Katalog

yansıtmakla kalmaz, 19 NİSAN 2026 PAZAR 2 PAZAR YAZILARI aynı zamanda mahalleyi, okulu, medyayı, hukuku, günlük dili de etkiler. Ayrıca rol modeli olarak topluma örnek de olur! 6) Nefret dili, İktidarın dili bireyleri ve toplumu şiddete Bir Osmanlının yöneltir; dincilik, mezhepçilik ve etnikçilik nefreti körükler. ve şiddet Bir iktidarın dili ne kadar oplumsal şiddetin çeşitli uzlaştırıcı, bütünleştirici kaynakları vardır: ise o denli barışa yardımcı T Cuma günü bunları olur; ne denli kutuplaştırıcı, sekiz grupta toplamıştım. düşmanlaştırıcı ise insanları o Bugün bunların içindeki denli şiddete yönlendirir. defteri çok etkili bir alt grup üzerinde 7) Siyasal iktidarın duracağım. kullandığı dile baktığımızda HHH gördüğümüz bazı sıfatlar azı metinler vardır; bir ışığa ihtiyaç duymayan 1) 24 yıldır ülkeyi yöneten şunlardır: yalnızca bir yolculuğu yayalara büyük kolaylık iktidar kesinlikle bir kuşağı Adi Affedersin Ermeni yetiştirmiş, ikinci bir kuşağı Bdeğil, iki imparatorluğun sağlıyordu. Kadınların sahip da yetiştirmektedir. Ahlaksız birbirine nasıl baktığını olduğu özgürlük dikkatimi Teknolojinin günümüzdeki Alçak çekti. Dükkân işletiyor, anlatır. 1793 sonbaharında kadar hızlı değişmediği Ananı da al git tezgâhın arkasında duruyor, İstanbul’dan yola çıkan genç Testa’nın defteri adaletin, eğitimin ve özgürlüklerin (Bunlar) Ateist zamanlarda bir kuşak 20- sokakta özgürce yürüyorlardı.” bir toplumun dokusunu 1793’te nasıl dönüştürdüğünü bir Osmanlı tebaası Gaspard Cibilliyetsiz 30 yıllık bir sürede yetişir gösteren erken bir tanıklık niteliğinde. Bir Osmanlı tebaası için bu diye düşünülürdü. Teknolojik Çakal Testa’nın (1770-1847) defteri Çamur değişme ve gelişme çok yalnızca toplumsal bir fark de böyle bir metin. Galata’nın Bizim için sıradan olan her şey birey olmuş bir halkı olan Çapulcu hızlanınca bu süre 15-20 yıla değil, bir zihniyet değişimiydi. çokdilli sokaklarında Çürük indi. onun için bir keşifti. bir şehir; diğer yanda bireyin “Bir ipek imalathanesinde büyümüş, diplomasiyle Edep fukarası Örneğin Alfa, Z, Y ve X Bu şaşkınlığın arkasında köylü kimliğine sıkıştığı, tezgâhların iç içe bir ailenin Edepsiz kuşakları 15-20 yıllık aralıklara tarihsel bir kırılma vardı. 1683 hukukun cemaatlere olağanüstü Eşkıya göre tanımlanır. çocuğu olan Testa, o Viyana bozgunu, yaklaşık bölündüğü ve reform Gafil hızla çalıştığını 2) Bireyin kimliğini, yıl ilk kez Osmanlı 250 yıl boyunca Avrupa’da girişimlerinin henüz köklü bir Geri zekâlı bilincini, ahlakını, vicdanını, gördüm. Bütün topraklarının dışına BİROL KILIÇ Hain durdurulamayan Osmanlı dönüşüme dönüşemediği bir tutum ve davranışlarını üretim farklıydı.” adım atıyor. Hollanda Haysiyet fukarası ve dilini belirleyen ordusunun “yenilmezliği” düzen. Avrupa’nın büyükelçisinin Haysiyetsiz “Toplumsallaştırma” inancını yıkmakla kalmadı; sanayi öncesi düzeninin kurumları altı tanedir: İmansız maiyetinde İstanbul’dan ayrılıp Erken bir tanıklık devletin kendini yenileme Osmanlı’dan ne kadar İki sarhoş Aile, arkadaş grubu/mahalle, Viyana’ya doğru ilerliyor. Testa’nın defteri adaletin, fırsatını da erteledi. Osmanlı İsrail dölü farklı işlediğini gösteren medya/dijital medya, okul, Bugün o defteri açtığınızda, eğitimin ve özgürlüklerin bir bu yüzyıl boyunca eğitim, Kan emici meslek/işyeri, Anayasa/ bir gözlemdi. “İmparator sayfalarda Testa şöyle Kitapsız (dinsiz anlamında) toplumun dokusunu 1793’te yasalar/adalet. adalet, şehircilik ve bireyin II. Franz locaya girdiğinde yazıyor: “5 Eylül 1793 sabahı 3) Bir toplumun kimliği (Bunlar) Komünist nasıl dönüştürdüğünü gösteren özgürleşmesi gibi alanlarda kimse ayağa kalkmadı. İstanbul’dan