Katalog

Fabrikalar için standart gerek Ekrem YÜCE Çaykur Genel Müdürü öreve geldiğimiz 2003 yılına kadar acil çözüme kavuşturulması gereken en önemli sorunlar; sektörde kuru çay stok sorunu ve kendi bünyemizde fazla istihdam ile mali yapımızda finansman sorunu bulunmaktaydı. Yürüttüğümüz Yaş Çay Alım Programı ve uyguladığımız pazarlama yöntemleri ile alınan tedbirlerle kuru çayda stok sorunu ortadan kalkmış, üretimtüketim dengesi kurulmuştur. Kendi bünyemizde ise, aldığımız tedbirlerle fazla istihdam ve mali yapımızdaki finansman sorunumuzu çözerek, uzun yıllar sonra 2004 yılı sonunda 24 Milyon YTL., 2005 yılında ise50 Milyon YTL. kar etmiş bulunmaktayız. Ancak, üretimtüketim dengesinin kurulmasıyla soluk alan çay sektörünün, geçmişten günümüze gelerek kronikleşen ve bir an önce çözüme kavuşturulmayı bekleyen sorunları da bulunmaktadır. Bunları özetlersek; Dikim alanları doğal sınırlarına ulaşan çay sahalarının tohumla tesis edilmesi, bir kısmının 60 yıl olan ekonomik ömrünü doldurmuş olması, plantasyonlarda gençleştirme işlemini ve bakım ve Çaykur Genel Müdürü Ekrem Yüce G Çaykur 2005’te 50 milyon YTL kâr etti. hasat işlemlerinin teknik şartlara uygun olarak yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Çay tarımı, bölgede çoğunlukla küçük aile işletmeciliği şeklinde yapılmaktadır. Çay bahçeleri miras hukuku nedeniyle giderek bölünmekte ve ekonomik olmaktan uzaklaşmaktadır. Çay tarım alanlarında işletme büyüklüğünün optimum işletme büyüklüğünden daha düşük seviyede olması üretim maliyetlerinin artırmasına, ailenin geçimini temin edecek gelir düzeyinin yetersiz olmasına ve üreticilere teknik tarımsal yöntemleri benimsetmeyi zorlaştırmaktadır. Çay sektöründe bulunan özel firmalar çayın sadece alım ve üretim kademesinde yer almakta, tarımsal faaliyetlerde herhangi bir katkı sağlamamaktadır. Tarımsal alanda yapılan tüm gelişme ve teknik faaliyetler Çaykur tarafından izlenmekte ve yürütülmektedir. Çaykur uyguladığı alım planı ile; alımdaki belirsizliği ve düzensizliği ortadan kaldırarak üreticiler arasında adaleti sağladığı gibi, üretim ve satış dengesini de kurmuştur. 1984 yılında yayımlanan 3092 sayılı yasa ile, çayda devlet tekeli kaldırılmış ve özel sektörün çay sektöründe faaliyet göstermesi sağlanmıştır. Sektörün özel girişimcilere açılması ile istihdamda belirli bir artış sağlamakla birlikte, bir kısım özel firmaların yeterli işletme sermayesi olmadan sektöre girmeleri, zaman zaman taban fiyatın altında ürün almaları, üreticiden aldıkları ürünün bedellerini çok geç ödemeleri, ürün bedelini kuru çay ya da çeşitli eşya ile ödemeleri nedeniyle, sektörde beklenen gelişme sağlanamadığı gibi, kalitesiz kuru çay üreten bazı firmaların da olması, hem üreticinin hem de tüketicinin mağdur olmasına neden olmuşlardır. Bazı özel firmalar kendi imajlarını yaratmanın yerine, Çaykur çaylarını taklit etme yoluna giderek haksız kazanç elde etmeye yönelerek, piyasada kargaşaya neden olmuşlardır. Bu nedenle haksız rekabeti önleyen ve kalitesiz kuru çay üretimini engelleyen gerekli yasal düzenlemeler yapılmalı ve denetimler etkin hale getirilmelidir. Bunun yanında; çay sanayinin geliştirilmesi ve kaliteli kuru çay üretimi için şu konularda önlemler alınmalıdır. İşletmelerin çalışma izni, gıda sicil numarası ve üretim izin belgesine sahip olmaları sağlanmalıdır. Çay üreten ve paketleyen fabrikalar için bir standart getirilmelidir. Gıda kodeksine uygun kuru çay üretilmelidir. Üretilen kuru çaylar uygun koşullarda muhafaza edilmelidir. Yaş çay alım ve üretim kampanyası döneminin dışında, değeri olmayan kalitesiz yaş çaydan, çay üretimi yapılması önlenmelidir. Sağlıksız koşullarda dökme halinde ambalajsız kuru çay satışları önlenmelidir. Kuru çay üretimi tüketici beğenisine ve standartlara uygun olarak yapılmalı ve kaliteli çay üretimi zorunlu hale getirilmelidir. Ülkemizin çay ihracatı dökme ve paketli çay olarak gerçekleştirilmektedir. Son yıllarda paketli çay ihracatımız önemli ölçüde artış kaydetmiştir. Bugün ülkemizin resmi ithalat rakamları 34 bin tonu aşmamaktadır. Ancak, bazı resmi olmayan kayıtlarda ise bu rakamın üzerinde ithalat yapıldığı tahmin edilmektedir. Kayıt dışı yapılan ithalat iç piyasayı olumsuz yönde etkilemektedir. 