Katalog

29 MART 2026 PAZAR gelecekten notlar 11 Ölümsüzlük (Bölüm II) ir önceki yazımızda dijital yaptıkları anlık takip gerçek bir beynin veya fiziksel ölümsüzlük edilip kayda geçiriliyor. dijital dünyaya Balanındaki gelişmelerden Tabii bu çok ilginç yüklenmesi (sinek bahsetmiştik. sonuçlar doğuruyor. örneği), gerçek bir Dünyada bu alanda çalışan Mesela istediğiniz beynin küçücük bilim insanları sanırım o yazıyı kadar sanal dünya bir kopyasına bir bekliyormuş! Çünkü hemen oluşturabilirsiniz, bilgisayar oyununun sonrasında bilim dünyasını içinde birbirinden farklı öğretilmesi ve onun sarsacak çok ilginç gelişmeler ortamlar yaratabilirsiniz. gerçek hayatta bu yaşandı. Örneğin sadece tek bir oyunu oynamasının dilin konuşulduğu bir sağlanması, Dünya Simülasyonu dünya. milyarlarca insana ait Yine birkaç hafta önce Simile Veya iki dilin konuşulduğu bir verilerle bir insanlık simülasyonu isimli bir yapay zekâ girişimi 100 dünya. Tek dinli bir dünya. 100 oluşturulması... milyon dolar yatırım aldı. kişiden oluşan bir dünya. 100 Geçen yazımızda bir Oxford Hedefleri: Dünyadaki tüm milyar kişiden oluşan bir dünya. Üniversitesi profesörü olan Nick insanların davranışlarını, yani tüm Herkesin iyi ya da herkesin kötü Bostrom’dan ve onun simülasyon insanlığı simülasyon ortamında olduğu bir dünya. teorisinden bahsetmiştik: “Hepimiz gözlemlemek. Dijital insanlara “Burası cennet” bir simülasyonda olabiliriz, çünkü Tüm insanlığı simüle etmenin ya da “Burası cehennem” dediğiniz bundan yüzlerce, binlerce, belki ne gibi bir faydası olabilir? Şimdi- bir dünya. Dijital insanlara “Yakın- milyonlarca yıl sonra torunlarımız lik daha çok pazarlama uygulama- da öleceksiniz ve sonra burada yap- ‘Acaba bizim atalarımız nasıl bir larından bahsediliyor. Örneğin bir tıklarınıza göre sizi başka bir dün- dünyada yaşamışlardı’ diyerek şirket, ürünlerini raflara nasıl dize- yaya yerleştireceğiz” dediğiniz bir bugünleri simüle ediyor olabilirler.” ceğini ve insanların buna nasıl tep- dünya. Benim gördüğüm kadarıyla böyle ki vereceğini bu “sanal insanlar” Kısacası, hepimizin hayatlarının bir geleceğimiz olmayacak. Evet, üzerinden test ederek aylar süre- sanal bir “laboratuvarda” farklı insanlığı simüle etmeye çalışan cek pazar araştırmalarından kurtu- koşullar altında değerlendirildiği, girişim veya benzer kuruluşlar labiliyor. veri toplandığı ve bu verilerin böyle bir simülasyon ortamını Fakat muhtemelen daha farklı sonra belki gerçek (?) hayatlarımızı mümkün kılacak belki. Ama uygulama alanları da çıkacak. etkilemek için kullanılacağı bir bizler (veya bir sonraki nesil), Düşünsenize, milyarlarca “sanal geleceğe doğru ilerliyoruz. torunlarımızın torunlarının insan”, farklı dillerden, farklı torunlarına bizim nasıl Sonuç dinlerden, sanal bir dünyadalar. yaşadığımızı kendimiz anlatacağız. Birbirleriyle iletişime geçiyorlar, Sadece burada bahsettiğimiz Çünkü bir şekilde zihinlerimiz pazarlık yapıyorlar, seviyorlar, gelişmeleri düşünelim -ki aslında dijital veya fiziksel olarak kavga ediyorlar, uyuyorlar ve her daha farklı gelişmeler de var. Yani yaşamaya devam edecek. Sanal (ama Gerçek?) YapaY Zekâ Girişimleri Geçe NLer De Globalink isimli ilginç bir Özellikle son dönemlerde değerini daha meyve Sinekleri türk yapay zekâ girişimi ile tanıştım. iyi anladığımız teknolojide dışa bağımlı 2024 yılında bilim insanları sinek beynini Ürününüzü giriyorsunuz, dünyadaki olmama durumu ülkemizin daha