ayrıldım. Önümde Mankafa ve kimliğin bir parçası olan erken bir tanıklık niteliğinde köklü adımlar atamazken Osmanlı’da padişahın Namert uzun bir yol vardı. Dağlar, dili o toplumun okullarında ve 2026 yılında da devlet ile Habsburg dünyası aynı gölgesi bile insanı hizaya Namussuz öğretilir. dereler, yağmur, ayaz... Tam demokrasinin, hukuk devleti dönemi Maria Theresia ile Okulda öğretilen bilgiler, aile Onursuz sokarken burada insanlar 84 gün sürdü yolculuğum. temelinde liyakatli insanlar ile birlikte o toplumun bilincini, Ölü sevici başlayan ve oğlu II. Joseph imparatordan sanki herhangi Hanlarda konakladım, kimi ahlakını ve vicdanını belirler. Rezil tarafından yönetilmesinin (1741-1790) döneminde birinden bahsediyormuş gibi geceler yıldızların altında Sanatçı müsveddesi 4) Dil ile düşünce, kimlik, önemini hatırlatıyor. Bu hızlanan reformlarla geçirdi: konuşuyordu.” uyudum. 26 Kasım 1793’te bilinç, ahlak, vicdan ve Sefil nedenle Hz. Ali’nin şu sözü serfliğin (köylünün toprağa Viyana’ya vardığımda, bunların sonucu olan tutum Soysuz Tarihe düşülen not anlam kazanıyor: “Devletin bağlılığının) sona erdirilmesi, ve davranışlar arasında Sürtük Osmanlı topraklarının dini adalettir.” Testa, Viyana’da 17 gün adalet reformları, işkencenin karşılıklı çok yoğun bir Şerefsiz dışına ilk kez adım atan bir Terörist Bu notlar 230 yıl Lahey’deki etkileşim vardır. kaldı; sarayları, hastaneleri, yasaklanması, seküler gençtim. Şehir beni önce Dili, kimlik, düşünce, bilinç, Tezek fabrikaları, kahvehaneleri hukuk, zorunlu eğitim ve bir arşivde uyudu. Araştırmacı taşlarıyla karşıladı. Yollar ahlak, vicdan, tutum ve Vampir gezdi. Ama en değerli şey kamu kaynaklarının savaş Mehmet Tütüncü onları kare taşlardan yapılmıştı, davranışlar belirlediği gibi, dil Virüs bunlar değil; alışılmış yerine şehircilik ve toplumsal buldu, yayımladı. Viyana sokaklar sürekli temizleniyor de döner, bunları etkiler ve Yalaka olanı alışılmamış gözlerle iyileştirmelere yönelmesi. bugün kendini geçmişiyle ve onarılıyordu.” Bu şaşkınlık, hatta belirler! (Bunlar) Zerdüşt görmekti. Bir Avrupalının Testa’nın tarihe düşürdüğü aynada görmek isteseydi, bir 5) “Toplumsallaştırma” Zürriyetsiz iki imparatorluğun şehir kurumlarını etkileyen, HHH fark etmeyeceği ayrıntıları bir Osmanlı tebaasının defterini anlayışının nasıl ayrıştığını notlar bu nedenle önemli: belirleyen en önemi öğe, Bir iktidar bir toplumu 24 Osmanlı tebaasının deftere açardı. Darısı, bugün yazılan gösteriyordu. bir yanda geceyi aydınlatan iktidardır. yıldır yönetiyorsa o toplumun geçirmesi: kaldırım taşı, sokak “Geceleri armut biçimli fenerleri, özgürce çalışan Ankara’nın defterlerini ileride Çünkü iktidar, sadece bütün sorunlarından da fenerlerle bütün şehir lambası, tezgâhtaki kadın, kadınları ve imparator açacakların başına. toplumun genel eğilimlerini sorumlu olur! locada oturan imparator... aydınlatılıyordu. Bu da başka karşısında ayağa kalkmayan b.kilic@neueweltverlag.at Kutup ayısı bir gün bara gitmiş ürkiye’de Laz fıkrası nasıl yay- mış; bunu halletsek başkası çıka- 2025 yılı değerlendirmesine göre, rı, ötekisi İtalyan şarabı gibi Tgınsa Kanada’da da kutup ayısı gelir. Dertlerden birisi de alkol tü- Kanada’yla birlikte Amerikalı ve İn- isimlerden oluşacaktı. Bir ra- fıkraları revaçtadır. ketimi! gilizler, İskoçlar “içip içip bana mı- kı meydanı eksik! “Kutup ayısının sevdiği burger sın demiyor”! İngiltere kadeh kal- Ütopyaya göre polis içki- Covid zamanı nedir?” Cevap, “Ice-burger!” gibi dırmakta birinci, Amerika- den yıkılan olursa ne- şakalar yapılır. lı ikinci; Kanada üçün- zaketle ona yar- alkol tüketimi Niceleri var: Eskimo avlanırken cülük unvanını