Catalog

2 KASIM 1986 EKONOMİ CUMHURİYET/11 ÂYDAN ÂYÂ EKONOMİ DUN^ASI Seçim ekonomisi Ozal ekonomisi başladı Seçimi bekleyen zamlar ekim ayında peş peşe gerçekleşirken tekstil sektöründe kriz ünlü işadamlarının kapısını çaldı. Seçime kadar susan ve özal'ı eleştirmeyen işadamları çeşitli toplantılarda isteklerini sıralarken hükümete yabancılar tarafından ciddi eleştiriler yönelîildi. EkoBomi Servisi 28 eylülde yapılan ara seçimler nedeniyle eylül ayı boyunca uygulanan "seçim ekonomisi", ekim ayında yerini yeniden özal ekonomisine bıraktı ve ekim ayı boyunca ekonominin her cephesinde "yaralı", canlı, heyecanlı ve zamlı bir ay yaşandı. Ekim ayı zamlı oldu, çünkü ara seçimlerin ardından gerek KİT ürünlerinc, gerekse özel sektörün ürettiği mallara peş peşe zamlar geldi. Sümerbank ürünlerine bu yılın ikinci zammı yapıhrken, Et ve Balık Kurumu ve demirçelik ürunleri de zam kervanına katıldılar. Ama kamuda zamlann şampiyonluğunu bazı mallarda yüzde 70*lere varan fiyat artışlanna giden Tekel yaptı. Başbakan Özal Tekel zamlannı "vatandaşın zarariı maddelerin kuUanımına karşı korunmuş olacağı" gerekçesiyle savunurken, sigara tiryakileri ve akşamcılar bütcelerinde açılan büyük gediği nasıl kapatacaklannı düşünerek efkârlanıp, teselliyi yine zamlı kadehler ve sigara paketlerinde aradılar. Ekmek, çay, şeker, un, tavuk, odun, kömür, termosifon, kat kaloriferi ve kâğıt ürunleri de ekim ayındaki zam kuynığuna katıldılar. lannı 6 yıldan beri yuvarlak masa toplantılannda bir araya getiren Business Internationa), 22 ekimde yaptığı toplantırun öncesinde basına sunduğu Türkiye raporunda bu yıl Türk ekonomisindeki göstergelerin hemen hemen tümünün kötüye gittiğine, ihracaon gerilediğine, ithalatın arttığına, dış açığın büyüdüğüne işaret ediyordu. Türk ekonomisinde her şeyin güllük gülistanUk olmadığı, artık yabancı çevreler tarafından da duyulmaya başlarken, Başbakan özal bu raporun açıklanmasından sonra toplantıda yaptığı konuşmada ekonomik politikada değişiklik yapılmayacağını, seçim sonuçlannı dikkate alarak bazı tavizlerin verilmesinin söz konusu olmadığını ısrarla vurguladı ve bu konuda yabancı işadamlanna güvence verdi. işadamları ve seçimle gelen tavır HA CÎZLİ MAKlNELER Uzun süre tekstil sektörünu derinden etkileyen kriz Ortel V ait bu makineUre (solda) gelen hacizle su yüzüne çıktı. Firmanm sahiplerinden biri soluğu lngiltere 'de, diğeri ise Yunanistan 'da aldı. HaZet Dıs Ticaret 'in Irak 'a olan ihracatı tıkanınca, kefili Istanbul Giyim Sanayii'nin bu maklneleri de (sağda) haciz furyasından nasibini aldı. Ekonominin genelinde ekim ayı boyunca canlı ve heyecanlı günler yaşandı. ANAP'ın ara seçimlerde oy kaybına uğraması, iş, çevrelerinde yeni değerJ lendirmeleri ve bazı tu" tum değişikliklerini beraberinde getirdi. Yaz sonunda kendi kendilerine seçim yasağı koyan ve özal yönetimini eleştirmemeye özen gösteren iş cevreleri, seçimlerin ardından birer birer seslerini yükseltmeye başladılar. 11 ekimde toplanan Türk Sanayici ve İşadamları Derneği TUSlAD'ın Yüksek Istişare Konseyi, hükümeti enflasyonla mucadelede daha sıkı Tekstil sektörü çalkalandı önlemler almaya ve lüks ithalatı frenlemeye cağıran bir bildiri yayımlarken, 3 gün sonra yapıEkim ayı özellikle teklan Istanbul Sanayi Odası meclis toplantısında stil sektöründe "yanüı" "artık bıçak kemige dayandı" diyen sanayiciler geçti. Petrol gelirleri dü"devlet bize arka çıkmazsa, vapabBecegimiz fazşen Ortadoğu ülkelerinin la bir şey kalmadı" diyerek "gözdagı" kokan bir Türkiye'den tekstil ithalaüslup içinde görundüler. tım durdurmaları, AET ve ABD'nin koyduğu koIstanbullu iş çevrelerinden perde perde yüktalar sonucu tekstil ihraselen eleştirel seslere Odalar Birliği Erzurum bölge toplantısında TOB Başkanı AH Coşkun ve docatında meydana gelen ğu bölgesinden işadamları da kendi tepki ve tadüşüş, bankalardan ve telepleriyle katıldılar. fecilerden milyarlarca liralık borç ahp yatırıma giPiyasadaki para sıkıntısının doruk noktalara den veya işletmesini fınanse eden tekstilcileri kö ulaşması, ayın son günü dövize sıkı düzen ve şeye sıkıştırdı. Iç piyasada nakit yerine vadeli çek Merkez Bankası Başkanı Yavuz Canevi'nin Hakuüanılması da buna eklenince, tekstil sektörün zine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı görevine atande nakit sıkıntısı had safhaya çıktı. Bu tablonun ması, ekim ayının diğer canlı ve heyecanlı olaykamuoyuna en çarpıcı yansıması, Mehmet Ko ları olarak dikkati çektiler. yuncu ve Ceki tbrahimzade adlı iki tekstilci işaDışta ise ayın ilk günlerinde Washington'da damının, arkalannda 17 milyar lira borç bıra yapılan IMF ve Dıinya Bankası genel kurullan, kaıak yurtdışına kaçmaları oldu. Tekstil sektö Meksika için duzenlenen büyük bir borç operünde akan "kanlar", iflaslar, konkordatolar, rasyonunun dışında önemli bir sonuç vermedi. Halit Narin gibi, Dflberier gibi, tGS gibi arala Bir yıl önceki Genel Kurul'dan ortak politika izrında ünlü firma ve kişilerin de bulunduğu çok leme vaadiyle ve olumlu bir hava içinde ayrılan sayıda tıaciz olaylanyla devam etti. büyük sanayileşmiş ülkeler, bu yılki toplantıda •• ise tam aksine hemen hemen hiç bir konuda göriiş birliği sağlayamadılar. Ozal'a dışardan gelen eleştiri Ekim ayında ekonomi dünyasında sözü ediOzal ekonomisine ekim ayında dıştan ciddi len diğer bir dış olay ise Amerikalı ekonomi probir uyan geldi. Yabancı işadamlanyla Türk hü fesörü McGill Buchanan'ın Nobel Ekonomi kümet yetkililerini, üst bürokratlarını ve işadam ödülü'nü kazanması oldu. 2.1 trilyonluk üretinıle dev bir sektör: Tekstil Ekonomi Servisi Gelişmekte olan pek çok ülkede olduğu gibi Türkiye*de de kalkınma ve ihracata yönelmede öncü rol oynayan tekstil sektörü, şu günlerde tanınmış firmalara ardı ardma gelen hacizlerle belli bir sarsıntının içine girmiş görünüyor. Tekstil sektörüyle ilgili çeşitli rakamlar da bu sanayi dalında işlerin iyiye gitmediğini gösteriyor. Örneğin Istanbul Sanayi Odası'nın imalat sanayiine ilişkin araştırmalarma göre bu yılın ikinci 3 ayında imalat sanayiinin genelinde stoklann yüzde 2,4 artmasına karşılık, tekstil sektöründeki stok artışı yüzde 10'a ulaşmış bulunuyor. Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarhğı'ndan aldığunız rakamlar ise 1985'in ilk 7 aymda 1 milyar 222 milyon dolarhk tekstil ihracatı yapılmasına karşılık, bu yılın eşdöneminde gerçekleştirilen tekstil ihracatının 1 milyar 187 milyon dolara gerilediğini gösteriyor. Tekstil piyasasını yakından izleyenler, tekstilde geçen yılın ortalanna kadar gözlenen hızlı iç talep ve ihracat artışı nedeniyle RAKAMLARIN DİLÎYLE TEKSTİL 1985'te gerçekleşen tekstil üretimi: 2.1 trilyon lira (DPT 1986 Yıllık Programı) 19BS'te gerçekleştirilen tekstil ihracatı: 1.25 trilyon lira (2.087 milyar dolar, DPT 1986 Yıllık Programı) Tekstilde üretim artışı: 1986'nın ilk 6 ayında cari fiyatlarla yüzde 84.3, sabit fıyatlarla yüzde 26.5. îmalat sanayiinin genelindeki üretim artışı ise cari fıyatlarla yüzde 64.7, sabit fıyatlarla