu halk tarafından yönetimi
(ki doğru) Türkiye’nin bunun VURGULAYACAĞIZ!
oyunu kullanmasının iradesini yaptığı tercih ile oy durumda ortak kollektif değildir; aynı zamanda
dışında kalması olanaksızdır.” SAVAŞA “HAYIR”!
yolunu açtı. Referandum pusulasına yansıttığı kabul iradenin oluşmasının herhangi bir kesim için
“OTORİTER ‘ŞAHSIM
“Etnikçi ve dinci terör
böylece halkın oyuyla temsili edilir. Sonra tek tek yapılmış da kamu politikalarına değil; halk (kamu) için de
örgütleri, PKK ve IŞİD/DEAŞ DEVLETİ’NE HAYIR”!
demokrasiyi yok ederek olan oy tercihleri toplanır, uyarlanmasının da mümkün yönetimidir.
Bana kim
İki biraderden Trump’a
‘üstadım’ diyecek!
‘Amerikan rüyası’
Carmina Burana ve Bolero’yu
Hamdi Yaver aktan
dinlemeyi severdi; dinletirdim.
YARGITAY ONURSAL DAİRE BAŞKANI
Tatil yerinde yurttaşlarla Onuncu
Daha yüksek bir ahlaki düzlemde zarara neden olarak tam bir
tunç soYer
Yıl Marşı’nı elde bayrak söylemişti,
Yaklaşık 20 yıl olmuş; “üstadım”
yaşadığı için ABD’nin kendi bataklığa dönüşüyor. Dahası,
ESKİ İzmİR BüYüKŞEhİR BELEDİYE BAŞKANI
devrim marşı söylercesine!
diyordu. Üstat kendisiydi.
isteklerini diğer uluslara kabul milyonlarca insan ABD’den
“İktidar” isteyen önde gelen
Ama alışmıştım. Uydurulmuş
tephen Kinzer’in 2013
ettirmeye hakkı olduğunu savunan soğuyor ve ABD karşıtı nesiller
davada serbest kaldığında ironik aydınlardandı. Forum dergisi için
Syılında yazdığı “Gizli Dünya
“istisnacılık” ya da “ayrıcalıklı yetişiyor.
üslubuyla, “Üstadım yediğimiz “Kemalizm tam uygulanmasıyla
Savaşları”(Destek Yay.) kitabı
olmak”; onlar için küresel 1990’larda, Irak savaşında,
yemekleri sordular, beni sosyalizme kapıyı sıkıca kapatacağı”
2025 yılında Türkçeye çevrilerek
politikalarının düzenleyici ilkesi sembolik de olsa 40 ülkeyi
tutuklattın” dediğinde aynı biçimde değerlendirmesini yapmıştı.
basılmış. Çok kıymetli bir
oluyor. Çok tanıdık değil mi? müttefik olarak yanına çekebilen
yanıtlamıştım: “Sayemde serbest Ona göre Yön, “Kemalizmin tam
arkadaşımın tavsiyesiyle merak
Köklerini, Amerika’nın ABD bugün soykırımcı, terörist
kaldın hocam(!)” uygulanmasıyla sosyalizme bir
ve heyecanla okudum. Amerika
karakteristik yapısından alan bu İsrail dışında kimsenin desteğini
Sonraları sansürcüsü oldum! kapı açmak” istiyordu. Yön’ün
Birleşik Devletleri’ni anlamak
ilke, Dulles kardeşlerin hikâyesini alamıyor. Nasıl mı? Kitapları basılmadan çıkışında imzası vardı. “Yön”cü
için mükemmel bir kaynak ve okuyordum. Önsözlerde “Üstat müydü? Kucaklıyor ve daha fazlasını
Amerika’nın hikâyesi haline Özetle; yaklaşık 1.5 aydır devam
dostumuz”dum. istiyordu. “Kemalizmin
meraklısına ben de hararetle
getiriyor. Stephen Kinzer; “Dulles eden ve Vietnam gibi bataklığa
Dostluğu gururumdur, aşkın düşünürünün”
tavsiye ediyorum.
kardeşlerin ne yaptıklarını ve dönüşme potansiyeli taşıyan İran
onurumdur.
ardından
Kitap; 1950’li yıllarda biri ABD
neden yaptıklarını anlamak savaşını tek başına Trump’ın
Kabataş
Cumhuriyet’te
dışişleri bakanı, diğeri CIA başkanı
ABD’nin bugün bu dünyada neden çılgınlığına, dengesizliğine
Lisesi’nden arkadaşı,
“Devrimci Doğan”ı
olan iki kardeş üzerinden ABD’yi ve
böyle hareket ettiğini anlamanın bağlamak mümkün değil. Trump
Cumhuriyetimizin
yazmıştı; kendisini
dünyayı anlatıyor.
yollarından biridir” diyor. Çok buz dağının görünen ucu. 80
başsavcısı Sabih yalnız hissediyordu.
