Katalog

6 Murat KIŞLALI ürkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) 27 Ağustos’ta Ankara’da yaptığı “4. Türkiye Sektörel Ekonomi Şurası”nda Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Nazım Ekren’e toplam 57 sektörde sanayinin 259 sorununu aktardı. TOBB’un aktardığı sıkıntıların önemi, iki hafta sonra, yüzde 1,9’luk büyüme rakamları açıklandığında daha da çarpıcı bir biçimde ortaya çıktı. TOBB raporlarında sadece sektörel sıkıntılar değil, pek çok sektörü bir arada ilgilendiren ortak sıkıntıların varlığı da dikkati çekiyor. TOBB Raporlarına yansıyan sektör sorunları şöyle: Ambalaj: Tehlikeli/tehlikesiz, sektörel atıklarımızın geri kazanılması ve bertarafı ile ilgili mevcut tesislerin kapasitesi yetersizdir. İşyerleri denetlenmeli ve hükümlere uymayanlar hakkında yasal işlem yapılmalıdır. Rusya, Afrika, Hindistan, Ortadoğu ülkelerinde ürünlerimize uygulanan yüzde 50150 seviyesindeki ithalat gümrük vergilerinden dolayı ihracatımız imkansız hale gelmektedir. Elektronik beyanname sistemi uygulamasındaki yavaşlık ve zorluk sürmektedir. T TOBB, sanayinin 259 sorununu hükümete aktardı, işte tablo! ST R A T E J İ c Cumhuriyet Strateji 6 Ekim 2008/223 Gerçek ekonomi ağlıyor ‘YABANCILAR KAYRILIYOR’ Bilişim Teknolojileri: Devlet düzeyinde bilgi teknolojileri konusunun tek bir sahibi olmamasından dolayı, çalışmalar arasında koordinasyon sağlanamamakta, mükerrer veya birbiri ile uyumsuz çalışmalar yapılmaktadır. Acilen Bilgi Teknolojileri konusunda bir bakanlık kurulması gereklidir. Sektör ithalat temelli yürümekte, mevcut teşvikler kısıtlayıcı olup, düzensiz ve farklı uygulamalar yapılabilmektedir. İhalelerde kısıtlı yerli üreticilere karşı uluslararası şirketler avantaj elde etmekte, hatta bazı durumlarda yatırımcı yerli firma olmayan ürün seçerse daha rahat teşvik alabilmektedir. Bilgi teknolojilerinden faydalanma KOBİ’lerde yaygınlaşmış değildir. Bilgisayar Yazılımı: Sorun, ulusal yazılım stratejisi ve programının olmaması sorundur. Kamunun yazılım ihalelerinin çoğunda uluslararası firmalar tercih edilmektedir. ‘Bilişim Vadisi’ projesinin acil olarak hayata geçirilmesi gerekmektedir. Kamuda bir müsteşarlık kurulmalıdır. Cam ve ürünleri: Sektör yüksek girdi maliyetleri Dünyayı ekonomik kriz sarsarken, TOBB’un sektörlerin sorunlarına ilişkin hazırlayıp hükümete sunduğu raporlar, sorunları net olarak ortaya koyuyor. Küresel krizle aynı döneme gelmesinin yanı sıra ekonomide ciddi bir planlama yapılması gereği ortada. HALKIN SAĞLIĞI TEHDİT ALTINDA’ nedeniyle rekabet gücünü yitirmektedir. Yakıt ve elektrik fiyatları üzerindeki vergi ve paylar ile istihdam üzerindeki vergi ve prim yükleri azaltılmalıdır. Kayıtdışılık için etkin denetim ve ceza sistemi ile caydırıcılık sağlanmalıdır. Üçüncü ülke pazarlarına girişte Türkiye AB ile eşit koşullarda değildir. AB’nin serbest ticaret anlaşması yaptığı ya da müzakerelere başladığı ülkelerin büyük bölümüyle Türkiye’nin yeterince yol almamış olması, gümrük vergisi dezavantajını arttırmaktadır. Çimento ve ürünleri: Ekonomide ve özellikle inşaat sektöründe son dönemde talep daralması artmıştır. Konut fiyatlarının düşeceği beklentisi ile tüketicilerin konut alımını ertelemesi ve TOKİ’nin toplu konut üretimini yavaşlatması, durgunluğun temel nedenleridir. Talep düşüşünde, faiz artışıyla konut kredisi kullanımının düşmesi ve tasarrufun yüksek reel faize yönelmesi en önemli etken olmuştur. Yükselen enerji maliyetleri ve düşük kur ihracatı olumsuz etkilemektedir. Artan enerji maliyetlerine istinaden daha önce yapılan fiyat artışlarının, petrol fiyatlarındaki düşüş trendine paralel geriye çekilmesi elzemdir. enerji maliyetlerini son 21 ayda yüzde 60 civarında arttırmış bulunmaktadır. Türkiye’de ihtiyaca cevap verecek seviyede enerji üretimi yapılmaması demirçelik üretiminde ciddi soruna yol açmaktadır. Deri ve ürünleri: Merkez Bankası’nın çok yüksek reel faiz politikası nedeni ile YTL’nin aşırı değerlenmesi sonucu reel işçilik ve enerji giderleri döviz bazında yükselmektedir. 