2004 yılında sektörün pazar hacminde bir artış gözlenmiştir. 2000’li yılların başında 170180 bin ton olan çay pazarı bugün 190200 bin tona ulaşmıştır. Son yıllarda kaliteye verilen önem, tüketici isteklerine uygun ürün çeşitliliğinin artırılması, piyasaya sürülen ürünlerin tanıtımında reklamlara önem verilmesi, yurt dışından kaçak olarak gelen çaylara karşı önlemlerin artırılması, yeşil çayın bir takım hastalıklara karşı koruyucu etkilerinin olduğunun bilimsel araştırmalar sonucu ortaya çıkması gibi etkenler pazar payının büyümesinde etkili olmuştur. İç pazardaki bu gelişme büyük grupların ilgisinin çay sektörüne yönelmesine neden olmuştur. Son yıllarda yeni firmaların da pazara girmesiyle birlikte rekabet artmış ve pazar büyümeye devam etmektedir. Son zamanlarda tüketiciler, doğayı tahrip etmeyen yöntemlerle üretilen ve toksik etki yapmayan tarımsal ürünleri tüketmeyi tercih etmeye başlamış, bu doğrultuda modern tarımsal tekniklerin dışında yeni bir tarım tekniği ortaya çıkmıştır. Bu yeni üretim tarzı organik tarım ismiyle anılmaktadır. Bu amaçla iki önemli proje üzerinde çalışmalar yapmaktayız. Yeşil Çay Üretimi Projesi: Dünyada tüketimi hızla artmakta olan yeşil çay, ülkemizde de henüz tanınmaya başlanmıştır. Teşekkülümüz, siyah çay üretimi yanında tüketicilerin organik ve yeşil çaya olan talepleri hızla arttığından piyasalardaki bu gelişmeler dikkate alınarak organik ve yeşil çay pazarında yerimizi almak için çalışmalarımız yoğun şekilde devam etmektedir. 2004 yılında tamamen kendi imkânlarımızla yapmış olduğumuz makinelerle Yeşil Çay üretimi gerçekleştirilmiştir. Tüketiciler tarafından beğeni ile karşılanan yeşil çay üretimimizi artırarak devam etmekteyiz. Organik Çay Üretim Projesi: Doğu Karadeniz bölgesinin doğal şartları gereği kimyasal mücadele yapılmaması nedeniyle üretilen kuru çaylarda pestisid kalıntısı bulunmamaktadır. Bu durum organik tarım için ciddi bir avantaj olduğundan ilk aşamada Artvin ili Borçka ilçesi ile Rize ili Çamlıhemşin ilçesinde yer alan çay tarım alanları Organik Çay tarımı yapılacak alanlar olarak tespit edilmiştir. Bu amaçla Rize PazarHemşin bölgesinde bir fabrikanın kurulmasına yönelik hazırladığımız Fizibilite Raporu DPT Müsteşarlığına sunulmuş olup, konu hakkında çalışmalar devam etmektedir. Ayrıca, Çay yetiştiriciliğinde yüksek kalite oluşumu için; bazı çay tiplerinde aşı çeşitlerinin denenmesi, ekonomik ömrünü tamamlamış yüksek verim ve kalitedeki klon çaylarla çaylıkların yenilenmesi konularında çalışmalarımız devam etmektedir. İhracat Yapılan Ülkeler: 2005 yılında Hollanda, İsviçre, Almanya, Ukrayna, İngiltere, Polonya, Romanya, Rusya, Türkmenistan, Azerbaycan, Endonezya, Japonya, Özbekistan, ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelere çay ihracatı yapılmıştır. Ülkemizin AB ile entegrasyonunu sağlamak için, Ortak Tarım Politikasına uyum çalışmaları çerçevesinde, çay ile ilgili bir ortak piyasa düzeni oluşturabilme olanaklarını araştırmak ve müzakereler sırasında, Türk çay sektörü ile ilgili olumlu kararların alınmasına katkıda bulunmak amacıyla Tarım ve Köyişleri Bakanlığımız ile çalışmalarımız devam etmektedir. 6