Bu iki kardeş II. Dünya Savaşı
haklı. yıldır küresel dengeler değişse
Kanadoğlu ile onu yıllar
İkinci
sonrasında başlayan ve tüm
II. Dünya Savaşı’nın sona erdiği de Amerika’da hiç değişmeyen
sonra buluşturmuştuk.
Cumhuriyetçiliğin
dünyayı saran “Soğuk Savaş”ın
1945 yılından beri, yani 80 yıldır kibire dayalı üstünlük anlayışı ve Lise arkadaşına, “Biz
temellerinden olan
Yalçın küçük
1960’ların ortalarına kadar en devletten geliyoruz”
kitap için İngiltere’den
Amerikalılar, ülkelerinin dünya “ayrıcalıklı olma” inancı bu defa
sözünü sürekli yineleyen
belirleyici aktörleri oluyor. eleştiri gönderiyor,
üzerindeki her yerde yaşamsal ABD’yi ağır hasara uğratacak bir
düşünür hoca, devlete gösterilen
“Empresyonist bir tablo” diyordu.
CIA başkanı, küçük kardeş Allen
çıkarları olduğuna inandıkları sona sürüklüyor.
saygıyı gösteriyordu.
İlhan abinin “Yalçın nasıl”
Dulles, CIA’i “Dost olmayan ülkeler
için aynı inancı taşıyan insanlar Ya ABD topyekûn bu gidişi
“Büyük Paşa’ın yerine”
sözlerini aktardığımda nasıl da
için dışişleri bakanlığı” olarak tarif
tarafından yönetilmeye, 80 yıl durduracak bir irade ortaya
dediğinde Atatürk Orman
sevinmişti! Buluşturamamış
ettiği için bu iki kardeşin en önemli
önce başlattıkları yolculukta aynı koyacak ya da kendileriyle
Çiftliği’ne gideceğimizi anlardım.
olmanın üzüntüsü sürmektedir.
iki aktör olması şaşırtıcı değil.
hataları tekrarlamaya devam beraber tüm dünyayı ateşe atacak.
“Büyük Paşa”, büyük kurtarıcı
İlhan Selçuk ayrıldığında “Üstadım,
Birbiriyle çok uyumlu çalışan
ediyor. Dulles biraderlerle başlayan
Mustafa Kemal Paşa’ydı. Son
ağladım” demişti; sonra “İki
kardeşlerin ortak paydası;
ve Trump’a varan “Amerikan
tutuklanmalarından sonra bir
kardeşi ziyarete geldim” diyerek
‘a merikan Rüyası’,
tam olarak bilmedikleri ve Rüyası”nın, dünyanın kabusuna aktör çok sevinmişti; ben de çok
Hacıbektaş’ı anımsatmıştı.
öfkelenmiştim. Söylediğimde
anlamadıkları sosyalizm karşıtlığı dünyanın kâbusu
dönüşmemesini, Amerika’nın artık “Kalpak ve Şapka” isimli program
gülümsemiş, sakinliğini korumuştu.
ve korkusu. Bu ruh halleri güçlü yapacaktık: Kalpak ile Kurtuluş’u,
1953’te İran’da Mussadık’ı ve uyanmasını diliyorum. Şimdilik
Kendisine saldıranlar için bile
dini inançlarından kaynaklanıyor. Şapka ile Kuruluş’u selamlayacaktık.
1954’te Guatemala’da Arbenz’i göz kapaklarında bir kırpışma
“tutuklanma” istemezdi; tanığım.
Nehir söyleşiye “Evet” demişti.
devirmek dışında, iki kardeşin tüm başladı. Kıyamete ramak kala
karakteristik yapı: Olmadı!
yurtdışı operasyonları bozgunla ilk geri adım atıldı. Ne diyeyim,
‘Devrim marşı
Yalçın Küçük Hocam;
İstisnacılık
sonuçlanıyor. Berlin, Macaristan, kıyamet olmasın, gelecek olsun..!
söylercesine...’ “Üstad”(!) dostun biliyor ki
Her ikisi de tüm insanlık
Çin, Laos, Tibet, Kongo, Tayvan, Sağlıcakla kalın...
Orta Doğu Teknik Üniversitesi’ne ışıklara gidiyorsun. Buluşacağın,
için neyin en iyisi olduğunu Burma, Endonezya, Mısır, Küba
giderdik; Vişnelik’te genç resimleri kavuşacağın çok aydın, düşünür var!
kendilerinin bildiğini düşünüyor, ve Vietnam’da başarısız oluyorlar. İzmir 1 Nolu F Tipi Yüksek
görür, bakarken duygulanırdı; Ya burası? Fakirleşen dünyamızda
ABD’nin tanrının isteklerini Özellikle Vietnam sonraki 20 Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumu,
devrimi onlarla yapacağını ne yapacağız? Ve bana kim
yeryüzünde gerçekleştiren bir yıl boyunca 1 milyon insanın Koğuş B/63
düşünürdü, dalardı. “üstadım” diyecek?
enstrümanı olduğuna inanıyor. yaşamına ve 100 milyar dolar Buca - Kırklar

