Catalog

CUMHURIYET 4 Şubat 1974 A^TlKfFİTAH.1... I E^NEK. Pi Toz Duman İçinde TALİP APAYDIN 133 Çetecüer yatırm östünden Yunan askerlerlnin gidismi teledfler. BirM rahatlamışlardı. Geriye cekilip oturdular. Bitldn duşmüşlerdi. Ytlzlerine endişe çizgileri otunnuşru, dağılmrjordu bir türlü. MoUa Mahmut testiyi dikip su lçtl. Uö .. yaptı. ömrümden bir yıl eksildl. Senin gene iyi, dedi Haceii. Benim on yıl etaildi. Y» Büâl? O hepten öldü. Bilil'a baktılar, tanınmayacak baldeydl. Al şu tesüyi, su iç. Kendıne gel. Kımıklamadı, cevap vermedı. İçine gömül müş dUşünüyordu. Üsulme gayri, gittiler işte. Gittiler eznme Jrimbüir neler yaptılar? Bir şey yapmadılar korkma. Sadece bi• aradılar, bulamadılar. 1 Karıya bir şey yaptılarsa, ben bu işin... Kötü kötü söylendi. Yapamazlar Bilâl ağa, olmaz öyle şey. Hee olmaz! Sen rahatsm tabi, Irarını yolladın. Değil be. Onlar buraya komşu oturduIMT. Köylüyle iyi geçinecekler. Başka türlü rahat edemezler. Gâvur milleti bu, dedi Haceii. Belli olmaz. Hele akşam olsun bakalım, akşam anlanz. Akşamı bekleyecek miyiz? Şltndi gideHm. Olmaz! Duyarlarsa gene gelirler. Sabret. Herkes içine gömüldü. Sessiz beklemeğe başlsdılar. Çopur Hamdi sıkışmıştı, kasığını tutup duruyordu. Ben şurdan gidip seîeytm, dedi. Fena okhım. Dur ulen başımıza iş çıkaracaksın. Sık kendini. Hay AJlah, üff... Molla Mahmut dağ yoluna doğru bakıyordu, Birisinİ görmüçtü: , „..„< Snsun! diye fısıldadı. Birim gelryoTl • > Kim? Hep kalkıp baktılar. Yavaş olun, tahtalar gıcırdamasın. Dilenei kılıklı birisiydi. Üstü başı perlçandı. Sırtında torba vardı. îric* bir kayanın arkasına sığındı. düşman karargâinna bakmaya başladı. Başını sallayarak bir şeyıeri sayıyordu. îlerilere gerilere bakındı. Sonra torbasını sırtlanıp yürüdü. ^Allah Allah, kim bu? Dilenciye benziyor emme dilenci degü. Bir İş var bu adamda. Arkasmdan baktılar. Tilkl gibi sagı «olu kollayarak yürüyordu. Çopur Hamdi: Ben iniyorum arkideş, dedi. Klmseye görünmem, korkmayın. Dur be, şu adam gitsin bari! Gitti o. Usulca kayarak indi. Koşup taşın arkasmda kayboldu. Haceii arkasından (rüldü: Bir iş çıkarmasa bari. Bir süre beklediler. Mahmut telâşlandı: Nerde kaldı bu, gelmedi? Bir gören olursa hepimiz... Hamdi dilenciyle birlikte eğilerek koşarak geldiler. Bizi çekln çabuk! Yunan askerleri geliyor. Ne? Kim geliyor? Heyecanlandılar. Kimisi sUâhını elir» aldı. Aman yavaş, çabuk! Mahmut kızdı: Bu da kim? Begendin mi şimdi yaptığmı? Görmediler, sus. Bu adam bizden. Çekin! .. Kollarından çekip çıkardılar. Eğilin. Bu adaoı subaymış Düşmanı gözetlemeğe galmiş. Pısın, kımıldamayın! Eğildiler. Birbirlerine yan yan baktılar. DJencı kılıklı adamm gözleri gülüyordu. Eliyle «sus» işareti yaptı. Biraz sonra Yunan askerlerlnin sesi duyuldu. Konuşarak. şaîtalaşarak geliyorlardı. Dört kişiydiler. Ellerinde silâh vardı. Birisi çavuştu herhalde, o önden ytlrüyordu. Molla Mahmut fısıldadı: Hiç kımıldamayın! Olduklan gibi kaldılar. Agızlannı açarak soluk