almıştır. dım edecek, kötü Selametle atlattığımız Covid za- cebindeki İncil’i düşürmüş. Ara- Alkol sorunu Kanada ve davranmayacak- manı Kanada’da alkol tüketimi ina- dan aylar geçmiş, kutup ayısının bi- asıl ABD için yeni bir şey tı. Zaten ütop- nılmaz boyutlara ulaşınca içkiden MAHMUT ŞENOL lükler, mektuplar değerli vesi- ver: Kutup ayısı bir gün bara ri elinde İncil uzaktan geliyor. Es- değil, bu işin eskisi de ya üyeleri de al- kaynaklı ölümcül hastalıklara ait kalar olarak kaldı. Mektupla- gitmiş, seslenmiş: “Hey bar- kimoya uzatmış kutsal kitabı. Es- var. Hatta İngiltere’de, kolle yıkılacak in- kaygı halen bitmiş değil. rını okuyan akademisyenlerin men! Bir viski!” Barmen vis- kimo haç çıkarıp “Tanrı’nın muci- 18. yüzyılda çılgınlığa ulaşan cin iç- sanlardan oluş- Pandemide kişi başına yıllık orta- işi zor! Ciddiye alsan bir türlü, kiyi hazırlayıp “Borcunuz 100 zesi bu!” demiş. Kutup ayısı, başını ki tüketimine kadar uzanıyor. “Top- mayacak, herkes kadeh kaldı- lama alkol tüketimi, Dünya Sağlık homurdatıp sallamış, “Yok, değil!” lumsal tarih ressamı” diye bilinen rıp “İçelim güzelleşelim” diye- almasan hiç olmaz: Türkçe- dolar” deyip eklemiş: “Ne za- Örgütü’ne göre 9 litreye ulaşmış- demiş, “İncil’in ilk sayfasında adı- cekti. Bu ütopya da diğerleri de söylendiğince, “Sarhoşun mandır ayı bekliyorduk! Bu- William Hogarth’ın Londra sokak- tı. Dünya ortalama- gibi kadük çıktı. mektubu okunmazmış”! raya pek kutup ayısı gelmez nız, adresiniz yazıyordu.” larında sızmış alkolikleri konu alan sının 6.2 olduğu he- Mel Johnson içki severle- Sarhoş bu; geceleyin ona de...” Ayı viskisinden bir yu- Kutup ayılı şakalaşmalar, iklim tablosu içki sorununa dair ender saba alınırsa Kana- rin El Dorado’su diye adlan- buna yazar, sabahleyin aklı dum alıp barmene bakmış, krizi böyle devam ederse unutu- eserlerinden olup dönemi anlatan dalılar o vakitten be- dırdığı ütopyaya kavuşama- lacak sanki. Bilim insanlarına gö- belge niteliğinde. başına gelince pişman olur. cevaplamış: “Bu fiyatlarla siz ri bayağı bayağı sar- dı, sirozdan vefat etti. Ancak re, soyu tükenen hayvan Neyse ki 1750’lerde, İngiliz par- Kutup ayısının sarhoşluk daha çok beklersiniz!” hoş geziyor. Bunu İn- bu hülyası için yazdığı gün- türleri arasında görü- lamentosu içki yasağı koydu, “gin- fıkralarını da Kanadalı pek se- senolasenola@gmail.com giliz göçmeni kom- len kutup ayılarının cin” çılgınlığının önüne geçilebildi. şum, Liverpoollu 2000’lerdeki nüfu- Kanada’da içki yasağının ABD’ye Mr. Harold’a sor- su 32 bin civarınday- uygun olarak 1930’larda yürürlükte mak istedim fa- ken bugün 20 bine ka- CUMHURİYET YAZARLARI, BURSA KİTAP FUARI’NDA OKURLARIYLA BULUŞUYOR kat gündüz elin- olduğu da unutulmaz. Unutulma- dar inmiş. Kutup ayısı ol- de birasıyla, ak- yan bir başkası ise 1950’lerin Boo- mazsa Kanada’nın kuze- şamüstü viskiy- zeTown-Sarhoşlar Şehri projesidir. 19 NİSAN yinde besin zinciri bozula- le dolaştığından Mel Johnson isimli bir alkolik işa- cak, ekosistem çökecek; sanki gücenir diye damının tasarladığı, sabahtan ak- vaziyet fena. vazgeçtim. şama alkol tüketilen ütopik şehir Üstelik bunca dert var- Kanada’da kurma fikriydi. Şehir muhtemelen ken şimdi kutup ayısı da böyle de ABD’de, Florida’da kurulacak, ana caddeler- bize tasa oldu. Zaten dert İngiltere’de den birisi İskoç viski caddesi, diğe- gider, yeri boş kalmaz- farklı mı! ri Fransız Bourbon konyak bulva- YALIN GÜNDÜZ RİFAT ESEN ULUÇ GÜRKAN İMZA: 12.00-14.00 ve 16.00-18.00 İMZA: 14.00 İMZA: 14.00 MUSTAFA BALBAY ADNAN GERGER İMZA: 16.00 İMZA: 16.00 SÖYLEŞİ: 15.00 “Cumhur‰yet Gazetes‰ Okurları: B‰r Bellek, B‰r Vefa” SEMİNER SALONU 3 BURSA AKM MERİNOS YERLEŞKESİ