Katalog

İşlenmiş tarım ürünleri ticaretinde açık büyüyor Gökhan GÜNAYDIN Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Tablo 1: İşlenmiş Tarım Ürünleri Dışsatımı (bin dolar) 2000 2001 2002 2003 2004 AB (15) 36.818 38.265 53.807 67.412 89.154 AB (25) 41.83 43.657 61.909 82.274 105.937 GENEL 299.045 326.377 388.001 508.233 614.647 2005 97.136 112.833 705.306 T ürkiye, Topluluğa üye olmadan Gümrük Birliği (GB) Anlaşması imzalamış tek ülke. GB’nin Türkiye üzerindeki etkileri 10 yıldır geniş oranda tartışılıyor. Ancak yapılan anlaşmanın tarım sektörüne etkisi bu tartışmalarda çok fazla yer bulmuyor... Bilindiği üzere Gümrük Birliği’ne ilişkin 6 Mart 1995 tarih, 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi kararı 13 Aralık 1995 günü Avrupa parlamentosu’nun onayından geçmiş ve izleyen yılbaşında yürürlüğe girmiştir. Gümrük Birliği en dar anlamda taraflar arasındaki gümrük vergileri ve miktar kısıtlamaları ile eş etkili önlemlerin kaldırılması ve üçüncü ülkelerden yapılacak dışalımda Ortak Gümrük Tarifesine geçişi tanımlamaktadır. Esas olarak sanayi ürünlerine odaklanan Gümrük Birliği Anlaşması temel tarım ürünlerini kapsam dışında bırakmakta, buna karşılık içeriğinde tahıl, süt ve şeker bulunan işlenmiş tarım ürünleri kapsam içine alınmaktadır. Buna göre işlenmiş tarım ürünleri (İTÜ) üzerindeki korumanın tarım ve sanayi payları saptanacak; sanayi payı taraflar arasındaki (ABTürkiye) ticarette sıfırlanacak, Türkiye bu ürünleri üçüncü ülkelerden ithal ederken topluluk sanayi korumasını kullanacak, tarım koruması ise topluluğununkine 3 yıl içinde yakınlaştırılacaktır. 1996 yılı da dahil olmak üzere, 10 yıldır içeriğinde tahıl, süt ve şeker bulunan işlenmiş tarım ürünleri Gümrük Birliği kapsamı içindedir. Topluluk mevzuatında işlenmiş tarım ürünleri üç farklı listede yer almaktadır. Bunlardan III sayılı listede yer alan ürünlerin uyumu 1 Ocak 1996, IV sayılı listede yer alan ürünlerin uyumu 1 Ocak 1997 ve V sayılı listede yer alan ürünlerin uyumu 1 Ocak 1999 tarihinde tamamlanacaktır. Bu çerçevede, GB’nin işlenmiş tarım ürünleri ticaretine etkileri, ancak 1999 yılından itibaren tam olarak analiz edilebilecektir. Aşağıdaki tablo, 2000 – 2005 yılları aralığında, Türkiye’nin Topluluğa yaptığı işlenmiş tarım ürünleri (İTÜ) dışsatımını göstermektedir; Buna göre, AB – 15’e yapılan İTÜ dışsatımı, 2000 yılında 36.8 milyon dolar iken, aynı rakam 2005 yılı itibariyle 97.1 milyon dolara çıkmıştır. Aynı tarihler itibariyle Türkiye’nin genel İTÜ dışsatımı ise, 299 milyon dolardan 705 milyon dolara yükselmiştir. 2000 – 2005 yılları aralığında, Türkiye’nin Topluluktan yaptığı işlenmiş tarım ürünleri (İTÜ) dışalımı ise, Tablo 2’den izlenebilir; Tablo 2: İşlenmiş Tarım Ürünleri Dışalımı (bin dolar) 2000 2001 2002 2003 2004 AB (15) 114.62 104.969 134.550 152.287 213.766 AB (25) 115.355 107.719 138.844 160.195 228.889 GENEL 126.563 117.073 151.723 176.806 253.548 2005 243.882 271.709 306.187 Buna göre, Türkiye topluluktan 2000 yılında 114.6 milyon dolarlık İTÜ dışalımı yaparken, 2005 yılında bu rakam 243.9 milyon dolara yükselmiştir. Toplam İTÜ dışalımımızda ise, 2000 – 2005 aralığında, 126.6 milyon dolardan 306.2 milyon dolara bir artış kaydedilmiştir. Yukarıda verilen iki tablonun ortaya koyduğu sonuçları nasıl anlamak gerekmektedir ? 