yüzde 14.1. (Kaynak Istanbul Sanayi Odası). Tekstilde stoklar: 1985 'in ikinci 3 ayında yüzde 1 iken bu yılın eşdöneminde yüzde 10. îmalat sanayiinin genelinde 1985 'in ikinci 3 aymda yüzde 3 iken, bu yılın eşdöneminde yüzde 2.4. (Kaynak: İSO) Tekstilde 7 aylık ihracat : 1985'in ilk 7 aymda 1 milyar 222 milyon dolar olan tekstil ihracatı, bu yılın eşdöneminde 1.1 milyar dolara düşmüş bulunuyor. firmalann büyük tekstil yatınmlanna giriştiklerini, ne var ki petrol gelirleri hızla eriyen Ortadoğu ülkelerinin tekstil ithalatını durdurmaları ve AET ve ABD'nin koyduğu kotalar sonucunda, bu yeni yatınmlar nedeniyle beliren arz fazlasını karşılayacak talebin bulunmadığmı dile getiriyorlar. Nitekim ÎSOnun rakamlan da 1986 yılının ilk yarısında imalat sanayiinin genelinde sabit fiyatlarla yüzde 14,1'lük üretim arüşı görülmesine karşılık, tekstil sektöründe üretim artışımn sabit fiyatlarla yüzde 26,5'a ulaştığını, buna karşılık genei imalat sanayiindeki stoklann azalmasına rağmen, tekstilde stoklann hızla büyüdüğıinü gösteriyor. Tekstil sektörü, ülkemizde katma değeri yüksek, emekyoğun, hammaddeleri yurtiçinde uretilen, tekelleşmenin en az yaygın olduğu nadir sektörlerden biri olarak belirginleşiyor. Örneğin buzdolabı ve çamaşır makinesi piyasasında sadece iki firmanın tüm piyasaya hâkim olmalarına karşılık tekstil piyasasında küçüklübüyüklü 10 bini aşkın firma yer alıyor. En buyük tekstil firmasının sektördeki payı yüzde 16'yı geçmiyor (Sümerbank). Özel sektörde ise pazar payı yüzde 10'un üzerinde olan tekstil fırması yok. Ancak son dönemde ünlü fırmalara ardı ardma gelen hacizler, ilan edilen konkordatolar, ülkemizde tekel ya da oligopol yapının oluşmadığı nadir sektörlerden biri olan tekstilde de küçüklerin büyükler tarafından yutulması ve dizginleri ellerinde toplayan firma sayısının azalması olasılığını akla getiriyor. Özgun bir yapıya sahip olan tekstil sektorümüzün çapına ve büyüklüklerine de bir göz atmakta yarar var. Devlet Planlama Teşkilatı'nın 1986 Yılljk Programı'nda yer alan verilere göre tekstil sektöründe geçen yıl 2,1 trilyon liralık üretim gerçekleştirilmiş bulunuyor. Sektörün geçen yılki ihracatı ise yine aynı rapora göre 2 milyar 087 milyon dolar ya da Türk Lirası olarak 1,2 trilyon lira. DPT'nin rakamlanna göre 1985 yılındaTürkiye'de üretilen tekstil ürünlerinin yuzde 50'den fazlası dış ülkelere ihraç edilmiş oluyor. Ancak sektörün ünlü isimleri, ihracatın üretime oranınm yüzde 30'ları aşmayacağım, dolayısıyla rakamlardan ya birinin ya da diğerinin yanlış olduğunu vurguluyorlar. Bu değerlendirmenin ışığında yüksek vergi iadesinden yararlanabilmek için malın birim fiyatının yüksek gösterilmesi (hayali ihracat) uygulamasının bir sonucu olarak muhtemelen ihracat rakamının "epey şişkin" olabileceği ortaya çıkıyor. Bir sektörün büyüklüğünü kavrama açısından önemli göstergelerden bir diğeri olan istihdam konusunda da tekstilde farklı veriler kafa karıştıııyor. Tekstil tşverenleri Sendikası'nın verileri "organize tekstil sanayii"nde Sosyal Sigortalar Kurumu'na bağlı 2SS bin işçinin istihdam edildiğini gösterirken, DtE'nin raporlanna göre imalat sanayiinde çabşan toplam işçilerin yüzde 30*u tekstil sektöründe istihdam ediliyor. Bu durumda tekstil sektöründe çalışanlann sayısı 700 bini aşıyor. Bu rakamlara sektörde kaçak olarak çalıştınlan işçilerle, bordrolarda yer almayan sezonluk, parttime, işçiler ve evde üretim yapan çok sayıda kadın işçi eklendiğinde, tekstil sektörünün yarattığı