100 milyar dolar yatırımı ile AB’nin en büyük deri tesislerimiz hızla kapanmakta veya atıl ve verimsiz çalışmaktadır. Sürekli artan ara malı ithalatı nedeniyle gümrüklerdeki yolsuzlukların önlenmesi büyük önem taşımaktadır. Gümrüklerdeki denetim ve tedbir eksikliği sonucu devletin çok büyük ihtiyacı olan vergi gelirleri toplanamamakta, milyarlarca dolarlık vergi kaybı oluşmaktadır. Döküm: Akaryakıt, doğalgaz ve elektrik fiyat artışları ve düşük kur politikaları nedeniyle enerji maliyetlerinin aşırı artması yoğun enerji kullanan sektörün özellikle ihracat açısından en önemli sorunudur. İstihdam sağlayan ve yoğun enerji kullanan sektörlere Avrupa’daki uygulamalara benzer enerji desteği verilmelidir. Enerji: Türkiye’nin Enerji Arz Güvenliği mevcut değildir. Yatırım iklimi uygun değildir. Yeterli yatırım yapılmamaktadır. Ulusal strateji planları çerçevesinde uzun vadeli planlar oluşturulmalıdır. Yatırım ve teşvik mevzuatında yenilenebilir enerji ve yerli kaynaklara öncelik verilmelidir. Bürokratik işlemlerin azaltılması gerekmektedir. ‘İHRACATTA KAYIP’ Dayanıklı tüketim: Uzak doğulu firmaların yaptığı ataklar sonucu TV üretiminde küçülme ve zarar, istihdamda 2 bin 500 kişilik azalma ve ihracatta 1 milyar dolar civarında kayıp olmuştur. Küçük ev aletleri uzakdoğudan dampingli fiyatlarla ve kaçak olarak girmektedir. Sektörün yaşaması ve vergi öder hale gelebilmesi, ayrıca cari açığın azalması ve istihdamın artması için ithalatın; vergi ve gümrük denetimlerinin yanı sıra antidamping yönünden de değerlendirilmesi gerekmektedir. Demir ve demir dışı metaller: Elektrik enerjisine yapılan zamlar, sektörün rekabet gücünü olumsuz yönde etkilemektedir. Yeni tarifeler üretici kuruluşların Rifat Hisarcıklıoğlu Gıda: Sektörde yüksek oranda kayıt dışılık bulunmaktadır. Kayıtdışı üretim halkın sağlığını ciddi boyutlarda tehdit etmekte, yüksek ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Hayvancılık: Yem hammaddelerinde dışa bağımlılık ve fiyat istikrarsızlığı sorundur. Yetersiz planlama nedeniyle yem hammadde ve bitkileri üretimi yetersiz kalmaktadır. Büyükbaşta en önemli sorun olan hayvan sağlığı ile mücadele için ayrılan bütçe ve uygulanan yöntem yetersizdir. Sistem çalışmamaktadır. Kaçak hayvan girişleri önlenememektedir. Hayvancılık sektörü için en önemli teşvik devletin hayvan hastalıkları ile mücadele etmesi, yemin dünya fiyatlarından ve dünya kalitesinde üreticiye verilmesi için gerekli sistemin ve verimli hayvan ırklarının oluşturulmasıdır. Tavukçulukta bürokratik engellerden ötürü ihracatın önü kapanmıştır. İçecek: Alkollü ve kolalı içeceklerdeki KDV oranı yüksektir. Alkollü içkilerde reklam ve tanıtım giderlerinin gelir vergisi matrahından düşülmesi engellenmektedir. Bandrol uygulamasına geçilmesine rağmen kayıtdışılık sürmekte, gıda güvenliği sorunları doğmaktadır. Denetimlerin yetersizdir. Yerel yönetimlerin açık içki satışını belirli alanlarla sınırlandırmaları ve içki ruhsatı verilmesinde sorunlarla karşılaşılmaktadır. İçki ruhsatları için mevcut yasaların da ötesinde hareket eden yerel yönetimlerin bu uygulamalarına son verilmesi gereklidir. İklimlendirme: Enerji fiyatlarının yüksekliği ve enerji israfı sorundur. Enerjinin yüzde 50’den fazlası sektörümüz cihazları tarafından tüketilmektedir. Binaların yalıtımı yetersiz, cihazların verimliliği düşüktür. İlaç: Öngörülebilir ve sürdürülebilir bir ilaç politikası bulunmaması en büyük sorundur. İlaç sanayi kısa vadede bile önünü göremez hale gelmiştir. Arge teşvikleri mevzuatının uygulanabilme olasılığı düşüktür. Gelinen noktada, kaynakların etkin kullanılarak halk sağlığını tehlikeye sokmaksızın ilaç sektörünce alınabilecek başka bir tasarruf tedbiri bulunmamaktadır. Planlanan yeni fiyat kararı taslağının etkisi de olumsuzdur. İnşaat yapımcıları: Yapı Denetim Kanunu kapsamı dışında kalan illerde yapılan inşaatlarda ve resmi inşaatlarda denetimler yetersiz kalmakta, bu durum inşaatlarda