güzel önemli bir başarıya imza alıp sanal bir birçok farklı e-ticaret platformunda bir geleceği olması için çok önemli. Bu atıp bir meyve sineğinin sinek bedenine otomatik olarak ürününüzü listeliyorlar nedenle bu sayfada zaman zaman ilginç beyninin tam haritasını “bağladı”. Bir ve satışa sunuyorlar. bulduğum girişimlerden bahsetmeyi (konektom) çıkarmışlardı. robotun kafasını Bu tarz pratik sorunları çözen planlıyorum. ilginç sorunları çözen tüm Hangi hücre beyinde başka bir mekanik girişimlere ülkemizin çok ihtiyacı var. türk girişimleri bana ulaşabilir. nerede duruyor, hangi gövdeye entegre hücreden hangisine etmek gibi sinyal gidiyor tek tek düşünün. ve sonradan verilmiş sanal kaydedilmişti. Sonuç? Sanal sinek beyni, bir beden, nasıl olur da ger- Sonrasında başka sanal vücudu otonom bir çek bir canlı gibi davranabi- araştırmacılar bu haritayı şekilde gerçek hayattaki bir lir? Kimse bu sineğe kodlar- alıp “Acaba bu sinek; yemek sinek gibi yönlendirmeye la “Şunu yap” dememiş ol- yeme, hareket etme gibi başladı. Yaratılan sanal masına rağmen nasıl gerçek kararları nasıl alıyor?” ortamda dolaşmaya, hayattaki bir sinek gibi dav- sorusunu cevaplamak için her sinek gibi ayaklarını ranabilir? basit bir davranış modeli ovuşturmaya, şekerli Bir simülasyonda yaşayan oluşturdu. Beyin haritası yiyeceklere yönelip acı ve muhtemelen bir simü- ve davranış algoritmaları olanlardan uzaklaşmaya; lasyonda olduğunun farkın- birleşince ortaya güzel bir kısacası tam bir sinek gibi da bile olmayan otonom bir dijital “sinek beyni” çıktı. davranmaya başladı. varlıktan söz ediyoruz. (in- Ancak bu zihnin bir Lütfen bunun üzerine bi- ternette “fruit fly simulati- bedene ihtiyacı vardı. raz düşünelim: Sadece ha- on video” diye aratarak çı- Birkaç hafta önce eON ritası çıkarılmış bir beyin, kan videoları izlemenizi şid- isimli bir girişim, bu sanal basit bir davranış modeli detle tavsiye ederim.) Bir avuç beyin hücresi Geçtiğimiz haftalarda kan alındı, bu kandaki oynatmak değil, özellikle akyuvarlar kök hücreye, tıbbi alandaki araştırmalara enteresan bir gelişme daha oldu. ardından da sinir hücresine katkıda bulunmak. Cortical Labs isimli dönüştürülerek çoğaltıldı. Fakat burada bir kuruluşta çalışan Yani beyni açmadan, düşünmemiz gereken başka bilim insanları küçük bir kişiye ait canlı nöronlar konular var. laboratuvar kabına sığacak elde edildi. Bu sinir Acaba o oyunu oynayan miktarda insan sinir hücreleri, elektrik sinyalleri hücrelerin belli bir bilinci hücresini bir bilgisayara aracılığıyla bilgisayarla var mı? Oyun oynarken bağladılar ve bu “Bir iletişim kurdu. Oyunda ne bir şey hissediyorlar mı? avuç hücreye” efsanevi olduğu bilgisi hücrelere Gelecekte kendi sinir Doom oyununu oynamayı sinyalle iletildi; onlar hücrelerimizle, bir anlamda öğrettiler. da yavaş yavaş oyunu kendi beynimizle çalışan insan beyninde yaklaşık öğrenerek “Sağa dön, ateş makineler üretilebilecek 86 milyar sinir hücresi var. et” gibi kararları bilgisayara mi? Acaba bir pilotun beyin Bunlardan sadece 200 geri ilettiler. hücreleri bir uçağı veya bin tanesi alındı, bir çipe Aynı araştırmacılar dronu yönetebilecek mi? bağlandı ve bir bilgisayar bir sonraki aşamada Kendi beyin hücrelerimizi oyunu oynatıldı. Pokemon oyunu oynatmayı bir bilgisayara veya telefona Peki bu nasıl başarıldı? planlıyorlar. tabii hedef yükleyip 7/24 iş yapar hale Önce gönüllü bir kişiden sürekli böyle oyunlar getirecek miyiz?