istihdamın 900 bin civarında olduğu tahmin ediliyor. Tekstil sektöründeki büyüklükleri ölçmek açısından temel göstergelcr arasında yer alan iğ ve tezgâh sayısı açısından Türkiye'nin durumu ise Tekstil İşverenleri Sendikası'ndan aldığımız rakamlara göre şöyle: • 1C SAYISI Pamuklu tekstilinde 3 milyon 200 bin adet, yünlüde 500 bin adet olmak üzere toplam 3 milyon 700 bin iğ bulunuyor. • ROTOR SAYISI 25 bin adet olan rotorlar sadece pamuklu dokumada kullanılıyor. Modern iğ olarak nitelenebilecek bu rotorlar normal iğlerden 3 kat daha seri üretim yapıyor. • TEZGÂH SAYISI Pamuklu dokumada kullanılan mekikli tezgâh sayısı 40 bin 200, pamuklu dokumada kullanılan mekiksiz tezgâh sayısı 4400, yunlu dokumadaki tezgâh sayısı ise 5500 adet dolaylannda bulunuyor. DÖVtZ VE ALT1N CEPHESİ Career Opportunities in Banking Yapı ve Kredi Bank has opportunities for young vvomen and men seeking challenging careers in creditmarketing. CAGDAS DEMOKRASİ, BARIS, İNSAN HAKLARI İÇİN SÜSKUNLUĞA SON! CAĞDAS, İlericilerin, Demokratların SESİ ve KÜRSÜSÜ'dür! Dolar yeniden güvenkazandı Dolar, ekimin son günlerin744.45 de içte ve dışta atak yaptı. Dışta ABD dış ticaret açığının beklenenin çok altında çıkmasiyla mark karşısında bir haf735.70, tada 10 fenik birden kazanan dolann, içte de Merkez Bankası'nın döviz operasyonu vedış gelişmelere paralel olarak yap716.35 tığı düzenlemeler sonucu, efektif satış kuru 755.62 liraya fırladı. Dövizde ekim ayının ilk gunleri, kuçük de olsa iniş çıkışlarla geçti. Dolann uluslararası borsalarda, 2 mark paritesinin altına düştüğü günlerden itibaren, F. Almanya ve Japonya Merkez Bankalan üzerindeki reeskont faizlerini düşürmelerine ilişkin baskılar ve bunlara bağb olarak çıkan söylentiler, ABD para biriminin 1.971.99 mark arasında gidip 31 1 1 7 gelmesine yol açtı. ABD ekonomisine ilişkin rakamların art arda olumsuz çıkması, dolann 1.97 marktan da aşağıya zorladı. Ancak birçok olumsuz rakamın ardından, dış ticaret açığının "umut verid" çıkması, dolann yeniden toparlanarak 2.07 mark ve 162 yene yükselmesine yol açtı ve uzmanlar da "ABD para birimi 2.10 marka ulaşabilir" şeklinde yorumlar yaptı. Dolann, dış borsalarda tırmanış eğilimine girdiği sıralarda, Merkez Bankası da, Türkiye'de dövizi dizginlemek amacıyla bir operasyona girişince, uzun zaman 680690'larda direnen Türk Lirası inişe geçti ve dolar 1000 liranın üç çeyreğini de geçerek 755.62 liraya yukseldi. Merkez Bankası, doları bu düzeye yükseltirken, operasyonun bir "devalüasyon olmadıgım" kanıtlamak istercesine, F.Alman Markı'nın paritesini düşürdü ve dpların doviz alış kurunu 735.70 liradan 744.45 liraya çıkardığı gün, markı 364.84 liradan, 359.45 liraya indirdi. Bu arada, uzun sure bankaların efektif satışlarının altında seyreden Tahtakale'deki alım satım işlemleri, operasyonla birlikte yeniden tırmandı ve ayın son günü 1 dolar 760 liradan satıldı. F.Alman Markı da, aynı piyasada 368 liradan satıldı. Dolar (döviz alış) JOB DESCR1PTION: • Developing marketing plans and budgets. • Managing account relationships. • Contributing to the formulation of short/medium term business strategies. • Familiarity with traditional banking products and services • Participating in development of new products/services to best fit client needs. • Preparing account profitability reports. Qualifications • Graduate of Bosphorus University or Middle East Technical University preferably with MBA in finance/economics or marketing. • Excellent command of