1 – GB Anlaşması, İTÜ ticaret hacmini, iki buçuk 10 yıldır içeriğinde tahıl, süt ve şeker bulunan işlenmiş tarım kattan fazla artırmıştır ürünleri Gümrük Birliği kapsamında. (151.4 milyon dolardan 341 milyon dolara) gidermeden, kamusal yatırım açığını kapatmadan, 2 – AB – 15 ile olan İTÜ ticaretinde Türkiye’nin eksik rekabet gücü veri iken böyle bir olası açığı (dışsatım – dışalım) 2000 yılında 77.8 milyon "performans kriteri" ne evet demesi, tarım dolar iken; açık 2005 yılında 146.7 milyon dolara sektörünün üretim yapısının, bu ülkenin üreticisi yükselmiştir. açısından bir daha onarılamayacak biçimde kırılması 3 – Buna karşılık Türkiye, tüm dünya ile anlamını taşıyacaktır... yürüttüğü İTÜ ticaretinde fazla vermektedir. Fazla miktarı (dışalım – dışsatım) 2000 yılında 173 milyon dolar iken; 2005 yılında 399 milyon dolara ulaşmıştır. Bu durum, Türkiye’nin AB karşısında, Gümrük Birliği Anlaşması’nda kararlaştırılan kapsam belirlemenin de etkisi ile karşılaştırmalı üstünlüğünden yararlanamadığını ortaya koymaktadır. Zira Türkiye’nin en çok avantajlı bulunduğu taze meyve – sebzeden işlenmiş tarım ürünleri GB kapsamına alınmamışken; AB’nin açık rekabet üstünlüğü bulunan tahıl – süt ve şekerden işlenmiş tarım ürünleri GB kapsamına dahil edilmişlerdir. Türkiye’nin aday ülke statüsünde yürüteceği müzakerelerde önüne konulacak olan çift taraflı sıfırlama (double zero), gümrük vergilerinin ve dışsatım sübvansiyonlarının karşılıklı kaldırılmasını öngörmektedir. Bu, GB’nin kapsamının genişletileceği, özel statülü ortaklık ilişkisine de atıf yapmaktadır. Türkiye’nin tarımsal kırsal altyapı sorunlarını İkiz kuzulama tasarımı sürüyor ELAZIĞ (A.A) Fırat Üniversitesi (FÜ) Veteriner Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi (FÜVEM) tarafından, Tarım ve Kredi Kooperatifi için sertifikalı tohum, damızlık sığır ve koyunlarda ikiz kuzulama projeleri yürütülüyor. Merkezin arazisinde Elazığ'da kullanılmak üzere sertifikalı tohum ekilirken, bölgedeki 13 il için damızlık sığır ve genel olarak kullanılmak üzere de koyunlarda ikiz kuzulama projeleri hazırlandı. FÜ Veteriner Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hasan Basri Gülcü, merkezde öğrencileri için genellikle eğitim amaçlı hayvanlar beslendiğini, bu hayvanların yem ihtiyacını karşılamaya yönelik ekim yapıldığını söyledi. Tarım ve Kredi Kooperatifinden, sertifikalı tohumluk üretimi içinteklif geldiğini ifade eden Dekan Gülcü, bu kapsamda ''Sertifikalı Hububat Tohumluğu Projesi'' hazırladıklarını ve kooperatif ile anlaşmaya vardıklarını bildirdi. Gülcü, kooperatifin talebiyle merkezde ''Damızlık Amaçlı Besi ve Süt Sığırcılığı Projesi ile Entansif Şartlarda Kontrollü Üremenin Sağlanması ve İkiz Kuzulama Projesi''ni de yürüttüklerini söyledi. Damızlık sığır yetiştiriciliği için 10 inek ve 4'ü düve olmak üzere 15 dananın merkezde yetiştirilmesine başlandığını belirten Gülcü, ''Bu yılın sonunda bu projeyi bin başa yükseltmeyi amaçlıyoruz. Kültür ırkı, kayıtlı süt verimi yüksek hayvanlar yetiştireceğiz. Üniversite bünyesinde böyle bir yetiştiricilik Kayseri'nin doğusundan bu tarafa yok. Hayvanlar tam kontrollü yetiştirilecek. Yetiştirilen hayvanlar, kooperatif aracılığıyla bölgedeki 13 ilde yetiştiricilere verilecek'' dedi. 24