alıyorlardı. Yunan askerlerinin konuş. malan duyuluyordu. Burası tekkeymiş ha? He, burada dua ederlermiş. Ne duası bu? Hastalara, blülere, çocuğu olmayan kadınlara!.. Hafı hah hah, heh heh heh, hlh hlh hih... Çocuğu olmayan kadınlara okuyunca oluyor muymuş? Konuşup gülüşuyorlardı. Arkaya dolanıp yatırın içine girdıler. Sesleri içerde yankılanıyordu Molla Mahmut usulca eğilip tahtanın deliginden baktı. Yüzünü buruşturdu. öbürleri hiç kımıldamadılar. Askerin birisi mezara tekme vurdu: Kalk dede kalk! Bak biz «eldik. dua edecegiz. (Devamı var) DÜNDEN BUGÜNE RÜŞVET OSMANLI DÖNEMINDE RÜŞVET RESMÎ İŞLEM GÖRMEYE BAŞLAMIŞTI Osmanlı dSnemf şatrlerinden bir iki de olsa, Devletin bozgu na doğru itiklenişine K^rjı çıkma cesareüni gösterirler. Bunlardan biri yüce Fuzuli, diğeri ise Vcysi'dir. O günlerin kosulları içinde bu mısralar sncak kfl leyi koltuğa alarak yazılabilirdi!. Biri; «Çaküdı fitne çakma^i tutujtu biisbütün dıinya» «Niçin ulaşmasın atcş bcyim Istanbul'a ki kuh» Diye, bozguncu havanm etkisini ortaya koyarken, diğeri de 5" mısralarıyla giderek büyümekte olan sosyal çıbanın Czerine parmağını basmaktadtr: «Cihanda hırsiz ve hrnı yankesici kimdir dirsrfc» •Asesbaşı'yla, Subaşı onu tahkik bilin billâh» «Bunlardan dahi zâliındir efendim Kazaskerier» •Cihana şimdi riişvetle hanıbe verdiler vallâh» Gerçekten de RÜŞVET, AliOsman ülkesi içinde öyle^ine res ml bir işlem görmeye başlamış tı! Ordu da bu sömürüe katılmış! Yeniçeri'lerin ikide bir başkaldırmalarını önleme amacı ile Divan. onlara suç payını «Ulüfe» adıyla verir oimustu. Bılim adamları ise dana di garipsenecek bir ad altında «Arpalık» kesesinden düpedüz bahşiş almaya başlamışlardı . Boylesine smıflandırılmış bir ülkede elbet ki tarihi çöküntüyü önlemek mümkün olmıyacakü!.. ca lmparatorluk, nedcnlerini coğumuzun biidiğı bir göçüşle, yerini yepyeni bir kurulusa; Cumhuriyet Türkjye'sıne bıraktı Cumhuriyet ilk aaımlarda gerçekten çok Düyük bir deglşiklik dizisini, geleceğm rayına oturttu Batıya açılışın getırdıği bu yerılikler yanısıra, °.skınm bozgun cu ve çökerücı Kotülüklermden herşeye rağmen yasantısını sürdürebilen özellıkli Gerıcilik ve rüşvet gibi. fırsatlada aman vermez rnikrop yuvalannda yeriden bir canlanma da başladı'. Üstelik bu kez, deneylerden alın ma derslerden faydalana faydalana, daha da srnsice bir boy atıp, büyüme görüldü! Önceleri çoğumuz bunlan küçümsedi, önem vermez oldu! özellikle politık çıkarlannı, Devlet çıkarlarından evvel gören üçkâğıtçı siyasetçilerl, bu durumlara gfiz gö re göre yardımcı bile oldular! /ma gerici güçler ve konumuz olan RÜŞVET oluşumunu öylesine hızlandırdı ki, kendine Hu kuk dllzeyinde madae madde, kavram kavram yeni bir anlam ve anlatım biçimi kazandırdi!.. Çok önceleri bir verde okun.uştum. O yazıda Rüşvet bir güzelce sınjflandırılıyordu. Hani y£zı biraz da çizgi demektir ya, insan düşünde o suuflandırmanm görüntüsü şöylece verilebıbir isde kullanilmamak üzere lir: bulundugu