English. • Age up t o 30. • Good interpersonal skills. • Military senrice completed. • Cevdet Selvi y fttha Uvan ^ £rhan Işıl • Bulent Habora • Şahap Balcıoğlu • Hasan Kıyafet • Rcmal Sülhrr • İldeniz Kurtulan 3 KASIMDA TURKIYE'NIN HER YERINDE TEŞEKKÜR Sevgili Yüreğimizdeki büyük acısını bizlerle paylaşan, bize sabır, şifa dileyen SAYIN DEVLET ve HÜKÜMET ERKÂNI'NA, SİYASAL PARTİ LİDERLERİNE Sanat çevrelerine, basın mensuplarına, iş çevrelerine, bütün dost akrabave hemşehrilerimize, yurdun dört bucağından ve Yurt dışından bize ulaşmaya çalışan vefalı seyircilerimize, engin şefkatleri, hünerleri, bilgi ve becerıleriyle bizi havata döndüren ÇORLU DEVLET HASTANESİ ve AMERİKAN HASTANESİ DOKTOR, HEMŞİRE ve PERSONELİ'ne yüreğimizden teşekkür eder, gönüt dolusu saygılar, sevgiler sunarız. Candidates possessing above qualifications are invited to forvvard their application letters in English t o Yapı ve Kredi Bank Personnel Department P.K. 250 Beyoğlu Istanbul latest by November 14. 1986. 1 ons altın 400 dolar Altın, geçen ayı önemli ka76.500 yıplarla kapattı. Dışta 445 dolardan 400 dolar sınmna kadar inen altın, iç piyasada da ayın son gunlerine kadar, ay başın72.000 da gösterdiği performanstan 73.000 uzak kaldı. Dış borsalarda altın fiyatlannın hızlı bir inişe geçmesine neden olarak, Güney Afrika'da gerginliğin, yerini derin bir sessizliğe bıraknidü gösterilirken, zaman zaman da Sovyetler Birliği'nin 31 1 tahıl açığını kapatmak üzere buyük miktarda altın satacağı yolundaki söylentiler etkili oldu. Ayın son günlerinde, dışarda altın üzerinde olumsuz etki yapan olaylardan biri de, hiç kuşkusuz dolann yeniden gözde yatınm aracı olma yolunda attığı adımlar oldu. Cumhuriyet Altını'nın 76 bin 500, 24 ayar kulçe altının da 10 bin 150 liraya kadar alıcı bulduğu ayın ilk günlerinden sonra, iç piyasada da altın fiyatları sürekli geriledi. 30 ekim günune kadar süren bu gerileme, vadeli mevduat faizinin düjurulmesinden sonra yerini toparlanmaya bıraktı. Başbakan Ozal'ın Bahreyn'e giderken uçaktan yaptığı "Altına ve dolara >atırım yapmayın" çağrısına karşın, küçük tasarruf sahiplerir.de az da olsa altına yönelik talep oluşunca, 69 bin lira olan Cumhuriyet Altını, ekimin son iki günu 72 bin liraya. 9 bin 750 liradan satılan 24 ayar külçe altın da 10 bin liraya kadar yukseldi. YENJ ÇIKTI . M . MJ SAIT YUKSEl EXECUTIVE OPPORTUNITY An investment and marketing consultancy organisaıion specializing in assisting foreign fırms and in consultancy to the public sector is looking for an enterprising and qualified executive to vvork alongside its Managing Oirector and to help handle its growing business. The successful applicant should have experience in the private sector preferably in project analysis or in government. He/she should be comfortable in English and have some experience of working abroad or with foreign fırms. A short spell in a bank vvould be welcome. Qualifications should include business administration, engineering or economics. Our company represents a number of foreign business and consultancy organisations and is involved in projects with both the state and the private sector. Please send a curruculum vitae to our address or contact us personally, asking for David Tonge. Telephone: 131 04 80/1 133 03 45 BANKACILIK HUKUKU VE İSLETMESİ (Genlşletllmlj) S. BASI DAGlTIM : N^y Yayın vs Yıroım Vakfı H t m m Namık Ismall Sk.l aahceliftvter/istanbui veya PJ<.8 B«yaat/lnanauı (522 40 95) YILDIZ KENTER ŞÜKRAN GÜNCÖR