hizmetten çıkarılır. • Devlet kadrolarında aylıklı Rütbeleri alınır ve Uç yıl süre görevlerın bir iş kirş.lığı, el aiile kürek cezasına verılir!.) tından aldıkları para <Bahşiş>, bazı hallerde İse cHaraç» olur! Cumhuriyet dönemrnde Katma bütçelilerde veva anonim rüşvet şirketlerde görevluenn aldıkları Böylece yıllar geldi, geçtl. Ko RÜŞVET'ın adı «Komisyon» o Ulusal Meclis, partllerarası bir araştırma kurulu düzenlenir. Bu kurul, halk ve gazetelerin sert eleçt tırı nedeniyle kılı kırk yararak yaptığı incelemler sonunda görür ki, o sıra makamından ayrıl mış olan Cumhurbaşkanı Hurding'in de bu rüşvet işiyle bir ilişiği vardır. Pakat ne var ki Cumhurbaşkanı artık bu dünyaîşte, Cumhuriyet dönem! RÜŞ da değildir!. \ET'in vardığı oluşumun kazandığı anlamlar dizisı!. ölenlerin sorgu>*a çekilmelerl mumkün olamadıgına göre halk 1924 Amerika'sında oyunun bu kez sağ kalanlara döneceği tabiidır. Nıtekım, daha da bir rüşvet rezaleti! sert bir tepki başlar. Rüşvet alıp, sorumlulugunu kötüye kullananAmerikalılarda bir deyim var larla ilişkın ağır cezalar verilmo dır. Bilirsiniz; ilkin küçük ve ö si için, Amenkamn dört tarafın nemsiz bir görünüşte başlayarak dan milletvekillerine Ayân üyelebüyüyen ve sonra da önem kaza rine, Cumhurbaşkanına binleroe nan bir soruna Amerikahlar: telgraf gelir... «Çaydanhk içinde fırtına!» derler. Demokrat üyelerle. Cumhurtİşte, 1915 yıllannda bulunmuş bir petrol kaynağı, gelecegin A yetçi Uyeler de işe daha sıkı kamerikan Donanması'nda kulla rışırlar!. Artık ulusal meclisin içi dayanılmaz bir bunahma girer. nılması içln «Rezerv» olarak sak Devletin önemli işleri arka plana lanması uygun görülür. atılır!. Hemen her saat başı, bu 1920 yılı gelir çatar. Kaynağın rüşvet olayı ile ilgill yeni bir öişletilmesi gerekır ve bu yetki nerge verilir. Kısacası; Amerika de o gunlerin Birleşik Amerıka tarihinde görülmemiş bir keşme İçişleri Bakanlığı makamında bu keşin ortaya çıkmasma sadece lunan Albert Full'e verilir. yüzbin dolarhk bir rüşvet başlıca etken olur!. Böylece de, Am« Mr. Full. bu yetkiyi alınca, rikan Halk Dili'nin dehası hak1922 yıluıda Harry Singler adınh çıkar: «Çaydanlık içinde fırda büyücek bir kapitaliste, uzun tına koptu!...» bir süre için kaynağı kiralar. An cak bu anlaşmanm içyüzünde giz lenmiş olanlar sonradan anlaşı Y A R I N : lır ki, bu kiralama daha önceden varılmış ve yüzbin doların üstün Cumhuriyet döneminden de bir rüşvet geregidlr!... Birden ortaya partlzsnlık firer. birkaç örnek lur. Geri kalan topıumun sosyaı. siyasal ve ekonomik kuruluşlarında görevli kişilerin bazı «Olmaz iş.leri, «Olur iş» durumuna getirme veys; kanun. tüzük, gtnelge dışı iş gördüreceklerden alınan paraya da benzeri şeyler yine «Komisyoı.» veva «Haraç» Eıdını alır!.» DİŞİ BOND MALKOÇOĞLU yazan veçizen:Ayhan BAŞOGLU vÜPHELİ ZAFER TİFFANY JONES Bir diğeri Eskilerin bir Kerkük'lü Şair Şeh Rıza'sı vardır. Her nedense pek az tanınır bızim ülkede!... O da, rüşvetten yana öyiesme yan mış ki, bir dörtlüğünde bakınız nasıl yermededir rüşveti ve rüşvet alan makam sahipierini.. Habertn var mı? Alınmış. ne aluımış: «RÜŞVET:» Alman }ey ne imiş? «Lira >, alan kim? «Heyet...» Heyetln adı nedir? «Dairei AdUyc!...» Anı lcad edenin ruhuna yıizbin lânet! Ş MÛVOBSOM BOBfS? RAB L*n 1/ 1 GARTH Bir turist anlatıyor Thöodor Cahu, tanınmış ressam turistlerdendır. 1873 yılların da geldiği o dönem İmparatorluğun başkenti İstanbul'daki izlenimlerinı 160 nefıs gravür ıle beraber bir albumde yayımlamıştır. Belgesel yaşantımızı anlatırken, 100 yıl öncesinın başkentinde çok geçerli olan rüşvetle iş gördürme durumuna şöy lece değinmekte: (.. İlk önce size önerall bir öğüt vereyim: Sakın ola ki idarl işlerinizi düzen ve dürüstlük yolundan halletmeye kalkmayın!. Bol bahşiş verin (!) bu bir takım sıkıntı ve engellemelerden kurtulmanızı saglayacalî en ekonomik, geçerli yoldur!. Gümrük görevlisinin avucuna bırkaç kuruş sıkıştırdmız mı. tüm formaliteler tamamdır. Ayni tutum pasaport işlerinde de geçerlidir.) r~~ Ankara Ticaret Odasmdan Gülhane Hattı Hümayunu Gülhane'de okunan Tanzimat Fermanı'nda, o dönem Devlet yönetiminde de RÜŞVET'ın oynadığı role önemle detinilmekTanzimat ılânından hemen sonra yayımlanmış ük «Kanun Name» de rüşvete aynlmış altıncı bölüm, üçüncü madde bugünün dıUyle şöyle den (.„ Eğer ki cesaret edeıı olur ise, zimmete geçirilen rüşvet, devlet kasasına teslim edilmek üzere geri almır. Bu rüşvet alıcı da, devletçe görevll bulundugu halde eavrl hlo Bılindiği üzere, sezon sonu Tenzilâtlı Satışlarının her yıl Yönetim Kurulumuzun tesbit edeceği 15 günlük süre İçinde yapılabileceği mevzuat gereğidir. Alınan kararla, 1974 Kış Sezonu sonu Tenzilâtlı Satışlannın 18 Şubat 4. Mart. 1974 tarıhleri arasında yapüması uygun bulunmuştur. Tenzilâtlı satış yapmak isteyen mensuplarımızın en geç 15 Şubat 1974 gününe kadar odamıza müracaat etmeleri gerektiği, belirtilen tarihler dışında hiç bir surette müsaade verilmiyeceği aksi davranışta bulunanlara 5590 .^ayjı Kanun ve Tüzüğünün verdiği yetki çevresindeki cezal müeyyidelerin tatbikiyle birlikte, Türk Ticaret Kanununun «Haksız Rekabete» ilişkın hükümlerinin uygulanacağı, mensuplanmızın bu hususta müteyakkız davranmaları önemle ilân olunur. îyl Isler DUeği ve Saygılarımızla ANKARA TİCARET ODASI YÖNETÎM KURULU (Basın: 10761) 981 İSTANBUL Defterdarlığmdan SATIŞ İLÂNI Adet 5000 Kg. Eşyanın Clnsl 20/1 Pamuk İpUği Gider Veregileri Dairesi Müdürlügüne olan faiz Dorcundan dolayı Topkapı Nasibin Mehmet Sok. No: 6 da haciz edılen yukarıda cins ve evsafı yazılı eşyanın mezkur mahalle 6183 sayılı amme alacaklannm tahsılı usulü nakkındaki kanun hükümlerine göre 11/2/1974 tarihinde saat 14 de bırınci 18 2/1974 tarihinde vine saat 14 de de ikinci arttırması yapılnıak suretiyle satışı yapılacaktır. Fazla malümat almak isteyenlerin Sirkeci, Orhaniye Caddesindeki 57 No.lu Gider VergiWi Dairesi Müdürlüğüne müracaatlan ilân olunur. (Basm: 10485) 985